Kur George H. W. Bush e sulmoi për herë të parë Irakun e Saddam Husseinit me avionët e tij të padukshëm, të gjithë burrat e fshatit tim – që ishin më shumë të dashuruar në xhaminë e fshatit fqinj sesa në gratë e tyre – ishin thellësisht të bindur se ushtria e Saddam Husseinit ishte e pamposhtur.
Me një naivitet fëminor, thuajse parashkollor, ata besonin se kjo ushtri vetëm po priste që amerikanët të kërcenin si kangurë nga gëzimi për fitoren e tyre të rrejshme. Dhe kur të lodheshin nga festimet e të shpërqendroheshin nga vetëkënaqësia e tyre – atëherë, sipas tyre, do të vinte kundërsulmi shkatërrues i ushtrisë së pathyeshme irakiane që do t’i kthente në hi e pluhur.
I shikoja nga dritarja e odës së gjyshit tim dhe truri më pëshpëriste:
“A e sheh edhe ti marrëzinë në sytë e tyre, që nuk dallon aspak nga ajo në sytë e dy lopëve tona?”
“E shoh – si të mos e shoh,” i përgjigjesha zërit tim të brendshëm, “por unë i dua sytë e lopëve tona engjëllore, që rrezatojnë ngrohtësi dhe dashuri të pafund.”
Ndërsa në sytë e këtyre njerëzve të humbur në kohë dhe hapësirë shoh më shumë etje për hakmarrje kundër amerikanëve – tek të cilët ne i kemi varur të gjitha shpresat tona – sesa kundër policëve serbë që po i rrahin për vdekje njerëzit tanë, pa dallim moshe, profesioni apo gjinie.
Për më tepër, lopët tona na japin atë qumësht të mrekullueshëm që ne e shndërrojmë në djathë të çmuar dhe kos, ndërsa këta njerëz nxjerrin nga goja vetëm marrëzi, e nga prapanica mjaftueshëm mut sa për një kozmos.
Megjithatë, ata nuk janë fajtorë që janë të tillë. Sepse në mendjet e tyre kanë ndërtuar një kështjellë iluzionesh rreth ushtrisë së Saddam Husseinit – një hapësirë ku absurdi nuk mbetet më një mendim, por shndërrohet në mënyrë jetese, mënyrë mendimi dhe mënyrë frymëmarrjeje.
Këta njerëz nuk gabonin rastësisht – ata jetonin në një sistem të organizuar gabimisht.
Nga këndvështrimi logjik, ata e kishin përmbysur rendin natyror të shkakut dhe pasojës, sepse sa më shumë që realiteti i përgënjeshtronte, aq më shumë e forconin besimin e tyre.
Nga ana tjetër, humbja për ta ishte provë e fitores që “po vinte” dhe
dështimi vetëm një “fazë taktike”.
Mirëpo e vërteta ishte armiku i tyre më i madh, sepse ua rrënonte strukturën e brishtë të vetë-mashtrimit.
Nga këndvështrimi psikologjik, ata ishin robër të një narcizmi kolektiv:
ndiheshin më të mëdhenj pikërisht atëherë kur ishin më të pafuqishëm.
Sepse sa më shumë poshtëroheshin në realitet – nga varfëria, dhuna dhe frika – aq më thellë strehoheshin në fantazi madhështore, ku “armiku” i tyre do të shkatërrohej në mënyrë spektakolare.
Ishte një arratisje primitive nga dhimbja, e maskuar si analizë politike.
Nga këndvështrimi moral, absurdi bëhej edhe më i rëndë:
ata ushqenin një urrejtje të zjarrtë ndaj atyre prej të cilëve prisnin shpëtimin, ndërsa tregonin një indiferencë të frikshme ndaj atyre që realisht i shtypnin.
Instinkti i tyre për drejtësi ishte çorientuar plotësisht – si një busull që tregon gjithmonë drejtimin e gabuar.
Nga këndvështrimi gjuhësor, fjalët e tyre ishin të zbrazëta nga kuptimi, por të mbushura me zhurmë.
Ata flisnin shumë – por nuk thoshin asgjë.
Çdo fjali ishte një rrotullim në vend, një përpjekje e dëshpëruar për ta mbajtur gjallë një iluzion që po vdiste.
Fjalori i tyre ishte i pasur me bindje – por i varfër në mendim.
Nga këndvështrimi filozofik, ata jetonin në një realitet paralel, ku e vërteta nuk përcaktohej nga faktet, por nga dëshirat.
Në atë botë, ajo që dëshirohej fuqishëm konsiderohej automatikisht e mundshme – ndërsa ajo që ishte realisht e mundshme trajtohej si e pasigurt.
Ishte një univers ku logjika ishte zëvendësuar nga dëshira dhe arsyeja nga iluzioni.
Nga këndvështrimi njerëzor, kontrasti bëhej edhe më i dhimbshëm:
Ndërsa lopët tona, në heshtjen e tyre të pafajshme, prodhonin diçka reale, të dobishme dhe të bukur – qumështin që shndërrohej në jetë – këta njerëz, në zhurmën e tyre të pafundme, prodhonin vetëm mjegull, helm dhe boshllëk.
Dhe unë qëndroja aty – mes dy botëve:
njëra që nuk fliste, por jepte jetë…
dhe tjetra që fliste pa pushim, por nuk jepte asgjë.
Është tragjike që numri i këtij lloji njerëzish – të burgosur në marrëzinë e tyre – në periudhën e pasluftës u dhjetëfishua, si pasojë e ndikimit fatal të parave armiqësore që rrodhën në Bashkësia Islame e Kosovës.
