QASJA E HAPUR E ORBAN NDAJ BE-SË PËRBALLË EDI RAMËS, THAÇIT DHE MUSTAFËS QË PUBLIKISHT PROMOVOJNË VLERAT EVROPIANE, POR NË PRAKTIKË AKUZOHEN PËR QASJE TË DYFISHTA
Analizë kritike mbi rolin, kundërshtitë dhe ndikimin në raport me BE-në dhe Ballkanin
Pas largimit nga pushteti i Viktor Orbanit, radhën e ka Edi Rama dhe “Rilindja” e tij: humbje kjo që po trondit Ballkanin
Në Kosovë, pas periudhës së Ibrahim Rugovës, liderë të ndryshëm janë perceptuar ndryshe për orientimin e tyre politik. Hashim Thaçi dhe Isa Mustafa janë parë nga disa si të lidhur ngushtë me Perëndimin, por njëkohësisht janë kritikuar për qasje të dyfishta dhe lëkundje në vendimmarrje.
Ai shquhet për qëndrime më të hapura kundër ndikimit rus dhe kinez, duke u pozicionuar si një figurë që kërkon konsolidimin e shtetit në një linjë të fortë pro-perëndimore.
Kjo e bën dallimin edhe më të theksuar kur krahasohet me modelin e ndjekur nga Viktor Orban. Ndryshe nga shumë liderë ballkanikë që deklarativisht promovojnë vlerat evropiane, por kritikohen për veprime të kundërta në praktikë, Orban ka ndjekur një qasje më të hapur dhe pragmatike: ai nuk e fsheh bashkëpunimin me Lindjen, por e justifikon atë si interes shtetëror.
Ai ka ndërtuar hapur marrëdhënie me Rusinë dhe Kinën, sidomos në fushën e energjisë dhe investimeve strategjike, duke i konsideruar këto si të domosdoshme për interesat ekonomike dhe politike të Hungarisë.
Ndërkohë, në Ballkan shpesh evidentohet një kontrast tjetër: liderë që publikisht rreshtohen me Perëndimin dhe flasin për integrim në Bashkimin Evropian dhe NATO, por që kritikohen për lidhje të heshtura apo ndikime nga Lindja dhe Rusia.
Ky perceptim i dyfishtë krijon një hendek mes deklarimeve publike dhe veprimeve konkrete në politikë.
Në këtë kontekst, Orban paraqitej si një lider që, pavarësisht kritikave të shumta nga BE-ja, mban një vijë të qartë dhe të deklaruar në politikën e jashtme, duke balancuar mes Lindjes dhe Perëndimit pa e fshehur këtë qasje.
Në përfundim, dallimi mes Orbanit dhe politikave të Ramës, Thaçit dhe Mustafës qëndron jo vetëm në orientimin politik, por edhe në mënyrën se si artikulohen dhe zbatohen angazhimet ndaj BE-së. Orban ndjek një politikë të hapur dhe të drejtpërdrejtë.
Ndërsa Edi Rama, Hashim Thaçi dhe Isa Mustafa, së bashku me liderë të tjerë në rajon si në Serbi, Maqedoni dhe Bosnje, dihen se ndjekin një politikë me dy kahje—një për publikun dhe një tjetër në prapaskenë.
Në zgjedhjet më të fundit në Hungari, fitues doli Peter Magyar, lider i TISZA Party, i cili arriti të mposhtë dominimin shumëvjeçar të Viktor Orbanit. Ky zhvillim u pa si një kthesë e rëndësishme politike, me një orientim më të theksuar pro-Bashkimit Evropian dhe me synim forcimin e institucioneve demokratike dhe standardeve evropiane të qeverisjes.
Ky ndryshim mund të ndikojë edhe në diskursin politik në rajon, përfshirë Edi Ramën dhe Shqipërinë, i cili në vazhdimësi është akuzuar nga disa për qëndrime që dëmtojnë raportet me Kosovën dhe Albin Kurtin, duke u perceptuar nga kritikët si më i afërt me qëndrimet e Serbisë dhe si i prirur ndaj balancimeve që përfshijnë edhe interesa lindore.
Në këtë kuptim, humbjen e Orbanit disa e shohin këtë si një sinjal që mund të reflektojë edhe në Humbjen e Rames dhe liderëve rajonalë që publikisht deklarohen pro-Perëndimit, ndërsa nga kritikët perceptohen ndryshe në praktikë.
