Sak Muji, Rugovë
RUGOVA – VENDI I FJALËS, I BESËS DHE I BURRAVE!
_______
BESËLIDHJA E RUGOVËS – DRELAJ, 1972
Besa, fjala dhe burrnia që nuk thyhen
Në Drelaj të Rugovës, në vitin 1972, nën hijen e bjeshkëve dhe nën një kohë të rëndë për shqiptarët, u mblodhën burrat e kësaj ane për një nga ngjarjet më të rëndësishme të kujtesës sonë – Besëlidhjen e Rugovës.
Aty ku fjala kishte peshë më shumë se arma, u kërkua ndalja e gjakut, pajtimi i zemrave dhe rikthimi i nderit ndër njerëz.
Ishin mbledhur burra, pleq e të rinj, me një qëllim të vetëm: që fjala e dhënë të bëhej ligj, e besa të mos thyhej kurrë.
Rugova atë ditë nuk foli me zë të lartë, por me zemër – dhe ajo që u tha, mbeti për breza.
⸻
Fjala në Besëlidhje
“Besa e shqiptarit asht ma e fortë se pushka.”
“Le të mbyllen odat e vrasjes e të hapen dyert e faljes.”
“Le të jetojë besa – kush e then fjalën, s’ka vend ndër ne.”
Këto nuk ishin vetëm fjalë – ishin betime.
Forca e burrave – Mehmet dhe Idriz Mujaj
Në atë kuvend nuk u tregua vetëm urtësia, por edhe forca simbolike e malësorit.
Mehmet Mujaj dhe vëllai i tij Idriz Ramë Mujaj mbetën në kujtesë si të vetmit që arritën të ngrisin peshën e rëndë të rrotave të binarëve, rreth 200 kilogramë.
Por më e rëndë se ajo peshë ishte fjala që u mbajt.
Sepse forca e Rugovës nuk ishte vetëm në krahë – ishte në besë.
Kujtim nga një malësor i Rugovës
“Më kujtohet si sot, edhe pse isha vetëm një dymbëdhjetëvjeçar.
Filloi një shi i imët mbi Drelaj dhe burrat u strehuan brenda, ndërsa ne fëmijët u futëm pas tyre.
Nuk e kuptonim plotësisht, por ndjenim se po ndodhte diçka e madhe.
Aty pashë edhe një anë tjetër të së vërtetës: jo të gjithë e kishin të lehtë të falnin.
Një burrë nuk pranoi të pajtohej, edhe pse mbi të ranë lutje e fjalë të rënda.
Edhe kjo ishte Rugova – vend ku fjala nuk jepet lehtë, por kur jepet, mbahet.”
“Ndër kujtimet më të dashura mbetet edhe figura e drejtorit të shkollës ‘Përparimi’ në Drelaj – një burrë i gjatë, i heshtur dhe i drejtë.
Për ne nxënësit ishte më shumë se drejtor: ishte shembull.
Fjalëpak, por me peshë. Edhe kur bënte humor, ndjehej respekti.
Ishte goditje për të gjithë kur u largua padrejtësisht.
Por kujtimi për të mbeti i gjallë – si nder, si dije dhe si qëndresë.”
Tha Malesori Bali !
⸻
Epilog
Besëlidhja e Rugovës në Drelaj më 1972 nuk ishte vetëm një tubim.
Ishte një kthesë shpirtërore.
Aty u ndal gjaku, u lidh fjala dhe u ngrit nderi.
Aty u dëshmua se burrnia nuk matet me forcë, por me besë.
Sepse në Rugovë, fjala është jetë.
Dhe besa – nuk thyhet.
⸻
Nga Sak Muji ‘26
