Isuf Bajraktari, Suedi
“Nuk më shqetëson vetëm kush e ushtron pushtetin sot; më shqetëson precedenti që pushteti i sotëm mund t’ia lërë Republikës nesër.”
Problemi politik i Kosovës nuk duhet reduktuar te Albin Kurti si individ. Individët vijnë dhe ikin, mandatet fillojnë dhe përfundojnë, partitë fitojnë dhe humbin zgjedhje. Por mënyra se si ushtrohet pushteti dhe precedentët që krijohen mund të mbeten gjatë pas tyre.
Pikërisht për këtë arsye, shqetësimi sot duhet të jetë më i thellë se përplasja ndërmjet pozitës dhe opozitës: çfarë ndodh kur kriza pushon së qeni vetëm pasojë e politikës dhe fillon të shndërrohet në metodë politike?
Zhvillimet rreth funksionimit dhe konstituimit të institucioneve duhet të analizohen pikërisht nga ky këndvështrim. Kur proceset kushtetuese dhe parlamentare futen në një cikël të vazhdueshëm kalkulimesh politike, kur kriza zgjatet në vend që të zgjidhet dhe kur funksionimi institucional fillon të kushtëzohet nga taktikat e ditës, problemi nuk është më vetëm kush e fiton betejën e radhës.
Problemi është precedenti që po i lihet Republikës.
Albin Kurti dhe Lëvizja Vetëvendosje kanë të drejtën demokratike të kërkojnë dhe të ushtrojnë pushtetin brenda mandatit që ua jep vota e qytetarëve. Por vota nuk është autorizim mbi institucionet. Ajo është mandat për të qeverisur përmes tyre dhe brenda kufijve që përcakton rendi kushtetues.
Vota të jep mandat për të qeverisur; nuk të jep pronësi mbi Republikën.
Kjo është arsyeja pse çdo tendencë për ta afruar vullnetin e një partie me vullnetin e shtetit, interesin e pushtetit me interesin publik apo mbijetesën politike të një lideri me stabilitetin e Republikës duhet parë me shqetësim demokratik.
Në politikë ekziston një mekanizëm i njohur: kriza krijon pasiguri, pasiguria prodhon frikë, ndërsa frika e bën më të lehtë paraqitjen e një force politike si garancia e vetme e stabilitetit.
Nëse kriza prodhohet, zgjatet apo shfrytëzohet politikisht; nëse alternativa paraqitet vazhdimisht si rrezik; nëse partia identifikohet me stabilitetin dhe lideri me zgjidhjen, atëherë kriza pushon së qeni vetëm problem që duhet zgjidhur. Ajo rrezikon të bëhet instrument politik.
Këtu fillon ajo që mund ta quajmë demagogji e frikës.
Rreziku më i madh nuk qëndron vetëm te një vendim apo te një përplasje e caktuar institucionale. Ai fillon kur qytetari mësohet gradualisht me idenë se pa një parti nuk ka stabilitet, pa një lider nuk funksionojnë institucionet dhe se kundërshtimi ndaj pushtetit mund të paraqitet pothuajse si kundërshtim ndaj vetë shtetit.
Kjo është një vijë që demokracia nuk duhet ta kalojë.
Republika e Kosovës nuk u ndërtua që varësia nga një pushtet të zëvendësohej me varësinë nga një tjetër. Ajo u ndërtua mbi idenë e institucioneve, pluralizmit politik, ndarjes së pushteteve dhe vullnetit të lirë të qytetarëve.
As LVV-ja, as LDK-ja, as PDK-ja, as AAK-ja dhe asnjë subjekt tjetër politik nuk janë shteti.
Shteti është mbi të gjithë ne.
Ky parim duhet mbrojtur jo vetëm kur politikisht na leverdis, por sidomos kur nuk na leverdis.
Dikur në muret e Kosovës shkruhej:
“Nuk i nënshtrohet një shtet një njeriu!”
Ajo fjali nuk duhet të ketë pronar partiak.
Nëse ishte parim dje, duhet të jetë parim edhe sot. Nëse vlente ndaj një lideri që e kundërshtonim politikisht, duhet të vlejë edhe ndaj një lideri që gëzon mbështetje të madhe qytetare.
Përndryshe nuk kemi mbrojtur parimin, por vetëm interesin e momentit.
Megjithatë, përgjegjësia nuk është vetëm e pushtetit. Edhe opozita duhet ta pyesë veten nëse po i përgjigjet situatës me pjekurinë dhe kohezionin që kërkon momenti politik. Një opozitë e fragmentuar, reaktive dhe pa alternativë të artikuluar qartë mund t’ia zgjasë jetën pikërisht modelit politik që pretendon se po e kundërshton.
Prandaj opozita nuk duhet ta ndërtojë strategjinë e saj vetëm mbi kundërshtimin e Albin Kurtit si person. Një strategji e tillë madje mund ta fuqizojë atë.
Albin Kurti politikisht është rritur në periudha krizash. Kriza i ka dhënë terren për mobilizim, polarizim dhe ndërtimin e një narrative politike të fuqishme. Për këtë arsye, kundërshtarët e tij do të gabonin nëse do të luftonin vetëm figurën e Kurtit, duke harruar të sfidojnë metodën politike që e ushqen dhe e fuqizon atë.
Kosovës nuk i duhet një betejë personale kundër Albin Kurtit.
Kosovës i duhet një kulturë demokratike që nuk lejon as Albin Kurtin, as një kryetar të LDK-së, PDK-së, AAK-së dhe as cilindo lider që mund të vijë nesër, të bëhet më i madh se institucioni.
Pikërisht këtu qëndron dallimi ndërmjet kritikës partiake dhe përgjegjësisë shtetërore.
Institucione të forta nuk duhet të kërkojmë vetëm atëherë kur partia që mbështesim është në pushtet. Duhet t’i kërkojmë edhe kur qeveris kundërshtari ynë politik. Sepse demokracia provohet pikërisht atëherë kur parimin që kërkojmë nga kundërshtari jemi të gatshëm ta zbatojmë edhe ndaj vetvetes.
Qeveritë ndërrohen. Partitë fitojnë dhe humbin. Liderët vijnë dhe shkojnë.
Republika duhet të mbetet.
Prandaj debati i sotëm nuk duhet të përfundojë te pyetja nëse jemi me Albin Kurtin apo kundër tij.
Pyetja shumë më e rëndësishme është nëse jemi për një Republikë ku institucioni qëndron mbi liderin, Kushtetuta mbi interesin partiak dhe shteti mbi pushtetin e ditës.
Nëse përgjigjja është po, atëherë duhet të kemi guximin ta mbrojmë të njëjtën vijë të kuqe pavarësisht se kush ndodhet në pushtet:
Shteti nuk i nënshtrohet një njeriu — as dje, as sot, as nesër.
