Prof. Dr. Sabri Tahiri, Gjilan
Vetëm 36 për qind e qytetarëve dolën në zgjedhjet e fundit. Kjo nuk është thjesht një statistikë zgjedhore. Kjo është një aktakuzë e heshtur ndaj klasës politike të Kosovës.
Përderisa partitë politike vazhdojnë të shpallin fitore, të numërojnë mandate dhe të bëjnë kalkulime për koalicione, një fakt i pamohueshëm mbetet para syve të të gjithëve: gati dy të tretat e qytetarëve refuzuan të bëhen pjesë e procesit. Ky është mesazhi më i fuqishëm që ka dalë nga këto zgjedhje.
Asnjë propagandë partiake nuk mund ta fshehë këtë realitet. Asnjë interpretim politik nuk mund ta zbusë domethënien e tij. Kur shumica e qytetarëve zgjedhin të mos votojnë, problemi nuk është te populli. Problemi është te politika.
Për vite me radhë, qytetarëve u janë premtuar reforma, zhvillim ekonomik, vende pune, arsim cilësor, shëndetësi moderne dhe sundim i ligjit. Për vite me radhë kanë dëgjuar të njëjtat premtime, të njëjtat akuza dhe kundërakuza, të njëjtat konflikte dhe të njëjtat arsyetime. Ndërkohë, rezultatet kanë mbetur larg pritjeve, ndërsa zhgënjimi është rritur.
Edhe më shqetësues është fakti se politika kosovare vazhdon të funksionojë si një klub i mbyllur ku riciklohen vazhdimisht të njëjtët individë. Në listat zgjedhore shfaqen prej dekadash emra që kanë konsumuar mandate të shumta si deputetë dhe funksionarë publikë, pa lënë pas rezultate që do të arsyetonin vazhdimin e pranisë së tyre në jetën politike.
Një pjesë e konsiderueshme e qytetarëve nuk arrijnë më të shohin dallimin ndërmjet premtimeve dhe realitetit. Ata shohin të njëjtët njerëz që premtojnë ndryshim, ndërkohë që vetë janë bërë simbol i stagnimit politik. Ata shohin figura që ndërrojnë pozita, por jo mentalitet. Ndërrojnë ulëse, por jo mënyrën e qeverisjes.
Kjo është arsyeja pse pjesëmarrja e ulët nuk duhet interpretuar si apati qytetare. Përkundrazi, ajo është formë proteste. Është vota e heshtur e atyre që kanë humbur besimin se politika aktuale mund t’i përfaqësojë interesat e tyre.
Por kjo situatë përbën edhe një rrezik serioz për demokracinë. Një shtet nuk mund të ndërtojë institucione të forta mbi indiferencën e shumicës së qytetarëve. Demokracia jeton nga pjesëmarrja, nga besimi dhe nga ndjenja se secili qytetar ka ndikim në drejtimin e vendit. Kur këto elemente dobësohen, dobësohet edhe vetë themeli i shtetit demokratik.
Prandaj, klasa politike duhet ta lexojë drejt këtë mesazh. Nuk mjafton të sigurohen votat e nevojshme për një mandat tjetër. Nuk mjafton të festohen fitoret partiake. Pyetja që duhet t’i shqetësojë të gjithë është shumë më e madhe: pse shumica e qytetarëve nuk besuan se ia vlente të dilnin në votime?
Kosova ka nevojë për një rifreskim të thellë politik. Ka nevojë për hapjen e partive ndaj profesionistëve, akademikëve, sipërmarrësve, të rinjve dhe grave që kanë dëshmuar integritet dhe sukses në jetën e tyre publike. Ka nevojë për përzgjedhje kandidatësh mbi bazën e meritës dhe rezultateve, jo mbi bazën e besnikërisë ndaj strukturave partiake.
Po aq e rëndësishme është vendosja e një kulture të llogaridhënies. Deputetët dhe zyrtarët publikë nuk duhet të konsiderojnë mandatet si privilegj të përhershëm. Ata duhet të japin llogari për premtimet, për punën dhe për rezultatet e tyre. Demokracia nuk mund të funksionojë si sistem privilegjesh të trashëguara politikisht.
Nëse politika vazhdon të injorojë këtë alarm, pjesëmarrja mund të bjerë edhe më tej në të ardhmen. Nëse vazhdon riciklimi i figurave të konsumuara dhe mungesa e rezultateve konkrete, hendeku ndërmjet qytetarëve dhe institucioneve do të bëhet edhe më i madh.
Por ende nuk është vonë. Kjo dalje e ulët mund të shndërrohet në pikë kthese. Mund të jetë momenti kur partitë politike kuptojnë se qytetarët nuk kërkojnë më fjalë të mëdha, por rezultate konkrete; nuk kërkojnë më heronj partiakë, por shërbyes publikë; nuk kërkojnë më konflikte të pafundme, por vizion dhe përgjegjësi.
Mesazhi i qytetarëve është i qartë dhe i pamëshirshëm: ndryshoni mënyrën e të bërit politikë ose përballuni me humbjen graduale të besimit publik.
Historia ka treguar se asnjë demokraci nuk rrezikohet nga qytetarët që kërkojnë më shumë përgjegjësi. Ajo rrezikohet nga politikanët që refuzojnë ta dëgjojnë zërin e tyre. Dhe këtë herë, zëri më i fuqishëm nuk erdhi nga kutitë e votimit, por nga miliona hapa që nuk u drejtuan fare drejt tyre.
Më 8. Qershor 2026
Ky shkrim prek një nga plagët më të mëdha të demokracisë sonë: humbjen graduale të besimit të qytetarëve te politika. Kur vetëm 36 për qind e qytetarëve marrin pjesë në zgjedhje, nuk kemi të bëjmë thjesht me një numër të ulët votuesish, por me një sinjal alarmi që kërkon reflektim serioz nga të gjitha partitë politike.
Mospjesëmarrja nuk duhet parë si mungesë interesi për fatin e vendit, por si shprehje e zhgënjimit ndaj një politike që shpesh ka dështuar të përmbushë pritjet e qytetarëve. Njerëzit nuk janë larguar nga demokracia; ata janë larguar nga premtimet e pambajtura, nga mungesa e llogaridhënies dhe nga riciklimi i figurave të njëjta politike.
Demokracia nuk matet vetëm me numrin e mandateve të fituara, por edhe me nivelin e besimit që qytetarët kanë te institucionet dhe përfaqësuesit e tyre.
Ky alarm demokratik nuk duhet të injorohet. Ai duhet të shërbejë si pikënisje për një kulturë të re politike, ku pushteti kuptohet si shërbim ndaj qytetarit dhe jo si privilegj. Vetëm atëherë qytetarët do të gjejnë sërish arsye për t’iu drejtuar kutive të votimit me besim dhe shpresë.