Liria Demokratike & Robëria Socialiste
O idhulli im, shpëtimtari i popullit tim
(Vargje mirënjohjeje Presidentit amerikan William Jefferson Clinton, mikut të madh të Kosovës. )
Me të gdhirë dita
e me t’u ngrysur nata,
o idhulli im,
o shpëtimtari i popullit tim,
lutem për Ju.
Me mua luten toka,
qielli, dielli e hëna,
dhe miliona zemra nënash,
të cilave dhimbjen
ua ktheve në besim e shpresë
për jetë të re.
Ëndërr e kam
të marr në përqafim,
të puth ballin
e të falënderoj,
që na nxore nga dhëmbët
e shtrigës plakë,
që kudo la varre,
gjëmë e plagë.
Paç uratën e Zotit,
që shpëtove mijëra jetë njerëzish
nga kthetrat e fashistëve
dhe sadistëve!
Sa herë shkoj në Prishtinë,
kërkoj hapat e tu.
Të fala edhe në Nju-Jork të çoj,
sa të jem gjallë
do të kujtoj.
O idhulli im,
o shpëtimtari i popullit tim,
o arkitekt urash e miqësish,
o luftëtar i pakompromis
kundër prangave
dhe diktaturave.
Me veprën tënde humane,
nga netët e Shën Bartolemeut
na i ngjalle shpresat e fashitura
për jetë dhe të ardhme.
Me emrin tënd
pagëzuam djem e sheshe.
Emri yt kudo dëgjohet,
emri yt kudo nderohet,
emri yt përjetësisht do të kujtohet,
sa të ketë shqiptarë
mbi këtë tokë!

Arif Ejupi
Gjenevë, 23 maj 2026
Sot…, poezi nga Fetah Rrustem Sheholli
SOT…
Poezi
- Fetah Rrustem Sheholli
Të kërkova:
Nën hijen e rrushit
Nën degët e kumbullës
Në çdo qosh të shtëpisë
Sot
Nuk je në ditëlindjen time
Për herë të parë
Do të më mungosh
Edhe në të tjerat
Derisa jam gjallë
Lëmova me afsh
Parfumin erëkëndës
E këmishën e bukur
Shijova aromën tënde
Preka gjurmët e gishtave tu
Oh, i shtrenjti Ngadhnjimi im!
Të gjeta
Në fotografitë e para një viti
Me atë buzëqeshjen tënde të ëmbël
Mungesa jote m’u bë eshkë në zemër
E di:
Të tjerët
Edhe për asgjë
Bëjnë muzikë
Vallëzojnë e dalldisen…
Unë s’i kuptoj
Nuk i shoh
As nuk i dëgjoj
Jam i mbërthyer
Në lëvozhgën e mallit tim
Ku fytyra jote kristal
Po më fisnikëron qëndrimin
Pip në këmbë
Më 14 qershor 2026
Mesazhi i vërtetë për mërgimin dhe përgjegjësia ndaj vendit

Prof. Dr. Sabri Tahiri, Gjilan
Prej dekadash gurbeti ka qenë pjesë e historisë sonë kombëtare. Në kohë okupimi shumë të rinj u detyruan të largohen nga Kosova për shkak të shtypjes politike, mungesës së perspektivës dhe mbijetesës ekonomike. Shumë prej tyre sakrifikuan rininë, familjen dhe jetën normale për të siguruar bukën e gojës në vende të huaja. Ata punuan në ndërtimtari, nëpër fabrika, restorante, ferma e punë të rënda fizike që shpesh vendasit nuk dëshironin t’i bënin. Për këtë sakrificë meritojnë respekt të madh.
Megjithatë, viteve të fundit është krijuar një fenomen shqetësues. Shumë të rinj që jetojnë jashtë, kur vijnë për pushime në Kosovë apo Shqipëri, paraqesin vetëm anën luksoze të jetës së tyre. Vishen me marka të shtrenjta, marrin vetura luksoze me “rent a car”, shpenzojnë pa kursim për disa ditë dhe krijojnë përshtypjen sikur jeta në Perëndim është vetëm rehati, pasuri dhe sukses i shpejtë.
Në anën tjetër, rrallë flitet për realitetin e vështirë që përjetojnë gjatë gjithë vitit. Nuk flitet për orët e gjata të punës, lodhjen fizike, stresin psikologjik, vetminë, jetën larg familjes, mungesën e shoqërisë dhe sakrificat e përditshme për të kursyer para. Nuk flitet për mallin ndaj prindërve, për festat që i kalojnë larg familjes dhe për faktin se shumë prej tyre kalojnë vite të tëra duke bërë punë të rënda vetëm për të mbajtur një standard jetese.
Ky kontrast mes realitetit dhe asaj që shfaqet gjatë pushimeve po ndikon fuqishëm tek të rinjtë në vend. Shumë prej tyre po joshen nga një imazh i idealizuar i gurbetit dhe po e shohin largimin si zgjidhjen e vetme për sukses. Si pasojë, fshatra e qytete po zbrazen, familje po ndahen dhe vendi po humb fuqinë më të madhe që ka – rininë.
Është e kuptueshme që secili kërkon jetë më të mirë. Askush nuk duhet gjykuar pse largohet për një perspektivë më të sigurt ekonomike. Por është po aq e rëndësishme që të rinjve t’u thuhet e vërteta. Nuk është e drejtë që ata të shtyhen drejt një rruge të vështirë vetëm nga iluzioni i luksit të përkohshëm që shohin gjatë verës.
Edhe vetë kam kaluar nëpër një përvojë që më bën ta shoh këtë çështje ndryshe. Gjatë viteve të okupimit, kur arsimi shqip në Kosovë mbahej me shumë sakrificë, unë bashkë me bashkëshorten punonim në arsim pa paga, vetëm për ta mbajtur gjallë shkollën shqipe dhe për të mos u dorëzuar para regjimit okupues. Ishin vite të rënda, me pasiguri, presion dhe rrezik të vazhdueshëm.
Në atë kohë e kisha familjen e vëllait dhe të motrës në Berlin. Vëllai më ofroi mundësinë që të shkoja edhe unë në Gjermani dhe si matematikan të punësohesha me të ardhura shumë të mira për atë kohë. Ishte një ofertë joshëse, sidomos kur dihet se ne në Kosovë punonim pa paga dhe jetonim me shumë vështirësi. Por unë vendosa të mos largohem. Zgjodha të qëndroj në Kosovë, pranë studentëve, pranë popullit tim dhe pranë idealit për liri e shtet.
Qëndrova edhe gjatë luftës, duke kontribuar aq sa munda për arsimin dhe çështjen kombëtare, edhe pse kjo nënkuptonte sakrificë dhe rrezik për jetën. Nuk pendohem për atë vendim, sepse besoj se po të mendonin të gjithë vetëm si të largoheshin, Kosova do ta kishte pasur shumë më të vështirë mbijetesën dhe ringritjen.
Sot Kosova nuk është më ajo e para 20 apo 25 viteve. Ka më shumë mundësi pune, bizneset janë zgjeruar, pagat gradualisht po rriten dhe shumë sektorë kanë mungesë fuqie punëtore. Natyrisht se ende ka probleme të mëdha – korrupsion, padrejtësi, paga jo gjithmonë të mjaftueshme dhe mungesë perspektive në disa fusha – por megjithatë ekzistojnë mundësi reale për ata që duan të ndërtojnë jetën në vendin e tyre.
Prandaj, të rinjtë që jetojnë jashtë duhet të kenë një rol më të përgjegjshëm ndaj bashkëmoshatarëve të tyre në atdhe. Ata nuk duhet ta romantizojnë gurbetin, por ta tregojnë atë ashtu siç është: me të mirat dhe me vështirësitë e tij. Le t’u tregojnë të rinjve se paraja jashtë fitohet me shumë mund, se jeta larg familjes ka kosto emocionale dhe se jo çdo histori emigrimi përfundon me sukses.
Një popull që humb rininë e humb energjinë, zhvillimin dhe të ardhmen e vet. Asnjë shtet nuk mund të ndërtohet vetëm me nostalgji verore dhe me fotografi luksoze në rrjete sociale. Shteti ndërtohet nga njerëzit që jetojnë, punojnë dhe kontribuojnë çdo ditë në vendin e tyre.
Brezi ynë dha shumë për ta ruajtur këtë vend në kohët më të vështira. Brezi i sotëm duhet të japë kontributin e vet për ta zhvilluar dhe forcuar atë. Mesazhi më i ndershëm që mund t’u japim të rinjve sot është ky: mos merrni vendime vetëm nga pamja e jashtme e gurbetit. Dëgjoni të vërtetën e plotë. Peshoni sakrificat dhe mundësitë. Dhe mbi të gjitha, mos e humbni besimin se edhe në vendin tuaj mund të ndërtohet një jetë me dinjitet, punë dhe perspektivë.
Më 16 qershor 2026
Kosova dhe sfida e ndërtimit të kujtesës institucionale: një perspektivë mbi kapacitetin shtetëror dhe administratën publike
Në Gllogjan …, te yjet e Lirisë!
Sak Muji, Rugovë

Kulla e Isniqit, meteorët e Lirisë




Urim për Dom Nosh Gjolajn në 50 – vjetorin e meshtarisë së tij
Nga Frank Shkreli
I dashur Dom Nosh:Me rastin e 50-vjetorit të Meshtarisë suaj, kam nderin dhe kënaqësinë t’ju përcjell urimet e mia më të përzemërta si ish-koleg dhe bashkëstudent i juaji në Gjimnazin Klasik Salezian të Rijekës në Kroaci ku kemi kaluar së bashku disa vite të rinisë sonë, 1965–1969.Pesëdhjetë vjet shërbim meshtarak janë një dëshmi e rrallë e besnikërisë ndaj thirrjes së Zotit dhe e përkushtimit ndaj Kishës, Kombit e popullit. Duke kujtuar rrugëtimin tuaj, nuk mund të mos veçoj shërbimin tuaj të çmuar në Prishtinë, në një nga periudhat më të vështira dhe më sfiduese për shqiptarët e Kosovës. Në ato vite të rënda, kur liritë kombëtare e njerëzore ishin të kufizuara dhe populli ynë përballej me padrejtësi të shumta, e shtypje të mëdha, ju qëndruat pranë besimtarëve dhe bashkatdhetarëve tuaj me guxim, urti dhe përkushtim të palëkundur.Prania dhe veprimtaria juaj nuk ishin vetëm shërbim fetar, por edhe burim shprese, dinjiteti dhe force morale për shumë njerëz. Ju dëshmuat se meshtari i vërtetë është gjithnmonë pranë popullit të tij sidomos në kohët më të vështira.Për ne që ju kemi njohur prej rinisë, është gëzim i veçantë të shohim se idealet, serioziteti dhe vlerat që ju karakterizonin në bankat e shkollës kanë mbetur udhërrëfyes të jetës suaj edhe gjatë pesë dekadave të meshtarisë.Në këtë jubile të artë, ju uroj shëndet, paqe, gëzim shpirtëror dhe bekimet e Zotit për shumë vite të tjera. Mirënjohja e njerëzve që u keni shërbyer dhe respekti i miqve e kolegëve tuaj janë dëshmi e veprës së madhe gjatë një gjysëm shekulli.Me respekt të veçantë dhe kujtime të paharruara nga vitet tona në Rijekë.Frank Shkreli
Ish-koleg në Gjimnazin Klasik të Rijekës (1965–1969)Ad Multos Annos, Dom Nosh!
Zoti ju shpërbleftë për gjithçka keni bërë në shërbim të Kishës, të Kombit shqiptar dhe të njeriut.Top of FormFotot nga ceremonia e meshës me rastin e 50-vjetorit të Meshtarisë së Dom Nosh Gjolaj
Midis Kujtesës dhe përgjegjësisë: Nafi Çegrani – një promete i kohës sonë dhe dëshmitar i ndërgjegjës shqiptare

Bajram Kabashi, Prishtinë
Ka fate njerëzore që nuk i përkasin vetëm një individi. Ato bëhen pjesë e kujtesës së një populli, sepse mbartin mbi vete plagët, vuajtjet, dinjitetin dhe të vërtetat e një kohe të tërë. I tillë është fati i Nafi Çegranit – një histori e rrëqethshme, por njëkohësisht një histori e madhe e qëndresës shqiptare.
Jeta e tij është një udhëtim i gjatë përmes errësirës, ku njeriu u vu përballë mekanizmave më të pamëshirshëm të një sistemi që kishte ngritur frikën në rang ideologjie dhe padrejtësinë në rang institucioni.
I lindur më 10 tetor 1946 në Çegran të Gostivarit, Nafi Çegrani nuk u bë thjesht një analist, publicist dhe gazetar. Ai u bë një dëshmitar i gjallë i një epoke të dhimbshme, një njeri që ruajti ndërgjegjen e tij të papërlyer edhe atëherë kur mbi të rëndonte hija e vdekjes.
Shërbimet sekrete jugosllave antishqiptare e panë si një njeri që dinte shumë. Në vend që ta respektonin dijen, u përpoqën ta shndërronin në viktimë. Si në mitin e Ganimedit, e rrëmbyen nga rrjedha normale e jetës dhe e hodhën në labirintin e kurtheve politike, duke fabrikuar akuza që nuk kishin asnjë lidhje me të vërtetën.
Në vitin 1981, përmes një procesi të montuar në Zenicë, ai u përball me padrejtësinë më të rëndë. Akuzat u ndërtuan mbi sajesa, ndërsa gjykata u shndërrua në skenë të një tragjedie të paralajmëruar. Përpara tij nuk qëndronte drejtësia, por forca brutale e asaj që filozofia juridike e quan “argumentum baculinum” – sundimi i shkopit, i dhunës dhe i frikës mbi arsyen dhe të vërtetën.
Në atë sallë të zymtë, ku shtatë shqiptarë dhe një boshnjak, Abdurahman Sheshiq, dënoheshin me burgime të gjata, mbi Nafi Çegranin ra vendimi më i rëndë: pushkatimi.
Por historia, nganjëherë, i ruan njerëzit që të bëhen dëshmitarë të së vërtetës.
Ai nuk u shua.
Mbijetoi.
…Ky libër nuk lindi nga qetësia, por nga nevoja.
Jo nga ambicia për të shkruar, por nga pamundësia për të heshtur.
Ka tema që nuk zgjedhen; ato të zgjedhin ty. Historia e shqiptarit në këto hapësira ballkanike, e mbarsur me dhunë, përndjekje, ideologji shtypëse dhe qëndresë të heshtur, nuk është thjesht objekt studimi – është përvojë e jetuar, është plagë që ende flet, është kujtesë që kërkon fjalë.
Unë e shkruaj këtë vepër si autor, por edhe si dëshmitar.
Si njeri që e ka njohur nga afër mekanizmin e frikës dhe disiplinimit ideologjik, por që refuzon ta shndërrojë përvojën personale në instrument hakmarrjeje apo sentimentalizmi.
Shkrimi si akt etik: Dënimi me vdekje u shndërrua në burgim të rëndë dhe ai kaloi afro dymbëdhjetë vite në kazamatet e errëta, aty ku heshtja kishte zë dhe ku muret ruanin klithmat e padrejtësisë.
Në ato qeli, Nafiu i ngjante Prometeut të kryqëzuar.
Jo atij të mitologjisë që i shkabët i shqyenin mëlçinë, por Prometeut shqiptar, të cilit i shqyenin jetën, ëndrrat dhe rininë. Megjithatë, ashtu si Prometeu, ai nuk hoqi dorë nga zjarri i ndërgjegjes.
Ky ishte triumfi i tij më i madh.
Sepse sistemet totalitare mund t’ia marrin njeriut lirinë fizike, por nuk mund t’ia marrin dritën e ndërgjegjes.
Dhe pikërisht kjo e dallon Nafi Çegranin.
Ai nuk doli nga burgu si një njeri i thyer. Doli si një njeri që kishte fituar një betejë më të madhe se vetë liria: kishte ruajtur dinjitetin.
Pas lirimit, ai iu rikthye penës, mendimit dhe fjalës së lirë. Diplomoi gazetarinë në Tiranë, shkroi libra që trazuan ndërgjegjen kombëtare, themeloi radion e parë lokale shqipe në Shkup dhe vazhdoi të ndërtojë ura komunikimi për shqiptarët.
Veprat e tij “Ballë për ballë me vdekjen” dhe “Ballë për ballë me UDB-në” nuk janë thjesht libra kujtimesh. Ato janë aktakuza morale kundër mekanizmave të errët të shtypjes dhe, njëkohësisht, monumente të kujtesës shqiptare.
Rrëfimi i tij nuk është histori hakmarrjeje.
Është histori dëshmie.
Sepse dëshmia është hapi i parë drejt drejtësisë.
Nëpërmjet saj, brezat mësojnë se liria nuk është dhuratë, por sakrificë; se e vërteta nuk lind nga frika, por nga guximi; dhe se kombet që harrojnë viktimat e tyre, rrezikojnë të humbasin kujtesën e vet historike.
Sot, Nafi Çegrani ecën krenar.
Jo me krenarinë e triumfit mbi njerëzit, por me krenarinë e triumfit mbi padrejtësinë.
Ai ecën si njeri me ndërgjegje të pastër, si intelektual, si publicist dhe si bir i denjë i kombit shqiptar.
Në damarët e tij vazhdon të qarkullojë e njëjta besnikëri ndaj së vërtetës që nuk u shua as në bodrumet e errëta të hetuesisë, as në qelitë e burgjeve famëkeqe.
Figura e tij na kujton një të vërtetë të madhe:
Armiqtë nuk kanë ardhur kurrë për të na bashkuar.
Por plagët më të mëdha, shpeshherë, janë hapur edhe nga ata që u fshehën pas emrit të patriotizmit.

Megjithatë, Nafi Çegrani mbeti i pathyer.
Dhe pikërisht këtu qëndron madhështia e tij.
Sepse ka njerëz që jetojnë vetëm për kohën e tyre, por ka edhe njerëz që bëhen pjesë e historisë.
Nafi Çegrani i përket kësaj të dytës.
Ai nuk është vetëm një emër.
Ai është një kujtesë.
Ai është një dëshmi.
Ai është një ndërgjegje.
Ai është një testament i gjallë i dinjitetit shqiptar.
Andaj, ky nuk është libër neutral.
Por është libër i ndershëm.
Neutraliteti përballë padrejtësisë nuk është virtyt filozofik; është dorëzim moral. Prandaj, ky tekst pozicionohet qartë: në anën e kujtesës, dinjitetit njerëzor dhe përgjegjësisë historike.
Shkrimi këtu është akt etik – një përpjekje për të rikthyer kuptimin e fjalëve që janë konsumuar nga ideologjitë: patriotizëm, sakrificë, unitet, identitet.
Filozofia e kujtesës si bosht i veprës
Në qendër të kësaj vepre qëndron kujtesa kolektive, jo si arkiv i ftohtë, por si proces i gjallë reflektimi. Kujtesa nuk është thjesht rikujtim i së shkuarës; ajo është mënyra se si një shoqëri e ndërton marrëdhënien me vetveten.
Harresa, në këtë kontekst, nuk trajtohet si dobësi individuale, por si strategji politike dhe ideologjike, e përdorur për të prodhuar nënshtrim, frikë dhe konformizëm.
Autori si subjekt i përfshirë
Unë nuk flas nga lartësia e një katedre akademike.
Flas nga brendia e përvojës.
Kjo nuk e dobëson analizën; përkundrazi, e detyron atë të jetë më e përgjegjshme. Sepse çdo fjalë këtu është e kaluar përmes filtrit të jetës, jo vetëm të teorisë.
…Shqiptari nuk largohet sepse nuk e do vendin e vet; ai largohet sepse vendi i tij, në një moment të caktuar historik, nuk arrin më ta mbajë. Kjo pamundësi për të qëndruar nuk është vetëm ekonomike apo politike, por thellësisht ekzistenciale. Ajo lind atëherë kur njeriu e kupton se qëndrimi do të thotë të heqë dorë nga dinjiteti, nga e drejta për të menduar, për të folur, për të projektuar të ardhmen.
Terrorizmi nga pseudoanalistët kriptoenveristë

Shqipëria nuk e ka kapacitetin për ta bartur mbi supe luftën globaliste mes presidentit Trump dhe kundërshtarëve të tij.







