Kreu Blog Faqe 228

Shqiptarët shquhen më tepër me mosdijen e tyre, me çka i qojnë ujë në mulli shteteve armike, mendon Isa Mulaj nga Istogu

Drini.us
-
0
Shqiptarët shquhen më tepër me mosdijen e tyre, me çka i qojnë ujë në mulli shteteve armike, mendon Isa Mulaj nga Istogu
Isa Mulaj, Istog

Institute for Economic Policy Research and Analyses (INEPRA)

Dikush në Kosovë vërtetë ka punuar me urdhëra për Rusinë dhe Serbinë, ja kush?
Shqiptarët nuk kanë aq kapacitete intelektuale për të qenë agjentë. Ata shquhen më tepër me injorancën ose mosdijen e tyre, me çka i qojnë ujë në mulli shteteve dhe shërimeve armike. Kjo i bënë këta më të rrezikshëm se çfarëdo lloji agjentësh të sofistikuar, ndonëse nga mosdija nuk e pranojnë dhe paraqiten si kundërshtarë të shteteve dhe shërbimeve sekrete armike. Kot e kot ua përplasë turinjve provat. Nuk marrin vesh sepse e kanë kryet e fortë.
Çdo kush mund ta akuzoj dikë pa bazë se punon për këtë apo atë shtet ose shërbim të tij, sikur në rastin që e përsëritë vazhdimisht Ramushi, se: “Albini ka punuar në bazë të urdhërave dhe dëshirave të armiqve tanë; Rusisë dhe Serbisë.” Por çka tregojnë provat? Kush ka punuar me urdhëra të Rusisë dhe Serbisë kundër Kosovës?
Ramushi ka qenë në kontakt, ka komunikuar dhe ka marrë urdhëra të drejtpëdrejta nga Shërbimi për Inteligjencë të Jashtme (SVR) të Federatës Ruse. Ato çka i bisedonte me agjentët e SVR-së, të nesermën i bënte publike nëpër rrjete sociale, duke menduar se po merr urdhëra nga kundërshtarët e Rusisë. Të jesh agjent do të thotë ta njohësh fort mirë kulturën dhe mentalitetin e një populli dhe të shtetit tjetër, të depërtosh dhe t’ia lavdërosh aspektet të cilat ai popull i cilëson si patriotike, e pastaj e ke nën kontroll për ta manipuluar dhe keqpërdorur si të duash në realitet. Pjesa tjetër e agjenturës përmes manipulimit përqëndrohet në blerjen e trurit për t’i përndezur “patriotët” si Ramushin duke i sharë shtetet armike në njerën anë, dhe duke i lavdëruar shtetet mike në anën tjetër. Agjentura paraprakisht e përgatitë terrenin mirë në këtë drejtim, si për shembull, agjentët e SVR-së Vlladimir Kuznecov dhe Aleksej Stoljarov të njohur me emrin komik si Vovan & Lexus. Pavarësisht mohimit nga SVR se nuk ka lidhje me këta dy agjentë, shërbimet e inteligjencës së shteteve perëndimore vazhdimisht i kanë bërë disa pyetje të cilave vështirë se mund t’i përgjigjet dikush: Si është e mundur që vetëm dy komedianë të zakonshëm të kenë aq shumë njohuri për shtetet, popujt, udhëheqësit, dhe personalitetet e ndryshme nëpër botë? Kush ua siguron atyre të dhënat, numrat e telefonit, zgjedhjen e njerëzve ose cakun, temat (sidomos politike) për t’i diskutuar? Kur bisedon me ta, ata duken shumë më të informuar dhe më inteligjentë se vetë udhëheqësit e Rusisë dhe politikanët e shteteve tjera?!
E tërë kjo “komedi” e tyre i shërben dikujt, sidomos agjencisë së inteligjencës. Pastaj, inteligjenca vepron në realitet në bazë të atyre “shakave.” Sa herë ka ndodhur dhe sa gjatë ka vazhduar kjo “komedi”, nuk është ditur derisa vetë “shakaxhinjët” kanë dalë publikisht me prova. Por nuk është problemi vetëm tek ata kur vetë identifikohen duke iu treguar se ju në fakt nuk keni biseduar me Vlladimir Putinin dhe Petro Poroshenkon por me neve (Vovan & Lexus). Problemi më akut është kur vetë udhëheqësit ose kryeministrat si çifti i Ramush Haradinajt, kur bisedojnë me ta, atë e bënë publik si qëndrim politik zyrtar të Qeverisë së Kosovës se paska biseduar me kryetarin e Ukrainës, Petro Poroshenko, të cilit ia paska uruar zgjedhjet e lira demokratike të Ukrainës dhe kryeministrin e ardhshëm Vovav #Lexusov duke iu dëshiruar të gjitha të mirat dhe fitore në rrugën e Ukrainës drejt Integrimeve EuroAtlantike. “Kosova dhe Ukraina qëndrojnë së bashku si popuj të lirisë dhe demokracisë”, e përmbyllë urimin publik Ramushi për SVR-në në Kremlin. Menjëherë ndaj këtij njoftimi publik të Ramushit, i reagojnë politikanët perëndimor: “O mzat, oj shtazë, oksh! A je t’u e ditë me kon ke bisedu deri tash dhe kujt po i shërben?”
Kjo ishte një provë se si Ramushi i shërben shërbimit sekret rus, por pa vetëdije ose nga injoranca, gjersa mundohet t’i akuzoj të tjerët se marrin urdhëra nga armiqtë tanë ose nga Rusia dhe Serbia. Askush nuk merr urdhëra kundër interesit të Kosovës në shumë nga Rusia dhe Serbia se Ramushi por ky ose nuk e di, ose është budallë. Edhe më tragjik ishte bashkëpunimi i Ramushit me udhëheqësit e strukturave paralele kriminale serbe në veri të Kosovës, si Millan Radojçiq, për çka edhe vetë Ramushi mburrej publikisht. Kur i thotë Budimirit ose gazetarit të Qendrës Mediale Serbe se “Punoj edhe me njerëz nga veriu, si për shembull me Millan Radojçiq”, ndërhyn Budimiri duke ia ndërprerë fjalën mrrolshëm: “Kush është ai njeri?!” Ramushi i përgjigjet: “Njëri i cili pyetet për gjithçka”, dhe Budimiri prap ia ndërpret fjalën: “A është politikan ai, kush e ka zgjedhur atë, kë e përfaqëson ai?”, kurse Ramushi insiston se s’ka rëndësi kjo.
Ka spekulime se Ramushin është rekrutuar si shpiun i Rusisë pasi rusët e kishin rrahur te ura e Lloznicës, por kjo nuk mund të vërtetohet. Vërtetohet vetëm se po të njëjtit që e kanë rrahur, i kanë depozituar të dhënat për të në SVR, e kjo pastaj tek Vovan & Lexus që ta mbajnë Ramushin nën kontroll dhe manipulim direkt nga Moska për një periudhë të pacaktuar ose aq sa duan ata. Kur ish-prokurori Sylë Hoxha njoftoj për publikun se urdhërarresti ndaj Millan Radojçiqit ishte hequr pas ndërhyrjeve politike, nuk u dhanë më shumë hollësi. Fletarrestin e kishte hequr ndërhyrja e Ramushit për shkak se e kishte jaran dhe bashkpunonte me Radojçiqin në veprimtari kriminale. Për dallim nga shërbimi i Ramushit ndaj Rusisë të cilin ne po ia adresojnë injorancës ose mosdijes së tij, shërbimi i tij ndaj Sërbisë dhe regjimit të Aleksandar Vuçiqit është me vetëdije, pra është agjent publik i Sërbisë që punon kundër interesave të Kosovës.
_____________
Vërejtje!
Redaksia e Drinit nuk e njef gjuhën e fakteve që përdoret nga autori Isa Mulaj për këtë shkrim, andaj konsideron se përgjegjësia për përmbajtjen e tekstit është vetëm e tij.

Onkologët e rinj mbesin pa punë, rrezikohet largimi i tyre nga Kosova

Drini.us
-
0
Onkologët e rinj mbesin pa punë, rrezikohet largimi i tyre nga Kosova

Adem Lushaj, Deçan

Në një kohë kur numri i pacientëve me sëmundje malinje në Kosovë po rritet nga viti në vit, sistemi shëndetësor i vendit përballet me një situatë thellësisht shqetësuese dhe paradoksale, mungesë të theksuar të onkologëve në shërbimin publik, ndërkohë që disa specialistë të rinj të kësaj fushe vazhdojnë të mbeten të papunë.

Kanceri tashmë konsiderohet një nga sfidat më serioze për shëndetin publik në Kosovë. Rritja e numrit të rasteve kërkon më shumë kapacitete profesionale, diagnostikim më të hershëm dhe trajtim më të shpejtë e më cilësor. Megjithatë, realiteti në terren tregon se sistemi shëndetësor ende nuk po arrin t’i përgjigjet në mënyrë adekuate kësaj sfide.

Shërbimet onkologjike në vend mbeten kryesisht të përqendruara në Klinikën e Onkologjisë në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK). Ky centralizim krijon mbingarkesë të madhe për stafin ekzistues dhe vështirësi të shumta për pacientët nga të gjitha rajonet e vendit, të cilët shpesh detyrohen të udhëtojnë qindra kilometra për të marrë trajtim.

Në këto rrethana, një onkolog përballet me një numër shumë më të madh pacientësh se sa rekomandojnë standardet evropiane, gjë që ndikon drejtpërdrejt në cilësinë e shërbimeve shëndetësore dhe rrit lodhjen profesionale të stafit mjekësor. Kjo situatë krijon presion të madh si për mjekët, ashtu edhe për pacientët dhe familjet e tyre.

Ironikisht, në të njëjtën kohë kur ekziston kjo mungesë e theksuar e specialistëve, disa onkologë të rinj dhe të kualifikuar vazhdojnë të mbeten jashtë sistemit publik shëndetësor. Bëhet fjalë për profesionistë të trajnuar për vite me radhë, me investim të madh personal dhe institucional, të cilët ende nuk kanë mundësi të kontribuojnë në shërbim të pacientëve.

Mosangazhimi i këtyre specialistëve përfaqëson jo vetëm një humbje për profesionistët e rinj, por edhe një mundësi të humbur për sistemin shëndetësor dhe për pacientët që kanë nevojë për kujdes më të specializuar dhe më të shpejtë.

Në këto rrethana, ekspertët e shëndetësisë vlerësojnë se është e domosdoshme një analizë serioze e nevojave reale për onkologë në nivel kombëtar, si dhe një planifikim më i mirë institucional për integrimin e specialistëve të rinj në sistemin publik shëndetësor.

Për këtë situatë ka reaguar edhe Shoqata e Onkologëve të Kosovës, e cila ka ngritur shqetësimin për mungesën e specialistëve në shërbimin publik dhe për nevojën e integrimit të onkologëve të rinj në sistemin shëndetësor. Sipas kësaj shoqate profesionale, angazhimi i specialistëve të rinj do të ndihmonte në uljen e mbingarkesës së stafit ekzistues dhe në përmirësimin e qasjes së pacientëve në trajtim onkologjik.

Zgjerimi i shërbimeve onkologjike edhe në qendrat rajonale spitalore, hapja e vendeve të reja të punës dhe krijimi i politikave të qëndrueshme për zhvillimin e këtij sektori do të përbënin hapa të rëndësishëm drejt përmirësimit të kujdesit për pacientët me sëmundje malinje në Kosovë.

Në fund të fundit, çdo specialist i papërfshirë në sistem nënkupton më pak mundësi për diagnostikim të hershëm, trajtim më të shpejtë dhe më shumë vështirësi për pacientët që përballen me një nga sëmundjet më të rënda të kohës sonë.

A mund të penalizohen deputetët për mungesë në seanca?

Drini.us
-
0
A mund të penalizohen deputetët për mungesë në seanca?

Agim Vuniqi, Vashington

Një çështje që lidhet drejtpërdrejt me funksionimin e demokracisë parlamentare në Kosovë është përgjegjësia e deputetëve për pjesëmarrje në punimet e Kuvendit.
Në çdo sistem parlamentar, deputetët nuk janë vetëm përfaqësues politikë, por edhe mbajtës të një mandati publik që përfshin detyrime konkrete institucionale. Vendin e tyre të punës e përbën pikërisht Kuvendi – seancat plenare dhe punimet e komisioneve parlamentare.
Në këtë kuptim, pjesëmarrja në seanca nuk është një çështje vullneti personal apo taktike politike, por pjesë e detyrimeve që burojnë nga mandati që ata kanë marrë nga vota e qytetarëve.
Rregullorja e Kuvendit të Kosovës parashikon mekanizma disiplinorë për mungesat e pajustifikuara të deputetëve. Në praktikë, deputetët që mungojnë pa arsyetim mund të përballen me masa administrative, si: evidentimi i mungesës në procesverbal; ulja e kompensim eve financiare për pjesëmarrje në seanca; ose masa të tjera disiplinore që mund të vendosen nga organet e Kuvendit.
Kjo lidhet edhe me një parim të përgjithshëm të administratës publike: pagesa dhe kompensimet lidhen me ushtrimin e detyrës.
Nëse një deputet paguhet për pjesëmarrje në seanca, por në mënyrë të qëllimshme nuk paraqitet në punën e tij parlamentare pa arsyetim të vlefshëm, atëherë lind një dilemë serioze institucionale dhe etike, sepse në çdo vend pune tjetër në sektorin publik apo privat, mungesa e pajustifikuar nga vendi i punës konsiderohet shkelje e detyrës dhe mund të sjellë pasoja disiplinore apo financiare.
Natyrisht, sistemi parlamentar njeh edhe të drejtën e deputetëve për bojkot politik si formë proteste. Por kjo është një praktikë politike dhe jo një kategori juridike që e përjashton deputetin nga përgjegjësia institucionale.
Nëse bojkotet parlamentare përdoren në mënyrë sistematike për të bllokuar funksionimin e institucioneve, atëherë lind një problem më i thellë për demokracinë përfaqësuese, sepse deputetët nuk janë zgjedhur për të mos marrë pjesë në Kuvend, por për të përfaqësuar qytetarët pikërisht në atë institucion.
Në këtë kontekst, pyetja që shtrohet është më shumë sesa administrative: a është e drejtë që deputetët të paguhen nga taksat e qytetarëve për pjesëmarrje në Kuvend, ndërkohë që ata në mënyrë të qëllimshme refuzojnë të kryejnë detyrën për të cilën janë zgjedhur?
Anëtarët e Parlamentit, deputetët, mund të penalizohen për mungesa në detyrë, me pasoja që variojnë nga zbritjet e pagave deri në humbjen e vendeve të tyre. Rregullat zakonisht diktojnë që nëse një deputet mungon një numër të caktuar ditësh radhazi – shpesh 60 ditë ose disa muaj – pa lejen e Kryetarit të Parlamentit, vendi i tij mund të shpallet vakant.
Nëse demokracia parlamentare duhet të funksionojë në mënyrë serioze, atëherë përgjegjësia institucionale e deputetëve për pjesëmarrje në seanca duhet të jetë pjesë e pandashme e mandatit të tyre publik, sepse sovraniteti i votës nuk përfundon në ditën e zgjedhjeve. Ai vazhdon çdo ditë në sallën e Kuvendit. @followers

Pranvera 1981 dhe e drejta për të mos u përvetësuar historia e burgjeve tona

Drini.us
-
0
Pranvera 1981 dhe e drejta për të mos u përvetësuar historia e burgjeve tona

Sak Muji, Rugovë

Në vigjilje të 45-vjetorit të demonstratave studentore të marsit 1981, është e domosdoshme të thuhet një e vërtetë që nuk duhet të mbetet në heshtje: Historia e asaj pranvere nuk mund të shkruhet pa burgjet e saj.

Sepse demonstratat e 11–26 marsit 1981 nuk përfunduan në rrugë. Ato vazhduan në qelitë e burgjeve politike. Për shumë nga ne, ajo pranverë u shndërrua në vite të tëra burgimi nga 1981 deri në vitin 1990.

Në ato vite nuk u dënuan vetëm individë. U dënuan edhe familjet tona. U linçuan publikisht. U stigmatizuan si familje të “irredentistëve” dhe “nacionalistëve”. Shumë prej atyre që sot flasin për atë kohë nuk ishin në demonstrata.

Ata nuk ishin në burgje. Madje disa prej tyre në atë kohë e përdornin gjuhën e pushtetit për të na dënuar dhe për të na përjashtuar. Prandaj sot duhet të thuhet qartë: Historia e vitit 1981 nuk është vetëm historia e demonstratave. Ajo është edhe historia e burgjeve politike të asaj kohe. Dhe kjo histori nuk mund të përvetësohet nga ata që nuk e përjetuan atë. Sepse demonstratat e vitit 1981 nuk ishin një episod i zakonshëm politik.

Ato ishin fillimi i një procesi historik që çoi drejt shtetësisë së Kosovës. Në këtë kuptim, rrënjët e Republika e Kosovës gjenden edhe në atë pranverë. Por ato gjenden edhe në burgjet e viteve 1981–1990. Në sakrificën e atyre që nuk u thyen. Në qëndresën e atyre që nuk e mohuan idealin e lirisë.

Prandaj në këtë përvjetor është e drejtë të kërkohet një gjë e thjeshtë: ndershmëri historike. Historia e Pranverës 1981 duhet të trajtohet si trashëgimi kombëtare. Dhe askush nuk mund të marrë meritat e asaj historie nëse nuk ishte pjesë e saj. Sepse historia ka një zakon të vjetër: ajo gjithmonë i njeh bijtë e vet.

Dhe me kalimin e kohës ajo gjithmonë ndan ata që e përjetuan historinë nga ata që vetëm flasin për të. Prandaj në këtë përvjetor duhet të kujtojmë një të vërtetë të thjeshtë: Pranvera e vitit 1981 nuk u ndal në rrugë.

Ajo vazhdoi në burgjet politike të Kosovës dhe të Jugosllavisë. Dhe pikërisht aty u kalit një pjesë e historisë që më vonë çoi drejt lirisë.

⸻

Përfundim

– Një manifest i kujtesës Pranvera e vitit 1981 nuk ishte vetëm një protestë. Ajo ishte fillimi i një rruge të gjatë që kaloi nëpër demonstrata, burgje dhe sakrifica. Ata që e përjetuan atë pranverë e paguan me vitet më të bukura të jetës së tyre. Prandaj historia e saj nuk mund të përvetësohet nga askush.

Sepse historia nuk shkruhet me fjalë të vonuara. Historia shkruhet me sakrificë, me burg dhe me qëndresë.

Dhe për këtë arsye, në këtë përvjetor duhet të kujtojmë një të vërtetë të thjeshtë: Pranvera e vitit 1981 është kujtesa e një brezi që nuk u përkul. Dhe kjo kujtesë nuk mund të tjetërsohet. Sepse në fund të fundit: historia i përket atyre që e jetuan atë.

⸻ ✍️ Sak Muji I përndjekur politik 1981–1990 Në vigjilje të 45-vjetorit të demonstratave studentore 11–26 mars 1981 smuji’26

Një aline e vogël për kujtesën e madhe

Drini.us
-
0
Një aline e vogël për kujtesën e madhe

Sak Muji, Rugovë

ME FALNI !
Një aline e vogël për kujtesën e madhe
Ndoshta një ditë, kur emocionet e politikës të qetësohen dhe historia të marrë frymë më thellë, dikush do të propozojë që në Kushtetutë të shtohet një aline e vogël.
Jo për pushtetin.
Jo për privilegjet.
Jo për partitë.
Por për kujtesën dhe përulësinë e pushtetit.
Një aline e thjeshtë që mund të tingëllojë kështu:
“Kur një udhëheqës i shtetit gabon dhe kërkon falje, falja pranohet si akt i dinjitetit kushtetues, e jo si dobësi politike.”
Sepse shtetet e forta nuk ndërtohen nga njerëz që pretendojnë se janë të pagabueshëm.
Edhe profetët në histori kanë pasur dyshime; ndërsa politikanët tanë, herë-herë, duket sikur e kanë më të vështirë të thonë një fjalë të thjeshtë:
“Më falni.”
Kjo nuk është dramë.
Kjo është njerëzore.

Por ndonjëherë në politikën tonë ndodh e kundërta:
gabimi bëhet i madh, ndërsa falja bëhet e pamundur.
Dhe kështu lind ironia e kohës sonë:
një republikë e tërë mund të diskutojë me javë për një fjali që do të zgjaste vetëm disa sekonda.
Screenshot
Prandaj ndoshta një ditë Kushtetuta jonë do të ketë edhe një kujtesë të vogël për ata që do të vijnë pas nesh:
të mos e shkelin gërbujën e arrogancës së pushtetit.
Sepse pushteti kalon, por fjala e thënë dhe gabimi i bërë mbeten në kujtesën e një kombi.
Dhe historia shqiptare ka mjaft plagë nga ata që menduan se nuk gabojnë kurrë.
Në fund të fundit, republika nuk është një karrige që nuk gabon.
Republika është një marrëveshje njerëzore mes qytetarëve dhe pushtetit, ku gabimi pranohet dhe korrigjohet.
Kjo do të ishte ndoshta alineja më e thjeshtë dhe më e mençur që mund t’u lihet presidentëve të ardhshëm.
Jo si ndëshkim.
Por si kujtesë.
⸻
✍️ Sak Muji

“Po mirë, mirë, me Serbinë, po me Shqipërinë çka patët?”

Drini.us
-
0
“Po mirë, mirë, me Serbinë, po me Shqipërinë çka patët?”

Agim Morina, Prizren

Kryetarja e Kosovës, zonja Vjosë Osmani, në intervistën e saj të fundit bani rrëfim si në kishë. Por, rrëfimi në kishë supozohet me qenë krejtësisht i/e sinqertë, përndryshe mëkatet nuk lahen, tue qenë se aj Miku i Padukshëm Qiellor sheh dhe din gjithçka.
Sidoqoftë, intervista në përgjithësi ishte e matun, pa atë zemërimin e atij çasti të krenarisë me vendimin për shpërndamje të Kuvendit. Megjithatë, intervista u përshku nga kundërthanie të vazhdueshme që dëshmonin se zonja Osmani edhe ishte kurthu, edhe ishte vetëkurthu. Po i përmendim vetëm tri pika ilustrative që e dëshmojnë këtë: Edi Ramën, opozitën dhe Shqipërinë.
1. EDI RAMA
Në intervistë Zonja Osmani u pyet rreth Edi Ramës, rreth qëndrimeve të tij rreth Kosovës dhe raporteve me Serbinë. Kryetarja u soll rrotull e rrotull e rrotull dhe u ndal në një pikë të një kërcënimi që i ishte ba asaj:
«Sikur këta njerëz ta shfrytëzonin vetëm 10 për qind të kësaj urrejtjeje, kësaj energjie negative, të këtyre sulmeve, që në fakt të merreshin me Serbinë, jo me presidenten e republikës së tyre, të zgjedhur nga vota e popullit dhe të konfirmuar në parlament. Po sikur të kjo energji, sikur këto sulme, në fakt, të drejtoheshin në raport me Vucicin, nga presidenti i Serbisë, i cili kreu akt agresioni dhe së fundmi, ndaj Kosovës, nuk i ka fajet vetëm të viteve nëntëdhjeta, por edhe të sotme, Kosova do të arrinte shumë.»
Kështu i bani bisht përgjegjes rreth zotit Rama. Nëse ky kusht i energjisë prej 10 për qind vleka për urrejtësit e zonjës Osmani, a thu pse kjo nuk vleka edhe për vetë Edi Ramën, për të cilin asaj iu shtru pyetja? Pse zonja Osmani nuk kërkoi nga Edi Rama që 10 për qind të energjisë që po ia kushton Serbisë, m’ia kushtu edhe Kosovës? Pse zoti Rama 10 për qind të artikullit që e ka shkru bashkë me Vucicin, nuk i ka lanë hapësinë me shkru edhe me Vjosa Osmanin?
Edi Rama nuk asht politikan, aj asht matrapaz politik. Aj asht autori i asaj thanieje kundër Trumpit: “Fitorja e Donald Trumpit do të jetë një kërcënim për vetë Amerikën, por edhe për marrëdhëniet shqiptaro-amerikane. Mos e dhashtë Zoti që të zgjidhet president”. Dhe, për me fitu simpatinë e Trumpit i cili fitoi zgjedhjet e para, e shpagoi me shitjen e pronave në ishullin e Sazanit. Pra, një palaço i këtillë, egzibicionist, i padinjitet dhe faqezi mundet me prodhu vetëm një Shqipni e mpakun, e rraskapitun prej një klase politike të pamend e të poshtër prej shum dhjetëvjeçarësh.
2. DHELPNITË E ABDIXHIKUT
Zonja Osmani nuk e kishte kuptu që një dhelparak, çfarë asht Lumir Abdixhiku, me gjithë premtimet e thata që ia ka thanë asaj se ka me përkrahë, në tri takimet me zotin Kurti, aj nuk i ka thanë të njëjtat fjalë. Dmth. zoti Abdixhiku, për me shkaktu një çamje të thellë mbrenda koalicionit Lëvizje Vetëvendosje! dhe Guxo, (sh)përdori zonjën Osmani, tue i thanë asaj fjalë të tjera prej çfarë i thoshte zotit Kurti.
Zoti Abdixhiku ka llogaritë që me një goditje kish me rrëzu edhe zonjën Osmani, edhe zotin Kurti në skenën e Kuvendit të Kosovës, para kamerave televizive. Si? Zonja Osmani, e verbueme prej ambicies për me u ba prap kryetare, ka ndëgju dhe e ka pranu si të mirëqenë gjysën e ambël të premtimit të zotit Abdixhiku se ka me përkrahë kandidaturën e saj për kryetare. Ndërsa zoti Kurti ka kërku garanci të plotë në procesin e votimit, pra, asht marrë me gjysën tjetër praktike që kish me i siguru 81 vota.
Në tri takime me zotin Kurti, zoti Abdixhiku asnjëherë nuk ka thanë, as nuk ka siguru se të gjithë deputetët e LDK-së kanë me qëndru në sallën e Kuvendit. Nëse vetëm një deputet do të mungonte zgjedhja e kryetarit do të dështonte. Prandej, në konferencë për shtyp, zoti Kurti tha se mungesa e vetëm një deputeti në Kuvend ka me ba me dështu gjithë procesin. Dështimi i tillë kish me sjellë zgjedhje të reja, e zoti Kurti ishte dhe asht i interesuem me iu shmangë zgjedhjeve krejt të panevojshme, të pesta. Dështimi i këtillë kish me shtrembnu pamjen e fuqisë realë të Lëvizjes Vetëvendosje e cila doli fituese me 51 për qind në zgjedhjet e fundit. Pra, gjithë opozita lujti me kartën e “viktimës”, për ta paraqitë zotin Kurti si aventurier politik dhe Vetëvendosjen si parti joserioze. Këtë e dëshmon qartë mungesa e secilit deputet të opozitës në Kuvend gjatë procesit të votimit të kryetarit të Kosovës, – për mos me lanë mundësinë krijimin e kuorumit, – megjithëse secili deputet me këtë akt ka shkelë Kushtetutën që prerazi obligon deputetët me qenë të pranishëm dhe me votu kundër ose mos me votu fare.
3. SHQIPNIA
Vijmë te pika ma e ulët në të cilën ra zonja Osmani gjatë intervistës së saj:
«Dihen dallimet që i kemi pasur me të [dmth. me Edi Ramën]. Akoma qëndroj në çdo milimetër, edhe për “Open Balkans” edhe për çështje të tjera. Por ne si Republikë e Kosovë, kemi qenë këto vite në një situatë sfidash të mëdha. Na janë dashur aleatë të Kosovës. Llogariteni që kur unë vizitoja vendet e ndryshme në botë dhe filloja të flisja ër Serbinë, sa po heqim nga Serbia, gjë që është e vërtetë, dhe përgjigjja që merrja ishte kjo: “Po mirë, mirë, me Serbinë, po me Shqipërinë çka patët? Si është e mundur që me Shqipërinë nuk ia kaloni mirë?” Dhe momentet e tilla duhet ta bëjnë secilin lider të reflektojë. Dhe ne kmi bërë pikërisht këtë.
Bashkëpunimi im me kryeministrin Rama, me presidentin Begaj, me ministrat e qeverisë, dhe me çdo institucion është institucional dhe vetëm e vetëm në interes të Kosovës.»
Pra, zonja Osmani tha se qëndron në po ato bindje që ka pasë për “Open Balkans”in e pika të tjera mospajtimi me Ramën. Por të qëndrosh në ato bindje dhe të veprosh tue u nisë prej atyne bindjeve janë dy gjana krejt të ndryshme. “Open Balkans”-i për me qenë ma e keqja, nuk ishte projekt me bashkautor Edi Ramën. Ishte projekt kryekëput i klerofashizmit serb, i Vucicit. Edi Rama aty ishte bythëkëpimësi që ia mbante oturakun përfundi Vucicit. Ishte projekt me defaktorizu Kosovën politikisht, me kriju pikërisht këtë situatë absurde ku do të thuhej se të gjithë po pajtohen me njëni-tjetrin, të gjithë janë në harmoni në Ballkan, bile edhe Shqipëria, pos Kosovës, që ka politikanë të papërgjegjshëm.
Nëse asht e vërtetë se dikush i paskësh thanë zonjës Osmani: “Po mirë, mirë, me Serbinë, po me Shqipërinë çka patët? Si është e mundur që me Shqipërinë nuk ia kaloni mirë?”, atëherë ky mundet me qenë ose Grenelli, ose ndonjë politikan proserb e prorus. Asnjë politikan serioz i Kosovës asnjëherë nuk e ka vu në lojë Shqipninë deri në këto kusuritje politike të mbrendshme çfarë përpiqet me ba dëshprimisht zonja Osmani. Me e barazu Shqipninë me Edi Ramën (apo cilindo politikan tjetër) shkon përtej naivitetit politik dhe bahet ligësi e dhelpni e ulët personale. Ashtu sikurse barazimi i popullit të Kosovës me cilindo politikan të veçantë të saj që kishte me qenë një navitet i pandëgjuem. Zonja Osmani e din fort mirë se sa emën të shenjtë ka Shqipnia te populli i Kosovës dhe vendos me e vu në lojë edhe këtë. Dihet se populli shqiptar i Kosovës ka, ashtu qysh e ka pasë gjithmonë, një dashuni të pakusht për Shqipninë tue e pa veten si pjesë të saj. Prandej, me shpërdorë Shqipninë në këto debate asht, me thanë ma së buti, veprim i paturp. Populli i Kosovës dhe i gjithë Shqipnisë Irredentiste ka një dashuni të pakusht për Shqipninë që do të bahet, për Shqipninë samifrashëriane dhe çdo veprimin i sotëm duhet me qenë fort i kujdesshëm tue u nisë prej kësaj premise themelore.
Me pranu se aj që thotë “ç’patët me Shqipninë”, ka të drejtë, e me e përdorë si argument, asht me nxjerrë qeverinë e Kosovës dhe veçanërisht zotin Kurti si një grindavec të pamend, ndërsa Edi Ramën të pafaj. Kjo asht kundërthanie e kundërthanieve për krejt çfarë vetë kryetarja tha me gojë të vet se qëndronte mbrapa mospajtimeve që kishte me Ramën. Për këtë pyetje “ç’patët me Shqipninë” ka përgjegje çdo qytetar i Kosovës. A asht e mundun që kryetarja e Kosovës nuk paska përgjegjen e duhun? Si duket nga intervista, jo vetëm që nuk e paska përgjegjen e duhun, por këtë edhe e ban argument në kusuritje politike! Asht i pabesueshëm niveli deri ku mundet me ra një person nga mungesa e dinjitetit elementar njerëzor.
Interesante asht që autores së thanies se «Kosova është projekt i përjetshëm», çuditnisht, iu qenkësh kthy ndjenja e dashunisë dhe respektit për Shqipninë. Por kjo iu qenka kthy vetëm si një mjet për kusuritje me anmiq imagjinarë: zotin Kurti dhe me Lëvizjen Vetëvendosje! Me identifiku Shqipninë me Edi Ramën nuk asht vetëm shkamje logjike, asht krim manipulativ.
«Kosova është projekt i përjetshëm» asht qëndrim në thelb antishqiptar, i vetmi qëndrim i kobshëm dhe i orientuem vetëm kundër një vendi: Shqipnisë. Këtë qëndrim nuk e ka pasë as Ibrahim Rugova, përfaqësuese e politikës së të cilit shfaqet zonja Osmani. Këtë qëndrim e kanë kriju dhe përpiqen me e mbajtë të gjallë edhe sot vetëm ideologë të titizmit, ata që Shqipninë e kanë urrejtë gjithmonë. E kanë urrejtë jo nga ndonjë bindje e formueme politike, por nga urrejtja ndaj projektit të atdhetarëve të mirëfilltë që dashuninë për Shqipninë e Bashkueme e kanë pagu me jetë e me burgje të gjata. E bajnë nga dëshpërimi që, megjithatë, projekti këtyne atdhetarëve doli i vërtetë. Dhe, në fund, nga dëshira provincialiste se ma mirë asht me qenë mbret i një koteci, sesa njeri i dinjitetshëm në një shtet kombëtar.
Në fillim të koalicionit të Lëvizjes Vetëvendosje me Listën Guxo pata shkru një shkrim kritik kundër zonjës Donikë Gërvalla, tue u nisë prej disa qëndrimeve të saj të dikurshme, dhe prej drojës se ajo ka me mujtë me qenë shkaktare e ndonjë përçamjeje të mundshme të ardhshme politike ndërmjet Lëvizjes Vetëvendosje! dhe Listës Guxo. Ky bashkim ishte shpresë e madhe se për Kosovën po vinin ditë ma të mira.
Sot, pas pesë vjetësh më duhet me falënderu zonjën Gërvalla për qëndrimin e saj parimor, për të cilën kam shpresu se e ka, tue qenë bija e një heroi kombëtar, Jusuf Gërvalla. Ndërsa, bazu në intervistat dhe qëndrimet e zonjës Osmani, pata dalë në mbrojtje të saj, si shpresën që ky koalicion me u mbajtë i fortë. Dhe më duhet me shfaqë dëshpërimin me qëndrimet e zonjës Osmani. Jo për punën dhe qëndrimet e saja të përgjithshme, sepse zonja Osmani ka ba punë të vyeshme për Kosovën, e ka përfaqësu Kosovën ma mirë se shum kryetarë para saj. Por me pranimin e saj me u manipulu nga njerëz si Rama e Abdixhiku, tregon se ajo ka ende çka me mësu në politikë.
Kosova meriton ma shum mirëkuptim dhe më shum sakrificë sesa me kallë jorganin për një plesht, për pleshtin e një ambicieje politike.

Teleranca fetare, vlerë autentike e shqiptarëve, sipas veprës së Kahreman Ulqinit

Drini.us
-
0
Teleranca fetare, vlerë autentike e shqiptarëve, sipas veprës së Kahreman Ulqinit

Prof. Dr. Nail Draga, Ulqin

TOLERANCA FETARE VLERË  AUTENTIKE E SHQIPTARËVE

Kahreman Ulqini, TOLERANCA FETARE E SHQIPTARËVE NË ZIGZAGËT E HISTORISË, Botoi:FIORENTIA, Shkodër, 2016

Studiues  profileve të ndryshme shkencore të cilët janë marrë me raportët e ndryshme shoqërore të shqiptarëve, kanë spikatur një dukuri e cila është e veçantë tek kombi ynë.Fjala është për  tolerancën fetare, qe lidhet me besimin. Pra, kemi të bëjmë me një bashkëjetesë pa armiqësi e konflikte të besimtarëve me fe të ndryshme

Dihet historikisht se besimi tek shqiptarët fillon me Ilirët, ku nga paganizmi përmes romakëve pranuan krishtërimin në shek.IV, ndërsa më pas me ndarjën e Krishtërimit në vitin 1054, shqiptarët i përkasin Bizantit, përkatësisht ortodoksizmit, ndërsa nga shek.XV, e më pas me paraqitjen e Perandorisë Osmane në Siujdhesën Ilirike, pjesa më e madhe e shqiptarëve kaluan në islamizëm. Ishin këto periudha të veçanta, me plot intriga, presione  dhe kushtëzime të ndryshme, ku për të mbijetuar shqiptarët ishin të detyruar t´iu përshtatën rrethanave të kohës.

Konvertimi në kontekst të kohës

Andaj, edhe dukurinë e konvertimit në fe të kohës duhet kuptuar në kontekstin kohor, për arsy politike e etnike. Pikërisht në lidhje me këtë çështje kemi raste të shumta nga klasa politike e kohës. Tashmë dihet se Balshajt në vitin 1369 nga ortodoks kaluan në katolik, pastaj ngjajshëm vepruan edhe Skurajt, Muzakët e Zahariajt. Ndërsa sipas rrethanave politike Gjon Kastrioti, i  ati i Skënderbeut, ishte katolik si aleat i Venedikut më 1407, ortodoks si aleat i Stefan Llazareviqit më 1419-1426, mysliman si aleat i Muratit II më 1430-1438 dhe vdiq si katolik më 1443.Rastet e tilla te asaj kohe por edhe më pas janë të mjaftueshme për të kuptuar tolerancën fetare e cila vazhdimisht ka qenë dhe mbetet preokupim i studiuesve të profileve të ndryshme shkencore.

Pikërisht në lidhje me këtë çështje, studiuesi i njohur i etnologjisë Kahreman Ulqini  kohë më parë opinionit  i paraqitet me librin Toleranca fetare e shqiptarëve në zigzaget e historisë, botuar nga Fiorentia, Shkodër, 2016.

Autori çështjen e tolerancës e trajton në kompleksin e organizimit të vjetër shoqëror të shqiptarët, duke filluar me familjen fshatare, dokeve, duke e  mbyllur me popullsinë qytetare dhe trajtimit të veçantë  në shqiptarizëm. Në pjesën e dytë vend të rëndësishëm zën shtojca, e cila sjell argumente nga çështjet e trajtuara nga vise të ndryshme shqiptare, që janë dëshmi të pakontestuara, për tolerancën fetare  në kohën përkatëse.

Temë komplekse

Duke parë se kemi të bëjmë me një temë komplekse me një periudhë të gjatë kohore autori me të drejt konstaton se hulumtimet rreth tolerancës fetare të shqiptarët  patjetër duhet  që argumentet dhe analizat e të dhënave  dhe metodat e punës të jenë të afërta me  ato të disa disciplinave  shkencore si historia, etnologjia e sociologjia.Vetëm në këtë mënyrë mund të arrihet në përfundime te qendrueshme shkencore, ndaj një teme e cila është intriguese për studiuesit e profileve te ndryshme shkencore.Po ashtu një qasje e tillë është me e pranushme edhe për studiuesit e huaj, të cilët këtë çështje e kanë pothuaj të panjohur sa e si duhet, sepse shqiptarët janë model për botën bashkëkohore sa i përket tolerancës fetare, si pjesë e vetëdijës kombëtare gjatë shekujve.

Sfidë ndaj paragjykimeve

Autori në këto botim na sjell episode të ndryshme që tregojnë tolerancën fetare të besimeve të ndryshme, kryesisht katolikë e musliman, nga krahina të ndryshme etnografike shqiptare por edhe qytete më të kaluar të bujshme historike sikur ishte Shkodra. Ishte kjo ndjenja e solidaritetit të gjakut dhe etnisë për të përballuar rrethanat e kohës.Veprimet e tilla ishin sfidë edhe ndaj elementëve të ndryshëm konfliktuoz të cilët kishin paragjykime të ndryshme apo ishin në shërbim të strukturave të huaja në hapësirën shqiptare. Edhe pse në themel të shoqërisë shqiptare me natyrë konservatore, qendronte parimi i ruajtjës së traditës, ku toleranca fetare mbeti si kod i pranimit të te tjerëve fetarisht,mos fyerjen e besimit të tyre, respekt për praktikat e shfaqjet publike, bashkëjetesë normale në familjet me dy besime dhe pa paragjykime fetare në bashkësi të ndryshme shoqërore. Ishin këto tipare të ngulitura me shekuj në vetdijën e shqiptarëve, dukuri kjo e cila na bën të mburremi në krahasim me popuj të tjerë të cilët janë fetar me fanatizën ekstrem sikurse janë ortodokset fqinjët tanë të cilët si në të kaluarën dhe në ditët tona janë intolerant ndaj çdo kishe apo riti tjetër duke qenë përsekutues të vazhdueshëm nacional.

Shqiptarët model për popujt tjerë 

Me këtë botim përveç konsultimit të  literaturës profesionale selektive, autori  dëshmon se gjatë hulumtimeve të tia gjysëm shekullore  ne terren rreth organizimit të vjetër shoqëror e të drejtës popullore  të shqiptarët, ka mbledhur një lëndë me vlerë shumëplanëshe nga trashëgëmia e kultura jonë popullore, ku toleranca fetare paraqet një nder vlerat etnike me sublime të popullit shqiptar. Pikërisht kjo dukuri  është hetuar edhe nga të huajt të cilët kanë kanë vizituar viset shqiptare nga mesjeta e vonë e më pas. Madje ata kanë qenë të befasuar me ketë qendrim të shqiptarëve të cilët edhe pse popull me tre besime, ishin dhe janë edhe sot model për popujt e tjerë.

Andaj duke marrë parasysh rëndësinë qe ka toleranca fetare për të sotmën dhe të ardhmën, është  për tu përshëndetur propozimi i autorit e  qe një lëndë e tillë të mblidhet dhe të botohet në një vëllim të veçantë, si vlerë autentike e trashëgimisë sonë kulturore ndër shekuj. Një botim i tillë do të ishte si testament edhe për brezat që do të vijnë, duke dëshmuar  se shqiptarët kanë se me çka të mburrën, me një vlerë unikate e cila iu mungon popujve të tjerë. Rastet  e tilla janë të shumta, ku disa autori na i sjell episode apo fragmente që kanë vlera autentike të tolerancës fetare.Andaj iu mbetet institucioneve përkatëse shkencore  që një propozim të tillë ta realizojnë në praktikë, sepse është obligim moral dhe profesional për të kaluarën tonë gjatë zigzagëve të historisë, sepse ka ndodhur ajo që është e shkruar.

Përfundim

Një botim i tillë do të ishte i obligueshëm jo vetëm për studiuesit dhe individët e pasionuar pas trashëgimisë kulturore por sidomos  për  studentët e katedrave te ndryshme, ku trajtohen çështje nga antropologjia e kultura popullore. Vetëm në këtë mënyrë  toleranca fetare do të mbetet  pjesë e identitetit tonë kombëtar, si vlerë e veçantë e popullit tonë në te kaluarën dhe në ditët tona.Dhe është pikërisht kjo tolerancë fetare e cila na shfaqet kudo në të gjitha veprimtaritë e ndryshme shoqërore, duke dëshmuar në praktikë një dukuri me vlera të mëdha sa shoqërore dhe kombëtare, duke na bërë unikat për popujt e tjerë në botën bashkëkohore.

Madje ky është edhe mesazhi i këtij libri i cili do të jetë i domosdoshëm për  historianët, etnologët  e  sociologët si  dhe për të gjithë ata që dëshirojnë të kenë njohuri  për këtë dukuri shoqërore dhe kombëtare të shqiptarëve, në të kaluarën dhe në ditët tona.

(Ribotohet me rastin e vdekjës së  Kahreman Ulqinit (1935-2026) studiuesit, historianit e  etnologut të shquar shqiptar, i vlerësuar si një nga figurat më të respektuara  të studimeve albanologjike)

Tregtarët e Frikës

Drini.us
-
0
Tregtarët e Frikës

Dijana Toska, Shkup

Dikur njerëzit frikësoheshin nga errësira, nga stuhitë dhe nga egërsirat e pyllit. Sot nuk kemi më nevojë për to, sepse kemi ndërtuar një industri të tërë që prodhon frikë çdo ditë. Njeriu modern nuk jeton më nën hijen e frikës; ai jeton brenda një sistemi që e prodhon atë çdo ditë.
Dikur pleqtë thoshin: “Tuta është pa pare.”
E kishin pas gabim.
Sot tuta është një industri e tërë që prodhon përfitime marramendëse.
Sa më shumë presion t’i bëhet njeriut dhe sa më shumë t’i futet frika në bark, aq më shumë ai paguan. Ai fillon të jetojë vetëm me frikën e përditshme që prodhon makineria propagandistike.
Le të numërojmë disa nga burimet e kësaj frike, të gjitha të shtrenjta për t’u “zgjidhur” dhe që të mbajnë të varur nga nënshtrimi. Paguan për siguri, për shëndet, për pamje, për shpëtim edhe për qetësi shpirtërore.
Sistemi të imponon frikë përmes padrejtësive të tij.
Kriminelët e çdo lloji të frikësojnë me kërcënime.
Politikanët të frikësojnë me sëmundjen që kanë për pushtet.
Shefat e kompanive nëse nuk u nënshtrohesh, të frikësojnë me largimin nga puna.
Klerikë të ndryshëm të frikësojnë me demonë dhe mëkat, duke të detyruar të ndihesh vazhdimisht fajtor. Në vend që ta duash Zotin, fillon t’i frikësohesh Atij dhe, nga kjo frikë, bën edhe më shumë gabime.
Televizionet të frikësojnë çdo ditë me lajme dramatike të sajuara nga një bandë politikooligarkësh. Sepse lajmi që të frikëson shitet më mirë se ai që të qetëson.
Pastaj vijnë reklamat që të kompleksojnë deri në atë shkallë sa të detyrojnë të blesh edhe atë që nuk të duhet.
Nëse ke lindur me një hundë pak më të madhe, me buzë më të vogla apo me trup natyral, ti ke problem sepse, nuk je moderne. Operacioni plastik është zgjidhja. Sepse sot VIP nuk bëhesh nëse nuk je fryrë para e prapa me silicon.
Instruktorët e fitnesit të frikësojnë se pa muskuj barku nuk mund të zhvishesh në plazh.
Në klubet e natës ke frikë të pish një gotë, se mos dikush të ka hedhur pak pluhur të bardhë.
Prodhimet ushqimore me pesticide e afate të skaduara rrinë të palosura në raftet e marketeve dhe në vend që të frikohesh nga përmbajtja e tyre, ti tmerrohesh nga çmimet e tyre.
Ajri i ndotur të ngulfat frymëmarrjen ke frikë të dalish në qytet.
Mafiozë me klanet e tyre kanë ndarë pushtetin e lagjeve dhe mafia urbane në mes të oborrit ta ngren një pallat…
Në rrjetet sociale ke frikë të hysh, kanë marr rrugën e turpit publik.
Frika është kudo.
Dhe sa më shumë frikë, aq më shumë paralizohesh. Kur je i paralizuar, nuk flet, nuk proteston e as nuk kritikon.
Bie në depresion dhe shkon te psikiatri. Pas disa seancave merr diagnozën: ankth . Pastaj një tjetër, stres kronik. Dhe në fund vjen fatura. E cila të jep një arsye të re për ankth.
Në gjithë këtë treg të frikës, shiten edhe ideologjitë që paraqiten si të vërteta absolute.
Ato nuk të frikësojnë drejtpërdrejt, por të tregojnë çfarë është më mirë për ty, gjithmonë duke u nisur nga empatia për ty.
Cilën parti duhet të votosh. Cilën fe duhet të praktikosh. Kujt duhet t’i besosh e kujt jo.Çfarë është haram e çfarë hallall. Çfarë duhet të veshësh, çfarë të hash e çfarë të pish. Çfarë duhet të mendosh.
Madje disa duan të kontrollojnë edhe shtratin tend.
Në televizion dëgjon edhe këshilla se burri mund të ketë dy apo tre gra për “ nevojë”, ndërsa gruaja ka detyrim t’i kryejë borxhet e saj sa herë që burri kërkon, e gjitha në emër të martesës.
Nga gjithë kjo frikë nuk të zë as gjumi.
Sillesh e pështillesh në shtrat dhe mezi pret të vijë mëngjesi për të dalë jashtë shtëpie.
Jashtë, të gjithë kanë zgjidhje për problemet e botës.
Vetëm veten disi, nuk po arrijnë ta shpëtojnë.
Sepse i shpëtuar është vetëm ai që është i lirë. Dhe njerëzit e lirë janë të rrallë.
Por kur i takon, e ndjen menjëherë. Shpirti i njeriut merr frymë më lirshëm pranë tyre.
Dhe atëherë kupton një të vërtetë të thjeshtë:
Frika kushton shumë.
Liria nuk ka çmim.
Dhe kështu, tregu i frikës vazhdon të lulëzojë. Të gjithë kanë diçka për të të shitur:
frikë, zgjidhje, shpëtim, ideologji, terapi, produkte kundër ankthit dhe receta për lumturi.
Vetëm një gjë nuk e gjen në treg.
Lirinë.
Sepse ajo nuk blihet. Nuk reklamohet. Nuk shpallet në televizion dhe nuk predikohet nga askush.
Ajo fillon në një vend shumë të thjeshtë dhe shumë të rrezikshëm për gjithë tregtarët e frikës:
në mendjen e njeriut që vendos të mos ketë frikë.
Në çdo epokë ka pasur njerëz që kanë jetuar nga frika e të tjerëve; por epoka jonë është e para që e ka kthyer frikën në industri.

Shqiptarët e Tivarit, Krajës dhe Anës së Malit, i duan të drejtat e veta për ta ruajtur identitetin e vet kulturor dhe gjuhësor

Drini.us
-
0
Shqiptarët e Tivarit, Krajës dhe Anës së Malit, i duan të drejtat e veta për ta ruajtur identitetin e vet kulturor dhe gjuhësor

Arbëreshët e Kalabrisë sjellin shpirtin e Arbërisë në Gjenevë

Drini.us
-
0
Arbëreshët e Kalabrisë sjellin shpirtin e Arbërisë në Gjenevë

Nexhmije Mehmetaj, Gjenevë

Në Universitetin Popullor Shqiptar, arbëreshët e Kalabrisë sollën këngët, historinë dhe shpirtin e një tradite që ka mbijetuar për më shumë se pesë shekuj.

Mbrëmja e 7 marsit 2026 në Gjenevë kishte një atmosferë të veçantë. Në sallën e Universitetit Popullor Shqiptar (UPA) u mblodhën shqiptarë nga treva të ndryshme për të përjetuar një takim të rrallë kulturor me arbëreshët e Kalabrisë – pasardhësit e shqiptarëve që u vendosën në Italinë jugore pesë shekuj më parë, duke marrë me vete gjuhën, këngët dhe kujtesën e Arbërisë.

Programi u hap me Himnin e Flamurit Kombëtar, i interpretuar me ndjenjë të veçantë nga sopranoja Fjolla Hiseni. Tingujt e himnit krijuan një moment solemn, duke bashkuar publikun në një ndjenjë të përbashkët përkatësie dhe krenarie.

Mbrëmjen e hapi dhe e moderoi Albana Krasniqi Malaj, drejtoreshë e Universitetit Popullor Shqiptar. Në fjalën e saj ajo theksoi se kjo mbrëmje nuk ishte vetëm një koncert, por një takim me historinë dhe identitetin.

Arbëreshët përbëjnë një nga diasporat më të hershme shqiptare. Pas vdekjes së Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, shumë shqiptarë u vendosën në jug të Italisë, ku krijuan komunitete që edhe sot ruajnë gjuhën dhe traditat e të parëve. Për më shumë se pesë shekuj ata kanë ruajtur një trashëgimi të gjallë kulturore, duke qenë njëkohësisht pjesë e shoqërisë italiane.

Pjesa e parë e aktivitetit u përqendrua në një debat mbi rëndësinë e gjuhës amtare dhe rolin e saj në ruajtjen e identitetit në diasporë.

Në këtë mbrëmje mori pjesë edhe Ambasadori i Republikës së Shqipërisë në Bernë, Ermal Dredha, i cili në fjalën e tij theksoi se historia e arbëreshëve është një shembull i rrallë i qëndresës kulturore dhe shpirtërore.

Ndërsa Zëvendëskonsullja e Kosovës në Gjenevë, Fjolla Haziri, ndau përvojën e saj personale si një shqiptare e lindur dhe e rritur në Zvicër, duke theksuar se gjuha shqipe mbetet ura më e fortë që lidh brezat me rrënjët e tyre.

Në diskutim kontribuoi edhe Leonard Ferati, mësues i arsimit special dhe anëtar i zgjedhur në Këshillin e Lartë të qytetit të Gjenevës. Ai foli për përvojën e tij me nxënësit shqiptarë në shkollat publike dhe theksoi se njohja e mirë e gjuhës amtare ndihmon drejtpërdrejt në suksesin e fëmijëve edhe në gjuhët e tjera.

Në këtë frymë u shpreh edhe Ilir Kurti, mësues dhe deputet në Këshillin e Qytetit të Gjenevës, i cili theksoi se gjuha e trashëguar është një pjesë e pandashme e identitetit kulturor të një populli.

Por kulmi i mbrëmjes erdhi në pjesën e dytë – programin artistik arbëresh.

Profesori Michele Greco, një njohës i përkushtuar i kulturës arbëreshe, e udhëhoqi publikun në një rrëfim të ndjerë mbi historinë e emigrimit të arbëreshëve dhe mbi mënyrën se si gjuha shqipe arriti të mbijetojë ndër breza, edhe pa shkolla dhe pa mbështetje institucionale.

Në Kalabri, theksoi ai, edhe sot ekzistojnë rreth 35 fshatra ku flitet arbërishtja, gjuha e të parëve që ruan në vetvete tingujt e vjetër të shqipes.

Mesazhi i tij për shqiptarët në diasporë ishte i thjeshtë dhe i fuqishëm: nëse arbëreshët kanë arritur ta ruajnë gjuhën për pesë shekuj, atëherë edhe shqiptarët e sotëm mund ta bëjnë këtë duke filluar nga familja.

Në skenë u ngjitën disa grupe artistike që sollën këngë dhe valle tradicionale arbëreshe:

  • Grupi “Ocarina” nga Gjeneva
  • Grupi “Gjaku i Arbërit” nga Frasnita
  • Grupi “Këngëtarët e Motit” nga Ungra dhe Fërma (Itali)

Interpretimet e tyre sollën një atmosferë të gjallë dhe emocionuese. Çdo këngë ishte një rrëfim për historinë, jetën dhe kujtesën e një komuniteti që ka ruajtur me dashuri gjuhën e nënës.

Në fund të koncertit, kur u kënduan këngët shqiptare, publiku u bashkua spontanisht me artistët. Salla u kthye në një skenë të përbashkët ku kënga dhe emocionet bashkuan të gjithë të pranishmit.

Mbrëmja përfundoi mes përqafimeve, buzëqeshjeve dhe një ndjenje të fortë bashkimi. Ishte një mbrëmje që tregoi se, edhe larg atdheut, gjuha dhe kultura shqiptare vazhdojnë të jetojnë përmes njerëzve që i mbajnë gjallë me dashuri dhe përkushtim.

Në këtë mënyrë, për një mbrëmje të vetme në Gjenevë, Arbëria e vjetër dukej sikur kishte ardhur sërish mes nesh – në këngë, në fjalë dhe në kujtesën e përbashkët.

Më 9 mars 2026

1...227228229...1,746Faqja 228 nga 1,746