Kreu Blog Faqe 36

Stop!

Drini.us
-
0
Stop!

Shqiptar Shaljani, Shalë e Bajgorës, Mitrovicë

Gurit nuk ia dolët — por ceremoninë e ndaluat!
Ka raste kur realiteti bëhet aq absurd, saqë nuk ke nevojë të shpikësh asgjë për të bërë satirë. Mjafton ta tregosh atë që ka ndodhur.
Dhe ajo që ndodhi në Zogaj të Vushtrrisë është një nga ato raste.
Gurthemeli tashmë është vendosur.
Pra, për ta thënë troç: gurin nuk arritën ta ndalonin.
Por ceremoninë po!
Dhe kjo, në një Republikë që në Kushtetutë e quan veten demokratike dhe laike, është një situatë që do të duhej të na shqetësonte të gjithëve.
Sepse pyetja sot nuk është më: “A do të vendoset gurthemeli?”
Ai është vendosur.
Pyetja është:
Kush e vendosi STOP-in mbi ceremoninë e një komuniteti fetar shqiptar, në pronën e tij, për një aktivitet paqësor dhe të paralajmëruar me kohë?
Dhe këtu nuk mund të mos më kujtohet një tjetër STOP.
Kryetari i Bashkësisë Islame të Kosovës, z. Naim Tërnava, në një deklaratë të tij, ngriti dorën dhe tha: STOP!
Një gjest që atëherë mund të ishte marrë thjesht si një shprehje politike apo retorike.
Por sot, pas asaj që ndodhi në Zogaj, ai gjest merr një ngjyrim tjetër.
Prandaj po pyes me ironi, por edhe me shqetësim të thellë:
Mos vallë STOP-i i Naim Tërnavës ka filluar të funksionojë?
Sepse, nëse një prijës fetar thotë STOP, ndërsa më pas institucionet shtetërore ndalojnë një ceremoni katolike, atëherë qytetari ka të drejtë të pyesë:
Kush po e drejton trafikun e Republikës së Kosovës — semafori kushtetues apo dora e ngritur e ndonjë autoriteti fetar?
Dikush duhet të na e sqarojë këtë.
Dhe jo me fraza të përgjithshme.
Me bazë ligjore.
Me përgjegjësi institucionale.
Me transparencë.
Sepse Organizata Shqiptaria e ka thënë shumë qartë në reagimin e saj: liria fetare nuk mund të varet nga presioni i turmave.
As nga presioni i grupeve fetare.
As nga presioni politik.
As nga presioni ideologjik.
Në një shtet demokratik, nëse ekziston rrezik sigurie, institucionet e shtetit kanë detyrë ta menaxhojnë rrezikun dhe ta sigurojnë ceremoninë.
Nuk është zgjidhje ta ndalosh ceremoninë dhe pastaj të thuash se po mbron sigurinë.
Sepse, me këtë logjikë, gjithmonë mund të gjendet dikush që proteston, dikush që kërcënon, dikush që kundërshton — dhe pastaj shteti, në vend që ta mbrojë të drejtën, e ndalon atë që po e ushtron të drejtën.
Kjo do të ishte një precedent jashtëzakonisht i rrezikshëm.
Sepse atëherë mesazhi bëhet fare i thjeshtë:
Mos protestoni për të drejtën tuaj. Gjeni dikë që të protestojë kundër jush dhe shteti mund t’ju ndalojë!
A nuk është kjo një formulë fantastike për ta varrosur demokracinë pa pasur nevojë të hapet asnjë varr?
Por le të kthehemi te Zogaj.
Unë nuk po flas këtu vetëm si qytetar.
Po flas edhe si ideator i Kishës Katolike Shqiptare në Shalë të Bajgorës, projekt që lidhet me këtë hapësirë historike e shqiptare ku bën pjesë edhe Zogaj.
Dhe pikërisht për këtë arsye, nuk mund ta shoh këtë rast si një episod të zakonshëm administrativ.
Sepse këtu nuk kemi të bëjmë vetëm me një ceremoni.
Kemi të bëjmë me një parim.
A është Kosova vërtet shtet laik?
Nëse po, atëherë le të jetë laik edhe kur dikujt nuk i pëlqen një kishë.
Le të jetë demokratik edhe kur dikush proteston kundër një pagëzimi.
Le të jetë shtet i së drejtës edhe kur një grup fetar nuk pajtohet me një simbol tjetër fetar.
Sepse laiciteti nuk provohet duke mbajtur fenë larg shtetit vetëm kur na leverdis.
Laiciteti provohet kur shteti thotë:
“Besimi yt është i yti. Besimi i tjetrit është i tiji. Ligji është i të gjithëve.”
Dhe pikërisht këtu qëndron problemi.
Nëse një ceremoni katolike mund të ndalohet për shkak të presionit të jashtëm, atëherë nesër mund të ndalohet një ceremoni tjetër.
Pastaj një tjetër.
Dhe një ditë mund të zbulojmë se liria fetare në Kosovë nuk përcaktohet më nga Kushtetuta, por nga numri i njerëzve që dalin në rrugë për të thënë STOP.
Kjo nuk është demokraci.
Kjo është demokraci me telekomandë.
Dhe pyetja është:
Kush e mban telekomandën?
Prandaj institucionet e Republikës së Kosovës duhet ta sqarojnë publikisht dhe pa ekuivoke:
Cila ishte baza ligjore për ndalimin e ceremonisë?
Çfarë rreziku konkret ekzistonte?
Pse nuk u menaxhua rreziku duke garantuar sigurinë e ceremonisë?
Dhe mbi të gjitha: a ka ndikuar presioni i grupeve fetare apo ideologjike në këtë vendim?
Këto nuk janë pyetje provokuese.
Janë pyetje që një qytetar i një shteti demokratik ka të drejtë t’ua bëjë institucioneve të veta.
Unë nuk kërkoj privilegj për katolikët.
Kërkoj barazi.
Nuk kërkoj që shteti të ndërtojë kishën.
Kërkoj që shteti të mos lejojë askënd ta pengojë atë që ligji e lejon.
Nuk kërkoj që shteti të mbështesë fenë time.
Kërkoj që shteti të mos bëhet peng i fesë së dikujt tjetër.
Dhe kjo është diferenca mes një shteti laik dhe një shteti që vetëm në letër është laik.
Prandaj, meqë gurthemeli tashmë është vendosur, le ta pranojmë edhe një fakt tjetër:
Guri qëndron aty.
STOP-i mund ta ketë ndalur ceremoninë.
Por nuk e ndali gurin.
Nuk e ndali kishën.
Nuk e ndali të drejtën.
Dhe sigurisht nuk mund ta ndalë vullnetin e atyre që besojnë se në Kosovë duhet të ketë vend për të gjithë shqiptarët, për të gjitha besimet dhe për çdo qytetar që e ushtron lirinë e tij paqësisht.
Prandaj, z. Tërnava, nëse ajo dorë ende është lart, do të ishte mirë të na sqarohej:
STOP kujt?
STOP kishës?
STOP katolikëve?
STOP pagëzimeve?
STOP shqiptarëve që zgjedhin një traditë tjetër fetare?
Apo STOP vetëm ndërhyrjes së fesë në punët e shtetit?
Sepse në një Republikë demokratike e laike, vetëm një përgjigje do të ishte e pranueshme:
STOP çdo përpjekjeje për ta zëvendësuar Kushtetutën me urdhrin e turmës, të politikës apo të çfarëdo autoriteti fetar.
Përndryshe, një ditë mund të na duhet të pyesim seriozisht:
A është Kosova shtet laik me qytetarë fetarë, apo shtet fetar me një Kushtetutë laike?
Zogaj sot është testi.
Dhe gurthemeli është dëshmitari.
Guri tashmë është aty.
Le të shohim vetëm nëse edhe shteti do të jetë aty — në anën e ligjit.
Shqiptar Shaljani
Ideator i Kishës Katolike Shqiptare në Shalë të Bajgorës

Mjaft me shtetin selektiv!

Drini.us
-
1
Mjaft me shtetin selektiv!
Basri Beka, Prishtinë
____
Ajo që ndodhi sot në Vushtrri është serioze dhe nuk duhet relativizuar. Nëse një ceremoni fetare paqësore e komunitetit katolik është penguar për shkak të presionit apo protestës së një grupi, atëherë kemi një precedent të rrezikshëm për Republikën e Kosovës.
Unë e mbroj shtetin laik pikërisht për këtë arsye: shteti nuk duhet të jetë as mysliman, as katolik, as i asnjë feje tjetër. Shteti duhet të jetë neutral dhe ligji duhet të vlejë njësoj për të gjithë.
Askush nuk ka të drejtë të vendosë se ku mund të ndërtohet kishë, xhami apo objekt tjetër fetar përmes presionit të rrugës. Nëse ka shkelje ligjore, le të vendosë ligji. Nëse nuk ka shkelje, askush nuk duhet të pengojë ushtrimin e lirë të besimit.
Islamit politik nuk i takon të diktojë rendin e Republikës së Kosovës. Por asnjë fe tjetër nuk e ka këtë të drejtë.
Sot mbroj lirinë fetare të katolikëve të Vushtrrisë sepse nesër duhet të jem në gjendje ta mbroj të njëjtën të drejtë për çdo qytetar tjetër.
Kosova është shtet laik. Jo shtet i shumicës fetare. Jo shtet i presionit fetar. Shtet i ligjit.
Nuk do të hesht për këtë

Deklaratë për media e Dioqezës Prizren – Prishtinë për zhvillimin e ceremonisë të bekimit të gurthemelit të Kishës së re në Zogaj të Vushtrrisë

Drini.us
-
0
Deklaratë për media e Dioqezës Prizren – Prishtinë për zhvillimin e ceremonisë të bekimit të gurthemelit të Kishës së re në Zogaj të Vushtrrisë

Dioqeza Prizren–Prishtinë njofton besimtarët dhe opinionin publik se, vikari ipeshkvor Don Fran Kola, ka njoftuar autoritetet e sigurisë sipas ligjeve në fuqi për zhvillimin e ceremonisë të bekimit të gurthemelit të Kishës së re në Zogaj të Vushtrrisë, ku besimtarët tanë kanë dhuruar tokën dhe kanë kërkuar që aty të ndërtohet një kishë për nevojat e tyre fetare.

Policia e Kosovës ka marr një vendim që nuk do të lejohet të zhvillohet ceremonia e paraparë për nesër, më 18 gusht 2026.

Edhe pas ankesës zyrtare të Don Fran Kolës, Policia nuk e ka anulua vendimin. Ne e konsiderojmë këtë vendim jo kushtetues, jo ligjor, të padrejtë dhe të pajustifikuar, sepse bëhet fjalë për një ngjarje kishtare, fetare dhe paqësore, në pronën e Kishës, për të cilën institucionet ishin njoftuar me kohë.

Duke dashur të shmangim çdo tension dhe që një akt feje të mos bëhet shkak për përplasje me askënd, sot më 17 gusht, në vigjiljen e festës së Shën Florit dhe Laurit, ipeshkvi ynë, Imzot Dodë Gjergji, në përcjellje të disa meshtarëve dhe besimtarëve, ka bërë bekimin e gurthemelit në mënyrë të qetë dhe dinjitoze.

Ndërsa ceremonia e Pagëzimit do të kremtohet nesër, më 18 gusht 2026, në orën 11:00, në Katedralen “Shën Nënë Tereza” në Prishtinë.

Mirëkuptojmë zemërimin e gjithë atyre që kanë dashur të jenë pjesë e kësaj ngjarje feje, por dëshirojmë të ju bëjmë të qartë të gjithëve se, zhvendosja e ceremonisë së pagëzimit nuk nënkupton pajtim me vendimin dhe as heqje dorë nga të drejtat tona. Kisha do të vazhdojë, përmes rrugëve institucionale dhe ligjore, të kërkojë respektimin e lirisë fetare, të së drejtës së pronës dhe të ushtrimit paqësor të misionit të saj.

Besojmë se detyra e institucioneve është ta mbrojnë ushtrimin e lirë të të drejtave, jo ta kufizojnë atë për shkak të një rreziku që nuk buron nga aktiviteti ynë fetar.

Prandaj, ftojmë besimtarët dhe gjithë ata që kanë dashur të jenë pjesë, të vijnë nesër në Katedralen “Shën Nënë Tereza” në Prishtinë, në orën 11:00, ku do të zhvillohet ceremonia e pagëzimeve.

Ju ftojmë që, me gëzim dhe hare, të kremtojmë së bashku Pagëzimin, sakramentin që ndërton dhe rrit Kishën e gjallë.

Njëkohësisht, le të dëshmojmë se përgjigjja jonë ndaj padrejtësisë nuk do të jetë kurrë përplasja, por qëndrueshmëria; ndaj urrejtjes nuk do të përgjigjemi me urrejtje, por me dashuri.

Nuk do të heqim dorë nga të drejtat tona, por do t’i ushtrojmë ato me guxim dhe përgjegjësi; do ta dëshmojmë fenë tonë në liri dhe do t’i mbrojmë të drejtat tona me vendosmëri e dinjitet.

Prishtinë, 17 gusht 2026

Don Fatmir Koliqi Zëdhënës i Dioqezës Prizren–Prishtinë

Kur liria fetare viroset në shqetësim?

Drini.us
-
0
Kur liria fetare viroset në shqetësim?
Alberto Leka, Prishtinë
____
Ajo që po ndodh rreth ceremonisë së bekimit të gurthemelit të kishës së re në Zogaj të Vushtrrisë është serioze dhe duhet të na shqetësojë të gjithëve, pavarësisht përkatësisë fetare.
Dioqeza Prizren–Prishtinë ka shprehur shqetësimin e saj të fortë pas vendimit të Policisë së Kosovës për të mos lejuar zhvillimin e ceremonisë së planifikuar për 18 gusht. Sipas Dioqezës, autoritetet ishin njoftuar me kohë dhe vendimi nuk është ndryshuar as pas ankesës zyrtare.
Kjo nuk duhet të shndërrohet në një përplasje mes komuniteteve fetare. Përkundrazi, duhet të jetë një moment ku institucionet e Kosovës të dëshmojnë se liria fetare, e drejta e pronës dhe ushtrimi paqësor i besimit vlejnë njësoj për çdo qytetar dhe çdo komunitet fetar.
Është e rëndësishme që edhe në situata të ndjeshme institucionet të veprojnë me transparencë, profesionalizëm dhe mbi bazën e ligjit. Nëse ka arsye konkrete të sigurisë, ato duhet të bëhen të qarta. Nëse jo, atëherë lind pyetja pse një ceremoni fetare paqësore nuk lejohet të zhvillohet.
E vlerësoj faktin që Dioqeza, përkundër shqetësimit, ka zgjedhur rrugën institucionale dhe ligjore dhe ka bërë thirrje për qetësi e dinjitet.
Kosova duhet të jetë shtet laik, demokratik dhe i barabartë për të gjithë.
Askush nuk duhet të ketë frikë ta ushtrojë besimin e vet.
Askush nuk duhet të diskriminohet për shkak të fesë.
Dhe askush nuk duhet të vendoset mbi ligjin.
Liria fetare nuk është privilegj i askujt. Është e drejtë e çdo qytetari.

Mendime që bëjnë dritë

Drini.us
-
0
Mendime që bëjnë dritë
Nga Ismet M. Hasani
MENDIME QË BËJNË DRITË TËRË JETËN
U R T I  P O E T I K E (6)
                           
 
D R E J T Ë S I A
       O drejtësi, sa padrejtesi bëhen në emër tënd!
Me urtësi foli
një plak
Suksesi padrejtësi
zgjatë shumë pak!
Njëni drejt,
tjetri shtrëmbër,
paraja e bën
drejtësinë te verbër!
E di mirë,
ç’është drejtësia?
Jep me njënën dorë
të kthehët me të dyja!
Edhe kopsht i Mbretit të jesh’
një therrë brenda do ta kesh’
Edhe ëngjëlli edhe djalli,
gjëndën brenda te i gjalli!
***
HALLET E DYNJASË
Hallet e dynjasë,
nuk  janë si ato të fukaras’!
Kjo dynja rrypa-rrypa
herë më hype e herë të  hypa! (në Kosovë)
Kjo dynja rrypa-rrypa,
herë të hypa – herë të zhdrypa (në Gjakovë)
Halle e derte n’këtë dynja
s’ka njeri që nuk i ka!
Halle, halle n’këtë dynja
shkojnë i vijnë kurrë pa ia nda
Rahati kurrë nuk ka.
Rahat shpirti nuk asht n’këtë dynja
veç lutje Zotit duhet me i bâ
Kush i lutët Zotit në këtë jetë
do të shpërblehët me “xhenet”.
*
M A T U R I A
          Me e shtin kryet ngusht, e  nxjerrë fjalë
          me e shtij fjalën ngusht – duhet nxjerrë me kry’
 
Gjuha flet,
zemra e mëson!
Për fjalë t’kqija
shpina pëson!
Mbani në mend,
vajza e  djem’
gazi i madh
kthehet në helm
Fol  mirë,
fol pak
bëhësh i mirë
për marak!
Më pat thënë njëherë
një plak:
i mençuri di shumë
por flet pak!
***
P Ë R T A C I A – DEMBELIA
Mirë së të gjej
oj hija e madhe!
– Mirë së vjen
o njeri pa halle.
A ke vend
të rri pak
rri sa të duash
që ke “vakt”
Kur të shohësh verës
dikënd ndër hije
s’i ka punët mirë
këtë mirë dije!
***
N’DASH QAJ, N’DASH QESH
Këmba e madhe
ta shqyen këpucën
kafshata e madhe
ta shqyen gushën.
Kush ia di
fijën kësaj pune,
mos ha shumë se
të del përhunde!
Si në vendin tand,
ashtu dhe n’vend t’huaj,
kur nuk di mirë not,
në ujë të  thellë- mos luaj!
***
K Ë S H I L L A
    Më shumë vlerësohet një këshillë
    e mirë, sesa një pasuri e madhe!
    Një studente pyeti profesorin: – Sa jeni i pasur, profesor?
    – Jam më i pasuri në botë!
    Sepse kur të bie me fjetë, pa  u bâ 15 sekonda më merr gjumi më njëherë,
     se nuk më bren’ ndërgjegja për arsye sënu i kam bërë të padrejtë askujt!
Krejt jetën
merremi me mësime,
në fëmiri mësojmë për vete
kur të rritemi
japim këshillime.
Mos i thuaj vetës:
– unë gjithmonë muj’
se nuk shkon gjithëherë
kungulli mbi ujë.
Pa u mbuluar mirë
shtëpia piket,
Ai që bën mirë,
kurrë nuk koritët!

Pa udhëheqje dhe program, protestat nuk e tronditin pushtetin e Edi Ramës

Drini.us
-
0
Pa udhëheqje dhe program, protestat nuk e tronditin pushtetin e Edi Ramës

Arif Ejupi, Gjenevë

Po hyjmë në muajin e tretë të protestave kundër qeverisë së Edi Ramës. Këto protesta nuk lindën rastësisht dhe as brenda natës. Ato janë produkt i një pakënaqësie të akumuluar prej vitesh, e cila buron nga vështirësitë ekonomike, emigrimi masiv, perceptimi i përhapur për korrupsionin, rritja e kostos së jetesës dhe debatet e vazhdueshme rreth mënyrës së administrimit të pasurive publike.

Çështje si Aeroporti i Vlorës, zhvillimet në Zvërnec dhe projekte të tjera të mëdha kanë ushqyer më tej mosbesimin e një pjese të qytetarëve ndaj qeverisë së Edi Ramës.

Protestat janë shtrirë në disa qytete të Shqipërisë dhe janë mbështetur edhe nga pjesëtarë të diasporës në Perëndim. Ato tregojnë se pakënaqësia ekziston dhe se një numër qytetarësh kërkojnë më shumë transparencë, llogaridhënie dhe ndryshim në mënyrën e qeverisjes.

Megjithatë, deri tani, këto protesta nuk kanë arritur të krijojnë presionin e nevojshëm politik për të ndryshuar balancat e pushtetit.

Arsyeja kryesore është mungesa e organizimit dhe e një drejtimi të qartë. Historia politike ka dëshmuar se protestat spontane mund të tërheqin vëmendjen, por rrallëherë arrijnë rezultate të qëndrueshme pa një program politik, pa objektiva të përcaktuara dhe pa përfaqësues që marrin përgjegjësi për drejtimin e tyre.

As opozita nuk ka arritur të shndërrohet në një qendër gravitacioni për këtë pakënaqësi.

Ajo duket më shumë si vëzhguese sesa si organizatore, duke krijuar përshtypjen se pret të përfitojë nga dobësimi i qeverisë pa marrë përsipër barrën e udhëheqjes së protestave.

Kjo ka krijuar një boshllëk që protestuesit nuk kanë mundur ta plotësojnë.

Shqipëria ka nevojë për stabilitet politik, por stabiliteti nuk mund të mbështetet vetëm mbi forcën e pushtetit. Ai ndërtohet mbi besimin e qytetarëve tek institucionet, mbi drejtësinë e barabartë për të gjithë, mbi luftën kundër korrupsionit dhe mbi një ekonomi që u jep njerëzve shpresë për të ardhmen. Kur këto elemente dobësohen, pakënaqësia shndërrohet në protestë.

Po aq e rëndësishme është që çdo protestë të zhvillohet në mënyrë paqësore dhe demokratike. Çdo përshkallëzim i situatës do të dëmtonte, para së gjithash, vetë qytetarët dhe interesat e Shqipërisë. Në një rajon ku sfidat gjeopolitike mbeten të ndjeshme, stabiliteti institucional është një vlerë që duhet ruajtur.

Nëse protestat synojnë të sjellin ndryshim të vërtetë, ato duhet të ofrojnë jo vetëm kundërshtim ndaj qeverisë, por edhe një vizion për të ardhmen. Qytetarët nuk kërkojnë vetëm të dëgjojnë se çfarë nuk shkon; ata duan të dinë edhe se si mund të përmirësohet gjendja.

Për sa kohë që protestat mbeten të fragmentuara, pa drejtim dhe pa një alternativë politike të besueshme, ato do të shërbejnë si shprehje e pakënaqësisë qytetare, por jo si një forcë e aftë për të ndryshuar realisht rrjedhën e zhvillimeve politike në vend.

Sot, në Zagori të Vushtrrisë, në fshatin Zogaj, është bekuar dhe vendosur gurthemeli i Kishës “Shën Flori dhe Shën Lauri” nga Ipeshkvi i Kosovës, Imzot Dodë Gjergji

Drini.us
-
0
Sot, në Zagori të Vushtrrisë, në fshatin Zogaj, është bekuar dhe vendosur gurthemeli i Kishës “Shën Flori dhe Shën Lauri” nga Ipeshkvi i Kosovës, Imzot Dodë Gjergji

Shqiptar Shaljani, Shalë e bajgorës, Mitrovicë

Një gurthemeli për një kishë nuk duhet të vendoset në heshtje!
Një gur u vendos, por një sqarim i mungon opinionit ?
Sapo mora lajmin se sot, në Zagori të Vushtrrisë, është bekuar dhe vendosur gurthemeli i Kishës “Shën Flori dhe Shën Lauri” nga Ipeshkvi i Kosovës, Imzot Dodë Gjergji.
Urime dhe bekime për të gjithë shqiptarët, e veçanërisht për shqiptarët e besimit katolik të Shalës, Vushtrrisë dhe më gjerë!
Por, bashkë me urimin, nuk mund të mos shpreh edhe befasinë dhe shqetësimin tim.
Ceremonia e gurthemelit ishte paralajmëruar për 18 gusht, bashkë me ceremoninë e pagëzimeve. Ndërsa sot mësojmë se gurthemeli është vendosur, në një ceremoni për të cilën, së paku unë, nuk kam parë një njoftim paraprak publik dhe gjithëpërfshirës.
Pse kjo ngutje? Pse ky ndryshim? Dhe pse një ngjarje e tillë u zhvillua në këtë mënyrë?
Nuk i di arsyet dhe nuk dua të bëj hamendësime. Por pikërisht për këtë arsye, pres që Ipeshkvia e Kosovës ta sqarojë opinionin publik.
Sepse, më lejoni ta them hapur: vënia e gurthemelit të një kishe nuk është dhe nuk duhet të jetë një akt që bëhet në heshtje, larg syve të opinionit dhe pa mundësinë që qytetarët, besimtarët dhe të gjithë të interesuarit të jenë pjesë e saj.
Në një shtet demokratik dhe laik, ku Kushtetuta garanton lirinë e besimit dhe ushtrimit të fesë, një ceremoni e tillë duhet të zhvillohet lirshëm, publikisht, me dinjitet dhe pa asnjë ndjenjë frike apo pengese.
Nëse një gurthemeli për një kishë, në vend se të jetë një festë e hapur e besimit dhe e lirisë fetare, vendoset në një mënyrë që krijon përshtypjen e një ceremonie “klandestine”, atëherë kemi arsye të pyesim: çfarë po ndodh në shoqërinë tonë?
Unë nuk dua që askush të ketë nevojë të fshihet kur ndërton një kishë, kur pagëzohet, kur lutet apo kur shpreh identitetin dhe besimin e vet.
As katoliku, as myslimani, as ortodoksi, as askush tjetër.
Kjo është pikërisht ajo që duhet të garantojë një shtet demokratik dhe laik: lirinë për të besuar dhe për të festuar pa ndërhyrje, pa presion dhe pa pengesa.
Prandaj, sot nuk po bëj pyetje kundër Kishës. Përkundrazi, po bëj pyetje në mbrojtje të dinjitetit të Kishës, të besimtarëve dhe të lirisë fetare.
Ndërkaq, ceremonia e pagëzimit të kandidatëve vushtrrias do të mbahet nesër, më 18 gusht, në Katedralen “Nënë Tereza” në Prishtinë, duke filluar në orën 11:00.
Ejani të lutemi dhe të festojmë së bashku!
Le të jetë kjo një ditë gëzimi, besimi dhe lirie.
Dhe le ta kujtojmë të gjithë: në një demokraci, askush nuk duhet të kërkojë leje për të besuar, për t’u lutur dhe për ta shprehur lirshëm besimin e vet.
Urime e bekime për të gjithë !

Lëvizja e Deçanit ia hoqi maskën kabaleve të ideologjisë islamike dhe spiunëve të saj

Drini.us
-
0
Lëvizja e Deçanit ia hoqi maskën kabaleve të ideologjisë islamike dhe spiunëve të saj

Nga: Gjon Keka, historian

Dalja e Lëvizjes së Deçanit në skenë ia hoqi maskën kabaleve të ideologjisë islamike dhe spiunëve të saj

Lëvizja e Deçanit tani do të bëhet lëvizje e mbarë popullit të Kosovës kundër kabaleve të radikalizmit islamik dhe spiunëve të saj.

Si duket, Lëvizja e Deçanit ka filluar t’ia hap sytë jo vetëm popullit, por edhe institucioneve të sigurisë së Republikës së Kosovës. Prandaj sikur shihet Lëvizja e Deçanit me daljen e saj fillojë t’ia heq maskat kabaleve të ideologjisë islamike dhe spiunëve të saj.

Nën petkun e ideologjisë islamike , janë të fshehur haxhiqamilët që janë masha e politikës ideologjike islamike turke e aziatike, prandaj tani po dalin pak nga pak spiunët – mbetjet që po duan ta marrin Kosovën nga brenda, me xhamia të ndërtuara si simbole ideologjike të neootomanizmit dhe të aleancës së saj me serbët, për të ndarë më pastaj vendin sipas interesave dhe apetiteve të vjetra perandorake.

Duhet ditur se ideologjia islamike apo radikalizmi islamik nuk është i ushqyer vetëm nga Serbia, por edhe nga Turqia, sepse edhe Turqia ka spiunët e saj në Kosovë që flasin shqip, por që mendojnë dhe i shërbejnë me mish, shpirt e lira turke (të këmbyera në euro) rikthimit të fanatazmave të neootomanizmit, prandaj edhe ndërtimi i xhamiave dhe i argatëve që e mbrojnë sot pushtimin otoman, mund të tregojë më shumë se cilët janë spiunët dhe mbetjet e saj.

Pensionistët e rendit të parë dhe të dytë – një padrejtësi që duhet eliminuar

Drini.us
-
0
Pensionistët e rendit të parë dhe të dytë – një padrejtësi që duhet eliminuar
Zeqir Bekolli, Drenas
____
Para dyerve të Zyrës për Pensione në Drenas, pamja është dëshpëruese: një grumbull të moshuarish presin në radhë për të dëshmuar se janë gjallë, vetëm që t’u rikthehet pensioni i muajit gusht. Shumica prej tyre janë gra dhe burra në moshë të shtyrë, njerëz që kanë nevojë për mbështetje e dinjitet, jo për radhë, pritje dhe procedura të panevojshme.
Pyetja është e thjeshtë: pse pensionistët që marrin pensionin e moshës duhet të paraqiten çdo gjashtë muaj për të dëshmuar se janë gjallë, ndërsa pensionistët kontributdhënës dhe ata parcialë nuk i nënshtrohen të njëjtës kërkesë?
Nëse ekziston një arsye e ligjshme dhe e domosdoshme për këtë procedurë, ajo duhet të bëhet publike dhe t’u shpjegohet qytetarëve. Por një kategorizim i tillë, pa një arsyetim bindës dhe pa trajtim të barabartë, krijon përshtypjen e një diskriminimi institucional ndaj një prej shtresave më të brishta të shoqërisë.
Edhe më shqetësuese është mënyra se si zbatohet kjo praktikë. Pensioni, për një të moshuar, nuk është privilegj dhe as lëmoshë. Është e ardhur me të cilën siguron ushqimin, barnat dhe nevojat më elementare të jetës. Ndalimi i tij për shkak të mosparaqitjes në një afat të caktuar mund ta vendosë një të moshuar në një situatë të rëndë sociale e njerëzore.
Prandaj, ajo që po ndodh në Kosovë nuk duhet parë thjesht si një procedurë administrative. Është një çështje dinjiteti, barazie dhe përgjegjësie institucionale.
Shteti duhet t’i mbrojë të moshuarit, jo t’ua vështirësojë jetën me procedura që i detyrojnë të presin në radhë për të dëshmuar diçka që mund të verifikohet edhe në mënyra më të lehta dhe më dinjitoze.
Në një shoqëri që pretendon se respekton qytetarët e saj, nuk mund të ketë pensionistë të “rendit të parë” dhe pensionistë të “rendit të dytë”. Të gjithë ata që kanë arritur moshën e pensionimit meritojnë trajtim të barabartë, të drejtë dhe njerëzor.
Institucionet përgjegjëse duhet të japin përgjigje: Pse kjo kategori detyrohet të paraqitet çdo gjashtë muaj? Mbi çfarë baze është vendosur kjo procedurë? Dhe pse pensioni ndalet kur një i moshuar nuk arrin të paraqitet në kohë?
Këto nuk janë kërkesa të tepruara. Janë pyetje minimale që burojnë nga e drejta për transparencë dhe trajtim të barabartë.
Të moshuarit nuk duhet të detyrohen të dëshmojnë vazhdimisht se meritojnë pensionin e tyre. Është institucioni ai që duhet të dëshmojë se po e trajton pensionistin me drejtësi, dinjitet dhe pa diskriminim.

Çfarë na mëson Skënder Gashi për antroponimet sllave të shqiptarëve në burimet mesjetare

Drini.us
-
0
Çfarë na mëson Skënder Gashi për antroponimet sllave të shqiptarëve në burimet mesjetare

Ismet Azizi , Gjilan

ANALIZË HISTORIKE

Kur emri nuk e përcakton etninë

Çfarë na mëson Skënder Gashi për antroponimet sllave të shqiptarëve në burimet mesjetare

Studimi i Skënder Gashit tregon se emrat sllavë në dokumentet mesjetare nuk mund të barazohen automatikisht me përkatësinë etnike sllave. Pas shumë prej tyre mund të qëndrojnë shqiptarë të përfshirë në juridiksionin e Kishës Ortodokse Serbe dhe në sistemin administrativ të kohës.

Një emër nuk është certifikatë etnie

Kur studiuesi hap një krisobulë mesjetare ose një defter osman dhe ndesh emra si Bogdan, Branko, Radoslav, Vukashin apo Zhivko, tundimi i parë është që bartësit e tyre të klasifikohen si sllavë. Pikërisht këtë lexim mekanik e vë në pikëpyetje gjuhëtari dhe studiuesi Skënder Gashi në punimin “Antroponimet sllave të shqiptarëve në shekujt XIV dhe XV”, botuar në revistën Onomastica Jugoslavica më 1982.

Gashi nuk pretendon se çdo person me emër sllav ishte shqiptar. Argumenti i tij është më i matur dhe metodologjikisht shumë më i rëndësishëm: emri vetjak, i marrë i vetëm, nuk mjafton për përcaktimin e përkatësisë etnike. Ai duhet të lexohet së bashku me emrin e babait, vëllezërit, katunin, vendbanimin, mikrotoponiminë, përkatësinë kishtare dhe gjuhën e administratës që e ka hartuar dokumentin.

Kisha dhe administrata ndryshonin formën e emrit

Pas ndarjes së Perandorisë Romake dhe të Kishës së krishterë, një pjesë e madhe e shqiptarëve të trevave lindore u përfshi në juridiksionin e Kishës Lindore. Me fuqizimin e Kishës së pavarur serbe dhe përfshirjen e popullsisë shqiptare ortodokse në strukturat e saj, u zgjerua edhe përdorimi i trajtave sllave të emrave të krishterë.

Ky proces nuk duhet ngatërruar automatikisht me ndryshimin e etnisë. Kisha përcaktonte kalendarin e emrave dhe format e pagëzimit; administrata përcaktonte gjuhën e regjistrimit; ndërsa skribët sllavofonë ia përshtatnin emrin sistemit grafik dhe gjuhësor të dokumentit. Kështu, burimi nuk ishte një pasqyrë neutrale e asaj se si personi quhej brenda familjes ose si e kuptonte përkatësinë e vet.

Familjet që e rrëzojnë barazimin emër-etni

Dëshmitë më bindëse të Gashit nuk janë emrat e izoluar, por lidhjet familjare. Në një dokument të viteve 1293-1302, pranë Klinës, përmenden Dragoslavi, i biri i Gjinit, dhe Bratili, dhëndri i Gjonit. Në burime të tjera ndeshen Bogdani, i biri i Gjinit; Gjini, i biri i Bogdanit; Branko, i biri i Tanushit; Jovani, i biri i Gjeloshit; Marko, i biri i Prenkut; Stefani, i biri i Lekës; Vukashi, i biri i Kelmendit; si dhe Gjini e Tanushi, vëllezërit e Vukashit.

Këto raste tregojnë se emrat shqiptarë dhe sllavë bashkëjetonin brenda së njëjtës familje. Një brez mund të mbante emër shqiptar, brezi pasues emër sllav dhe anasjelltas. Kjo flet për përshtatje onomastike në një mjedis të caktuar kishtar dhe politik, jo domosdoshmërisht për zëvendësim ose ndryshim të popullsisë.

“Historia etnike nuk shkruhet duke numëruar emrat, por duke shpjeguar rrethanat në të cilat ata u dhanë, u përdorën dhe u regjistruan.”

Kur dokumenti e quan bartësin Arbanas ose Arnaut

Edhe më të qarta janë rastet në të cilat personi mban emër sllav, por dokumenti e përcakton shprehimisht si Arbanas ose Arnaut. Gashi sjell shembuj si Branko Arbanasi, Millosh Arbanasi, Petro Arbanasi, Vlkoslav Arbanasi, Nikolla Arnauti dhe Pavle Arnauti. Nëse studiuesi do të merrte parasysh vetëm emrin, këta persona do të klasifikoheshin si sllavë; përcaktimi etnik i dokumentit, megjithatë, tregon të kundërtën.

Po aq domethënës është katuni shqiptar pranë Xerxës, ndërmjet Prizrenit dhe Gjakovës. Dokumenti e identifikon bashkësinë si katun të shqiptarëve, ndërsa banorët mbajnë një përzierje emrash shqiptarë, të krishterë dhe sllavë. Në këtë rast, emërtimi i bashkësisë dhe lidhjet familjare kanë peshë më të madhe se forma e izoluar e emrit personal.

Po aq sllavë sa ishin më vonë turq

Gashi e përmbledh argumentin me një krahasim të fuqishëm: duke gjykuar vetëm sipas emrave, shqiptarët e shekujve XIV dhe XV do të dukeshin po aq sllavë sa, pas islamizimit, do të dukeshin turq për shkak të emrave orientalë. Por shqiptari me emrin Vukashin nuk bëhej automatikisht sllav, sikurse shqiptari me emrin Mehmet nuk bëhej automatikisht turk.

Emri tregon se në cilën hapësirë fetare, kulturore dhe administrative jetonte personi. Mund të tregojë ndikim, përshtatje, prestigj institucional ose presion. Vetëm në rrethana të caktuara, dhe i mbështetur me tregues të tjerë, ai mund të ndihmojë edhe në identifikimin etnik.

Emrat shqiptarë nuk ishin thjesht modë

Një pjesë e historiografisë kishte sugjeruar se emrat shqiptarë mund të ishin përhapur ndër sllavët si një lloj mode antroponimike. Gashi e kundërshton këtë shpjegim. Një modë zakonisht përhapet nga kultura që ka prestigj dhe epërsi institucionale. Në shekujt XIV dhe XV, shqiptarët nuk zotëronin Kishën ose administratën shtetërore në trevat e studiuara, prandaj nuk ekzistonte mekanizmi për një shqiptarizim të gjerë onomastik të popullsisë sllave.

Për më tepër, emrat Gjin, Gjon, Bard, Gegë, Lul, Lekë, Pal, Prenk, Progon, Tanush, Bushat, Kelmend dhe Dukagjin shfaqen pikërisht në trevat ku prania shqiptare dëshmohet edhe nga dokumentet, detyrimet e katuneve dhe mikrotoponimia. Sipas Gashit, këto janë reliktet e një korpusi autokton shqiptar, pjesa më e madhe e të cilit ishte mbuluar nga trajtat sllave të emërtimit.

Shqiptarët ortodoksë që zhduken nga leximi historik

Studimi ka edhe një pasojë tjetër të rëndësishme. Nëse shqiptarët kërkohen vetëm ndër katolikët, ndërsa çdo ortodoks me emër sllav klasifikohet si serb, atëherë shqiptari ortodoks bëhet i padukshëm në burim. Kjo është arsyeja pse Gashi e kundërshton mendimin e Konstantin Jireçekut se shqiptarët duhen kërkuar vetëm aty ku kishte katolikë.

Megjithatë, edhe këtu kërkohet kujdes. Antroponimia nuk mjafton e vetme për ta përcaktuar besimin e një popullsie. Ajo duhet krahasuar me juridiksionin kishtar, objektet e kultit, detyrimet ndaj manastireve, dokumentet e vendbanimeve dhe të dhënat arkeologjike. Vlera e studimit qëndron pikërisht në hapjen e problemit, jo në zëvendësimin e një skeme të thjeshtë me një skemë tjetër po aq absolute.

Çfarë dëshmon studimi – dhe çfarë nuk dëshmon

Punimi i Gashit nuk dëshmon se çdo bartës i një emri sllav ishte shqiptar. Ai dëshmon se numri i emrave sllavë në një krisobulë ose defter është më i madh se numri i personave që mund të përcaktohen me siguri si etnikisht sllavë. Po kështu, personat me emra qartësisht shqiptarë përfaqësojnë vetëm minimumin e dukshëm të popullsisë shqiptare, jo domosdoshmërisht numrin e saj të plotë.

Ndërmjet këtyre dy skajeve gjendej një popullsi që mund të ishte shqiptare nga prejardhja dhe lidhjet familjare, ortodokse nga besimi, sllavofonë ose dygjuhëshe në komunikim dhe e sllavizuar në formën e emrave të regjistruar. Vetëm shqyrtimi i përbashkët i të gjithë treguesve mund ta afrojë studiuesin me realitetin historik.

Një shkollë metodologjike edhe për Sanxhakun

Mësimi i Gashit ka vlerë edhe për studimin e Peshterit, Bihorit dhe Sanxhakut. Edhe në këto treva, emri vetjak, mbiemri me prapashtesën -iq, emri islam ose emërtimi i një vëllazërie nuk mund të trajtohen si certifikata të pandryshueshme etnike. Ato mund të ruajnë gjurmë të prejardhjes, por edhe të administratës, fesë, gjuhës së mjedisit, migrimit dhe standardizimit të mëvonshëm të mbiemrave.

Prandaj, një studim i ardhshëm krahasues i emrave dhe mbiemrave shqiptarë e boshnjakë duhet të mbështetet në deftere, regjistra të popullsisë, histori familjare, emra vëllazërish, mikrotoponime dhe kujtesë gojore. As një prapashtesë sllave nuk e zgjidh vetvetiu çështjen e prejardhjes, as një gjurmë shqiptare nuk lejon që identiteti i sotëm i pasardhësve të përcaktohet pa dëshmitë dhe vetëdijen e tyre.

Emri është gjurmë, jo vendim përfundimtar

Studimi i Skënder Gashit është një shkollë e mirë e leximit kritik të burimeve. Ai na mëson se historia etnike nuk mund të shkruhet duke numëruar emrat dhe duke i ndarë ata në dy kolona. Emri është një gjurmë historike, por kuptimi i tij ndryshon sipas kohës, pushtetit, fesë dhe gjuhës së dokumentit.

Pas një emri sllav mund të qëndrojë një familje shqiptare e përfshirë në Kishën Ortodokse; pas një emri oriental mund të qëndrojë një shqiptar ose boshnjak që nuk ka pasur kurrë identitet turk. Detyra e historianit nuk është ta shpallë identitetin vetëm nga forma e emrit, por ta rindërtojë kontekstin në të cilin ai emër është dhënë, përdorur dhe regjistruar. Pikërisht këtu qëndron vlera e qëndrueshme e punimit të Gashit.

Burimi kryesor

Skënder Gashi, “Slavenski antroponimi Albanaca u XIV. i XV. stoljeću”, Onomastica Jugoslavica 9 (1982), f. 199-208.

  • Analiza dhe përshtatja për media: Ismet Azizi
1...353637...1,724Faqja 36 nga 1,724