
Me 13 prill, në ora 11, në teatrin “Andon Zako Çajupi” në Korçë, promovohet libri i Albert Zholit, “Todo Bojdani”

Në shenjë përkujtimi, si sot 39 vite me parë u nda nga jeta Doajeni i folklorit shqiptar, Dervish Shaqa

Shkruan: Dr.sc. Bekim Vishaj
Dervish Shaqa (1912-11.04.1985)
I lindur në fshatin Llukë e Epërme të Deçanit. U rrit dhe u burrërua në një familje tipike tradicionale Dukagjinase – shqiptare. Dervish Shaqa me këngë kishte filluar të merrej qysh në jetën e hershme të tij, ai së bashku me Demush Nezirin, kishin filluar të këndonin, ku shumë shpejt u bënë rapsodë me emër. Kënga dhe oda shqiptare, shumë herët e kishin burrëruar dhe frymëzuar me historinë e populli tonë, ishte mishëruar me trimëritë dhe historinë e shumë figurave të rëndësishme të kombit tonë. Dervish Shaqa përveç zërit të bukur, përveç këngëve dhe melodive origjinale të bukura e artistike edhe në tekstet e këngëve të tij me motive patriotike këngë që u këndonte trimave, ngjarjeve të ndryshme historike, ai, i këndonte edhe jetës, por me shije dhe një mjeshtri të rrallë i këndonte edhe këngët lirike. Instrumentalist me çifteli, sharki dhe fyell. Ai ishte edhe mjeshtër i dalluar në punimin e veglave popullore, bukur i punonte veglat folklorike, çiftelinë, sharkinë, fyellin, kavallin etj. Ai bëri emër në këto anë si rapsod, por edhe si një burrë dhe patriot që punoj në të mirën e popullit të vet. Dervish Shaqa ishte rapsod, instrumentalist, valltar, mjeshtër, dhe burrë me virtyte burrërore. Ai me të gjitha këto përmasa shumëdimensionale, lirisht mund të quhet “ORFE I DUKAGJINIT”. Nuk kaloi shumë kohë dhe ai me këngën e tij i bie në sy pushtetit serb, me qëndrimin e tij burrëror u bë halë në sy për pushtetin komunal në Deçan, organet sekrete serbe-UDB-ja, filluan ti bënin presion, ta maltretonin në forma të ndryshme. Ishin kohë të liga për shqiptarët, aksioni i armëve gjatë viteve 1955-56, shumë shqiptarë keqtrajtoheshin, dënoheshin, e vriteshin. Nga ky presion u detyrua të linte familjen, të linte Kosovën, e të kalonte në Shqipëri me 8 mars 1956, pa rënë në duart e UDB-së së bashku me Demush Nezirin (shokun e tij të fëmijërisë, këngës dhe jetës), Adem Ramën dhe nipin e tij Isë Hoxha nga Botusha nisën rrugëtimin për në Shqipëri. Kaluan kufirin natën vonë, me plot rreziqe, kohë e vështirë, mot i lig, të vendosur por edhe të mërzitur që linin familjet, dhe vendin e vet.

Pas vendosjes në Rrashbull të Durrësit në Shqipëri, Dervish Shaqa aty ka rifilluar jetën artistike, së bashku me Demush Nezirin e me “Grupin kosovar” të folklorit në Rrashbull, duke u bërë bërthama e këtij grupi. Dervish Shaqa tërhiqte vëmendjen nëpër skenat e vendit, si në festivalet e organizuara në Gjirokastër, në vitet 1968, 1973, 1978, 1983. Dervish Shaqa ka qenë një subjekt interesant i vlerësuar shumë nga Instituti i Kulturës Popullore të Shqipërisë, sidomos nga studiuesi Qemal Haxhihasani. Për Dervish Shaqën, Ramazan Bogdani u shpreh: “është thesar i kulturës popullore shqiptare”. Përveç këngës Dervishi ishte edhe valltar shumë i mirë popullor. Së bashku me Demush Nezirin janë paraqitur edhe në skenën e festivalit në Gjirokastër në vitin 1968 me vallen ”Loja me jataganë”.
Dervish Shaqa është njëri ndër këngëtarët më legjendarë të shekullit (shek. XX), në epikën historike të shqiptarëve. Me aftësinë magjike të artit gjegjësisht këngës për gjashtëdhjetë vite me radhë e ktheu lotin në këngë dhimbjen në forcë, e heshtjen në kushtrim. Këngët dhe zëri i tij përhapeshin në Kosovë përmes valëve të Radio Tiranës, Radio Kukësit etj. Në repertorin e këngëve të Dervish Shaqës ishin me qindra e qindra këngë me motive atdhedashurie e lirike etj. Këngët më të njohura të Dervish Shaqës ishin: ”Moj Shqipni mos thuj marova”, ”Pytë Kosova për nji çikë”, ”Kënga e Kamer Loshit”, ”Kënga e Ahmet Delisë”, ”Kënga e Halil Mehmetit”, “N’Kaçanik deri n’Boletin”, ”Kënga e Bajram Currit”, ”Kënga e Isa Boletinit”, ”Te shtat krajlat rrehin telin”, ”Kënga e Azem Bejtës” etj. Shumica e këngëve të tij ishin origjinale për nga vija melodike e shpesh edhe teksti i tyre. Në arkivin e Institutit të Kulturës Popullore dhe të Radio Tiranës gjenden një sërë këngësh të regjistruara nga Dervish Shaqa. Dervish Shaqës për talentin që kishte, për angazhimin dhe kontributin në fushën e folklorit burimor në vitin 1980 ju akordua titulli ”Artist i Merituar”. Shteti shqiptar e nderon me këtë titull artistik, ai deri në fund të jetës së tij e mbajti me nderë e përkushtim këtë titull. Dervish Shaqa ishte urë lidhëse nga gjenerata në gjeneratë, rapsod i mirënjohur shqiptar, ai ishte sinonim i mirëfilltë i këngës shqipe, folklorit shqiptar, por ishte edhe sinonim i vuajtjeve dhe i persekutimit të shqiptarëve nën zgjedhën jugosllave. Këngët e tij përveç melodisë, energjisë së tij si këngëtar ato kanë edhe mesazh dhe porosi për brezat. Pjesa më e madhe e rapsodëve të Dukagjinit frymëzimet e para i morën nga Dervish Shaqa. Për folklorin, për studiuesit e folklorit, dhe për rapsodët pas tij ai ishte dhe është një legjendë e pavdekshme. Dervish Shaqa edhe pse ishte aktiv me këngën ai shpirtërisht kishte një brengë të madhe, ishte malli për Kosovën. Në Rrashbull të Shqipërisë jetonte me shumë mall, larg familjes e farefisit, larg vendlindjes e larg Kosovës që aq shumë i këndoi. Sipas dëshmive të familjes ”Dervish Shaqa fshehtas disa herë nga Shqipëria kishte hyrë në Kosovë”, kujtonte i biri i Dervishit Aliu. Ai kujton disa momente të veçanta e prekëse për jetën dhe mallin për babain, kujton vuajtjet e tij dhe të familjes së tij në Llukë të Epërme, si familje ishin çdo herë në shënjestër të organeve të pushtetit të kohës. Familja (djemtë) e Dervish Shaqës shpesh keqtrajtoheshin, arrestoheshin e burgoseshin nga UDB-jugosllave. Dervish Shaqa vdiq më dt. 11.04.1985 me mall për familjen, për vendlindjen dhe për Kosovën. Kënga në familjen e Dervish Shaqës trashëgohet nga i biri Shpendi, dhe mbesa Mona (vajza e Shpendit).

Dervish Shaqa, është përjetësuar nga rapsodët tjerë popullorë në këngë, Rapsodi popullor këndonte: “hajde këndojmë qysh ka këndu baca shtylla e këngës Dervish Shaqa”.
Figura e Dervish Shaqës është përjetësuar edhe në shkrime tjera publicistike, vepra, dokumentare televizive, po me emrin e tij janë emërtuar grupe të ndryshme folklorike, po ashtu në Deçan për nder të Dervish Shaqës dhe Demush Nezirit, tash e 20 vite (2004-2024) mbahet Festivali Gjithëkombëtar i Folklorit “Eshkë e ndezur mbi Shkëlzen”.
___
Pjesë e shkëputur nga Libri “TRASHËGIMIA HISTORIKE DHE ETNO-KULTURORE E DEÇANIT”, Instituti Albanologjik, Prishtinë, 2014. Autor Bekim Vishaj.
Kënga e kënduar nga Dervish Shaqa, “Kur ta ktheva Kosovë shpinën” ;
Presidentja Osmani priti në takim përfaqësuesit e ekipit këshillues dhe ndërlidhës të NATO-s
Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani, ka pritur sot në takim drejtorin në largim të ekipit këshillues dhe ndërlidhës të NATO-s (NALT), gjeneral brigade Ralf Peter Hammerstein, si dhe drejtorin e ardhshëm të NALT-it, gjeneral brigade Christian Nawrat, të shoqëruar nga Shefja e sektorit të Operacioneve Aktuale nga Selia e NATO-s, znj. Ariella Viehe.
Gjatë takimit, Presidentja Osmani falënderoi dhe shprehu mirënjohjen e thellë për bashkëpunimin dhe shërbimin njëvjeçar të Gjeneral Hammerstein duke i dëshiruar suksese në përgjegjësinë e ardhshme dhe karrierën e mëtejme ushtarake.
Gjithashtu, drejtorit në ardhje, gjeneralit Nawrat, i dëshiroi suksese duke besuar se në mandatin e tij sipas traditës së deritashme, niveli i bashkëpunimit të ndërsjellë do të vazhdojë në kuadër të mandateve respektive.
Presidentja Osmani në këtë takim ritheksoi përkushtimin për maksimizimin e mundësive të bashkëpunimit Kosovë-NATO për zhvillimin dhe avancimin e mëtejmë të FSK-së me standardet më të larta të NATO-s, të gatshme dhe të ndërveprueshme me forcat aleate dhe partnere të NATO-s në misione të përbashkëta, krahas synimit tonë strategjik shtetëror drejtë anëtarësimit të plotë në NATO.
Në takim u diskutua edhe për situatën aktuale të sigurisë në vend, ku Presidentja Osmani ndër të tjera theksoi se, NATO dhe KFOR-i kanë besueshmëri të lartë nga qytetarët e Kosovës në misionin për paqe dhe siguri në vendin tonë.
Hajnia e politikaneve sikurse “Stafeta e Titos”!
Me 25 maj të vitit 1979, Tito për herën e fundit e merr stafetën e rinisë për nder të 87 vjetorit të lindjes së tij. Për ditëlindjen e tij të 87 stafetën ia ka dorëzuar Sanije Hyseni, studente nga Prishtina, e cila i është drejtuar në gjuhën shqipe.
Vitin tjetër, me 4 maj 1980, vdes Josip Broz Tito .

Florim Zeqa
E themë me modesti, se përpara shumkujt që është bërë deputet, ministër, kryeministër apo president e kam pasur ofertën dhe mundësinë që të bëhem pjesë e pushteteve të deritanishme në Kosovën e pas luftës, por e kam preferuar t’i qëndroj besnik idealit dhe përkushtimit tim jetësorë, i të qenurit në shërbim të qytetarëve të vendit tim dhe jo servil i pushtetarëve, për ta thënë të vërtetën lakuriqe ashtu siq është dhe jo të kamufluar me flamuj partiak apo ideologjik.
Ndërgjegja e pastër, pasuria më e madhe e njeriut
I falenderohem zotit dhe edukatës së prindërve të mi që nuk e kam në shpirtë lakminë, urrejtjen dhe as xhelozinë, por e kam në shpirtë dashurinë dhe respektin, besnikërinë dhe guximin për t’u përballë me secilin duke ia thënë të vërtetën në sy.
Lumturinë në jetën time e ndjejë nga të arriturat dhe sukseset me djersën e ballit dhe asnjëherë nuk e ëndërroj të pasurohem mbi kurrizin apo fatkeqësinë e tjetrit.
Asnjëherë dhe në asnjë kohë nuk kam vrapuar pas posteve dhe e privilegjeve, por kam vrapuar pa u ndalur edhe në kohërat më të vështira për interesat e popullit dhe vendit tim të shenjt.
Sikurse që nuk kam vrapuar pas pushtetarëve të vjetër nuk do të vrapoj as pas këtyre të rinjëve. Ashtu siq i kam mbajtur në thumb të kritikës pushtetarët e kaluar do i mbajë në shënjestër edhe pushtetarët e rinj. Sa herë që punojnë për të mirën e shtetit dhe qytetarëve do ta kenë mbështetjen time të parezervë, porqë sa herë e bëjnë të kundërtën nuk do t’i kursej me vërejtje dhe kritika të shëndosha derisa të përmirësohen!
Nuk ka pasuri më të madhe në këtë botë sesa ndërgjegja e pastër. Pasuria më e madhe në jetën e njeriut është pastërtia shpirtërore.
Pushtetet shkojnë e vijnë, ndërsa partitë, njëra ngritet e tjetra bie, por ekzistenca dhe forcimi i shtetit i mbanë gjallë shpresat, kurse zhvillimi ekonomik dhe mirëqenja e ngrisin vetëdijen qytetare.
Nuk ka dhe nuk mund të ketë pushtet që i përmbush të gjitha pritjet e qytetarëve, sikurse që nuk ka pushtet që i zhgënjen të gjithë!
Zhvillimet e gjithmbarshme në vend nuk shiqohen me syze “bardh e zi”, por me e objektivin e mendjes së kthjellt, me logjikën e shëndoshë dhe paanësinë partiake.
Kur bukuria dhe paraja e mjegullojnë intelektin e njeriut, humbet arsyeja e veprimit dhe logjika e të menduarit pozitiv
Nuk ishin të gjithë politikan të këqinjë në pushtetet e kaluara, por disave prej tyre ua turbulloj mendjen lakmia pas gjërave të bukura, pas pasurimit, kënaqjes së egos dhe epsheve hormonale.
Shpresuam shumë që pushtetarët e rinj nuk do t’i prishë lakmia për pasurim dhe nuk do të ndikohen nga epshet e brendshme shpirtëore.
Shpresuam që pushtetarët e rinjë nuk do t’i prekë “virusi” i korrupsionit dhe nepotizmit.
Por, për fatin e keq të vendit dhe qytetarëve, edhe këta të “rinjët” e ndjekën të njëjtën rrugë të paraëndësve të tyre!
Hajnia për politikanët kosovarë është bërë sindromë e pashërueshme, është bërë sikurse “Stafeta e Titos”, duke e bartur hajninë nga njëra qeveri tek tjetra derisa ta zhbëjnë çdo gjë mbi këtë tokë të bekuar dardane!
Ndryshimi nuk arrihet asnjëherë me riciklimin e figurave politike, por me ndryshimin e çasjes së qytetarëve ndaj shtetit.
Mentalitetin e marrjes nga shteti duhet ta kthejmë në mentalitetin e dhënjes gjithçka për shtetin, ashtu siq e kishim ne veprimtarët e viteve të ’90-ta, ku secili prej nesh bënim garë se cili po bëjmë më shumë duke dhënë gjithçka nga vetja pa marrë asgjë prej shtetit në embrion.
Analisti i mirë asnjëherë nuk bie pre e lakmisë, por i ngjanë një shigjetari në maje të bjeshkës, që godet pamëshirshëm secilin që e devijon rrugën e drejtë të shtetndërtimit!
Ukraina dhe Perendimi: Në kërkim të kompromisit dhe arsyeve për ndaljen e luftës

Nga Dr Sadri Ramabaja, Prishtinë
Në qarqet diplomatike perendimore, madje edhe në mekanizma të lartë të NATO-s, janë në kërkim të mënyrave për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë përmes një shkëmbimi territorial me Rusinë në këmbim të ruajtjes [1] së subjektivitetit ndërkombëtar të Ukrianës dhe sigurisë.
Gazeta italiane La Repubblica raportoi më 6 prill për projektidetë për t’i dhënë fund luftës; realizimi i tyre do të bënte që Ukraina të heqë dorë nga territoret e pushtuara nga Rusia në këmbim të anëtarësimit të menjëhershëm në NATO.[2]
Shumë ekspertë e shohin këtë propozim, i cili u diskutua jozyrtarisht në samitin e fundit të NATO-s, si një zgjidhje të mundshme për t’i dhënë fund luftës, shkruan gazeta në fjalë. Për këtë propozimin ka raportuar edhe gazeta gjermane Bild.
Të enjten që lamë pas [më 4 prill], Sekretari Amerikan i Shtetit, Anthony Blinken, e bëri të qartë në takimin në Bruksel se, Ukraina do të bëhet anëtare e NATO-s. Ai theksoi se qëllimi i samitit ishte të ndërtohej një urë lidhëse për këtë anëtarësim. Blinken theksoi se mbështetja për Ukrainën mbetet e fortë midis shteteve anëtare të aleancës. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg bëri një deklaratë të ngjashme, duke theksuar rëndësinë e garantimit që premtimi i Ukrainës për t’u bashkuar me NATO-n të përmbushet.[3] Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg me këtë rast paralajmëroi qartë se, përpjekjet e mbështetjes për Ukrainën edhe mund të dështonin.
Nëse nuk është e mundur të mobilizohet më shumë ndihmë, ekziston rreziku real që Rusia të pushtojë edhe më shumë territor ukrainas, paralajmëroi Stoltenberg të enjten pas një takimi të ministrave të jashtëm në Bruksel.
Nuk është rastësi, sipas La Repubblica-s, “që Blinken dhe Stoltenberg po zgjedhin fjalë të tilla tani”; ato duhet të kuptohen si një referencë për një qasje të re nga aleatët perëndimorë për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.
Ndarja e Ukrainës – nusprodukt i agjendës së munguar gjeopolitke të perendimit
Ashti si dalja në skenë e Ukrainës si shtet i pavarur në kuadër të procesit të shkërmoçjes së Bashkimit Sovjetik, edhe agresioni masiv rus më 24 shkurt 2022, janë momente historike që meritojnë vëmendjen e studjuesve të mendimit gjeopolitik. Në këtë kuptim mund të themi se si pavarësia e Ukrainës që ishte një ngjarje që ndryshoi harëtn gjeopolitike të Europës, edhe agresioni ndaj saj, rrezikon ndryshimin e epokave në historinë moderne të kontinentit.
Sipas gyjkimit të Zbigniew Brzezinsk-it dalja në skenë e Ukrainës si shtet i pavarur ishte një nga zhvillimet gjeopolitike më të rëndësishme të shekullit 20-të. Zhvilimi i parë ishte ai i shembjes së perandorisë Austro-Hungareze në vitin 1918. I dyti, ishte ai i ndarjes së Europës në dy blloqe më 1945. Dalja në skenë e Ukrainës si shtet i pavarur mund të vlerësohet si një nga këto zhvillime historike. [4] Insistimi rus për ta penguar Ukrainën të luaj rolin e saj në skenën ndërkombëtare, sidomos tani në fillet e rendit të ri botëror në ardhje, natyrisht atë rol që do të ishte edhe në interesin e saj kombëtar, flet për peshën e këtij konflikti në planin global.
Në kërkim të pozicionit të saj gjeopolitik Ukraina pas vitit 2014, kur brenda pak ditësh humbi Krimen, ajo ishte edhe në kërkim të partneritetit me Perednimin, me shpresë se do të arrinte ta ndalojë marshin rus.
Në raportet mes shteteve, interesi nacional luan rolin qendror. Filozofi francez Claude Adrien Helvétius në këtë kontekst theksonte se “nëse bota fizike i nënshtrohet ligjit të lëvizjes, bota shpirtërore nuk është më pak në varësi të ligjit të interesit. Në Tokë, interesi është magjistari i plotfuqishëm që ndryshon pamjen e çdo objekti në sytë e të gjitha qenieve.”[5] Interesi është në qendër të vëmendjes dhe sjelljeve të njeërzve, por edhe i shoqërisë, respektivisht shtetit. Pa interes nuk ka zhvillim e prosperitet as ekonomik e as social. Dhe meqë politika e jashtme e shtetit ndërtohet mbi bazën e interesave të tij kombëtare, atëherë kuptimi dhe përcaktimi i interesave kombëtare të një shteti kaq të ri si Ukraina është tejet i rëndësishëm.[6] Shih për këtë, ndërtimi dhe realizimi i interesit nacional mbetet tejet kompleks meqë në këtë proces luajnë rol të ndjeshëm faktorë objektiv e subjektiv. Në këtë qast historik prandaj për drejtuesit e Ukrainës ky rol është krucial. Vetëm kujdesi i duhur i barazpeshës së interesave kombëtare që lidhen me përcaktimin e prioriteteve në nivelin e politikës së brendshme me ato të politikës së jashtme, mund të kontribuojë në gjetjen e rrugëve të duhura për zhvillimin e politikës së jashtme në përputhje me këto interesa. Në këtë përballje, për Ukrainën aktualisht rol të dorës së parë luajnë interesat e karakterit gjeopolitik.
Kjo qasje na rikthen në fillet e analizës së mjedisit ndërkombëtar i parashtruar që në vitin 1904 nga studiuesi anglez H.Mackinder, duke justifikuar rolin e faktorëve gjeografikë të ndërlidhur me ata politik që bashkë përcaktojnë fatin historik. Ai dëshmoi se burimet minerale, dalja në det, klima, konfigurimi i kufijve, shtetet fqinje etj. – të gjitha këto aspekte kanë një rëndësi të madhe në planifikimin e politikës së jashtme.[7] Për ta pasur idenë dhe pozicionin gjeopolitik të Ukrainës më të qartë, është e nevojshme të theksohet se Ukraina ndodhet gjeografikisht në pjesën lindore të Evropës. Megjithatë, Zbigniew Brzezinski thekson se “rikthimi i statusit të një shteti të Evropës Qendrore korrespondon me interesat afatgjata të Ukrainës…”[8]
Por për Ukrainën, siç po e dëshmon koha, krahu veri-lindor – marrëdhëniet me Rusinë dhe vendet e tjera mbesin jetike. Ajo përcaktohet gjithashtu nga interesat ekonomike të Ukrainës, si nga ato historike.Ndërkaq krahu jugor është domethënës për dimensionin gjeopolitik.
Edhe tashti kur Ukraina ndodhet në vitin e tretë të luftimeve intenzive, si një shtet i madh evropian, vazhdon të trajtohet si faktor i rëndësishëm për ndërtimin e paqes dhe stabilitetit në Evropë, pavaërsisht çmimit të madhë që mund të paguajë për këtë. Nëse në prag të aneksimit rus të Krimesë në skenën politike ukrainase mbizotëronte një lloj papërcaktueshmërie identitare – forcat politike luhateshin mes dy qendrave të ndikimit gjeopolitik, përkatësisht mes Rusisë dhe Perëndimit, ajo nëdrkohë gjendet në statusin e një “zone tampon” jashtë hapësirave integruese që po formohen në Europën e re. Dhënia e statusit të vendit kandidat në BE dhe diskutimet për aderimin e Ukrainës në NATO tani kur mungon vullneti i duhur për tu përballur si duhet me Rusinë, flet shumë edhe për pozicionin e Ukrainës. Ndryshimi i këtij pozicioni, duket se do të ketë kosto të shumëfishtë.
Nëdrkaq, në anën tjeëtr, qëllimi i politikës së Putinit vazhdon të jeët po ai që ishte: të eliminojë Ukrainën si një shtet sovran, i pavarur, i orientuar nga perëndimi.[9] Dhe këtë ai pretendon ta bëjë në faza. Kjo është pjesë e konceptit të politikës imperialiste të Rusisë. Putini dëshiron të hyjë në histori si sundimtari që e bëri Rusinë përsëri një fuqi të madhe perandorake dhe që rivendosi dominimin e Rusisë mbi vendet që dikur ishin pjesë e dominimit të Bashkimit Sovjetik. Për më shumë se dhjetë vjet, popullsia ruse dhe veçanërisht rinia janë indoktrinuar në frymën e ekspansionit perandorak dhe glorifikimit të luftës. Putini ka përgatitur mendërisht shoqërinë ruse për luftë për një kohë të gjatë.[10]
***
Mungesa e një agjende gjeopolitike të perednimit ishte reflektuar që në vitin 2014, kur Rusia kishte pushtuar Krimenë pa hasur në rezistencë të mirëfilltë. Transaksioni për të cilin po dikutohet ndërkohë, do të nënkuptonte që Ukraina do të hiqte dorë nga territoret e pushtuara aktualisht nga rusët, por me garancinë se “Ukraina perëndimore” e mbetur do të anëtarësohej menjëherë në NATO. Ky skenar i kujton analistëve dhe studjuesve modelin e ndarjes së Gjermanisë fill pas Luftës ës Dytë Botrore në pjeësn e Gjermanisë Perednimore, që i ishte bashkuar NATO-s dhe pjesën e Gjermanisë Lindore që do ët ngelej nën suzerenitetin e BRSS-së. Le të kujtojmë se konform Marrëveshjes së Potsdamit të 2 gushtit 1945, katër fuqitë fituese: SHBA, Bashkimi Sovjetik, Britania e Madhe dhe Franca vendosën të ndajnë Gjermaninë në katër zona pushtimi. Të tri zonat perëndimore do ët ristrukturoheshin në kuadër ët demokracive liberale perendimore nën një lloj suzereniteti të SHBA-ve. Më 23 maj 1949 qe shpallur Ligji themelor për Republikën Federale të Gjermanisë, respektivisht kushtetuta e Gjermanisë Federale që do të shërbente për tri zonat nën kontrollin e fuqive perednimore. Në zonën e administruar nga Bashkimi Sovjetik, u zhvillua një shtet i varur nga BRSS: Republika Demokratike e Gjermanisë [që do të keët jeët nga 7 tetori 1949 deri në ribashkimin e Gjermanisë më 3 tetor 1990].
Konkretisht, plani është që të dorëzohen territoret e pushtuara të Ukrainës – Krimea dhe katër rajonet e tjera që Rusia ka pushtuar në dy vitet e fundit – Kremlinit, për të përmirësuar bazat në kufij “dhe çfarë ka mbetur nga Ukraina për t’u anëtarësuar në NATO. . Një rrugë që të kujton ndarjen e Gjermanisë pas Luftës së Dytë Botërore. Derisa në Perendim diskutohen skenaërt për ndarjen e Ukrianës dhe mirret në konsideratë modeli i Gjermanisë ës pas lDB, Putini ka hedhur në letër planin për vijimin e luftës për tri vitet pasuese. Ai ka projektuar idetë për okupimin e pjesëve të mëdha të Ukrainës deri nga fundi i vitit 2026 e që përfshijnë territoret në krahun lindor të lumit Dnjepër.
Ja si duket plani i Putinit për luftën gjatë tri viteve pasuese dhe prosperimi i saj në një hartë të publikuar në BILD:

Pika e kthesës në Ukrainë?
Raporti i të përditshmes italiane La Republica bën të ditur se një skenar i tillë do të përshpejtonte dërgesat e ndihmave në Kiev, të cilat aktualisht janë të bllokuara në Kongresin amerikan – veçanërisht në pritje të një rikthimi të mundshëm të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë.
Tutje në raport potencohet: edhe pse ky opsion nuk është një qëndrim zyrtar, ai duhet të diskutohet joformalisht dhe nuk duhet të jetë jorealist, veçanërisht duke pasur parasysh zgjedhjet e ardhshme në SHBA.
Lidhur me propozimin në fjalë qeveritë evropiane duket se janë skeptike dhe atë nga frika se ai mund të mbështetet nga Donald Trump, nëse ai rizgjedhet në nëntor. Trump ka theksuar vazhdimisht se ai do t’i jepte fund konfliktit në Ukrainë sapo të ishte në detyrë.
Një marrëveshje eventuale evropiane rreth këtij plani që pledon për ndarjen e Ukrainës do të mund të zhbllokonte ndihmën për Ukrainën, e cila do të mund të ishte qensore për sigurimin e kufijve në përputhje me interesat e sja jetike që ndërlidhen tani me mbijetesën e kombit ukrainas.
Nëse zgjidhja e ndarjes pranohet realisht, konkludohet në artikullin e La Republikës, “Ukraina (…) duhet të rimarrë sa më shumë nga territori i saj, dhe për të arritur këtë qëllim, ushtria e Zelenskit duhet të furnizohet me armë, municion dhe ndoshta edhe njerëz.”[11] Një vit më parë filozofi i së drejtës dhe avokati i njohur për çështje penale, tashmë në pension, Reinhard Merkel (Universiteti i Hamburgut) e përshkroi detyrimin e Ukrainës për të qenë e hapur ndaj negociatave të paqes si një imperativ etik.
Tashmë është fakt notar se interpret të së drejtës ndërkombëtare, me theks filozofisë ligjore,
herë pas herë i referohen një lloj boshllëku të supozuar në teorinë e luftës së drejtë që filozofi Frankfurt Darrel Frank Moellendorf pati përpjekje për të kontribuar përmbylljes së tij [boshllëkut]. Paradigma e tij njihet tashmë në qarqet e specializuara si “ius ex bello”. Sipas saj, “edhe gjatë dhunës, ka detyrime ligjore për të gjitha palët në konflikt që të kërkojnë mënyra ex bello për t’i dhënë fund luftës, edhe nëse kjo do ta pengonte. qëllimet e tyre ushtarake apo politike. Në këtë rast një “ius ex bello” është vetëm një formulë në të drejtën ndërkombëtare që është e pakuptimtë për sa kohë që “ariu rus” është në tërbim dhe vazhdon të aneksojë pjesë ët një shteti të pavarur, siç është Ukraina. Prandaj Putini do të luajë lojën e negociatave për paqen për aq kohë sa do të përfitojë.
Por nëse politikanët europian duan vërtet ta shtyjnë Evropën drejt një lufte kontinentale me idenë se do ët ruajnë pushtetin, do të varet mbi të gjitha nga vet votuesit europin, të cilët do t’ua japin ose do t’ua heqin mandatin në zgjedhjet e ardhshme. Ndërkaq elitat politike ukrainase meqë kishin ndërtuar strategjinë mbrojtëse ekskluzivisht duke u bazuar tek besimi ndaj aleatëve perednimor, para së gjithash SHBA-ve, tani e kanë sjellë shtetin para alternativës midis vazhdimit të domosdoshëm e
tejet tëi rrezikshëm të luftës për mbijetesë të zhveshur, dhe negociatave të dhimbshme me Moskën, në të cilat ajo [elita politike] do të duhej të hiqte dorë nga territoret e saj të pushtuara.

Një mal mediash amerikane dhe evropiane me ndikim po bëjnë thirrje që Kievi të ngrijë situatën në terren, që nuk është gjë tjetër veçse pëlqim për humbjen e territorit. Duket se Vladimir Putini dhe Volodymyr Zelensky aktualisht nuk bien dakord vetëm për këtë çështje. Për Zelensky-n, pranimi i humbjes së katër rajoneve të reja, përveç Krimesë, do të thotë vdekje politike, sepse ai mund të kishte fituar shumë më tepër përmes negociatave me Moskën, kështu që lufta do të dukej krejtësisht e kotë dhe katastrofike në pasojat e saj; Rusia ndoshta do të ishte e kënaqur me rezultatet e arritura ushtarake, por vetëm me kushtin e krijimit të një zone të gjerë tampon që ndoshta do të përfshinte Kharkivin, Odesën dhe të gjithë zonën deri në bregun lindor të Dnieper (natyrisht, pa Kiev dhe Sumy rajoni) i cili duhet të jetë nën një lloj kontrolli të tij, si dhe marrja e garancive strategjike të sigurisë nga Perëndimi, për të cilin Moska këmbëngul dhe për të cilën ajo filloi luftën.[12]
Në këtë stad të luftimeve në terren, duke marrë parasysh ekuilibrin e fuqisë në trekëndëshin Perëndim-Rusi-Ukrainë, edhe laikët e kanë të qartë se humbësi i vërtetë, pavarësisht nëse arrihet një marrëveshje apo jo, në këtë betejë të ashpër gjeopolitike globale, do të jetë vetëm Ukraina.
Luftërat zaonisht përfundojnë kur njëra palë dorëzohet ose të dyja palët vendosin se vazhdimi i luftës nuk do të jetë më i dobishëm. Lavjerrësi i gjykimit tani anon nga varianti i dytë, që trë dy palët duket se janë në konkluzionin logjik: vazhdimi i luftës nuk do ët jetë i dobishëm për asnjërën palë. Skenari më i keq do të ishte që Ukraina të detyrohet të kapitullojë dhe të dorëzohet ndaj kërkesave ruse. Kjo do të kishte pasoja të paparashikueshme, sepse do të forconte politikat e Putinit. Kjo do të ishte e rrezikshme edhe për fqinjët e tjerë të Rusisë, veçanërisht për vendet baltike, edhe nëse janë anëtarë të NATO-s, sepse Putini mund të arrinte në përfundimin se NATO nuk do të bënte një luftë të madhe dhe as do të rrezikonte një luftë bërthamore për shkak të këtyre vendeve të vogla.[13] Në këtë linjë mendimi do të mund të shtonim se kapitullimi i Ukrainës do të rrezikoj seriozisht edhe Ballkanin Perednimor, duke imponuar një rishikim të plotë të hartës politike. Insistimi i Serbisë për ta penguar me çdo çmim aderimin e Kosovës në organizatën më të vjetër paneuropiane, siç është Këshilli i Europës, por edhe mosnënshkrimi i Marrëveshjes Bazike të Brukselit [27 shkurt 2023], është pjesë e strategjisë për ta shtyrë këtë çështje tutje, duke e bërë akt të kryer pamundësinë e përmbylljes së kësaj çështjeje në kuaëdr të rendit aktual botëror, të dominuar nga Perednimi [SHBA-BE]. Serbia logaritë se vetëm përmes një bote multipolare, ajo mund të rikthehet në Kosovë, respektivisht mund ta aneksoi veriun e saj, që mbetet në kaudër të strategjisë përcjellëse në procesin e krijimit të Botës serbe. Duket se ngjashëm si Sllobodan Millosheviqi që në
epokën e tij nuk i kishte lexuar si duhet mesazhet që sillte rënia e Murit të Berlinit, edhe Aleksandar Vuçiqi nuk i ka lexuar si duhet mesazhet e luftës në Ukrainë.
Mes fitores së Ukrainës dhe kapitullimit rus të mundshëm janë një seri skenarësh të kompromisit. Por, kompromisi në situatën aktuale me shumë gjasa nuk do të ishte një zgjidhje e përhershme; ai do të shenjonte një lloj pezullimi të përkohshëm të luftës, si mundësi për që të dy palët për rigjenerim forcash për fillimin e një lufte të re në një momentum të ri politik.

Sidoqoftë, ky kompromis për klasën aktuale politike në Europë, duket se ka përparësi në krahasim me të ashtuquajturën “zgjidhje e Trump-it”, që konceptohet thjeshtë si një kapitullim ndaj dominimit rus. ____________________________
Fusnotat 1. https://www.bild.de/politik/ausland/politik-ausland/droht-ukraine-teilung-wie-deutschland-1945-87775376.bild.html 2. https://www.repubblica.it/esteri/2024/04/05/news/ingresso_nato_ucraina_russia-422425005/ 3. https://www.berliner-zeitung.de/politik-gesellschaft/geopolitik/inoffizieller-friedensplan-fuer-die-ukraine-abgabe-von-gebieten-fuer-nato-mitgliedschaft-li.2203313 4. Zbigniew Brzezinski, cituar sipas Natalia Gutsow: https://www.ie-ei.eu/IE-EI/Ressources/file/memoires/2009/GUTSOL.pdf 5. Elektronische Bibliothek der Philosophie: Theorie des vernünftigen Egoismus
http://filosof.historic.ru/books/item/f00/s00/z0000005/st083.shtml (Shkarkimi i fundit 20.04.2009) 6. Krahaso. Kaspruk, Viktor: Росія ухвалила доктрину нової «холодної війни»: Сучасність, Nr. 8,
2008, S.55 7. Krahaso: Geographische Axe der Geschichte, http://geopolitics.nm.ru/mackinder.html (Shkarkimi i fundit: 15.04.2009) 8. Brzezinski, Zbigniew: A plan for Europe: Foreign Affairs , Jan.-Febr. 1995. B. 75, Nr. 1., S. 391 9. Prof. Dr. Dietmar Neutatz: https://kommunikation.uni-freiburg.de/pm/expertendienst/der-krieg-gegen-die-ukraine-ist-ein-kampf-gegen-zivilgesellschaft-und-demokratie 10. Po aty 11. https://www.repubblica.it/esteri/2024/04/05/news/ingresso_nato_ucraina_russia-422425005/ 12. https://www.geopolitika.news/analize/tjedna-analiza-zorana-metera-prijeti-kolaps-ukrajinske-fronte-ne-kopaju-ni-brzo-ni-duboko/ 13. https://www.repubblica.it/esteri/2024/04/05/news/ingresso_nato_ucraina_russia-422425005/
E vërteta e padiskutueshme që duhet ta dijnë Shqiptarët dhe Serbët !

Pse u dashka me ta uruar “Bajramin”…?!











Masakrat e turq-osmanve në Otranto në vitin 1480 nen komanden e renegatit shqiptar Gjedik Ahmet Pashes
Ne shekujt X-XV Otranto kishte arrite momentin e shkelqimit ekonomik dhe per pasoje edhe kulturor, si ndertimin e Katedrales se bukur ne vitin 1088 me mozaik ne dysheme, e cila ishte ba ne vitin 1165; me monastirin italo-grek te San Nicola di Casole; me shkollen e famshme te piktures ate te Talmudes etj. Por i gjithe ky shkelqim i ketij qyteti u nderprè papritmas ne vitin 1480 per shkak te Gjedik Ahmet Pashes te derguem nga sulltani osmanllì Muhammeti i II, per pushtime te reja, per perhapjen e osmanizmit ne Itali dhe ne te gjithe Europen.
Ferdinandi i Aragones, Mbret i Napolit, mbasi mori vesht per pregatitjet e turqve u perpoq te mbronte bregdetin e Puljes, nder te cilat edhe Otranton. Por me 28 korrik 1480 aramta turke u nis nga Vlona dhe arriti ne Otranto me 90 anie me vela, 15 maune, 48 anie me rrema dhe 18.000 ushtar. Popullsia e qytetit u merthye ne keshtjelle. Mbreti i Napolit u mobilizue per mbrojtjen e qytetit, por nuk ia arriti. Otranto i rrezistoi per 15 dit sulmeve te ndryshme te turqve, te cilet tentuen te kapercejshin muret e kalase. Ma se fundi ushtrite osmane arriten te hapin nji hyrje ne muret e kalase ku vershyen me britme kercenuese. Çdo pllambe e tokes u mbrojt me gjak. Kapiteni Françeso Zurlo dhe Gjanantonio Delli Falconi rane heroikisht ne mbrojtje te qytetit. Streha e fundit e popullsise mbeti Katedralja e Kalase, ndersa ushtaret turq thershin edhe te rijt edhe pleqt dhe zhgatrrojshin gjithçka.
Mbrenda Katedrales arqipeshkvi (kryeprifti) Stefano Pandinelli se bashku me priftnit e tjere thojshin meshen me lutjen ndaj Zotit dhe ngushllonte popullin e dermitun.
Me tu futun turqit ne Katedrale, ne kete Tempull te Zotit, ato mbyten ne altar, tue ia prè koken, arqipeshkvin Stefano Pendinellin dhe priftnit e tjere dhe besimtart ne kishe.
Ushtrite e Mbretit Ferdinand Aragona penguen shtrimjen e ushtrise turke ne Lecce e Brindisi, por Pasha e shpertheu inadin e tij ndaj popullsise se Otrantos.
Gjedik Ahmet Pasha mblodhi te gjithe sa ishin mbi pesembdhetvjeç e siper dhe nepermjet nji perkethyesi u tha:
“Ose do te mohojshin Fene e Krishti, ose do te bajshin nji vdekje te tmerrshme!”.
Njeni nga populli, me profesion regjes lekurash, iu pergjegj:
“Ma mire zgjedhim te vdesim per Krishtin me çfardo lloj vdekje, se sa ta mohojme!”.
Mbasi kjo ishte pergjigjia e vetem njenit, Pasha pyeti te tjeret. Te gjithe u pergjigjen: ”Ne emen te gjithve asht pergjegje njeni prej nesh: jemi te gatshem te vdesim te gjithe, se sa te lame Fene e Krishtit”.
( Historia asht nxjerre nga libri i Pietro Colonna i mbiquejtuni Galatino Presbitero “Commenti sull’Apocalisse”- Cod. Vat.Lat.5567, faqet 147-148).
Teteqind here u perserit fjala “Jo”! I sollen te gjithe nja dy kilometra jasht qytetit ne “Colle della Minerva” ku te parin mbyten Antonio Primaldon, te cilit ia keputen koken. Trupi i tij u mbajt ne kambe ne nji hù, derisa i mbyten te gjithe te tetqind vetat. (Shih pikturen ne fillim te shkrimit)
Mbas tremdhet muejsh me 13 tetor 1481 Otranton e moren perseri Aragonezet dhe nji pjese te eshtnave te Martirve i sollen ne Katedralen e Kalase se Otrantos, ndersa eshtnat e tjera i derguen ne Kishen Santa Caterina a Formiello ne Napoli.
Data 14 gusht u caktue si “Dita Perkujtimore e Martirve te Otrantos”.
Mbas plot 527 vitesh edhe me 14 gusht 2007 Otranto perkujtonte Martirt e vet. Rreth Katedrales, ne te cilen u tha mesha perkujtimore, ishte mbledhe populli, i madh e i vogel, nga te gjitha anet. Ne kete ceremonì perkujtimore moren pjese edhe autoritetet civile dhe ushtarake te qytetit. Pervaç perkushtimit te njerzve, mbrenda ne Katedrale te bjen ne sy arti i mbrendshem i saje, i cili tregon nivelin e nalte te kultures se ketij populli europian. Ne te djathte te Altarit Kryesor gjindet nji Altar ma i vogel me gjasht rafta te larte vertikal me kapak xhami ku shihen te vendosun njeni mbi tjetrin eshtnat e ketyne Martirve, te cilet populli ne nji rresht te pafund i parakalonte ne shej nderimi dhe respekti. (Shih fotografinat e siper-tregueme)
——————

(Pikture e piktorit Ismail Lulani)
“….Mbas vdekjes së Skenderbeut traktati i 1479-s në mes Venedikut dhe Sulltanit njohu pushtimin otoman të Shqiprisë. Dritarja e Botes Perendimore iu mbyll Shqipërisë pikrisht në nji kohë kur era frymëdhanse e Renaissances dhe idete fisnike të Humanizmit po krijojshin nji Europë të Rè me nji etje garagntuese per njohuni të reja, per hapsina dhe nji botë të re me nji zhvillim të lirë, të pakufizueme të shpirtit kerkues e thellësisht njerzor. Pamvarsisht nga faktori fetar – që mbetet gjithherë nji çeshtje krejtësisht intime per çdo ndergjegje personale – okupacioni otoman ka nxjerrë Shqiperinë nga historia e kontinentit europian dhe e ka denuar atè të jetë nji krahinë e harrueme mbrenda nji perandorie të mbyllun, me kulturë të kundert nga ajo e Europes, që po rilindte në Perendim….“ . Profesor Sami Repishti

Paul Tedeschini, 10.01.2008
Si më lindi ideja që ta përktheja librin “Vëllazëria hermetike e Egjiptit”

Nga: Mevi Rafuna
Duke e lexuar këtë libër të autorit Dr. David Harrison më shkoi ndërmend ta përkthej në gjuhën shqipe.
Për t’i dhënë lexuesit shqiptar dhe atyre të cilët janë të interesuar për dijen e lashtë mistike, një dritare sado të vogël në rrugëtimin drejt dijes…
Përveç një karakteri biblik dhe historik libri përmban në sfond figurën e Moisiut, atë të Faraonit dhe të Elias.
Në fund këtij libri ia bashkangjita edhe një artikull që flet për Masonerinë në Shqipërinë e Jugut në fillim të shek. XX.
Një listë e lozhave që jepen në këtë artikull duhet se patën ndikim në Kongresin e Manastirit dhe Pavarësinë e Shqipërisë.
Uroj që ky libër sado pak të jetë kontribues dhe frymëzues…

Faleminderit shumë Alfred Beka dhe Shtëpisë Botuese ‘’ Jakup Ceraja’’.
Shqipëria duhet ta ndaloj “namazin” e festave të Bajramit dhe paradat e tjetra islamike në sheshin Gjergj Kastrioti









