Fëmijët e mashtruar shqiptarë nga Lugina e Preshevës, në të ashtuquajturen “Shkolla e Kuranit”-
Korab Rashiti, Zvicër
Mesazhi im përfundimtar, që shpjegon arsyen pse i kam ndarë opinionet e mia: nuk kam më kapacitet intelektual për të thënë më shumë apo më mirë se kaq për këtë çështje themelore të qytetërimit tonë.
Vëllezër të një gjaku, trashëgimtarë të një prejardhjeje mijëravjeçare që shtrihet nga brigjet e Adriatikut deri në majat e Ballkanit, ne jemi pasardhësit e Ilirisë, njërës prej themeleve më të lashta dhe më fisnike të kontinentit evropian.
‘Kemi kaluar nëpër shekuj duke i mbijetuar furisë së perandorive, copëtimit të trojeve tona dhe përpjekjeve të përsëritura për të na zhdukur. Megjithatë, sot, brenda vetë kombit tonë, një kërcënim i heshtur dhe pafundësisht më i rrezikshëm se krisma e armëve po e gërryen ekzistencën tonë intelektuale. Bëhet fjalë për nënshtrimin vullnetar të mendjes ndaj një ideologjie të lashtë politike, të maskuar mjeshtërisht si shpallje hyjnore.
Le ta vështrojmë këtë sistem me ftohtësinë e arsyes. Ajo që na kërkohet ta adhurojmë nuk është një dritë universale, por instrumenti më i përsosur i një imperializmi kulturor, i ndërtuar për të kolonizuar kujtesën e popujve. Një Krijues i vërtetë dhe universal do ta nderonte larminë e krijimit, pasurinë e prejardhjes sonë dhe bukurinë e gjuhës sonë. Por ky dogmë kërkon prej nesh fshirjen e plotë të identitetit tonë burimor.
Në mënyrë tinëzare, na kërkon t’i braktisim emrat e të parëve tanë për të përvetësuar emrat e fiseve nomade të një shkretëtire të largët; të lutemi në një gjuhë të huaj që nuk e kuptojmë; ta konsiderojmë të kaluarën tonë si një epokë paditurie; dhe pesë herë në ditë të kthehemi drejt epiqendrës së kolonizatorëve tanë të dikurshëm.
T’i përkushtohesh këtij sistemi do të thotë ta zbatosh, me shekuj vonesë, programin e asimilimit psikologjik të Perandorisë Osmane. Do të thotë të bëhesh peng vullnetar i një kulture të huaj, duke pështyrë mbi rrënjët tona për t’i përqafuar zakonet e atyre që na pushtuan. Historia jonë mbështetet mbi etikën e njeriut të lirë, të farkëtuar në ashpërsinë e gjeografisë sonë: Besa, fjala e dhënë, nderi i palëkundur dhe guximi individual. Është një moral i shqiponjës, i mbështetur mbi drejtësinë e shpirtit dhe përgjegjësinë absolute për veprimet tona.
Por mekanizmi i këtij dogme e zëvendëson këtë fisnikëri me një psikologji të robërisë dhe të interesit. Ai e shkatërron virtytin e painteresuar për ta zëvendësuar me terrorin paralizues të dënimit me zjarr dhe me lakminë tregtare për një parajsë shpërblimesh trupore. Ta zëvendësosh nderin shqiptar me bindjen e verbër, të diktuar vetëm nga frika dhe premtimi i shpërblimeve qiellore, do të thotë të heqësh dorë nga vetë thelbi i madhështisë sonë historike për t’u zvarritur përpara një arbitrariteti absolut.
Vendi që na takon me të drejtë në botën moderne nuk mund të bashkëjetojë me një sistem që e ngrin kohën dhe e atrofizon intelektin. Historia ka dëshmuar, me një ekuacion matematikor të pamëshirshëm, se çdo shoqëri që ia nënshtron të drejtën civile dhe mendjen e saj një teksti të ngrirë, të paaftë për të duruar qoftë edhe kritikën më të vogël racionale, e dënon veten me prapambetje.
Ndërkohë që Evropa, shtëpia jonë e vërtetë, ndërtonte modernitetin, shkencën dhe të drejtat e njeriut, ky sistem i ka mbajtur trojet tona në një natë të gjatë obskurantizmi. Një komb i kthyer kah e ardhmja nuk mund të ecë përpara me ligje beduine të shekullit të shtatë. Ky dogmë nuk është motor qytetërimi; ai e kriminalizon risinë, e mpin dyshimin dhe shpall se kulmi i gjendjes njerëzore qëndron në imitimin e verbër të një të kaluare të vdekur. Por rreziku më i madh qëndron në shkatërrimin sistematik të unitetit tonë. Ajo që i ka mundësuar kombit shqiptar të mos fshihet nga hartat e historisë ka qenë përparësia jetike e gjakut, gjuhës dhe vëllazërisë ndaj bestytnive dhe ndarjeve fetare.
Mirëpo, ky dogmë vepron si një helm përçarës. Ai kërkon që besnikëria ndaj një bashkësie fetare ndërkombëtare ta shtypë përkatësinë tonë kombëtare. Na programon nga brenda që të ndihemi më të afërt me një ekstremist të një kontinenti tjetër sesa me vëllanë tonë të gjakut, qoftë ai katolik, ortodoks apo mendimtar i lirë. Kjo është arma përfundimtare e përçarjes, e ndërtuar për ta thyer nga brenda të vetmen fortesë që na ka mbrojtur deri më sot: pandashmërinë e kombit shqiptar.
Zgjedhja historike që sot qëndron përpara çdo shqiptari, nga Tirana në Prishtinë, nga Tetova deri në diasporë, nuk është thjesht një përplasje teologjike; është një provë e mbijetesës qytetëruese.
Heroi më i madh i kombit tonë nuk e sakrifikoi jetën dhe nuk e ngriti shpatën për ta mbrojtur Evropën që, shekuj më vonë, bijtë e tij të gjunjëzoheshin vullnetarisht përpara ideologjisë politike të kundërshtarëve të tij.
Sovraniteti i vërtetë i një populli nuk qëndron vetëm në kufijtë e shteteve të tij, por në lirinë e paprekshme të ndërgjegjes së tij.
Të mos bëhemi zejtarët e zhdukjes sonë duke i mbajtur me zell zinxhirët e padukshëm të një perandorie të shuar, por ta ngremë kokën si trashëgimtarë të denjë, krenarë dhe të lirë të qytetërimit evropian.
