A teacher gives a religious studies lesson to girls at a religious education center in Kabul, Afghanistan, Wednesday, May 28, 2025. (AP Photo/Ebrahim Noroozi)
Kanë kaluar katër vjet që kur talebanët morën pushtetin në Afganistan dhe bota e jashtme ia ktheu shpinën vendit. Tani refugjatët po kthehen me forcë në një të ardhme të pasigurt.
Më 15 gusht 2021, ushtarët talebanë u zhvendosën në kryeqytetin afgan, Kabul. Forcat e fundit të huaja u larguan nga vendi dhe kështu 20 vjet luftë mbaruan. Nuk ishin vuajtjet e afganëve.
Që atëherë talebanët kanë sunduar me një dorë të rëndë dhe vajzat dhe gratë janë prekur më keq.
– Vajzat nuk kanë qasje në arsim përtej klasës së gjashtë. Të kënduarit ose të folurit së bashku në publik është e ndaluar, vëren Sekretari i Përgjithshëm Kaj-Martin Georgsen i Care Norway.
Gratë afgane gjithashtu nuk lejohen të lëvizin në publik pa një shoqërues mashkull, shton ai.
Kthim i detyruar
Vetëm që nga fillimi i vitit, rreth 2.2 milionë refugjatë afganë janë kthyer në shtëpi nga Pakistani dhe Irani, dhe shumë prej tyre janë kthyer me forcë kundër vullnetit të tyre.
Sipas Komisionerit të Lartë të Kombeve të Bashkuara për Refugjatët (UNHCR), rreth 60 përqind e tyre janë nën moshën 18 vjeç.
– Shumë vijnë në një vend ku nuk kanë jetuar kurrë më parë. Ato nuk kanë as të ardhura, as vend për të jetuar, as qasje në arsim dhe shërbime shëndetësore, thotë Georgsen.
– Vajzat që kthehen rrezikojnë një jetë varfërie dhe mungese lirie, ku bëhen të cenueshme ndaj martesës së fëmijëve, dhunës dhe shfrytëzimit, thotë ai.
Sipas OKB-së, disa gjithashtu rrezikojnë t’i nënshtrohen torturës dhe arrestimit arbitrar.
– Zemërthyes
Një raport nga Care International dhe organizata e OKB-së për të drejtat dhe barazinë e grave (UN Women) tregon se çfarë i pret vajzat dhe gratë që kthehen në Afganistan.
Raporti dokumenton se si ato rrezikojnë t’i nënshtrohen ngacmimit dhe dhunës me bazë gjinore në kufi, dhe se ato që mbërrijnë vetëm mund të kenë probleme edhe në kalimin pa një shoqërues mashkull.
– Në kufirin për në Afganistan, Care takon vajza të reja që kanë jetuar gjithë jetën e tyre në një vend tjetër. Ato janë plotësisht të shkatërruara nga mendimi se nuk do të jenë më në gjendje të shkojnë në shkollë dhe se ëndrra e tyre për t’u bërë mjeke, për shembull, tani është plotësisht e paarritshme. Është zemërthyes, thotë Georgsen.
“Një numër i madh refugjatësh mbërrijnë çdo ditë. Shumë prej tyre janë përballur me vështirësi të mëdha dhe kanë humbur shpresën për një të ardhme më të mirë. Kjo ka një ndikim të madh tek të gjithë ne që punojmë për këtë krizë”, thotë kreu i Care Afghanistan, Graham Davidson.
– Humbën gjithçka
Çmimet e shtëpive në Kabul janë rritur ndjeshëm si rezultat i kthimit të refugjatëve, dhe shumë mezi mund të përballojnë një çati mbi kokë.
Zahra Hashimi ka frikë se ajo dhe familja e saj së shpejti do të dëbohen nga apartamenti me një dhomë në të cilin kanë jetuar që kur janë kthyer nga Irani.
Burri i saj fiton mezi 1 dollar në ditë nga punë të ndryshme të rastësishme. Nuk është e mjaftueshme për të paguar qiranë, edhe pse apartamenti nuk ka as ujë të rrjedhshëm dhe as energji elektrike.
“Ne humbëm gjithçka kur u kthyem në Afganistan,” i tha Hashimi AFP-së.
Ajo është gjithashtu thellësisht e shqetësuar për atë që do të sjellë e ardhmja për tre vajzat e saj, më e madhja prej të cilave është shumë e vjetër për të shkuar në shkollë.
Shkurtimet e ndihmës
Me marrjen e pushtetit nga talebanët, pjesa më e madhe e ndihmës ndërkombëtare për Afganistanin u ndal gjithashtu plotësisht, gjë që ka pasur pasoja dramatike.
Shkurtimet e ndihmës, të kombinuara me kufizime të rrepta nga talebanët, e kanë bërë shumë të vështirë për shëndetin e grave dhe punonjëset e ndihmës, ndër të tjera. Kjo prek gratë afgane të cilave u mohohet kontakti me burra jashtë familjeve të tyre.
– Tani na duhet mbështetje financiare në mënyrë që të përmbushim nevojat themelore dhe të ofrojmë mbrojtje dhe një vend të sigurt për vajzat dhe gratë që kthehen, thotë Davidson.
I bën thirrje Pakistanit
Pakistani, i cili ka qenë shtëpia e miliona refugjatëve afganë të luftës që nga vitet 1980, ka vendosur 1 shtatorin si afat për kthimin vullnetar.
Edhe pse afati nuk ka skaduar, vendi ka filluar deportimet masive sipas OKB-së.
Edhe refugjatët e regjistruar ligjërisht janë arrestuar dhe janë çuar në kufi, sipas Komisionerit të Lartë të OKB-së për Refugjatët (UNHCR). Kjo është një shkelje e detyrimeve ndërkombëtare të Pakistanit, deklarojnë ata.
– UNHCR i bën thirrje qeverisë së Pakistanit të ndalojë kthimet e detyruara dhe të miratojë një qasje humanitare me kthim vullnetar, gradual dhe dinjitoz për afganët, tha ajo në një deklaratë në fillim të këtij muaji.
Fire år med Taliban – situasjonen for afghanske jenter verre enn noensinne – Document
