Ilo Mitkë Qafzezi (5 nëntor 1889 – 16 prill 1964) ishte një studiues dhe shkrimtar i frytshëm shqiptar i temave historike dhe fetare. Ai njihet si përkthyesi i Kuranit në shqip në vitin 1921.
Ilo Mitkë Qafzezi
Qafëzezi, i lindur më 5 nëntor 1889, Korçë, vilajeti i Manastirit, Perandoria Osmane (Shqipëria moderne)
Vdiq 16 prill 1964 (mosha 74 vjeç), Kombësia Shqiptar. Profesioni(et): Mësues, studiues i njohur për Kodikun e Kostandinit të Beratit.
Përkthimin e Alipashiadës, Dorëshkrimet e Theodore Kavalliotis
Zbulimin e Mesharit Aruman Vepër e shquar, Protopapa Theodhor Nastas Kavalioti, Mësues i Akademisë së Re të Moskopolës, 1718-1719.
Jeta
Ilo Mitkë Qafzezi lindi në vitin 1889 në Korçë, Shqipëri (atëherë Perandoria Osmane), në një familje me origjinë të përzier shqiptaro-arumune. Ai emigroi në Rumani kur ishte trembëdhjetë vjeç dhe më pas në Shtetet e Bashkuara. Në vitin 1924, ai u kthye në Korçë, ku punoi si mësues dhe më vonë si drejtor i shkollës rumune të qytetit, e cila përdorej kryesisht nga komuniteti lokal arumun. Deri në Luftën e Dytë Botërore, ai njihej si biografi më i shquar shqiptar.
Si autodidakt, Qafzezi ishte shumë i frytshëm në botimet e tij në disa periodikë dhe buletine letrare dhe historike. Ai botoi gjithashtu vepra të rëndësishme historike mbi Moskopolen, Beratin dhe Vithkuqin, dhe zbuloi dorëshkrime të veprës së Theodore Kavalliotis, si dhe një kopje të botimit të parë të Εισαγωγική Διδασκαλία (“Udhëzime Hyrëse”) të Daniel Moskopolites, botuar në Venedik në 1794. Më vonë, ai zbuloi dorëshkrime të Kostandin Beratit, si dhe abetaren e Naum Veqilharxhit, të datës 1844. Qafëzezi përktheu në shqip Alipashiadën, një poemë mbi Ali Pashën e Tepelenës, shkruar fillimisht në greqisht, nga Haxhi Shehreti. Ai zbuloi gjithashtu një tekst origjinal liturgjik arumun të shekullit të 18-të të njohur si Meshari Arumun, i cili u botua më vonë nga gjuhëtarja rumune arumune Matilda Caragiu Marioțeanu në 1962.
