Nëse ngërçi nuk është vetëm çështje numrash; është një simptomë e një kulture politike të ngurtë e të verbër ndaj interesit publik

Një shtet në prag të vetë-bllokimit Kosova ndodhet sërish në prag të një udhëkryqi të rrezikshëm politik.

Zgjedhjet e 28 Dhjetorit, ashtu si ato të para tyre, duket se nuk do të sjellin qartësi të mjaftueshme për të ndërtuar shumicë të qëndrueshme. Dhe nëse rezultati prodhon po të njëjtin ekuacion matematik të pamundur, ne rrezikojmë të kthehemi në pikën zero: një vit tjetër pa funksionim normal të institucioneve, një vit tjetër krize, vonesash, paralize dhe zhgënjimi për qytetarët. Ky nuk është thjesht një problem politik. Është një rrezik serioz për stabilitetin e shtetit. Sepse një shtet që nuk arrin të formojë qeveri nuk është duke funksionuar; është duke u shpërbërë ngadalë nga brenda.

Problemi është i thjeshtë për t’u kuptuar, por tepër i vështirë për t’u pranuar edhe nga vetë protagonistët politikë. Ne kemi prodhuar një kulturë politike ku askush nuk lëshon pe, ku secili e sheh veten si të paalternativë, ku vija e kuqe ngrihet më lartë se flamuri i shtetit, dhe ku interesat personale dhe partiake vihen mbi interesin e Kosovës. Kjo kulturë është ajo që ka krijuar ngërçin.

Zgjedhjet e reja vetëm e kanë maskuar përkohësisht, por nuk e kanë zgjidhur. Nëse pas votimit asnjë parti nuk arrin të qeverisë e vetme, atëherë të gjitha palët duhet ta kuptojnë një të vërtetë të pakëndshme që kompromisi nuk është tradhti; është shpëtim. Kosova nuk mund të përballojë më një vit tjetër të bllokimit të institucioneve.

Nuk mund të pretendojmë se jemi demokraci funksionale, nëse pas çdo cikli zgjedhor përfundojmë në po të njëjtën batak politik, ku askush nuk lëviz nga vendi dhe askush nuk përpiqet të gjejë zgjidhje reale. Mjafton të kujtojmë humbjet e një viti të tërë krize – mungesën e reformave, ngecjen ekonomike, rënien e investimeve, pasigurinë e qytetarëve, imazhin e dëmtuar ndërkombëtar – për të kuptuar se kthimi në këtë pikë do të ishte katastrofal.

Ky vend nuk ka luksin të bllokohet nga ego të fryra, ambicie të sëmura dhe kalkulime të ngushta partiake. Nuk ka luksin të shohë liderë që sillen sikur Kosova është pronë e tyre personale. Dhe mbi të gjitha, nuk ka luksin të nëpërkëmbet nga pazare politike si në tregun e kafshëve, ku çdo gjë blihet e shitet sipas interesit të ditës. Kosova ka nevojë për diçka shumë më të madhe – për shtetformim të vërtetë, për kulturë bashkëpunimi, për maturi politike, për lidership që ngrihet mbi krenari boshe dhe paragjykime personale. Në këtë moment kritik, duhet të mposhtet sindroma e vjetër e politikës së mbyllur: mentaliteti “unë kryeministër ose askush”, “unë i pakompromis, tjerët të lëshojnë pe”, “unë jam e ardhmja, tjerët janë e shkuara”. Ky mentalitet është pikërisht arsyeja pse jemi futur në ngërç, dhe nëse nuk çrrënjoset, vendi rrezikon të zhytet edhe më thellë.

Të gjitha partitë – pa përjashtim – duhet të ulin kokën, të ndajnë inatet nga përgjegjësia, të ulin tonet, të heqin dorë nga linjat e kuqe dhe të ulen në tryezë me një synim të vetëm: të nxjerrin Kosovën nga ngërçi. Jo për të shpëtuar reputacionet e tyre. Jo për të mbrojtur të ardhmen e karrierave të tyre. Por për të shpëtuar funksionalitetin e shtetit. Sepse kur shteti është në rrezik, nuk ka fitues dhe humbës. Ka vetëm humbës. Në këtë moment kritik, Kosova ka nevojë për më shumë burrështetas dhe më pak politikanë; për më shumë përgjegjësi dhe më pak ego; për më shumë shtet e më pak parti.

Nëse politika dështon sërish të formojë institucione, nuk do të jetë faji i sistemit – do të jetë dështimi i liderëve që nuk iu përgjigjën nivelit të detyrës historike që e kanë përpara. Dhe historia është shumë e qartë: kombet që mbahen peng nga inatet e liderëve të tyre nuk ecin përpara. Ato mbesin gjithmonë peng të djeshmes, duke humbur çdo mundësi për të ndërtuar të ardhmen. Ky është momenti për të zgjedhur: politikën e vjetër të bllokimit apo vizionin e ri të bashkëpunimit. Kosova nuk meriton një vit tjetër ngërçi.

Kosova meriton të dalë përfundimisht nga rrethi vicioz i krizave politike. Topi është në fushën e politikanëve.

Dhe për herë të parë pas shumë kohësh, ata duhet të luajnë për Kosovën – jo për veten.