Arif Ejupi, Gjenevë
Dita e përjetësisë
(Kushtuar nxënësve të mi të Mësimit Plotësues në Gjuhën Shqipe, të viteve 1995–2000)
Në blirin pranë
kullës bletët zukasin,
bilbilat këndojnë, zogjtë cicërojnë,
pëllumbat lirshëm fluturojnë.
Dallëndyshe e lejlekë
kthehen në folenë e vjetër,
kudo dëgjohen daullet
dhe bie pandërprerë çiftelia,
hareshëm hedh vallen rinia.
Kosovën më 17 shkurt 2008
e bekoi Perëndia.
Nga mbarë bota vjen urimi,
në fytyrat e njerëzve shihet
gëzimi.
U këndohet SHBA-ve
dhe ushtarëve të lirisë
që Kosovës ia vunë
themelet e shtetësisë.
Uron nëna djalin
e djali nënën,
me shpresën që së shpejti
do të bashkohet Prishtina me Tiranën.
Më 17 shkurt 2026
“Dita e përjetësisë” apo poezi e kujtesës, mirënjohjes dhe ëndrrës së bashkimit
Poezia “Dita e përjetësisë”, kushtuar nxënësve të Mësimit Plotësues në Gjuhën Shqipe të viteve 1995–2000, përbën një tekst me peshë të veçantë emocionale dhe historike. Ajo nuk është vetëm një krijim lirik që i këndon një date të shënuar, por një dokument shpirtëror që lidh sakrificën e së kaluarës me realizimin e një ëndrre kolektive: shpalljen e pavarësisë së Kosova më 17 shkurt 2008.
Natyra si metaforë e rilindjes kombëtare
Në strofat e para, autori ndërton një tablo të gjallë natyrore: bli, bletë, bilbila, zogj, pëllumba, dallëndyshe e lejlekë. Kjo panoramë nuk është thjesht përshkrim idilik; ajo funksionon si metaforë e ringjalljes dhe e harmonisë pas një periudhe të gjatë dhimbjeje. Bliut, si pemë e qëndrueshmërisë dhe e kujtesës, i bashkëngjitet zukatja e bletëve – simbol i punës dhe i jetës kolektive. Kënga e bilbilave dhe cicërima e zogjve ndërtojnë një orkestër natyrore që paralajmëron një agim të ri.
Dallëndyshet dhe lejlekët që “kthehen në folenë e vjetër” janë figura me simbolikë të fuqishme atdhetare. Kthimi në fole nënkupton kthimin në identitet, në rrënjë, në shtëpinë e rikthyer pas mërgimit e shpërnguljes. Kështu, natyra bëhet pasqyrë e fatit historik të popullit.
Tingulli i festës dhe identiteti kulturor
Në mes të kësaj tabloje shfaqen daullet dhe çiftelia – dy elemente që e lidhin poezinë drejtpërdrejt me traditën kulturore shqiptare. Tingulli i tyre përçon jo vetëm gëzim, por edhe vazhdimësi historike. Rinia që “hareshëm hedh vallen” përfaqëson brezin e ri, atë brez të cilit i është kushtuar poezia – nxënësit e Mësimit Plotësues, që në vitet më të vështira mësuan gjuhën shqipe larg atdheut, duke ruajtur gjallë identitetin.
Këtu qëndron një shtresë e rëndësishme interpretimi: poezia është edhe një formë mirënjohjeje për këta nxënës dhe për përpjekjen arsimore që në diasporë mbajti gjallë gjuhën, kulturën dhe ndjenjën kombëtare.
17 Shkurti – nga datë historike në mit poetik
Referimi i drejtpërdrejtë i datës – “Kosovën më 17 shkurt 2008 e bekoi Perëndia” – e zhvendos tekstin nga lirikja simbolike në realitetin historik. Pavarësia e Kosova nuk paraqitet vetëm si akt politik, por si përmbushje hyjnore e një pritjeje shekullore.Në këtë pikë, poezia merr dimension epik. Ajo e mitizon momentin historik, duke e shndërruar në “ditë të përjetësisë”. Fjala “përjetësi” sugjeron se kjo datë nuk do të mbetet vetëm në kalendar, por në vetëdijen kolektive si pikë kthese e pakthyeshme.
Mirënjohja dhe dimensioni ndërkombëtar
Vargjet kushtuar SHBA-ve dhe “ushtarëve të lirisë” e zgjasin horizontin e poezisë përtej kufijve kombëtarë. Përmendja e Shtetet e Bashkuara të Amerikës shpreh mirënjohjen për mbështetjen ndërkombëtare në procesin e çlirimit dhe të ndërtimit të shtetësisë.
Ky element i jep poezisë një karakter dokumentues dhe etik: ajo kujton se liria është rezultat i sakrificës së brendshme dhe solidaritetit ndërkombëtar.
Intimiteti familjar dhe ëndrra e bashkimit
Strofa e fundit e zbret entuziazmin kolektiv në një dimension intim: “Uron nëna djalin e djali nënën”. Këtu pavarësia nuk është më vetëm akt shtetëror, por gëzim familjar, lidhje gjaku, pajtim brezash.
Shpresa që “do të bashkohet Prishtina me Tiranën” hap një horizont të ri simbolik. Përmendja e Prishtina dhe Tirana nuk është thjesht gjeografike; ajo artikulon ëndrrën e unitetit kulturor dhe kombëtar, një aspiratë që ka jetuar gjatë në ndërgjegjen shqiptare.
Përfundim
“Dita e përjetësisë” është një poezi me ton festiv, por edhe me thellësi reflektuese. Ajo ndërthur:
-simbolikën e natyrës me historinë,
-traditën kulturore me realitetin politik,
-dimensionin kolektiv me atë familjar,
-dhe kujtesën me shpresën.
E shkruar me gjuhë të thjeshtë e të drejtpërdrejtë, poezia fiton forcë përmes sinqeritetit dhe ndjenjës së pastër. Ajo mund të lexohet si himn i një brezi që jetoi mes sakrificës dhe realizimit të ëndrrës, si dëshmi se gjuha, kultura dhe besimi në liri mbeten themelet e përjetësisë kombëtare.