Zeqir Bekolli, Drenas
_____
Në një shoqëri që synon drejtësi dhe barazi, mënyra se si trajtohen pensionistët është një tregues i qartë i ndërgjegjes kolektive dhe i funksionimit të shtetit. Në Kosovë, fatkeqësisht, ekziston një kategori e tërë pensionistësh që vazhdojnë të mbeten në margjinat e sistemit , të diskriminuar, të harruar dhe të pambrojtur nga institucionet që duhet t’i përfaqësojnë.
Që nga përfundimi i luftës, mungesa e një ligji gjithëpërfshirës për pensionet ka krijuar një ndarje të padrejtë mes qytetarëve. Në vend të një sistemi të bazuar në meritë dhe kontribut shoqëror, kemi një realitet ku pensionistët janë ndarë në qytetarë “të rendit të parë” dhe “të rendit të dytë”. Kjo ndarje nuk është vetëm administrative është thellësisht morale dhe politike.
Ndër më të goditurit janë punonjësit e mediave të dikurshme si “Rilindja” dhe RTP, si dhe mijëra punëtorë të dëbuar me dhunë gjatë viteve ’90 nga regjimi i Slobodan Milosheviqit. Këta njerëz jo vetëm që humbën vendet e punës për shkak të qëndrimit të tyre kundër një regjimi shtypës, por sot po ndëshkohen sërish, kësaj radhe nga shteti i tyre.
Paradoksi bëhet edhe më i thellë kur shihet se ata që kishin paguar kontributet sipas ligjeve të ish-Jugosllavisë, madje edhe disa që punuan nën masa të dhunshme të regjimit serb, përfitojnë pensione të plota nga buxheti i Kosovës. Ndërkohë, ata që refuzuan të bashkëpunojnë me atë regjim dhe qëndruan në anën e drejtë të historisë, sot mbijetojnë me një ndihmë simbolike prej rreth 150 eurosh në muaj.
Ky është një deformim i rëndë i drejtësisë sociale.
Nuk është vetëm çështje financiare, por një mesazh i rrezikshëm që i jepet shoqërisë: se qëndrimi dinjitoz dhe rezistenca nuk shpërblehen, madje mund të ndëshkohen!
Situata rëndohet edhe më shumë nga fakti se kjo kategori pensionistësh përballet me pengesa të vazhdueshme institucionale. Ankesat e tyre refuzohen, ndërsa paditë zvarriten për vite të tëra nëpër gjykata. Kjo nuk është thjesht neglizhencë është një formë e heshtur e mohimit të të drejtave.
Në të njëjtën kohë, një pjesë e shoqatave të pensionistëve duket se kanë zgjedhur heshtjen. Në vend që të jenë zë i fuqishëm i anëtarëve të tyre, ato janë zhytur në një “gjumë dimëror”, duke mos reaguar ndaj një gjendjeje që kërkon urgjentisht vëmendje publike dhe institucionale.
Në një kohë kur çmimet e energjisë dhe të produkteve bazë janë në rritje të vazhdueshme, të jetosh me 150 euro nuk është vetëm sfidë, është mbijetesë e skajshme. Shumë nga këta pensionistë vuajnë nga sëmundje kronike, dhe të ardhurat e tyre nuk mjaftojnë as për ilaçet, e lëre më për një jetë dinjitoze.
Kjo situatë kërkon një reagim të menjëhershëm. Institucionet e Kosovës duhet të hartojnë dhe miratojnë një ligj të drejtë dhe gjithëpërfshirës për pensionet, që nuk bën dallime mbi baza politike apo historike, por mbi parime të barazisë dhe drejtësisë. Duhet të korrigjohet padrejtësia ndaj atyre që u sakrifikuan dhe nuk pranuan të përkulen.
Sepse një shtet që harron sakrificën e qytetarëve të vet, rrezikon të humbasë jo vetëm besimin e tyre, por edhe vetë themelin moral mbi të cilin është ndërtuar.
Artikulli “Pensionistët e harruar: një padrejtësi që kërkon përgjigje” prek një nga plagët më të ndjeshme të shoqërisë shqiptare në Kosovë– raportin mes shtetit dhe qytetarëve që kanë dhënë kontribut në kohë të vështira. Ai nuk është vetëm një analizë sociale, por një akt ndërgjegjësimi që sfidon heshtjen institucionale dhe indiferencën kolektive.
Ajo që bie më shumë në sy është thellësia e padrejtësisë: ndarja artificiale e pensionistëve në kategori të privilegjuara dhe të margjinalizuara. Ky nuk është thjesht një problem teknik i sistemit pensional, por një devijim serioz nga parimet themelore të drejtësisë sociale. Kur ata që sakrifikuan për dinjitetin dhe lirinë ndëshkohen në pleqëri, ndërsa të tjerët trajtohen më mirë pavarësisht rrethanave, atëherë kemi të bëjmë me një përmbysje të vlerave.
Veçanërisht tronditës është rasti i punëtorëve të mediave si “Rilindja” dhe RTP, si dhe i mijëra të dëbuarve nga vendet e punës gjatë viteve ’90. Ata nuk humbën vetëm të ardhurat në atë kohë, por po vazhdojnë të paguajnë çmimin edhe sot. Kjo krijon një ndjenjë të thellë padrejtësie historike, e cila nuk mund të justifikohet me asnjë arsyetim administrativ.
Artikulli me të drejtë ngre alarmin edhe për pengesat institucionale dhe zvarritjen e proceseve gjyqësore. Kjo e bën situatën edhe më të rëndë, sepse padrejtësia nuk është vetëm e trashëguar, por edhe e riprodhuar çdo ditë nga mungesa e veprimit. Heshtja e disa shoqatave të pensionistëve e thellon këtë boshllëk përfaqësimi dhe lë një kategori të tërë qytetarësh pa zë.
Në aspektin njerëzor, përshkrimi i jetës me 150 euro në muaj është një realitet që nuk lë vend për indiferencë. Kjo nuk është thjesht varfëri, por cenim i dinjitetit njerëzor. Një shoqëri që aspiron drejtësi nuk mund të lejojë që qytetarët e saj të moshuar të jetojnë në kushte mbijetese.
Ky shkrim është një thirrje e fuqishme për reflektim dhe veprim. Ai kërkon jo vetëm reforma ligjore, por edhe një kthesë morale: rikthimin e vlerave të drejtësisë, barazisë dhe mirënjohjes ndaj sakrificës. Sepse mënyra si trajtojmë pensionistët sot, përcakton se çfarë shoqërie jemi – dhe çfarë shoqërie duam të jemi nesër.
z. Zeqir,
të lumtë për shkrimin E SHKURTËR. POR SHUMË DOMËTHËNËS!
Mendimet e mira qëndrojnë mbi fjali të shkurta./IMH