“Jeniçeri i Fundit” i autorit Jusuf Buxhovi është një roman historik që trajton periudhën e Perandorisë Osmane dhe fundin e sistemit të jeniçerëve.
Përmes personazheve dhe ngjarjeve dramatike, autori paraqet konfliktin mes traditës së vjetër dhe ndryshimeve politike e shoqërore të kohës.
Libri sjell një reflektim të fortë mbi historinë dhe mënyrën se si ajo përsëritet kur harrohet.
Në roman mësohet edhe për rolin që kishin bektashinjtë si frymëzues të rëndësishëm të jeniçerëve shqiptarë. Përmes kësaj teme, autori prek çështje të identitetit, besimit dhe ndikimit ideologjik në periudha të ndryshme historike.
Citat i imi ;
Një mendim që lidhet me mesazhin e librit është:
“Kur historia harrohet, ajo të godet përsëri.” Dikur shkonin “jeniçerë” në luftën e Çanakalasë për të mbrojtur Islamin, ndërsa në vitet e fundit pamë përsëri shqiptarë që iu bashkuan grupeve ekstremiste si ISIS.
Kjo krijon një paralele të fortë mes së kaluarës dhe gabimeve që mund të përsëriten në kohë të ndryshme.
Stili i Jusuf Buxhovit është i pasur me elemente historike dhe filozofike, duke e bërë librin një kombinim mes historisë dhe letërsisë artistike.
