Para 148 viteve: LIDHJA E PRIZRENIT
Në momentin vendimtar, historik, kur në Kongres të Berlinit (13 qershor – 13 korrik 1878) Fuqitë e Mëdha po vendosnin për fatin e zotërimeve osmane në Europë pas Luftës Ruso-Turke, çështja shqiptare u godit nga komploti osman: më 10 qershor 1878 u themelua Lidhja e Prizrenit, e cila shprehte besnikëri ndaj Perandorisë Osmane.
Fatmirësisht në Frashër, nën udhëheqje të Abdyl Frashërit, më 27 Nëntor 1878 u vendos platformë e re, e cila iu imponua Lidhjes Prizrenit. Aty e tutje ajo u avancua në Lidhje Shqiptare të Prizrenit – prandaj u angazhua për mbrojtjen e trojeve të banuara nga shqiptarët, duke synuar formimin e një shteti shqiptar…
Më 18 qershor 1878, Lidhja e Prizrenit miratoi Kararname tradhtare, e cila ishte një memorandum politik, i nënshkruar nga 49 “përfaqësues” myslimanë – marioneta të Sulltanit – të krahinave të Prizrenit, Gjakovës, Pejës, Gucisë, Jeni Pazarit (Novi Pazarit), Sjenicës, Tashlixhes (Plevljes), Mitrovicës, Vuçitërnit (Vushtrrisë), Prishtinës, Gjilanit, Shkupit, Kalkandelenit (Tetovës), Kërçovës, Gostivarit dhe Dibrës së Poshtme e të Sipërme.
Në vijim teksti i Kararname e Lidhjes së Prizrenit (origjinali në osmanisht nuk është gjet ende):
Neni 1
Lidhja jonë është bashkuar për t’iu kundërvënë çdo qeverie tjetër përveç asaj të Portës së Lartë dhe për të mbrojtur tërësinë tonë territoriale me të gjitha mjetet e mundshme.
Neni 2
Qëllimi ynë më i sinqertë është ruajtja e të drejtave perandorake të Sundimtarit tonë, personit të shenjtë të Madhërisë së Tij, Sulltanit. Prandaj do t’i konsiderojmë armiq të kombit dhe atdheut tonë të gjithë ata që veprojnë kundër këtij synimi dhe shkaktojnë trazira, si edhe ata që përpiqen të dobësojnë autoritetin e qeverisë ose ndihmojnë përpjekje të tilla, derisa të heqin dorë nga veprimet e tyre. Po ashtu, do të dëbojmë nga trojet tona ata që sjellin telashe për banorët besnikë të vendit.
Neni 3
Do të pranojmë me dëshirë delegatë nga krahinat e tjera që dëshirojnë t’i bashkohen Lidhjes sonë dhe do t’i regjistrojmë në listën tonë si miq të qeverisë dhe të Perandorisë Osmane.
Neni 4
Në përputhje me ligjin tonë fisnik fetar Sheriatin, do të mbrojmë jetën, pasurinë dhe nderin e bashkatdhetarëve tanë jomyslimanë besnikë, njësoj si tonat. Megjithatë, do të veprojmë kundër kryengritësve dhe do t’i ndëshkojmë sipas rrethanave dhe vendit ku ndodhen.
Neni 5
Të gjitha shpenzimet për trupat që do të mobilizohen nga krahinat do të mbulohen sipas udhëzimeve që do të nxirren. Trupat ndihmëse që vijnë nga jashtë do të priten me mirënjohje në radhët tona.
Neni 6
Duke marrë parasysh gjendjen në Ballkan, nuk do të lejojmë asnjë ushtri të huaj të hyjë në territorin tonë. Nuk do ta njohim Bullgarinë dhe as nuk dëshirojmë të dëgjojmë të përmendet emri i saj. Nëse Serbia nuk pranon të heqë dorë nga krahinat që ka pushtuar në mënyrë të paligjshme, do të dërgojmë trupa vullnetare (akinxhinj) kundër saj dhe do të bëjmë gjithçka që është e mundur për kthimin e këtyre krahinave. Të njëjtën gjë do ta bëjmë edhe kundër Malit të Zi.
Neni 7
Do t’i mbështesim bashkatdhetarët tanë dhe të gjithë ata që janë besnikë ndaj qeverisë në Ballkan dhe që kanë treguar se mbështesin Lidhjen tonë. Do ta ndihmojmë njëri-tjetrin në kohë nevoje. Nuk do të mungojë mbështetja dhe mirëkuptimi i ndërsjellë.
Neni 8
Nëse një krahinë ndesh pengesa në zbatimin e qëllimeve të Lidhjes, krahinat fqinje do t’i vijnë në ndihmë dhe do të japin mbështetjen e nevojshme për arritjen e objektivave të synuara.
Neni 9
Kushdo që largohet nga Lidhja jonë, kushdo që – mos e dhëntë Allahu – kryen krimin e spiunazhit kundër saj, dhe kushdo që nuk u bindet urdhrave të eprorëve të tij, do të marrë dënimin që meriton.
Neni 10
Nëse banorët e krahinave që i janë bashkuar Lidhjes, cilëtdo qofshin dhe çfarëdo feje të ndjekin, vendosin të largohen nga Lidhja, nuk do të lejohen të kalojnë në anën e Serbisë ose Malit të Zi. Nëse dikush e bën këtë, do të shpallet spiun dhe do të ndëshkohet sipas ligjeve në fuqi.
Neni 11
Kushdo prej nesh që është ngarkuar me detyra nga Lidhja dhe nuk i kryen si duhet, i neglizhon ose largohet prej tyre, ose që shpërdoron detyrën apo autoritetin e tij zyrtar në çfarëdo mënyre, ose sillet me brutalitet apo shkakton çnderim, do të demaskohet publikisht dhe do të ndëshkohet sipas rastit; pasuria e tij do të konfiskohet.
Neni 12
Urdhrat për marshimin e trupave, rekrutimin, përdorimin e forcave dhe çështje të tjera të ngjashme do të përcaktohen në rregullore të posaçme që do të hartohen.
Neni 13
Duhet t’u kushtohet vëmendje e madhe dokumenteve dhe korrespondencës së shkruar, në mënyrë që këto urdhra dhe udhëzime të zbatohen qartë dhe saktë.
Neni 14
Kuptohet se qeveria nuk mund të ndërhyjë në punët e Lidhjes. Po kështu, Lidhja nuk do të ndërhyjë në çështjet administrative të qeverisë, përveç rastit kur provohet se kjo e fundit ka nxjerrë urdhra që përfshijnë përdorimin e forcës.
Neni 15
Një kopje e këtyre vendimeve do të paraqitet kudo që të jetë e nevojshme.
Neni 16
Në përputhje me besëlidhjen e Lidhjes, të cilën ne, përfaqësuesit e burrave trima të Shqipërisë Veriore, Epirit dhe Bosnjës, kemi lidhur – burra që që nga lindja nuk kanë njohur tjetër veç armëve dhe që janë të gatshëm të derdhin gjakun e tyre për Perandorinë, dovletin dhe vatanin– kemi zgjedhur Prizrenin si seli të Lidhjes.
Neni 17
Kushdo që e braktis Lidhjen, do të trajtohet sikur të kishte braktisur fenë tonë islame dhe do të bëhet objekt i mallkimit dhe përbuzjes sonë.
Ne zotohemi se do t’i zbatojmë me besnikëri dispozitat e kësaj Kararnameje dhe e dëshmojmë këtë me nënshkrimet tona.
Prizren, 18.06.1878
[Pasojnë nënshkrime e 49 themeluesve:]
1. Mirmiran Iljaz i Dibrës së Epërme,
2. Mirmiran Abdullah i Gjakovës,
3. Fevzi Rexhep i Tetovës,
4. Mehmet Esat i Tetovës (mungon vula),
5. Hasan Masharnuredin i Tetovës,
6. Mehmet Sadik i Dibrës së Epërme,
7. Hajrulla Nursin i Prizrenit,
8. Mehmet i Lumës afër Prizrenit,
9. Hasan Riza i Matit,
10. Mehmet Reshat i Ohrit,
11. Adburrahman Sirri i Shkupit,
12. Mustafa Sabri i Shkupit,
13. Halil i Pejës,
14. Ahmet Sabri i Dibrës së Poshtme,
15. Osman Ali i Mitrovicës,
16. Esseid Mehmet i Prishtinës,
17. Ali i Yeni Pazar [Novi Pazar],
18. Ejup i Yeni Pazar [Novi Pazar],
19. Osman Qahil i Mitrovicës,
20. Mustafa Abdu i Sjenicës,
21. Masharnuredin Zejnelabedin i Sjenicës,
22. Murteza i Prizrenit,
23. Musftiu Esseid Mehmet i Tashlidja [Plevlja],
24. Abdylhalim Nefi i Prizrenit,
25. Himi S. i Prizrenit,
26. Hysein Shaip i Vushtrrisë,
27. Mehmet i Gjakovës,
28. Hamdi Shaban i Pejës,
29. Molla Iljaz i Dibrës,
30. Bajram Masharnuredin i Dibrës,
31. Dibra, Enver Ismail. Minhel,
32. Mehmet i Dibrës,
33. Abdurreuf i Tetovës,
34. Sadik i Tetovës, ,
35. Përfaqësuesi i Tetovës,
36. el-Haxhi Zylbehar i Gostivarit,
37. Esseid Mehmet Xheladin i Shkupit,
38. Jashar i Shkupit,
39. Mehmet Kahreman i Gjakovës,
40. Syleiman Vokshi i Gjakovës [mungon vula],
41. Zejnel i Pejës,
42. Iljaz i Pejës,
43. Sali i Pejë, ,
44. Ahmet Syla i Kërçovës,
45. Sahit i Gjilanit,
46. Rashit i Gjilanit,
47. Kadri i Vushtrrisë,
48. Ilmi Abdurrahman i Vushtrrisë,
49. Lutfi Masharnuredin i Gucisë.
***
Marrë nga versioni anglisht, i publikuar nga Albanologu kanadez Robert Elsie (shqipëruar nga Inteligjenca Artificiale):
