Shkruen e knon: Lirim Patrioti
QIRJA E ZËSHME — SHKENCA QË ZBULOI KUPTIMIN E JETËS
Qirja e zëshme është disiplina më fisnike e qirjes dhe i vetmi kuptim i jetës, i sportit, i politikës, i arsimit, i edukatës dhe i kulturës.
Ajo bazohet në një parim të thjeshtë, por shkencërisht të pakundërshtueshëm:
Në një shoqëri vërtet qirëse, gjithçka duhet të jetë e qirë.
Politika duhet të jetë e qirë.
Sporti duhet të jetë i qirë.
Jeta duhet të jetë e qirë.
Madje edhe shkenca, nëse dëshiron të mbijetojë, duhet të dëshmojë të paktën një herë në vit se është mjaftueshëm e qirë.
Sipas teorisë themelore të qirjes së zëshme, njeriu nuk jeton për ta kuptuar jetën.
Ai jeton për ta bërë jetën sa më të qirë që të jetë e mundur.
Dhe pikërisht këtu qëndron madhështia e kësaj disipline:
Ajo nuk pyet:
„Pse jetojmë?“
Por:
„Sa të qirë jemi?“
Sipas themeluesve të saj, kjo pyetje është aq e rëndësishme, saqë çdo shoqëri duhet ta përfshijë në kushtetutën e saj, në programet sportive, në debatet politike dhe — për arsye krejtësisht të kuptueshme — edhe në edukatën seksuale.
Sepse aty ku nuk ka qirje të zëshme, fillon monotonia e heshtur.
Dhe aty ku fillon monotonia e heshtur, qytetërimi është vetëm një hap larg depresionit vetëvrasës.
Por shkenca moderne e qirjes së zëshme përballet me një problem jashtëzakonisht serioz :
Pse na qijnë pikërisht gjërat që nuk do të duhej të na qinin, ndërsa gjërat që, në të vërtetë, do të duhej të na qinin, këmbëngulin të mos na qijnë fare?
Kjo pyetje e shqetësoi aq shumë komunitetin shkencor, saqë një profesor filozofie e ndërroi universitetin tri herë, pa arritur askund ta gjente përgjigjen.
Njeriun, për shembull, e qin çmimi i bukës.
Ndërkohë, buka, në të vërtetë, nuk do të duhej ta qinte.
E qin fatura e energjisë elektrike.
As energjia elektrike nuk do të duhej ta qinte.
E qin burokracia.
E qin trafiku.
E qin politikani.
E qin politikani i opozitës.
E qin qeveria.
E qin fqinji.
E qin televizioni.
E qin interneti.
Madje e qin edhe njeriu që e pyet:
„Si je?“
Sepse kur tjetri i përgjigjet sinqerisht:
„Keq jam“,
ai ndihet i fyer, ngaqë qartazi nuk e pret një përgjigje kaq të sinqertë.
Dhe këtu arrijmë te paradoksi më i madh i qytetërimit modern:
Gjithçka që, në të vërtetë, nuk do të duhej të na qinte, na qin deri në palcë.
Ndërsa ajo që vërtet do të duhej të na qinte, nuk na qin fare.
Korrupsioni nuk na qin, për sa kohë që nuk e fut dorën në xhepin tonë.
Padrejtësia nuk na qin, për sa kohë që nuk troket në derën tonë.
Mjerimi i të tjerëve nuk na qin, për sa kohë që nuk fillon t’i ngjajë mjerimit tonë.
Budallallëku nuk na qin, për sa kohë që nuk e merr ndonjë post.
Hipokrizia politike nuk na qin, për sa kohë që nuk e kërkon votën tonë.
Hajnia nuk na qin, për sa kohë që nuk zbulojmë se dikush e ka vjedhur pikërisht atë që ne vetë kishim ndërmend ta vidhnim.
Dhe më e çuditshmja nga të gjitha:
Më së shumti na qijnë gjërat e vogla, ndërsa më së paku gjërat e mëdha.
Nëse arkëtarja na kthen dy euro më pak, ankohemi tri ditë rresht.
Nëse politikanët ia vjedhin shtetit dyqind milionë euro, e tundim vetëm kokën:
„Hajt, lëre. E tillë është politika.“
Këtu, sipas teorisë së qirjes së zëshme, shfaqet një disiplinë krejtësisht e re shkencore:
Qirja e diferencuar.
Kjo është shkenca që studion pse njeriu mund të tërbohet krejtësisht për shkak të një ashensori të prishur dhe, njëkohësisht, të rrijë i qetë e të shikojë si huti kur i gjithë sistemi falimenton para syve të tij.
Pse zemërohemi më shumë për një gropë në rrugë sesa për një gropë në buxhetin e shtetit.
Pse vonesa e autobusit na dhemb më shumë sesa vonesa e drejtësisë.
Pse e ofendojmë më shumë një kamarier për një supë të ftohtë sesa një politikan për një skandal të nxehtë.
Dhe pse e kalojmë një orë duke dëshmuar se fqinji na ka borxh dhjetë euro, por nuk pyesim asnjëherë se ku kanë përfunduar milionat e taksapaguesve.
Kjo, zonja dhe zotërinj, është maja e evolucionit qytetërues.
Njeriu ka mësuar ta zgjedhë me saktësi të jashtëzakonshme qirësin e tij më të madh.
Vetëm se ende nuk ka mësuar të zgjedhë se kush duhet ta qijë në të vërtetë.
Prandaj, qirja e zëshme nuk është vetëm ideologji.
Është mënyrë jetese.
Është sport.
Është politikë.
Është filozofi.
Është shkencë.
Dhe, mbi të gjitha, është përpjekja heroike e njerëzimit për t’i dhënë një kuptim një jete, për të cilën deri dje gabimisht besonim se duhej ta kishte patjetër një kuptim.
Sepse ndoshta problemi i vërtetë i ne njerëzve nuk është se lejojmë të na qijnë shumë.
Ndoshta problemi është se lejojmë të na qijnë personat dhe gjërat e gabuara.
Dhe për sa kohë që këpuca e dikujt tjetër mbi qilimin tonë na shqetëson më shumë sesa dora e dikujt tjetër në arkën e shtetit tonë, mund të konstatojmë me siguri:
Qytetërimi ende nuk ka marrë fund.
Thjesht është qirë në mënyrë të gabuar.
Prandaj, qirja e zëshme nuk është vetëm qëllimi i jetës.
Ajo është arsyeja pse jeta duhet të vazhdojë.
