I nderuar zotëri/zonjë,
A mund të vlerësohet saktë veprimtaria e sotme e një figure politike në mbrojtje të të drejtave të grave pa u shqyrtuar e kaluara e saj e dokumentuar në një organizatë me histori operacionesh të armatosura dhe veprimtarie terroriste?
Kjo pyetje ka rëndësi të veçantë në rastin e Sarvnaz Çitsaz, kryetares së Komisionit të Grave të Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI), një figure që merr pjesë rregullisht në takime politike ndërkombëtare dhe flet për demokracinë, lirinë dhe barazinë gjinore.
Një dokument historik i publikuar nga vetë Organizata e Muxhahedinëve të Popullit (MEK) ngre pyetje të rëndësishme për disa aspekte të të kaluarës së saj politike e organizative, aspekte që marrin më pak vëmendje në prezantimin publik dhe në veprimtarinë e saj të sotme.
Numri 119 i botimit Iran Liberation, i publikuar në shtator 1993 dhe i ruajtur në arkivin dixhital të Universitetit të Exeter-it, përmban biografinë organizative të Çitsaz-it sipas rrëfimit zyrtar të vetë Organizatës së Muxhahedinëve të Popullit.
Sipas informacionit të publikuar në këtë dokument:
• Çitsaz ka vepruar në kuadër të strukturave të marrëdhënieve të jashtme të Ushtrisë Kombëtare të Çlirimit, krahut ushtarak të Organizatës së Muxhahedinëve të Popullit, i formuar gjatë qëndrimit të organizatës në Irak.
• Botimi deklaron se ajo ka marrë pjesë në operacionet ushtarake «Dyzet Yje» (Chehel Cheragh) dhe «Dritë e Përjetshme» (Forugh-e Javidan) në vitin 1988.
• Dokumenti raporton se, gjatë operacioneve të vitit 1991, ajo ka mbajtur përgjegjësi të lidhura me mbështetjen dhe furnizimin me municione.
• Më pas ajo mori përgjegjësi të larta në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare të organizatës dhe në vitin 1993 emri i saj u përfshi në listën e anëtarëve zëvendësues të Këshillit Drejtues të Muxhahedinëve të Popullit.
Rëndësia e këtij informacioni qëndron në faktin se burimi i tij është botimi zyrtar i vetë Organizatës së Muxhahedinëve të Popullit, e jo akuza të ngritura nga kundërshtarët politikë të organizatës. Këto dokumente japin bazë për shqyrtimin e të kaluarës organizative të Çitsaz-it, megjithëse nuk përbëjnë në vetvete dëshmi të kryerjes së një krimi nga ana e saj.
Po aq e rëndësishme është edhe sfondi historik i veprimtarive të kësaj organizate.
Shtetet e Bashkuara të Amerikës e futën Organizatën e Muxhahedinëve të Popullit në listën e organizatave terroriste të huaja në vitin 1997 dhe e hoqën emrin e saj nga kjo listë më 28 shtator 2012. Megjithatë, gjatë njoftimit të këtij vendimi, Departamenti Amerikan i Shtetit iu referua shprehimisht historisë së veprimtarive terroriste të organizatës dhe shprehu shqetësime edhe për akuzat e lidhura me keqtrajtimin e anëtarëve të saj.
Edhe Human Rights Watch, në një raport të vitit 2005, dokumentoi akuza serioze që lidhen me shkeljen e të drejtave të anëtarëve protestues dhe të ndarë nga Organizata e Muxhahedinëve të Popullit.
Tërësia e këtyre kronikave ngre pyetje që meritojnë një shqyrtim të pavarur:
Si e shpjegon Çitsaz përgjegjësitë e raportuara në kuadër të strukturave ushtarake të mëparshme të Muxhahedinëve të Popullit? A ka dhënë ndonjëherë përgjigje publike për këtë pjesë të të kaluarës së saj? A janë figurat dhe institucionet politike ndërkombëtare mjaftueshëm të informuara për të kaluarën e individëve dhe organizatave që mbështesin?
Mbrojtja e të drejtave të grave dhe e lirive demokratike në Iran duhet të mbetet një nga shqetësimet themelore të komunitetit ndërkombëtar. Në të njëjtën kohë, edhe ata që pretendojnë se përfaqësojnë këto vlera duhet t’i nënshtrohen një shqyrtimi transparent, të dokumentuar dhe të bazuar në prova.
I ftojmë gazetarët, përfaqësuesit e parlamenteve, politikëbërësit dhe organizatat për të drejtat e njeriut të shqyrtojnë dokumentet origjinale, të kërkojnë përgjigjet e njerëzve të përfshirë dhe të marrin në konsideratë pasojat e këtyre të kaluarave nga këndvështrimi i llogaridhënies politike dhe i domosdoshmërisë së shqyrtimit të kujdesshëm të historisë së individëve dhe organizatave.
Burimet kryesore dhe dokumentet mbështetëse:
1. Universiteti i Exeter-it — botimi Iran Liberation, nr. 119, shtator 1993, veçanërisht faqja 8:
https://humanities-collections.exeter.ac.uk/dame/files/original/06abec58605f7af9add99df0e21fd406b7b12377.pdf
2. Departamenti Amerikan i Shtetit — deklarata për heqjen e Organizatës së Muxhahedinëve të Popullit nga lista e organizatave terroriste, 28 shtator 2012:
https://2009-2017.state.gov/r/pa/prs/ps/2012/09/198443.htm
3. Human Rights Watch — raporti «Asnjë rrugëdalje: shkelje të të drejtave të njeriut në kampet e Organizatës së Muxhahedinëve të Popullit», maj 2005:
https://www.hrw.org/report/2005/05/18/no-exit/human-rights-abuses-inside-mojahedin-khalq-camps
4. Komisioni i Grave i Këshillit Kombëtar të Rezistencës — roli publik dhe deklaratat e Sarvnaz Çitsaz, shkurt 2026:
https://wncri.org/2026/02/22/sarvnaz-chitsaz-international-womens-day/
Transparenca nuk është pengesë për mbrojtjen e të drejtave të njeriut; përkundrazi, është një nga kërkesat e saj themelore.
Me respekt,
