Valdet Deva, Mitrovicë
Shtëpia e Xhafer Devës në Mitrovicë duhej të ishte restauruar, mbrojtur dhe kthyer në një vend të kujtesës historike kombëtare që në vitet e para pas çlirimit të Kosovës.
Në hyrje të saj do të mund të qëndronte një pllakë me fjalët që i atribuohen Xhafer Devës:
“Shqiptari Xhafer Deva që ka nderin t’ju përgjigjet, mund t’ju theksoj se nuk asht në shërbim të gjermanëve, nuk asht kenë kurrë, dhe nuk do të jetë kurrë, por gjithashtu, nuk asht në shërbim të anglezëve, amerikanëve e rusëve. Xhafer Deva ka nderin të jetë në shërbim të popullit shqiptar, dhe sigurisht, ky shërbim asht ndëra më e madhe që mundë të ketë.”
Por në vend që ky objekt të shndërrohej menjëherë në një vend studimi, dokumentimi dhe debati historik, për vite të tëra ai u la në gjendje të rënduar.
Në mars të vitit 2015, shtëpia u dëmtua rëndë nga zjarri. Regjistri zyrtar i Trashëgimisë Kulturore të Kosovës e përshkruan zjarrin si të shkaktuar nga një person me gjendje të rënduar psikike; pretendimet se bëhej fjalë për zjarrvënie të qëllimshme kanë mbetur të pakonfirmuara.
Edhe më shqetësues është fakti se në vitin 2016 Komuna e Mitrovicës kishte nxjerrë vendim për rrënimin e shtëpisë, ndonëse objekti ishte pjesë e trashëgimisë së mbrojtur.
Kjo është pikërisht arsyeja pse ruajtja e monumenteve historike nuk duhet të varet nga simpatitë apo antipatitë politike ndaj personazheve që lidhen me to.
Shtëpia e Xhafer Devës nuk është vetëm një ndërtesë. Ajo është dokument material i një periudhe të historisë shqiptare.
