Dom Fran Sopi, Pejë
Dita e përkujtimit të të gjithë besimtarëve të vdekur na fton të ndalemi përpara misterit të jetës, të vdekjes dhe të amshimit. Ajo nuk është vetëm një ditë kujtimesh të dhimbshme, varresh të vizituara, qirinjsh të ndezur dhe emrash të shqiptuar me mall. Është, para së gjithash, një ditë lutjeje, shprese dhe bashkimi shpirtëror me ata që kanë kaluar nga kjo botë në amshim.
Për besimtarin, varri nuk është fjala e fundit mbi njeriun. Vdekja nuk është një mur që e mbyll përgjithmonë jetën, por një prag përmes të cilit njeriu kalon përpara fytyrës së Hyjit. Aty bien titujt, pasuritë, lavdërimet njerëzore dhe çdo dukje e jashtme. Përpara Zotit mbetet vetëm e vërteta e jetës sonë: çfarë kemi dashur, çfarë kemi bërë, kujt i kemi shërbyer dhe sa kemi ditur ta shndërrojmë fenë në vepra të mira.
Krishti na jep sigurinë më të madhe të shpresës së krishterë:
“Unë jam Ringjallja dhe Jeta:
kush beson në mua, edhe nëse vdes, do të jetojë.
Edhe kush jeton e beson në mua,
nuk do të vdesë kurrë. A e beson ti këtë?” (Gjn 11,25–26)
Kjo pyetje, të cilën Jezusi ia drejtoi Martës, i drejtohet sot secilit prej nesh: A e beson ti këtë? A beson se jeta nuk përfundon nën dhe? A beson se dashuria, mirësia dhe flijimi nuk humbasin? A beson se ata që kanë vdekur në hirin e Zotit janë ende të lidhur me ne në bashkësinë e shenjtërve?
Besimi ynë na mëson se njeriu i cili vdes në miqësi me Zotin, por ende ka nevojë për pastrim të brendshëm, kalon nëpër purgator. Purgatori nuk duhet kuptuar si braktisje nga Zoti, por si vepër e mëshirës së Tij. Ai është pastrimi përfundimtar i shpirtit, në mënyrë që njeriu të mund të hyjë plotësisht i pastër në dritën, nderin dhe lavdinë e përjetshme të Hyjit.
Në purgator nuk pastrohet një shpirt pa shpresë, por një shpirt i shpëtuar, i cili përgatitet për takimin e plotë me Zotin. Ashtu si ari pastrohet në zjarr nga çdo papastërti, edhe shpirti pastrohet nga pasojat e mëkatit dhe nga gjithçka që ende e pengon bashkimin e tij të përsosur me Hyjin. Shën Pali shkruan: “Vepra e secilit do të dalë në dritë. Ajo Ditë do ta tregojë, sepse do të vijë me zjarr, e zjarri do ta provojë cilësinë e veprës të secilit. Ai, vepra e të cilit do të qëndrojë, do të marrë shpërblimin. Po iu dogj vepra ndokujt, ai do të pësojë dëm; njëmend do të shëlbohet, por si ai që shpëton nëpër zjarr.” (1 Kor 3,13–15)
Këto fjalë të Apostullit na tregojnë se, përpara Hyjit, nuk mjafton dukja e jashtme. Zjarri i së vërtetës hyjnore do ta provojë cilësinë e veprës së secilit. Atëherë do të shihet se çfarë kemi ndërtuar me dashuri dhe çfarë kemi bërë vetëm për lavdinë tonë; çfarë kemi bërë me zemër të pastër dhe çfarë kemi bërë për sy e faqe.
Ne shpesh jemi shumë të mirë në fjalë, por jo gjithmonë edhe në vepra. Dimë të flasim për dashurinë, por jo gjithmonë dimë të duam. Flasim për faljen, por e ruajmë zemërimin. Flasim për drejtësinë, por heshtim përpara padrejtësisë. Flasim për mëshirën, por kalojmë pranë të varfrit pa e parë. Flasim për fenë, por jo gjithmonë e lejojmë fenë të bëhet jetë në ne.
Pikërisht për këtë arsye, Shën Jakobi na qorton me fjalë të qarta: “Ç’dobi, o vëllezërit e mi, nëse ndokush thotë se ka fe, në qoftë se nuk i ka veprat?
A thua mund ta shpëtojë vetëm feja?”
“Kështu edhe feja: në qoftë se nuk i ka veprat, është e vdekur në vetvete.” (Jak 2,14.17)
Dhe Apostulli përfundon: “Sikurse trupi pa shpirt është i vdekur, kështu edhe feja pa vepra është e vdekur.” (Jak 2,26)
Kjo është një thirrje e fuqishme për kthim. Nuk mjafton të kemi emrin e të krishterit; duhet të kemi edhe jetën e krishterë. Nuk mjafton ta përmendim Zotin me gojë; duhet ta dëshmojmë Atë me zemër, me duar dhe me vepra. Lutja duhet të bëhet falje, besimi duhet të bëhet dashuri, ndërsa dashuria duhet të bëhet shërbim.
Në fund të jetës, njeriu nuk do të gjykohet sipas fjalëve të bukura që ka shqiptuar, por sipas së mirës që ka bërë. Hyji do ta shpaguajë secilin sipas veprave të tij. Shën Pali shkruan se ata që, me qëndresë në vepra të mira, kërkojnë nderin dhe pashkatërrueshmërinë, do të marrin jetën e pasosur; ndërsa ai që vepron të mirën do të ketë “lumturi, nder e paqe”.
Prandaj mund të themi se, pas vdekjes, Zoti e vendos njeriun e mirë, të drejtë dhe të moralshëm në nderin dhe në lavdinë e Tij të përjetshme. Mirësia e bërë në heshtje nuk harrohet. Asnjë gotë ujë e dhënë me dashuri, asnjë lot i fshirë, asnjë i uritur i ushqyer, asnjë i dëshpëruar i ngushëlluar dhe asnjë padrejtësi e përballuar me durim nuk humbet përpara Hyjit.
Vetë Krishti thotë: “Kush ia jep ndonjërit prej këtyre të vegjëlve, madje edhe një gotë uji të freskët, pse është nxënësi im, për të vërtetë po ju them: nuk do t’i humbë shpërblimi!”
(Mt 10,42) Përpara një jete të mbushur me mirësi, flijim, moral dhe dashuri, mund të jehojnë fjalët latine: “Digitus Dei est hic!”
Në kuptimin e drejtpërdrejtë, kjo shprehje do të thotë: “Gishti i Hyjit është këtu!”, ndërsa në kuptimin shpirtëror të këtij reflektimi mund ta shprehim: “Dora e Zotit është këtu!”
Dora e Zotit është aty ku njeriu fal, ndërsa mund të hakmerret. Dora e Zotit është aty ku njeriu ndihmon pa kërkuar shpërblim. Dora e Zotit është aty ku i forti e mbron të dobëtin, ku i pasuri e ndan bukën me të varfrin dhe ku njeriu i moralshëm nuk e shet ndërgjegjen e vet për një interes të përkohshëm.
Dora e Zotit është edhe mbi shpirtin që pastrohet. Purgatori nuk është vendi ku Zoti mungon; është misteri ku mëshira e Tij vepron. Është dora e Zotit që e heq nga shpirti atë që ende nuk është dashuri e pastër. Është dora e Zotit që e përgatit njeriun për ta parë Atë faqe më faqe.
Kjo është arsyeja pse Kisha lutet për të vdekurit. Lutja jonë nuk është një kujtim i zbrazët, por një vepër dashurie dhe ndërmjetësimi. Libri i Dytë i Makabenjve dëshmon se Juda Makabeu mblodhi të holla dhe i dërgoi në Jerusalem që të kushtohej fli për mëkatet e të vdekurve. Ai veproi kështu “i shtyrë nga mendimi i ringjalljes”, sepse besonte se një shpërblim i bukur i priste ata që vdisnin në hirin e Zotit. Shkrimi e quan këtë një “mendim të shenjtë e të përshpirtshëm”. Shkrimi Shenjt thotë:
“Po të mos kishte shpresuar se do të ringjallen ata që u vranë, do të kishte qenë e tepërt dhe e kotë të luteshin për të vdekur. Mandej ai e kishte parasysh se një shpërblim tepër i bukur i priste ata që vdesin në hirin e Zotit: mendim ky i shenjtë e i përshpirtshëm. Ja, pra, pse dha të kushtohet fli shpërblimi, që të çlirohen nga mëkati.” (2 Mak 12,44–46)
Prandaj, kur lutemi për të vdekurit tanë, ne nuk shikojmë vetëm prapa, drejt jetës që kaloi, por edhe përpara, drejt ringjalljes që presim. Mesha e shenjtë, lutjet, flijimet dhe veprat e bamirësisë që bëjmë për ta janë shenja të dashurisë që nuk ndërpritet nga vdekja.
Ndoshta ata që kanë vdekur nuk mund të na flasin më me zërin e tyre, por jeta e tyre vazhdon të na pyesë: Çfarë po bëjmë me kohën që na është dhënë? A po ndërtojmë vetëm për tokën apo edhe për qiellin? A jemi vetëm njerëz të fjalëve apo edhe njerëz të veprave?
Varret na mësojnë se krenaria njerëzore është e përkohshme. Qirinjtë që ndezim na kujtojnë se shpirti është krijuar për dritën. Lulet që vendosim mbi varre vyshken, por dashuria e bërë në Zotin nuk vyshket kurrë. Emrat e njerëzve mund të harrohen nga historia, por nuk harrohen nga Hyji.
Të dashur vëllezër dhe motra,
Dita e të Gjithë Besimtarëve të Vdekur nuk duhet të na çojë vetëm te lotët për ata që kanë ikur, por edhe te kthimi ynë personal. Purgatori nuk na flet vetëm për gjendjen e shpirtrave pas vdekjes; ai na kujton nevojën që të fillojmë pastrimin e zemrës sonë që në këtë jetë.
Le të mos e shtyjmë pendimin. Le të mos presim fundin për të filluar të duam. Le ta falim sot atë që na ka lënduar. Le ta ndihmojmë sot atë që ka nevojë. Le ta themi sot fjalën e mirë. Le ta bëjmë sot veprën që ndërgjegjja na kërkon.
Sepse jeta kalon, fjalët shuhen, duart plaken dhe zëri hesht. Por veprat e bëra me dashuri ecin pas njeriut deri përpara fronit të Hyjit.
Atëherë, përballë shpirtit që ka jetuar me drejtësi, moral, mëshirë dhe dashuri, do të mund të thuhet:
“Digitus Dei est hic – Dora e Zotit është këtu!”
Këtu është dora e Zotit, sepse ky njeri nuk jetoi vetëm për vete. Këtu është dora e Zotit, sepse besimi i tij u bë vepër. Këtu është dora e Zotit, sepse mirësia e tij la gjurmë në jetën e të tjerëve.
E pasi shpirti të jetë pastruar nga çdo njollë, Zoti do ta vendosë në nderin, dritën dhe lavdinë e Tij të përjetshme, atje ku nuk ka më vdekje, as vaj, as dhimbje, por vetëm jetë, paqe dhe bashkim të amshuar me Të.
Prandaj, le të lutemi: O Zot, jepu pushimin e pasosur të gjithë besimtarëve të vdekur dhe drita e pambaruar u ndriçoftë! Pushofshin në paqe! Amen.
