Nga Isuf Bajraktari, Suedi
- Shoqëria e reagimit të shpejtë dhe varfëria e mendimit
Kosova nuk po vuan nga mungesa e informacionit. Po vuan nga mungesa e mendimit.
Në hapësirën publike flitet më shumë se kurrë, por kuptohet më pak se kurrë. Zëri është i lirë, por pesha e fjalës është dobësuar. Çdokush reagon, por rrallëkush reflekton.Reagimi është bërë normë. Mendimi është bërë përjashtim.Çdo zhvillim prodhon menjëherë qëndrime. Çdo ngjarje shoqërohet me gjykime të shpejta. Nuk pritet më. Nuk analizohet më. Në vend që të kuptojmë, nxitojmë të japim përgjigje. Dhe në këtë nxitim, ajo që fiton është zhurma. Ajo që humb është e vërteta.Nuk mungojnë faktet. Mungon vullneti për t’u përballur me to. Sepse faktet kërkojnë mendim, ndërsa emocionet kërkojnë vetëm reagim. Një shoqëri që mësohet me të lehtën, fillon ta refuzojë të vështirën. Dhe kur refuzohet e vështira, hapet rruga për manipulim.
Kosova po hyn gradualisht në këtë realitet.
Kërkohen përgjigje të shpejta për çështje të ndërlikuara. Kërkohen fajtorë të menjëhershëm për probleme të thella. Dhe në këtë klimë, çdo shpjegim i thjeshtë duket i besueshëm.
Por problemi nuk është vetëm te ata që manipulojnë. Problemi është te gatishmëria jonë për ta pranuar manipulimin. Sepse është më e lehtë të reagosh sesa të mendosh. Më e lehtë të ndjekësh sesa të sfidosh. Më e lehtë të besosh sesa të dyshosh. Dhe pikërisht këtu qëndron dobësia jonë më e madhe.E kaluara gjykohet pa kosto. E tashmja shmanget, sepse kërkon përgjegjësi. Kërkon qëndrim. Kërkon guxim. Prandaj kemi krijuar një diskurs ku kritika është e fortë vetëm aty ku nuk rrezikon asgjë.Ndërkohë, manipulimi nuk ka nevojë të imponohet. Ai përhapet vetë, në një terren ku mendimi është dobësuar. Mjafton një mesazh i thjeshtë. Një emocion i fortë. Dhe arsyetimi tërhiqet. Media dhe rrjetet sociale e përforcojnë këtë logjikë. Ato shpërblejnë shpejtësinë mbi saktësinë dhe reagimin mbi analizën. Dhe kështu, hapësira publike mbushet me opinione, ndërsa mendimi mbetet në margjina. Pasojat janë të dukshme: vendimmarrje më e dobët, diskurs më i polarizuar dhe besim më i brishtë, jo vetëm në institucione, por edhe në vetë të vërtetën. Dhe kur një shoqëri nuk arrin më të dallojë të vërtetën, ajo humb orientimin. Sepse mendimi kërkon kohë. Kërkon përpjekje. Kërkon disiplinë dhe guxim për të dyshuar edhe në atë që na pëlqen të besojmë. Dhe kjo është ajo që po mungon gjithnjë e më shumë. Në fund, nuk është çështje se çfarë na servohet. Është çështje sa jemi të gatshëm ta pranojmë pa e menduar. Sepse problemi nuk është vetëm te informacioni. Problemi është te mënyra si mendojmë.
