Prof.Dr. Fadil Maloku, sociolog

Ka shumë raste kur politikanët e heqin maskën ideologjike dhe dalin lakuriq në skenën e teatrit politik, dhe atë jo si ballafaqim idesh e programesh, e as si përplasje vlerore e parimore, por si pazar i klaneve dhe grupeve të interesit që i shërbejnë narrativës së “mirëmbajtjes” së pushtetit. Në situatën aktuale të problemeve dhe sfidave që po i përjeton demokracia jonë procedurale, top-lajm është bërë rikthimi i politikanes karizmatike Vjosa Osmani në ish-folēn e saj të vjetër.

Dhe ajo çfarë e bën më interesante këtë taktikë të njohur në sociologjinë politike, është se përmes saj kjo taktikë po tenton ta fuzionojë njëkohësisht karizmën e Vjosa Osmanit me një legjitimitet të vjetër që buron nga perceptimi që ne si shoqëri e kemi ende për politikanin si “zoon politikon” aristotelian.

Pra, fakti i “hapjes” së derës së “mbyllur” nga ana e Lidhjes Demokratike të Kosovës, që i bëri Vjosës, përveç që është një akt simbolik, është edhe një lëvizje taktike politike që po tentohet ta riafirmojë e rikonsolidojë një ish-pjesë të establishmentit të këtij subjekti që ishte në rënie të lirë… Një taktikë kjo që, në një ambient ende të ngarkuar me kujtesë të freskët kolektive, me konflikte të brendshme, inate e smira tribale dhe pritje të fragmentuara qytetare, shpresohet se do ta ringjallë njëkohësisht një karizmë të braktisur dhe një subjekt që kishte nam e peshë në historinë e Kosovës.

Por, meqë është fjala për ish-Presidenten Vjosa Osmani, tashmë dihet se ajo kapitalin e saj politik e ndërtoi jo aq mbi pozicionin institucional që aq shumë e përdor LDK-ja, sa mbi pozicionimin dhe narrativën e distancimit nga ish-establishmenti tradicional partiak (PDK, LDK, AAK), ku hise kishte edhe LDK-ja me disa “mëkate” që ende janë në kujtesën tonë publike.

Tani, rikthimi i saj për të zhvilluar “beteja” të reja politike me antipodin e saj, kryeministrin në detyrë Albin Kurti, nga pozicioni anti-establishment si kuadër rebelues, i rrit ndjeshëm gjasat për relativizimin apo reduktimin e kapitalit të arritur dhe të mirëmbajtur sa ishte në rolin e ish-Presidentes. Arsyeja kryesore është se, për dallim nga hera e parë e rebelimit, kur ishte brenda LDK-së, ajo e kishte më të lehtë ngritjen dhe afirmimin e karizmës së saj. Ndërkaq tani, kur po ndryshon kursin e veprimit politik dhe po i rikthehet një statusi që ende mban “hipotekën” e ish-establishmentit, veprimi i saj do të jetë shumë më problematik.

Megjithatë, gjasat për sukses rriten nëse ajo këtë rikthim në “ish-shtëpinë” e saj arrin ta katapultojë në publik si “kthim në burim”. Në këtë rast, kemi një proces të rikonfirmimit të identitetit politik. Në të kundërtën, ajo rrezikon që ky rikthim të perceptohet si një adaptim formal ndaj rrethanave të reja të pushtetit, çka në thelb nënkupton delegjitimim gradual dhe rrezik për gërryerje sistematike të kapitalit që e fitoi kur ishte bashkë me Albin Kurtin në pozicione të njohura si anti-establishment.

Thënë ndryshe, rikthimi i saj në të njëjtin subjekt politik, sipas një gjykimi sociologjik, rrezikon të prodhojë atë që në sociologjinë e njohjes njihet si “disonancë kognitive” elektorale, ku qytetarët që e kishin mbështetur pikërisht për shkak të refuzimit që ajo ua bënte elitave të vjetra politike, mund ta përjetojnë këtë rikthim si një “bumerang”. Pra, nëse kjo disonancë nga shtabi i LDK-së në zgjedhjet e 7 qershorit nuk menaxhohet me kujdes të shtuar, ose nëse nuk zëvendësohet me një narrativë të re bindëse, kapitali i saj mund të vihet lehtësisht në “shtratin e Prokrustit” hamendësues dhe ta eliminojë gradualisht atë nga skena politike e Kosovës.

Në këtë “odiseadë” konkurruese, që kërkon një kalkulim të kujdesshëm, sepse është një pozicion, siç thuhet, “në teh të shpatës”, rol të rëndësishëm do të luajnë edhe prononcimet dhe debatet e akterëve të tjerë të LDK-së. Nëse ata arrijnë ta identifikojnë dhe promovojnë Osmanin si një figurë me kapital të lartë simbolik, atëherë rriten gjasat që ajo të shërbejë si katalizator i rikthimit të besimit qytetar. Mirëpo, nëse vazhdon perceptimi i partisë si e konsumuar nga konfliktet e brendshme dhe mungesa e vizionit, atëherë ekziston rreziku që bashkë me Osmanin të dëmtohet edhe vetë LDK-ja dhe lidershipi i saj.

Po ashtu, Vjosa Osmani duhet ta ketë parasysh se hyrja në një garë të ashpër konkurruese me Albin Kurtin (i cili aktualisht gëzon një rejting të paparë ndonjëherë në skenën politike të pasluftës), përballë një polarizimi e kritike të drejtpërdrejtë që do t’i qëndrojë mbi kokë si “shpata e Demokleut”, është një “betejë hamletiane për jetë a vdekje”. E themi kështu edhe për shkakun se tani ajo nuk mbron më pozicione unifikuese, siç i predikonte sa ishte Presidente, por agjenda, vizione dhe projekte qartësisht partiake, të cilat mund të prodhojnë luhatje në amplitudën e karizmës së saj.

Dhe ky transformim kaq radikal përbën njëkohësisht edhe mundësi, por edhe rrezik real: mundësi për rikthim në qendër të vëmendjes politike, por edhe rrezik për humbje definitive të kapitalit të mëparshëm. Sepse, në fund të fundit, siç na dëshmon leksioni weberian, kapitali politik dhe karizma politike nuk janë vetëm atribute e cilësi personaliteti, por janë edhe manifestim e produkt i marrëdhënieve të caktuara dinamike historike që ndërtohen me mund e sakrifica nga perceptimit social i publikut të gjerë…

Eshref Ymeri

Kush është Skënder Kapiti

(Nacionalizmi, si ideologji,  i ka rrënjët në edukatën familjare)

Sot, në Shqipërinë Londineze, në mjetet e informimit masiv, në tekstet shkollore dhe universitare, nuk haset kund termi nacionalizëm. Jo vetëm kaq, por edhe kur përmendet, ky term shoqërohet me një mbiemër shpotitës: nacionalizëm folklorik. Por njëherë e një kohë, kur komunistët nuk kishin dalë në skenën e historisë shqiptare, ky term ishte mjaft i respektuar. Madje për lartësimin e kuptimit të këtij termi, ishin të interesuara drejtpërsëdrejti strukturat më të larta të shtetit shqiptar, deri te vetë Mbreti Ahmet Zogu. Dhe një interesim i tillë nuk ishte i rastësishëm. Sepse nacionalizmi, në thelb, përfaqëson në vetvete një ideologji dhe një orientim të politikës, që ka si parim themelor tezën për vlerën e kombit, si formën më të lartë (më supreme) të unitetit shoqëror në procesin e shtetformimit. Nacionalizmi, si një lëvizje politike, ka si pikësynim mbrojtjen e interesave të bashkësisë kombëtare në raport me pushtetin shtetëror. Në themelin e vet, nacionalizmi predikon besnikërinë ndaj kombit, pavarësinë politike dhe punën në të mirë të popullit, ngritjen kulturore dhe shpirtërore të tij, forcimin e vetëdijes kombëtare për mbrojtjen e kushteve të jetesës së kombit, të territorit ku ai banon, të resurseve ekonomike dhe të vlerave shpirtërore. Ai mbështetet mbi ndjenjën kombëtare, e cila do të thotë atdhetari. Si ideologji, nacionalizmi ka për qëllim të bashkojë shtresat e ndryshme të shoqërisë, pavarësisht se ato mund të kenë edhe mospërputhje interesash.

Në veprën e një historiani të njohur, thuhet :

“Mbreti Zog kishte merak të madh edukimin e fëmijëve të shkollave me ndjenja patriotike e nacionaliste. Më 1927 Ministria e Arsimit shpalli konkurs kombëtar për tekstin më të mirë për “Patriotizëm e nacionalizëm”, konkursin e fitoi Kristo Floqi, një intelektual mjaft i njohur i kohës, dhe me leje nr. 1290, datë 24. XI. 1927, botohej teksti i tij “Patriotizëm dhe nacionalizëm”, i detyruar “Për shkollat publike e private të shtetit. Tiranë 1928”, shkruhet në faqen e parë të tekstit. Është tekst shumë i mirë që edhe sot nga të rritur e të rinj do të lexohej me kënaqësi” (Citohet sipas: Vasfi Baruti. “Enver Hoxha në optikë të re”. Shtëpia Botuese UEGEN. Tiranë, 2013, f. 206).

Në vazhdim, Dr. Vasfi Baruti, nga libri në fjalë, ka shkëputur një fragment mjaft domethënës:

“… Po cili është atdheu juaj? Atdheu juaj s’është kodra ose fusha e katundit tuaj, xhamia ose kisha e fshatit tuaj, minaretë ose kambanoret kryepërpjeta, oxhakët e shtëpive ose kasollet tuaja. Atdheu juaj është Shkodra për Korçarin, Korça për Kosovarin, Kosova për Kolonjarin, Kolonja për Hotasin e Grudasin, Hoti e Gruda për Devollasin, Devolli për Bregdetasin dhe Çamin dhe Çamëria e Himara për Dibranin e Lumjanin. Atdheu juaj është gjithë Shqipëria ku flitet, si thamë, gjuha e lehtë zanore shqipe dhe ku jetojnë shqiptarë, është gjaku jonë, ai gjak i vlertë që kanë derdhur gjyshstërgjyshët tanë mbi altarin e Atdheut për shpëtimin e tij, është bashkimi jonë dhe ndjenja e dëshira për një rrojtje të lirë e të panjollë; është Qielli i bukur e i kaltër që mbulon Shqipërinë; është Dielli i flakët dhe i ëmbël që ndriton Shqipërinë; është deti i blertë me tallazet e valët e tij që përlak zallet e Shqipërisë; janë fushat e malet e kodrat e bregoret e pllajat e lumenjtë e kulluar të Shqipërisë. Atdheu është kombi jonë, të cilin kemi detyrë ta duam e ta ndërtojmë e ta mbrojmë me mish e me shpirt kundër çdo mësyesi e invadori e të mos lëmë kurrë asnjë pëllëmbë dheu të shkelet prej thundrës së një të huaji. Ky duhet të jetë programi e ideali juaj, o djelmosha!…” (po aty).

Shovinizmi europian, nën diktatin  e shovinizmit kriminal rus, në Kongresin e Berlinit të vitit 1978 dhe në Konferencën e ambasadorëve të vitit 1913 në Londër, na copëtoi trojet etnike për llogari të serbogrekëve, armiqve tanë shekullorë. Prandaj edhe tani, pas 113 vjetësh, trojet tona etnike, si të asnjë kombi tjetër në mbarë rruzullin tokësor, vazhdojnë të mbeten të copëtuara në 6 shtete.

Në këto kushte, ideologjia nacionaliste duhej të shërbente si yll karvani për orientimin e krerëve politikë drejt një objektivi të përbashkët: ribashkimit të trojeve tona etnike, në një shtet të unifikuar, me një stemë dhe një flamur kombëtar.

Është shkruar e ç’nuk është shkruar për themelimin e Partisë Komuniste të Shqipërisë. Por sipas burimeve arkivore partiake, me të cilat dr. Vasfi Baruti është njohur nga afër, rezulton një e vërtetë tragjike. Në mbledhjen themeluese të  8 nëntorit 1941, qe aprovuar një Rezolutë, të cilën e patën përgatitur paraprakisht Miladin Popoviçi dhe Dushan Mugosha. Pikërisht në atë rezolutë, “mbillet, që atë natë, fara e helmët e rrezikshmërisë që vjen nga nacionalizmi shqiptar për Shqipërinë natyrale dhe Rezoluta publikohet për herë të parë po nga Hoxha në shkrimin e tij kushtuar Titos në revistën Shqipëri-Jugosllavi (nëntor 1947)” (po aty, f. 229).

Të vërtetën tragjike për rrezikshmërinë që vjen nga nacionalizmi shqiptar, e pranon edhe biografi i Titos V. Dedijer, në librin me titull “Marrëdhëniet Jugosllavi-Shqipëri”, 1949, f. 25 (po aty, f. 255).

Dhe dr. Vasfi Baruti vjen në një përfundim logjik:

        “Fara e helmët e kundërnacionalizmit që u hodh në mbledhjen themeluese të Partisë, prodhoi fryte të helmëta për “dekorimin” me plumb pas shpine të qindra nacionalistëve gjatë luftës e pas lufte, me “rrezikun” e nacionalizmit u përgatit dhe strategjia për qëndrimin antikombëtar ndaj Kosovës, në interes të politikës kolonialiste të Titos” (po aty, f. 256).

Pra, Partia Komuniste e Shqipërisë, e themeluar nga emisarët e Titos – Popoviçi dhe Mugosha -, s’ishte gjë tjetër, veçse një agjenturë në shërbim të Jugosllavisë titiste. Shovinizmi serbosllav, ashtu si edhe Titoja, përgatiti dhe zbatoi në Dardani të njëjtin skenar për krijimin e së njëjtës agjenturë, me në krye Hashim Thaçin, agjentin e rekrutuar nga shërbimi sekret francez për llogari të Serbisë fashiste. Rrjedha e ngjarjeve vërtetoi në praktikë se të dy skenarët, e përgatitur nga Beogradi, funksionuan si jo më mirë gjatë dhe pas luftës për vrasjen e nacionalistëve në Shqipëri, si edhe gjatë dhe pas luftës, po për vrasjen e nacionalistëve në Dardani.

Në këto kushte, duhej të kishte qenë e domosdoshme lindja e ideologjisë nacionaliste në të dy shtetet shqiptare, duke e vlerësuar si një domosdoshmëri historike në Shqipëri pas shembjes së sistemit komunist dhe pas shpalljes së pavarësisë së Dardanisë më 17 shkurt 2008. Në Republikën e Dardanisë, pas largimit nga pushteti të bandës tradhtare të Hashim Thaçit, në skenën politike dolën dy personalitete me formim të shkëlqyer nacionalist – Albin Kurti dhe Vjosa Osmani, çka është një ogur i mirë për mbarë kombin shqiptar. Megjithatë, për fatkeqësinë tonë kombëtare, opozita në Republikën e Dardanisë, si besnike e tradhtisë thaçiste, vazhdon të luajë rolin e agjenturës së Serbisë fashiste. Ndërkohë, në Tiranë, partia në pushtet, ka qenë dhe vazhdon të mbetet trashëgimtare e tradhtisë së argatit të Beogradit Enver Hoxha, çka mishërohet më së miri në figurën kryeministrit Rama, si tradhtar i Republikës së Dardanisë dhe argat i Serbisë fashiste.

Në këto kushte, roli i intelektualëve, te edukuar në frymën e nacionalizmit, është i një rëndësie të jashtëzakonshme për mbarë kombin  shqiptar.

Një personalitet i tillë, i mirënjohur në fushën e ideologjisë nacionaliste, është intelektuali shumë i respektuar dardan, Skënder Kapiti. U bënë vite të tëra që ky intelektual me brymosje nacionaliste shembullore, vazhdon të japë një kontribut të jashtëzakonshëm në mbrojtje të kombit shqiptar nga shovinizmi serbogrek dhe nga zuzarët politikë të të gjitha ngjyrave. Nuk ishte aspak rastësi dalja në mbrojtjen dhe propagandimin e ideologjisë nacionaliste ng ana e këtij intelektuali të shquar. Është pikërisht ky intelektual me vetëdije të lartë kombëtare, me një arsimim dhe kulturë të gjerë në fushën e jurisprudencës dhe të marrëdhënieve ndërkombëtare, i cili është bërë flamurtar i nacionalizmit shqiptar. Sepse, siç pati thënë dikur intelektuali i ndjerë, diplomati Abdi Baleta, “vetëm nacionalizmi e shpëton kombin shqiptar”.

        Atdhetari model Skënder Kapiti dha një kontribut të madh në Durrës, ku lokali i Kapitëve pati shërbyer si një nyjë lidhëse mes Diasporës dardane dhe Dardanisë gjatë luftës. Në atë lokal u pritën nga Diaspora dhe u përcollën drejt kufirit qindra e qindra trima dardanë, për të shtuar radhët e UÇK-së në luftë kundër ushtrisë fashiste serbe. Vetë Skënder Kapiti u rreshtua në radhët e asaj ushtrie dhe sot gëzon statusin e veteranit të nderuar të saj.

Si autor i disa librave, me tema të mprehta atdhetarizmi, Skënder Kapiti ka dhënë dhe vazhdon të japë një kontribut të shquar me publicistikën e tij nacionaliste. Analizat e tij, të botuara në qindra e qindra artikuj në faqet e internetit, kanë shërbyer dhe vazhdojnë të shërbejnë si një “universitet” i edukimit nacionalist.

Personaliteti i këtij intelektuali ka ardhur dhe është ngritur mbi një truall tejet të shëndoshë për edukimin dhe formimin e tij nacionalist. Ai ka lindur, është rritur dhe është edukuar në një familje me tradita të shkëlqyera atdhetarizmi. Prindërit e tij patën  lindur dhe e patën kaluar rininë në Dardani, por kur atje qe vendosur diktatura e egër titisto-rankoviçiane, ata  u larguan  nga vendlindja dhe erdhën në Durrës, ku Skënderi pati lindur në vitin 1959. Pikërisht Babai i tij i nderuar, patrioti i njohur Sadri Kapiti, ishte ai që i pati futur në gjak të birit që në fëmijëri frymën nacionaliste, dashurinë për Dardaninë, frymën e atdhetarizmit, çka pati ndikuar drejtpërsëdrejti për rrënjosjen e ndjenjave nacionaliste në vetëdijen e këtij publicisti me emër në mbarë trojet shqiptare. Pikërisht në saje të asaj edukate të mrekullueshme, kombi shqiptar ka sot një intelektual kaq të formuar, kaq të përgatitur dhe kaq të vendosur në mbrojtje të Çështjes Kombëtare Shqiptare, ende të pazgjidhur në Gadishullin Ilirik.

Domosdo, dardha nën dardhë bie. Është pikërisht Skënder Kapiti ai, i cili është radhitur fuqimisht në mbrojtje dhe në përkrahje të Kryeministrit Albin Kurti, si figura më emblematike në radhët e politikanëve shqiptarë. Artikujt analitikë të Skënder Kapitit shërbejnë si thirrje për mbarë kombin shqiptarë për t’u rreshtuar vendosmërisht rreth Albin Kurtit, si kryetar i Lëvizjes Vetëvendosja,  formacion politik ky në mbrojtje të nacionalzmit shqiptar.

Nuk është rastësi që Dardania, tradicionalisht, ka pasë shërbyer si “Tanku i kreut” në mbrojtje të interesave jetike të kombit shqiptar, prandaj edhe nga ai truall kanë dalë Presidentja Vjosa Osmani, Kryeministri Albin Kurti dhe intelektuali Skënder Kapiti, që të tre të formatit nacionalist.

Para më shumë se pesë vjetësh, kam theksuar në internet:

“Do të ishte një mrekulli e vërtetë që intelektuali i shquar nacionalist Skënder Kapiti të gëzonte mandatin e deputetit dhe të ndodhej në Kuvendin e Ri të Kosovës pranë Albinit dhe Vjosës”.

        Le të shpresojmë që intelektualin nacionalist Skënder Kapiti ta shikojmë një ditë deputet në Kuvendin e Dardanisë.

Kaliforni, 13 maj 2026