Kreu Blog Faqe 281

Elma Xhankoviq nga Pazari i Ri i Sanxhakut, tregon publikisht se është Shqiptare

Drini.us
-
3
Elma Xhankoviq nga Pazari i Ri i Sanxhakut, tregon publikisht se është Shqiptare

Flamur në stuhi, poezi e Arif Ejupit kushtuar heroit Zahir Pajaziti

Drini.us
-
1
Flamur në stuhi, poezi e Arif Ejupit kushtuar heroit Zahir Pajaziti

Arif Ejupi, Gjenevë

Flamur në stuhi

Poezi

(Kushtuar Zahir Pajaziti — hero i kombit dhe themelues i celulës së parë të UÇK-së.)

Zemrën e kishe gurëthyes
që dhembjen bluan,
ujëvarë që plagën pastron.

Frikën e pate vrarë në djep,
guximin ua pate rrëmbyer luanëve.

Syrin e kishe dylbi,
dorën shigjetë, që shponte tej për tej.

Vdekjen e bëre me armë në duar, duke zanuar
ata që mendonin se Kosovën e shndërruan në
Shumadi.

Shumëherë pate thënë:
“ Në vdeksha pa marrë hak për ty, Kosovë,
mos qofsha biri yt. ”

Betimi kurrë nuk të mbeti peng.

Ishe e mbete kandil mbi Gallap e Pashtrik!

Me 4 shkurt 2026

Padituria, propaganda dhe verbëria historike e Europës; një paralajmërim

Drini.us
-
1
Padituria, propaganda dhe verbëria historike e Europës; një paralajmërim

Qom është qyteti i tetë më i madh në Iran. Ai konsiderohet i shenjtë nga myslimanët shiitë dhe është një destinacion i rëndësishëm pelegrinazhesh. Foto ilustrimi: Mostafameraji CC BY-SA 4.0

Ardeshir Pahlav / Document.no

Kryengritja në Iran 2025 – 26

Islami është më shumë sesa një sistem besimi, është gjithashtu një kornizë për shoqërinë dhe pushtetin. Islamizmi lind nga një traditë ku feja ka funksionuar si autoritet, ligj dhe rend shoqëror. Kur legjitimiteti fetar kthehet në kontroll politik, kjo është një vazhdim i traditës. Demokracitë dobësohen gradualisht ndërsa popullsia mashtrohet të besojë se sistemi është i fortë mjaftueshëm për të mbrojtur veten. Sot shohim se idetë islamiste migrojnë. Ekziston rreziku që Europa të mos mbijetojë në formë të njohur, shkruan Ardeshir Pahlav në komentarin e tij të sotëm.

Paaftësia e evropianëve dhe norvegjezëve për Lindjen e Mesme dhe islamin është një kërcënim serioz për shoqërinë. Një kërcënim që ngadalë, por me siguri do të forcohet nëse nuk kuptohet se cilat konflikte ideologjike formojnë kohën tonë. Dita kur të zgjohesh, mund të jetë tepër vonë, ose të paktën shumë më e vështirë për të luftuar këtë kërcënim. Kjo nuk është një paralajmërim teorik. Kjo është pikërisht ajo që Irani po përjeton sot.

Propaganda zëvendëson rrëfimin e historisë
Irani është në masë të madhe një shoqëri e sekularizuar me një popullsi të arsimuar mirë dhe prirje të forta moderniste. Megjithatë, vendi qeveriset nga një regjim autoritar teokratik që legjitimon pushtetin e tij përmes Islamit. Distanca midis popullit dhe shtetasve nuk është vetëm politike, por edhe civilizues.

Për iranianët, lufta nuk ka të bëjë vetëm me ekonominë dhe reformat, por edhe me parandalimin e kontrollit total të ideologjisë fetare mbi shtetin.

Kjo nuk është një konflikt i izoluar. Përvoja historike tregon se kjo ideologji nuk respekton kufijtë, as në kohë dhe as në gjeografi.

Një zhvillim shqetësues në Evropën e sotme është se realitetet historike gradualisht po zëvendësohen me tregime politike të rehatshme. Në vend që të studiohet historia faktike e feve, prezantohen imazhe të bukura:

Kapitujt e vështirë zbuten.
Periudhat e dhunshme shpjegohen pa thellësi.
Kompleksiteti reduktohet në slogane.
Kjo nuk krijon tolerancë. Krijon çarmatim intelektual. Një shoqëri që nuk e përballon historinë me sinqeritet, humbet aftësinë për të kuptuar kohën e saj, dhe kështu gjithashtu për të mbrojtur vlerat e veta.

Feja dhe pushteti; një model që përsëritet
Gjatë historisë, feja ka funksionuar si më shumë se një besim, ajo ka qenë një kuadër për rendin politik, legjislacionin dhe mobilizimin ushtarak. Periudha e hershme e islamit duhet kuptuar në këtë dritë.

Pas migrimit në Medinë, Muhamedi nuk themeloi vetëm një komunitet fetar, por një strukturë politike që vepronte në një botë të karakterizuar nga besnikëria ndaj fisit, konfliktet dhe lufta për pushtet.

Kjo është një vëzhgim historik: shteti dhe feja ishin ngushtë të lidhura.

Islami si praktikë besimi dhe si rend shoqëror
Një dobësi kryesore në sferën publike evropiane është se Islami shpesh kuptohet vetëm si besim personal. Në realitet, Islami, siç paraqitet në burimet e tij klasike, shfaqet gjithashtu si një projekt kolektiv dhe normativ.

“Dhe ju patë njerëz që hyjnë në fenë e Perëndisë në tufa.”
(Sigurisht 110:2) :﴿وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا﴾
Kur’ani këtu jo vetëm që portretizon devotshmërinë individuale, por përshkruan se si njerëzit hyjnë në fenë e Perëndisë “në kope”. Kjo tregon një ambicie që formon shoqërinë, jo thjesht një zgjedhje private besimi.

Në të njëjtën kohë, teksti përmban urdhra të qarta për të luftuar:

“Dhe luftoni në rrugën e Zotit.”
(Sigurisht 2:190) ﴿وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ﴾
«… Luftojini ata derisa të mos ketë më fitna”
(Sigurisht 2:193) ﴿وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ﴾

Kjo është interpretuar gjatë historisë si një urdhër për betejë deri sa rezistenca fetare dhe politike të ndalet. Kjo ilustron se si burimet islame nuk rregullojnë vetëm besimin personal, por gjithashtu lidhen me pushtetin, rendin dhe kontrollin shoqëror.

Këto ajete janë interpretuar dhe përdorur historikisht në kontekst juridik dhe politik brenda mendimit juridik islam. Me kalimin e kohës, kjo u zhvillua në sharia, një sistem të gjerë normash që rregullon marrëdhëniet familjare, trashëgiminë, drejtësinë penale, moralin publik dhe autoritetin politik.

Kjo nuk do të thotë që të gjithë myslimanët dëshirojnë ose mbështesin një shtet fetar. Nuk do të thotë gjithashtu që islami domosdoshmërisht sjell një qeverisje autoritare. Por kjo do të thotë që islami, ashtu si shfaqet në burimet dhe traditat e tij, gjithashtu funksionon si një kornizë për shoqërinë dhe pushtetin, dhe jo vetëm si një sistem besimi.

Islami dhe Islamizmi; Një dallim i domosdoshëm, por i pamjaftueshëm
Është e drejtë dhe e nevojshme të bëhet dallimi midis Islamit si përkatësi fetare dhe islamizmit si ideologji politike. Shumica e myslimanëve jetojnë një jetë paqësore dhe duan të njëjtat gjëra si të gjithë të tjerët: stabilitet, familje dhe të ardhme, ndërsa islamistët kërkojnë të formojnë një shtet sipas Sheriatit.

Por ky dallim është i pamjaftueshëm nëse përdoret për të shpjeguar se si lind dhe ushtrohet pushteti. Islamizmi nuk shfaqet në vakum, por në një traditë ku feja historikisht ka funksionuar si autoritet, ligj dhe rend shoqëror. Kur legjitimiteti fetar mund të përkthehet në kontroll politik, kjo nuk është domosdoshmërisht një thyerje me sistemin, por një vazhdim i tij.

Irani është shembulli kurorëzuar i asaj që ndodh kur një ideologji e tillë fiton fuqi institucionale – dhe ironikisht, viktimat e para të islamizmit janë pikërisht myslimanët.

Fisi Bani Qurayza: një paralajmërim historik
Ndër ngjarjet më të diskutuara në historinë e hershme të islamit është përballja me fisin hebre Bani Qurayza. Pasi u akuzuan për tradhëti gjatë rrethimit të Medinës, fisi u dorëzua.

Burimet klasike përshkruajnë se si burrat u ekzekutuan, ndërsa gratë dhe fëmijët u morën si robër lufte. Numrat ndryshojnë, por thuhet se 600 deri 900 burra u prerën me shpatë.

Nga këndvështrimi modern, kjo duket si një masakër dhe një shembull ekstrem i asaj që mund të ndodhë kur autoriteti fetar dhe pushteti politik bashkohen pa kufizime institucionale.

Historia nuk duhet përdorur si armë, por gjithsesi nuk duhet ngjyrëzuar. Kur propaganda paraqet të kaluarën e fesë si tërësisht paqësore, humbasim bisedën e pjekur rreth ideologjisë dhe pushtetit.

Irani; nuk është i pari vend që është pushtuar nga islamizmi, por i pari që e lë atë

Irani është një shembull kryesor i asaj që ndodh kur një ideologji e tillë merr pushtet institucional – dhe ironikisht, viktimat e para të islamizmit janë pikërisht myslimanët.

Vitët e fundit, protestat masive kanë zbuluar një ndarje që shkon shumë më thellë se pakënaqësia politike. Në disa qytete, xhamitë dhe simbolet fetare janë sulmuar dhe janë djegur. Kjo është dokumentuar përmes qindra videove nga e gjithë vendi, të cilat janë shpërndarë pas protestave në janar 2026.

Kjo e bën Iranin historikisht unik. Vendi nuk ishte i pari që u nënshtrua nën sundimin islamist, por mund të bëhet i pari ku një shoqëri e tërë praktikisht ka refuzuar rolin e fesë si pushtet sundues. Protestat nuk janë drejtuar vetëm ndaj regjimit, por kundër vetë idesë se islami duhet të funksionojë si autoritet politik dhe juridik.

Ajo që po ndodh në Iran shkon përtej kufijve të vendit. Ajo tregon jo vetëm se çfarë sjell islamizmi, por edhe se çfarë mund të bëhet kur një shoqëri arrin në një pikë ku feja nuk përjetohet më si besim, por si detyrim.

Çfarë po anashkalon Europa
Ndoshta e meta më e madhe analitike në sferën publike evropiane është paaftësia për të bërë dallimin midis Islamit si besim personal dhe islamizmit si projekt politik.

Shumica e myslimanëve, siç thashë, duan të jetojnë jetën e tyre në paqe. Islamistët, nga ana tjetër, kërkojnë të organizojnë shtetin rreth ligjeve dhe normave fetare. Ky dallim është thelbësor. Pa këtë dallim, çdo kritikë etiketohet si armiqësi dhe çdo shqetësim hidhet poshtë si intolerancë.

Dobësia e re e Europës
Është e rrallë që historia të përsëritet në një mënyrë kaq të rregullt. Idetë migrojnë dhe Evropa nuk ka gjasa të mbijetojë në një formë të njohur. Kontinenti tashmë është i angazhuar në diskutime kërkuese për integrimin, besimin social, shoqëritë paralele dhe vlerat. Pyetjet rreth lirisë së shprehjes, kritikës së fesë dhe laicizmit krijojnë ndarje të thella politike.

Sfida nuk qëndron vetëm në vetë Islamin. Ajo lind kur ideologjitë kërkojnë përparësi mbi parimet demokratike. Demokratitë liberale janë më të forta se sa mendojnë shumë, por edhe më të brishta sesa duan ta pranojnë.

Norvegjia nuk bën përjashtim
Norvegjia karakterizohet nga një besim i lartë, institucione të forta dhe stabilitet politik. Pikërisht për këtë arsye, mund të jetë tërheqës të supozosh se konfliktet serioze ideologjike i përkasin rajoneve të tjera.

Irani tregon se sa shpejt një shoqëri mund të ndryshojë kurs nëse lëvizjet ideologjike fitojnë një bazë institucionale.

Demokracitë rrallë bien në mënyrë dramatike dhe brenda natës. Ato gradualisht po dobësohen, ndërsa popullata supozon se sistemi po mbron veten. Prandaj, ky paralajmërim nuk ka të bëjë me retorikën e frikës, por me vetëdijen historike.

Një shoqëri që ndalon së bëri pyetje të vështira e bën veten të pambrojtur. Injoranca historike nuk është vetëm një problem i njohurive. Është një rrezik sigurie. Iranianëve tashmë u është dashur të paguajnë për atë mësim.

Për iranianët, lufta për një shoqëri laike nuk është një disiplinë akademike. Paguhet me burgim, mërgim dhe jetë të humbura. Përvoja e tyre tregon një të vërtetë universale: Liria nuk është një gjendje e përhershme. Duhet kuptuar para se të mbrohet.

Europa nuk ka nevojë të kopjojë fatin e Iranit për të mësuar prej tij. Por kjo kërkon vullnet për të parë historinë pa filtra dhe guxim për të pranuar se propaganda kurrë nuk mund të zëvendësojë realitetin.

Pyetja nuk është nëse paralajmërohet. Pyetja është nëse zgjidhet të dëgjohet.

Uvitenhet, propaganda og Europas historiske blindhet; en advarsel

Dy anët e medaljes së sistemit osman të mileteve

Drini.us
-
1
Dy anët e medaljes së sistemit osman të mileteve
Pamje e qytetit të Manastirit në vitin 1808, ku një shekull më vonë u mbajt Kongresi i Drejtshkrimit.
Dr. Nikollë Loka, historian, Tiranë
____
Osmanët shfrytëzuan fuqinë bashkuese të fesë për të integruar grupe të ndryshme. Mileti i parë i themeluar zyrtarisht ishte ai ortodoks në vitin 1454, pasuar nga armenët në 1461 dhe hebrenjtë në 1839, të cilët u përfaqësuan nga një udhëheqës i zgjedhur nga komuniteti hebre i Stambollit në 1453. Secili milet jomysliman kishte të drejtën të përfaqësonte anëtarët e tij para gjykatës osmane dhe të vetëqeverisej brenda. Ata kishin të drejta për të mbledhur taksa, gjykuar dhe rregulluar jetën e anëtarëve të tyre, për sa kohë këto të drejta nuk binin ndesh me ligjin islam dhe strukturën e ndjeshme të qeverisë myslimane(Hupchick, 2001:134). Sipas mendimit të pranuar gjerësisht, pas pushtimit osman, shoqëritë indigjene të Ballkanit u lanë pa elitën e tyre sunduese, e cila ose u detyrua të largohej nga vendet e saj, ose u shkatërrua nga osmanët. Në këto kushte, Kisha përfaqësoi strukturën e vetme të mbetur që ishte në gjendje të administrojë çështjet e përditshme të popullsisë jo-fetare(Kursar, 2013:98).
Osmanët nuk bënin dallime mes besimtarëve ortodoksë grekë, bullgarë, serbë, maqedonas apo rumunë, duke i grumbulluar të gjithë në një milet të vetëm. Megjithatë, autoritetet myslimane ishin të vetëdijshme për dallimet etnike mes këtyre grupeve. Kjo bashkësi, megjithatë, përfaqësonte një unitet fetar më shumë se sa etnik(Detrez, 2015: 3; Yılmaz, Erdem , 2020: 2564).
Konceptit i sistemit të miletit ishte një burim ankesash për qeverinë osmane, fuqitë evropiane dhe komunitetet jo-myslimanë. Për qeverinë osmane, ai ishte një pengesë për osmanizimin, pasi mbante fuqinë e komuniteteve jo-myslimane urbane, klerit dhe liderëve lokalë të komunitetit. Po ashtu, për intelektualët jo-myslimanë, sistemi i milletit e pengonte lindjen e vetëdijes kombëtare dhe zhvillimin e një kulture etnike dhe sekulare mes individëve që ndanin të njëjtën kulturë, gjuhë dhe komb (Karpat, 2011: 173;Yılmaz, 2020: 2565).
Nëse, siç mendojnë shumica e historianëve, vetëdija kombëtare në Ballkan filloi të formohej në fund të shekullit të tetëmbëdhjetë dhe gjatë shekullit të nëntëmbëdhjetë, lind pyetja se cilin identitet kishin njerëzit para kësaj periudhe. Ata identifikoheshin kryesisht me grupe etnike, fetare, lokale ose profesionale, si shqiptarë, bullgarë, grekë, myslimanë, katolikë dhe të tjerë. Këto forma identiteti kolektiv mund të bashkëjetonin dhe nuk përjashtonin njëra-tjetrën, dhe në varësi të situatës dhe pranisë së “tjetrit të rëndësishëm”, një prej këtyre identiteteve mund të merrte dominance(Gaitanos, 2022: 60-61). Në periudhën midis shenjave të para të identitetit modern kombëtar në Ballkan, nga vitet 1780 deri në fillimin e shekullit të njëzetë, kur të gjitha nacionalizmat e mëdha ballkanike (përveç atij shqiptar) ishin tashmë të formuara dhe të konsoliduara, ekzistonin dy lloje identitetesh që zhvilloheshin paralelisht: identiteti etno-religjioz (proto-kombëtar) mes fshatarëve dhe identiteti kombëtar mes grupeve të patriotëve(Markovich, 2013: 246-247). Edhe pse shumica e historianëve priren ta pranojnë fenë si faktor vendimtar të formimit të komuniteteve në periudhën para-kombëtare, historiografia ballkanike, dhe sigurisht jo vetëm ajo, vazhdon ta trajtojë të kaluarën nga një këndvështrim pak a shumë etnocentrik ose kombëtar(Detrez, 2015: 1-2). Identitet, i bazuar në përkatësi etnike dhe fetare, mund të vendoset në kuadër të studimeve mbi nacionalizmin modern, veçanërisht në teoritë e Anthony Smith mbi etnitë. Siç e diskuton Victor Roudometof, “grekët, shqiptarët, bullgarët, serbët dhe rumunët në Ballkanin Osman mund të konsiderohen etnitë e këtij rajoni dhe ata ishin të vetëdijshëm për dallimet e tyre etnike”(Karpat, 1985; Mpalta, 2006; Gaitanos, 2022: 60).
Fillimet e reformave të Tanzimatit përkojnë me revolucionet kombëtare që ndikuan në strukturën dhe marrëdhëniet e mileteve, duke përfshirë ndryshimin e pozitave të tyre në skenën politike. Revolucioni grek shënoi rënien e botës fanariotike dhe bëri që osmanët të rishikojnë privilegjet e miletit rum, duke përmirësuar pozitën e mileteve të tjera, veçanërisht të armenëve, dhe duke njohur për herë të parë miletin katolik. Përveç krijimit të mileteve protestant dhe katolik, shpërbërja e miletit ortodoks shpërtheu me formimin e kishave kombëtare si në Greqi, Serbi, Rumani dhe Bullgari(Gaitanos, 2022: 68). Kishat “nacionale” ortodokse që u formuan gjatë sundimit osman, e ruajtën pushtetin e tyre, falë rolit që iu ishte caktuar në sistemin e miletit dhe u bënë mbështetëset kryesore të lëvizjeve nacionaliste, që filluan nën ndikimin e huaj, veçanërisht atij rus(Baskin,1994:308)
Shqiptarët ishin kombi i fundit ballkanik që u prek nga nacionalizmi. Lëvizja e tyre u pengua seriozisht nga organizimi shoqëror osman i mileteve. Për më tepër, si autoritetet osmane ashtu edhe Kisha Ortodokse në jug kishin arsyet e tyre për ta shtypur zhvillimin e arsimit dhe kulturës në gjuhën shqipe. Teksa për nacionalizmat e tjerë të Ballkanit, feja si një faktor i unfikimit të popujve, ka luajtur një rol pozitiv, në rastin e Shqipërisë, feja padyshim ka luajtur më tepër një rol përçarës(Clayer, 2012:138). Brenda një sistemi të tillë, grupi më i madh i shqiptarëve – myslimanët ishin konsideruar nga Porta e Lartë si turq, ndërsa shqiptarët ortodoksë, që nuk e patën kishën e tyre kombëtare, siç e kishin grekët, bullgarët apo serbët, dhe si të tillë i takuan kishës greke, apo sllave u konsideruan nga Stambolli dhe Patrikana si grekë dhe nga kishat serbe dhe bullgare përkatësisht si serbë dhe bullgarë. Shqiptarët katolikë, nga ana tjetër, u njohën më në fund si milet dhe formalisht përfaqësoheshin nga patriarku armen(Demjaha& Peci, 2016:16). Pra, autoritetet osmane i identifikuan shqiptarët vetëm sipas fesë, duke eliminuar të gjitha konsideratat e përkatësisë etnike. Duhet theksuar se identifikimit si pjesë e një mileti i mungonte plotësisht kuptimi territorial, i lidhur me konceptin evropianoperëndimor të kombit(Hupchick, 2002:134). Mbështetur edhe në konceptin osman të sistemit të mileteve, komunitetet etnike nuk kishin kufij gjeografikë, prandaj çdo komunitet kulturor i konsideronte si të vetat të gjitha territoret, bashkësia fetare e të cilit përbënte shumicën. Si rezultat, pasi Perandoria Osmane filloi të shpërbëhej, nacionalistët grekë filluan t’i rivendikojnë territoret e Shqipërisë së Jugut si të tyret, pasi sipas tyre “banoheshin nga ortodoksë”. Me të njejtin argument, serbët i pretenduan në pjesët veriore territoret e banuara me shqiptarë(Demjaha& Peci, 2016:16).
Është e qartë, se derisa sistemi i mileteve ka ofruar një tokë të frytshme për grekët, serbët dhe bullgarët, për krijimin e shteteve të tyre kombëtare me mbështetjen e drejtpërdrejtë të kishave përkatëse, për nacionalizimin shqiptar ai ka paraqitur një pengesë serioze. Vetëm shkëputja radikale nga ky sistem bëri të mundur ndryshimin e paradigmës që u mundësoi tri komuniteteve fetare shqiptare të shiheshin si një komunitet kombëtar i veçantë, i ndarë nga grekët, latinët dhe turqit, dhe jo si grek, latin apo turk me tipare të tjera gjuhësore(Demjaha& Peci, 2016:16).
Ndërkohë që Perandoria Osmane dhe fqinjët shovinistë ballkanikë këmbëngulnin që Shqipëria të ndahej në bazë të linjave fetare, për rilindësit shqiptarë ishte vendimtare t’i tejkalonin ndasitë fetare, duke këmbëngulur për një identitet sekular të përbashkët të shqiptarëve, bazuar në “unitetin kulturor dhe gjuhësor”. Prandaj sekularizmi u bë tipari kryesor i Rilindjes Kombëtare shqiptare.
Rilindja Shqiptare, si lëvizje sekulare, promovoi bashkimin e shqiptarëve mbi bazën e gjuhës së përbashkët, duke e theksuar unitetin kombëtar përtej ndarjeve fetare. Ajo ishte themelore për zhvillimin e identitetit të përbashkët dhe krijimin e një shteti të pavarur shqiptar.

Si dështuan Rugova & Demaçi në momentet vendimtare për Kosovën?! (4)

Drini.us
-
1
Si dështuan Rugova & Demaçi në momentet vendimtare për Kosovën?! (4)
Sa të këqija i bërën popullit të vet Rugova & Demaçi?!
Ismet Hasani, Suedi
  Pasi doli nga burgu Demaçi a pati rastin t’ia zën vendin Rugovës?!
 A ishte Demaçi kategorikisht kundër Konferencës në Rambujé?!
  
*
A e xjerri historia ”jashtë loje” Rugovën?!
A ishte Rugova vërtetë President apo “President” në thonjëza?!
Dalja me portretin e Rugovës në mitingje, a ishte “lojë e Milosheviqit?!”
Pjesa më madhe e shqiptarëve që Rugovën e quanin President, a ishin “aleate e Serbisë?!” ( Ismail Kadare)
*
Para se të jap shkrimin e mëposhtëm, do të jap këtë mendim, i cili do të jetë prelud e këtij shkrimi:
1.Puna më e vështirë për njeriun është të ndajë të mirën nga e keqëja!
2.E rëndë për njeriun është: të dëgjojë; të sheh, dhe të hesht!
3. Mirëpo, qëndrojnë tri gjëra për të cilat duhet ta duam jetën, ato janë: E VËRTETA, LIRIA dhe VYRTYTI.
Lidhur me të vërtetën dhe gënjeshtrën: fol të vërtetën, edhe në qoftë se ajo është në dëmin tend!
Mos gënje, edhe në qoftë se nga ajo gërnjeshtër ké ndonjë dobi!
 (a u t o r i)                                                                                                            
 
Për Rugovën, qyshkur ka pasë mendime të ndryshme. Për fat të keq, historia e nxjerrë ”jashtë loje!?”
A ishin deklaratat e Rugovës në interes – shërbim të Serbisë e kundër popullit të vet?!
A ishin të vërteta fjalët e gazetarës gjermane në gazeten gjermane ”Spiegel!?!
A ishte një ”Ditar” për tragjeditë që ndodhen në shtëpinë e Rugovës ?!
Po të analizohej ai ”Ditar” a del krejtësisht i pafavorshëm për Rugovën?!
A ishte ”ëndërr” e Rugovës të kishte një dëshmitar për atë tragjedi që e gjeti në shtëpinë e tij, e ta dërgonte permes tij një mesazh…?!
A e pat Rugova në shtëpinë e tij një gazetare gjermane, të maskuar me shami në kokë si grua shqiptare, si ”kushërira” e tij, e cila ishte në shtëpinë e tij për një javë dhe për çdo ditë shkruante ”diçka” në bllokun e saj?!
Kur ajo doli nga shtëpia – iku për në Gjermani, a i dha Rugova ndonjë mesazh?!
Çfarë reportazhi dha ajo në gazeten gjermane “Spiegel”, krejtësisht ishte në disfavor të Rugovës?!
A e ”dogji”, sakrifikoj dhe diskreditoi Mililosheviqi këtë njeri dhe a ia doli që ta ndaj popullin e tij në dysh: pjesa më e madhe, që Rugovën e quanin President, ishte ”aleate” e Serbisë, sepse ishin kundër intervenimit të  NATO-s…?!                                  
 
Po Demaçi?!
 
Cilat ishin mëkatet e Demaçit, që s’duhet për t’ia falur populli i vet?!
A kishte Demaçi ndjeshmëri ndaj popullit (të vet) shqiptar?!
Apo populli e konsideronte Demaçin si të «matufosur” pas shumë viteve të kaluara nëpër burgjet e Serbisë?!
Çka shkroi Demaçi në ”Librin e Vet Mohimit?!*1)
Pjesën e fundit, 1/3 -tën e Librit, a e shkroi Demaçi në gjuhën serbishte dhe pse?!
A konsderohej ky libër si ”hymni i nënshtrimit” dhe pse?
A ”ëndërronte” Demaçi” se me këtë libër do të merrte Çmimin ”NOBÊL” për paqe, dhe a u vu Demaçi në rivalitet me Rugovën së cili do të ishte më pacifist, më i nënshtruar?!
Pse Demaçi u shndërrua në ”Skyfter” që kapasdisej kundër Amerikës, kundër NATO-s, kundër Perëndimit, kundër Europës?!
A mos iu zgjua ajo urrejtja primitive “Marksiste-Leniniste” kundër Perëndimit?!
A i bëri Demaçi shërbim të madh Serbisë, sepse e vonoi goditjen e NATO-s dhe me këtë i dha shkas e rast Serbisë që të konsolidohej në Kosovë, kundër popullit shqiptar?!
Si buzëqeshnin dhe si zgërdhiheshin para kamerave, pa qenë të vetëdijshëm për të këqijat që ia kanë sjellë popullit të vet?!
A ishte kjo karakteristikë e zgërdhirjës para kamerave e të dy liderve?!
A i quajti Kadare të dy liderët “zgjerdhaçë”?!
*
Po Konferenca në Rambujé për nënshkrimin e Marrëveshjës me Serbinë?!
Cili ishte delegacioni shqiptarë për Konferencën në Rambujé dhe kush i priu?!
A morën pjesë Rugova e Demaçi në Rambuje?!
 
A e lëshoi Konferencën Hashim Thaçi dhe a shkoi në Slloveni për të biseduar me Demaçin?!
A bisedoi Demaçi me zonjën Olbrajt?!
*
A shkëmbyen letra Veton Surroi me Adem Demaçin?!
A disponon autori i këtij shkrimi me përmbajtën e atyre letrave?!
Çka i shkruan Surroit në letër Rexhep Elezaj?!                              
*1) Lidhur me “Librin Vet Mohimi” të Demaçit jap këtë:
Mendim: Jeta është si Libri, në fakt, jeta i ngjan librit; në atë libër shkruhen veprat e tua të mira, për të cilat shpërblehesh, dhe veprat e tua të këqija, për të cilat meriton ndëshkimin. Mundohu që në atë libër të shkruhen gjërat që janë për të mirën tënde dhe të të tjerëve. Dije se çdo fletë që mbyllet, të afron drejt fundit dhe, me mbylljen e saj, mbyllet edhe një pjesë e jetës sate, prandaj përpiqu që fletën e mbyllur ta mbyllësh me punë dhe vepra të mira. Dije se çdo ditë e jetës sate është një faqe e jetëshkrimit tënd. Kujdesu që atë faqe ta shkruash mirë, ngase një faqe e atij jetëshkrimi e ndyen krejt librin. (a u t o r i – IMH)  
   
Ibrahim Rugova (1944 – 2006)
Demaçi me gruan
 
Kadare: Nënshkruani marrëveshjen, mos bini në grackën serbe
Shkrimtari Ismail Kadare, nuk ishte vetëm shkrimtar, por një njeri shumë i angazhuar për kombin, veçanërisht për Kosovën në momentet në dramatike dhe më vendimtare për të ardhmen e saj. Rasti më pikant është angazhimi i tij në Konferencën e Rambujesë në Francë (shkurt-mars 1999). I shqetësuar për rrjedhën e Konferencën dhe për frikën e dështimit të saj, shkrimtari Ismail Kadarei drejtoi një letër të ngutshme mbështetëse, bile edhe me tone lutje e qortimi për delegacionin e Kosovës në Rambuje, në të cilën ai kërkoi që Marrëveshja e Rambujesë të pranohej nga delegacioni i Kosovës, duke përfunduar se “ju jeni aty për lirinë, pra për jetën e Kosovës dhe jo për vdekjen e saj” dhe çdo refuzim i marrëveshjes së Rambujesë do të ishte një” dhuratë e madhe për Beogradin.”
Në këtë letër Kadare i tërhiqte vëmendjen anëtarëve të delegacionit shqiptar të Kosovës që të mos binin në grackën serbe, e cila ndiqte strategjia që t’i bënte shqiptarët bashkëfajtor, madje edhe fajtorë, me qëllim që t’i shpëtonte ndëshkimit ushtarak të Perëndimit. Ai më tej nënvizonte se me Konferencën e Rambujesë interesimi për Kosovën ishte rritur në pikën maksimale, duke tërhequr vëmendjen se ky interesim dhe ky seriozitet i qendrave ndërkombëtare të vendosjes nuk mund të përsëritej. Prandaj, ai bënte thirrje që delegacioni i Kosovës t’i thoshte “po” marrëveshjes, sepse pala serbe po priste me padurim një “jo” të shqiptarëve, që në fakt do të ishte një dhuratë e madhe për Beogradin. I preokupuar dhe mirëkuptues për hezitimin e drejtuesve të delegacionit të Kosovës, Kadare theksonte se për momentin Rambuje ishte e vetmja e mundshme, por njëkohësisht qartësonte se një konferencë tjetër pas tre vjetësh e lë hapur portën e lirisë. Kadareja e hartoi letrën pas një nate pa gjumë, midis orës dy dhe katër të mëngjesit të datë 22 shkurt 1999, duke qenë i ndërgjegjshëm për rëndësinë historike të atij çasti dhe për momentin delikat të të cilën ndodhej populli shqiptar i Kosovës. Ishte një situatë dramatike, Kadare po mendonte se nuk kishte kohë të mjaftueshme për një takim me presidentin Chirac apo me ambasadorin Hill. Ideja e letrës i dukej si e vetmja zgjidhje. Ishte një letër që kishte për qëllim që t’i detyrojë disa të harrojnë rapsodin e katundin…”Në nëntë të mëngjesit Elena nis të shtypë letrën në ordinator. Në nëntë e gjysmë marrë në telefon ambasadorin e Shqipërisë, Luan Ramën. Ai niste menjëherë në shtëpinë time për të marrë letrën. Ndërsa ambasadori është në rrugë, për çudi, më merr në telefon Rexhe Qosja. Ia them ç’mendoj me një ton që duhet të jetë nervoz. I them gjithashtu se pas dhjetë minutash po i nis mjë letër delegacionit. Shkruaj një letër shoqëruese për Rexhepin me pa a shumë po ato mendime. Ambasadori më premton se për një orë letra do të jetë më duart e delegacionit”, shkrunte Kadare në ditarin e tij. Me e këtë letër, shkrimtari Ismail Kadare, duke u nisur nga rëndësia dhe momenti historik si dhe nga frika se Kosova mund të merrte tatëpjetën, vendosi të merrte përgjegjësinë mbi vete.
Në këtë letër Kadare po ashtu siguronte delegacionin e Kosovës se “si shkrimtar, nuk do të guxoja kurrë t’jua jepja këtë këshillë, sikur të kisha unë vetë drojën më të vogël se po bëja faj që do të rëndonte në ndërgjegjen dhe në biografinë time.”
Duke ju drejtuar me këtë letër, Kadare vinte në dukej gatishmërinë që këto qëndrime t’i mbronte publikisht dhe bashkë me të të mbronte edhe vendimin e delegacionit të Kosovës për pranimin e Marrëveshjes së Rambujesë në këtë moment delikat për popullin shqiptar të Kosovës. Dhe krejt në fund në formë alarmi, Kadare i lutej anëtarëve të delegacionit të Kosovës të “mos dëgjonin rrahagjoksët e papërgjegjshëm, të cilët e kanë lehtë të bërtasin: o pavarësi menjëherë, o të bëhemi shkrumb. Askush s’ka të drejtë të propozojë shkrumbin dhe vdekjen për popullin e vet. Ju jeni aty për lirinë, pra për jetën e Kosovë dhe jo për vdekjen e saj”.
Sipas ambasadorin austriak Wolfgangan Petrisch, letra e Kadaresë arriti qëllimin e dëshiruar. Qosja, i cili e lexoi tekstin e saj në mënyrë patetitke përpara delegacionit kosovar, hoqi dorë nga qëndrimi i tij mospranues. Por, trysnia më e madhe vinte nga komandantët vendës të UÇK-së, të cilët nuk pranonin shpërbërjen e saj pa garanci për pavarësinë e Kosovës. Për Thaçin nuk ishte në lojë vetëm fati politik i “vendit të tij”, por edhe mbijetesa e tij fizike. Po të vendoste të nënshkruante marrëveshjen në variantin e paraqitur, mund të shndërrohej shumë lehtë në “tradhtar”. Ai e dinte se në fjalorin ushtarak një gjë e tillë do të thoshte vdekje. Nga ana tjetër, Thaçi rrezikonte të humbiste krejt simpatinë e Perëndimit. Ndërsa SHBA-ja bëri të qartë që, në rast se bisedimet dështonin për fajin e kosovarëve, ky do të ishte fundi i UÇK-së.
Në anën tjetër, thotë Petritsch, në Beograd e dinimi mirë se e vetmja mundësi për t’i shpëtuar sulmit të NATO-s pa nënshkruar dokumentin, ishte përçarja e delegacionit të Kosovës.
Në këto rrethana, letra e Ismail Kadaresë, e cila ishte ide e ambasadorit Wolfgang Petrisch, plotë ndjenjë i drejtohej në veçanti kolegut shkrimtar Rexhep Qosja.  
Në këtë çast kritik dhe vendimtar, letra e Kadaresë pati ndikim vendimtar që delegacioni kosovar të mos përçahej dhe që brenda delegacionit të arrihej një konsensus historik. Si rrjedhojë, më 23 shkurt 1991 delegacioni i Kosovës njoftoi drejtues i Konferencës së Rambuejsë se ka votuar në favor të Marrëveshjes.
( V i j o n)

Raport Analitik dhe Dokumentar mbi Protestat dhe Tronditjet e Muajit Dej 1404 (Janar 2026) në Iran

Drini.us
-
0
Raport Analitik dhe Dokumentar mbi Protestat dhe Tronditjet e Muajit Dej 1404 (Janar 2026) në Iran

Nga Luhatjet Monetare te Dhuna e Organizuar, Konfliktet Urbane dhe Rikonfigurimi Shoqëror i Hapësirës Publike

Hyrje Metodologjike

Ky raport bazohet në një kombinim të narracioneve të fushës, deklaratave zyrtare nga autoritetet përgjegjëse, analizave sociologjike të botuara në mediat vendase dhe të dhënave institucionale. Qëllimi i tij është të rindërtojë ngjarjet në mënyrë të shkallëzuar dhe sistematike dhe të shpjegojë transformimin e protestave nga niveli i kërkesave ekonomike në fazat e dhunës, e ndjekur nga një përgjigje e gjerë shoqërore. Disa pohime – veçanërisht ato që kanë të bëjnë me rolin dhe drejtimin e aktorëve të huaj – bazohen në narracione zyrtare dhe të sigurisë vendase. Verifikimi përfundimtar i këtyre pretendimeve do të kërkonte qasje në dokumentacion të pavarur ose hetime ndërkombëtare.

  1. Konteksti Paraekzistues dhe Shkaktari Fillestar i Protestave

Në muajt që i paraprinë Dej‑it 1404, shoqëria iraniane po përjetonte një ndjenjë të akumuluar pezullimi dhe ankthi lidhur me të ardhmen. Përvoja e luftës dymbëdhjetëditore, kërcënimet e vazhdueshme të sigurisë, sanksionet e vazhdueshme dhe brishtësia ekonomike kishin krijuar kushte në të cilat çdo goditje ekonomike mund të shndërrohej në një nxitës shoqëror. Në këtë kontekst, luhatja e mprehtë e kurseve të këmbimit pas luftës dymbëdhjetëditore u shndërrua në faktorën më të rëndësishëm psikologjik dhe të lidhur me jetesën, duke intensifikuar shqetësimet publike: rënia e fuqisë blerëse, tkurrja e konsumit familjar, mundësia e rifillimit të luftës, mungesat e energjisë elektrike dhe të ujit, si dhe humbja e burimeve jetike.

Në këto rrethana, protestat e para morën formën e tubimeve të kufizuara dhe sektoriale nga tregtarët urbanë. Këto protesta, të zhvilluara kryesisht nëpër pazare, u përshkruan si paqësore, të orientuara nga kërkesat dhe me karakter profesional, ku protestuesit theksuan nevojën për të parandaluar devijimin e kërkesave të tyre. Sipas raportimeve, qeveria dhe establishmenti politik adoptuan një qasje mirëkuptuese në këtë fazë, dhe forcat e rendit ishin të pranishme krahas protestuesve. Kjo fazë — e cilësuar në këtë raport si vala e parë e protestave — u menaxhua me kosto të kufizuara shoqërore dhe të sigurisë.

  1. Zgjerimi i Protestave dhe Hyrja e Grupeve të Margjinalizuara (Vala e Dytë)

Me kalimin e kohës, protestat u zgjeruan nga qendrat e mëdha urbane drejt qyteteve më të vogla dhe më pak të zhvilluara—zona që përballeshin me nivele jashtëzakonisht të larta papunësie, në disa raste mbi 40 për qind. Në këto rajone, presionet e jetesës dhe papunësia kronike i radikalizuan protestat dhe, aty ku tubimet iu afruan objekteve të sigurisë, niveli i përballjes u përshkallëzua.

Analizat sociologjike të publikuara gjatë kësaj periudhe theksojnë se ky trend është pjesë e një transformimi më të gjerë që filloi në vitin 2017. Gjatë asaj periudhe, besimi publik në mundësinë e reformave graduale ra ndjeshëm. Protestat e Dej‑it 1396 (janar 2018), vazhdimësia e tensioneve në vitet pasuese dhe kulmi i tyre në vitin 2019 interpretohen të gjitha si shenja të grumbullimit të krizave të pazgjidhura. Brenda këtij kuadri, tërheqja graduale e udhëheqjes së shtresës së mesme nga hapësirat e protestës dhe mbyllja e kanaleve formale për shprehjen e ankesave hapën rrugën për hyrjen e grupeve më të margjinalizuara dhe për forma më përballuese të angazhimit.

  1. Ndryshimi i Paradigmës: Nga Protesta drejt Ndarjes së Organizuar (Vala e Tretë)

Më pas, protestat u përhapën edhe në disa qytete të mëdha dhe universitete. Krahas kërkesave ekonomike, u dëgjuan edhe slogane me përmbajtje të kufizuar politike. Në narrativat e brendshme të sigurisë, ky ndryshim i atmosferës u përshkrua si një mundësi për ringjalljen e një projekti për ndryshim regjimi—një projekt që ishte ngritur më parë gjatë luftës dymbëdhjetëditore nën etiketa të tilla si “marrja e Teheranit”, por që nuk kishte arritur të materializohej.

Pika kthese e kësaj faze ndodhi të enjten dhe të premten, më 18 Dej. Në këtë moment, Reza Pahlavi, përmes disa thirrjeve, theksoi “mbajtjen e rrugëve” dhe më pas bëri thirrje publike për marrjen nën kontroll të objekteve ushtarake dhe të sigurisë. Njëkohësisht, qëndrime dhe mesazhe që iu atribuuan Donald Trump-it u shpërndanë në mbështetje të atyre që do të dilnin në rrugë dhe do të pushtonin qendra ushtarake. Në narrativën zyrtare, këto qëndrime u interpretuan si shfaqja e hapur e politikës ndërhyrëse të Shteteve të Bashkuara. Gjithashtu, u ngritën pretendime lidhur me rolin e Mossad-it në drejtimin e dhunës përmes rrjeteve virtuale dhe në paraqitjen e dhunës si të ligjshme ose me vlerë.

Gjatë kësaj periudhe, protestat në disa qytete u shndërruan qartazi në trazira të dhunshme. Raportet treguan praninë e elementeve të armatosura—individë që përdorën armë zjarri dhe armë të ftohta për të kryer të shtëna, sulme ndaj forcave të rendit dhe qendrave të sigurisë, si dhe shkatërrimin e ndërtesave shtetërore me ndjeshmëri të lartë. Këto veprime çuan në vrasjen dhe plagosjen e personelit të sigurisë, si edhe të një numri civilësh.

  1. Lufta Urbane, Projekti i “Prodhimit të Viktimave” dhe Shkatërrimi i Gjerë i Infrastrukturës

Nga dita e enjte, 18 Dej, e tutje, niveli i dhunës në disa qytete hyri në një fazë që në narrativat zyrtare u përshkrua si “luftë urbane”—një term i përdorur për të karakterizuar një model dhune të organizuar dhe të bazuar në hapësirë, i cili shkonte përtej protestave rrugore. Brenda turmave u shfaqën individë të maskuar dhe, në disa raste, të trajnuar, të cilët përdorën armë zjarri, armë gjuetie, granata dhe mjete të mprehta si hanxharë, thika dhe sëpata. U raportuan zjarrvënie të gjera dhe shkatërrime të objekteve publike, ambulancave, spitaleve, xhamive dhe infrastrukturës urbane, me qëllim paralizimin e rendit publik.

Sipas raporteve, një pjesë e konsiderueshme e viktimave në këtë fazë ishin civilë të zakonshëm—individë pa asnjë synim për të marrë pjesë në protesta ose trazira, të cilët u goditën nga të shtëna pa dallim ose nga sulme të befasishme gjatë aktiviteteve të përditshme. Vlerësimet e ekspertëve evidentuan të shtëna nga distanca e afërt, përdorimin e armëve jokonvencionale dhe lëndime të paprecedenta—fenomene që në narrativat e sigurisë u cilësuan si një “projekt i prodhimit të viktimave”, domethënë rritja e qëllimshme e numrit të të vrarëve për të përhapur frikë dhe për të përshkallëzuar krizën.

Shkatërrimi i Infrastrukturës Urbane të Teheranit: Të Dhëna Institucionale

Pas këtyre ngjarjeve, Abdol‑Motahhar Mohammadi‑Khani, zëdhënës i Bashkisë së Teheranit, i përshkroi incidentet e fundit në një konferencë zyrtare për shtyp të mbajtur në Baladiyeh të Teheranit si një “operacion të madh terrorist”, duke theksuar se një nga dallimet themelore midis kësaj periudhe dhe ngjarjeve të mëparshme ishte këmbëngulja e qelizave të trazirave për shkatërrimin e infrastrukturës urbane.

Sipas deklaratave zyrtare të Bashkisë së Teheranit, rreth 3 trilionë tomanë dëme iu shkaktuan qytetit, përfshirë:

  • Dëmtime ndaj 79 autobusëve (22 prej tyre të djegur plotësisht dhe të nxjerrë jashtë shërbimit), me humbje të vlerësuara rreth 1 trilion tomanë;
  • Shkatërrimin e 349 stacioneve të autobusëve dhe 37 stacioneve të BRT‑së;
  • Dëmtime ndaj 53 automjeteve zjarrfikëse, 8 prej të cilave u nxorën jashtë përdorimit, përfshirë mjete të sapoblera dhe një njësi të veçantë të importuar;
  • Shkatërrimin e 25 urave për këmbësorë, 1.000 sinjaleve të trafikut dhe ndriçimit, si dhe 7.350 kontejnerëve të mbeturinave;
  • Dëmtime ndaj 77 xhamive, sulme ndaj 11 hyrjeve të metrosë dhe shkatërrime të gjera në disa stacione;
  • Sulme ndaj dy terminaleve të autobusëve dhe shkatërrimin e dy ndërtesave të bashkive të njësive administrative.

Këto të dhëna, si dëshmi institucionale, tregojnë se shkatërrimi i infrastrukturës urbane ishte pjesë e një modeli të synuar dhe jo një pasojë e paqëllimshme e tubimeve.

  1. Vala e Katërt: Mobilizimi Masiv Publik dhe Zhvendosja e Ekuilibrit Shoqëror

Në përgjigje të dhunës së përhapur, viktimave njerëzore dhe shkatërrimit të infrastrukturës, u shfaq një valë e katërt zhvillimesh me një karakter thelbësisht të ndryshëm. Gjatë demonstratave mbarëkombëtare të 22 Dej‑it, u regjistrua pjesëmarrje masive dhe shumëmilionëshe në Teheran dhe në dhjetëra qytete të mëdha e të vogla. Grupe të ndryshme shoqërore dolën në rrugë, duke deklaruar hapur mbështetjen e tyre për Republikën Islamike të Iranit, sigurinë kombëtare dhe integritetin territorial të vendit.

Në sloganet dhe mesazhet e këtyre demonstratave u bë një dallim i qartë midis protestës legjitime dhe trazirave të dhunshme. Ndërsa u pranuan problemet ekonomike dhe sociale, pjesëmarrësit dënuan dhunën, terrorin pa dallim, shkatërrimin e pronës publike dhe ndërhyrjen e huaj. Kjo pjesëmarrje masive funksionoi si një veprim shoqëror frenues, duke minuar në mënyrë efektive bazën shoqërore të projektit të luftës urbane.

Njëkohësisht, masat e synuara të sigurisë dhe të zbatimit të ligjit u intensifikuan dhe, si rezultat i kësaj ndërthurjeje, prirja e terrorit dhe shkatërrimit u përmbajt në masë të madhe, duke çuar në rivendosjen e një qetësie relative në shumë qytete.

  1. Vala e Pestë dhe Situata Aktualе

Pas rivendosjes së plotë të aksesit në internet, vendi hyri në një valë të pestë të paqartë. Nga njëra anë, rryma që synojnë ndryshimin e regjimit dhe disa media satelitore përpiqen të ringjallin tensionet dhe luftën psikologjike; nga ana tjetër, autoritetet qeverisëse, qeveria dhe një pjesë e madhe e shoqërisë iraniane—të cilat nuk kërkojnë as luftë dhe as kolaps, por përkundrazi mirëpresin ndryshime reformuese. Në këtë fazë, spikasin tre variabla përcaktuese: gatishmëria e sigurisë dhe mbrojtjes së vendit, aftësia e qeverisë për të menaxhuar jetesën dhe ekonominë, si dhe vigjilenca publike ndaj projekteve të luftës psikologjike.

Përfundim

Bazuar në të dhënat dhe narrativat në dispozicion, protestat e Dej‑it 1404 në Iran nisën si kërkesa legjitime ekonomike dhe profesionale. Megjithatë, në kontekstin e krizave strukturore dhe me hyrjen e aktorëve të organizuar, ato u tërhoqën herë pas here drejt trazirave të dhunshme dhe luftës urbane. Në fund, prania shumëmilionëshe e publikut më 22 Dej u shfaq si faktori vendimtar që ndryshoi rrjedhën e ngjarjeve, duke dëshmuar se një segment i gjerë i shoqërisë iraniane—pavarësisht pakënaqësive të saj—e konsideron sigurinë, stabilitetin dhe pavarësinë kombëtare si vija të kuqe dhe nuk do të lejojë që kërkesat e saj të instrumentalizohen për dhunë ose ndërhyrje të huaj.

Përvjetori i Fishtës i harruar në Shkodër 

Drini.us
-
6
Përvjetori i Fishtës i harruar në Shkodër 

Gjergj Fishta (1871-1940) 

Nail Draga, Ulqin

Tema e dilema 

Përkujtimi i personalitetëve  të ndryshëm  me rastin e përvjetoreve të tyre është obligim jo vetëm moral e profesional por edhe kombëtar nga ana e institucioneve lokale e shtetërore duke organizuar veprimtari të ndryshme kulturore e shkencore dhe inauguruar buste apo shtatore, duke dëshmuar nderim ndaj tyre si kudo në vendet e qytetëruara 

Në fund të vitit të kaluar, pikërisht me 30 dhjetor janë mbushur 85 vjet kur është ndarë nga jeta Gjergj Fishta, i cili mbetet  një prej  personaliteteve të veçanta të letërsisë, gjuhësisë, publicistikes, meshtarisë, kulturës e diplomacisë shqiptare. Duke qenë i tillë françeskani  erudit me të drejtë është quajtur Homeri shqiptar, ku „Lahuta e Malcis“ është një  nga kryeveprat e letërsisë shqipe, simbol i atdhedashurisë dhe identitetit kombëtar shqiptar.  

Me këtë rast si shkas kemi mosshënimin e 85- vjetorit të  vdekjës së poetit kombëtar Gjergj Fishtës(23 tetor 1871-30 dhjetor 1940), datë e cila është dashur të shënohet me veprimtari të ndryshme kulturore, sidomos në Shkodër. Por këtu kishim heshtje totale si nga institucionet shtetërore, vendore, kisha e shoqëria civile. Ndërsa përjashtim kanë bërë disa media elektronike lokale apo indvidë të ndryshëm në rrjetet sociale. 

Përkujtimi në Tiranë e Lezhë 

Në lidhje mbi këtë 85-vjetor  mediat informuan se Biblioteka Kombëtare nderoi At Gjergj Fishtën duke risjellë në kujtesë trashëgiminë e pavdekshme të tij, e cila vazhdon të jetojë dhe të flasë fuqishëm në kulturën, gjuhën dhe vetëdijen tonë kombëtare. 

Ndërsa Biblioteka Publike “Gjergj Fishta” e qytetit të Lezhës kujtoi një fragment të fjalimit të Hoxhë Hafiz Ali Kraja, mbajtur në funeralin e At Gjergj Fishtës, ku thuhej: “Me ty, Patër Gjergj, Kombi naltësohet dhe madhënohet para popujve të tjerë, prandaj sot krejt populli shqiptar të përulet, djelmnia intelektuale vajton humbjen Tande e me lot ndër faqe të përcjell me mallënjim e dhimbje në jetën e pasosme”.   

Në Shkodër mungon statuja e Fishtës 

Opinioni i gjerë është i informuar se në Shkodër vite  më parë  për të nderuar  klerikun, shkrimtarin, poetin e intelektualin Gjergj Fishta në hapësirën e parkut para bashkisë është inauguruar një monument kushtuar emrit dhe veprës së tij.  

Por, një objekt i tillë, mund të jetë gjithçka, por nuk i ngjanë ndonjë vepre artistike, e cila si atëherë edhe tash ka irrituar opinionin e gjerë.  

Pamje shqetësuese nga monumenti  kushtuar  Gjergj Fishtës  në Shkodër 

Por, të gjithë ata që kanë shkuar në Shkodër kanë pasur mundësi të shohin një monument  i cili është në shkatërrim të plotë, sepse ai është i  mbuluar me shkarravina, e rrethuar me mbeturina, pamje të cilat janë trishtuese, që thënë më se buti  është fyerje për poetin kombëtar dhe Bashkinë e Shkodrës. 

Dhe në një situatë të tillë me të drejt bëhët pyetja  nëse ndonjë indvid  dëshiron  të nderojë poetin  kombëtar  ku të vendosen lulet?  Kur gjindesh para një pamje të tillë zhgënjehesh, duke akuzuar ata të cilët nuk kanë treguar empati  ndaj një monumenti të tillë. 

Nuk ka dilemë se Fishta meriton një statujë monumentale në qendër të Shkodrës,  e jo një monument të tillë që nuk paraqet përmaset  e figurës së tij mbarëkombëtare. Ndërsa inicimi i realizimit të një projekti  të tillë  është në nderim të  Fishtës,  qytetarisë shkodrane dhe botës shqiptare.  

Fishta nuk ishte rasti i vetëm  

Duhet të cekim se në vitin 2025, përvjetori i Gj:Fishtës nuk ishte rasti i vetëm, sepse në këtë vit përvjetorët  i kanë pasur edhe personalitete të rëndësishme nga historia jonë kombëtare. Kështu 110-vjetorin e vdekjës e kanë pasur edhe  Dedë Gjon Luli(1840-1915), Mehmet Shpendi(1851-1915), Çerçiz Topulli (1880-1915) e Muço Qulli(1887-1915), të cilët në sajë veprimtarisë së tyre  kanë mbetur figura të rëndësishme kombëtare.  

Por, për fat të keq edhe për këta nuk u kujdes kush për të organizuar ndonjë takim të rastit përkujtimor, qendrim që është për çdo kritikë, sepse  punët tona nuk na i kryejnë të tjerët.   

Përfundim 

Dukuria e mosangazhimit të institucioneve buxhetore, qofshin ata vendore apo shtetërore  në Shkodër  në   mos shënimin e përvjetorit të 85 të vdekjës së At Gjergj Fishtës, i cili është figurë emblematike e kulturës kombëtare, dëshmon mungesën e respektit dhe të qasjes  profesionale te individëve udhëheqës që paraqet dukuri me pasoja  shoqërore e kombëtare për të tashmën dhe të ardhmën.  

(Shkurt  2026) 

Banja e Dobërçanit, një thesar shërues në zemër të Anamoravës

Drini.us
-
0

Luan Dibrani, Banja e Dobërçanit

Foto-reportazh 

Në kilometrin e pestë nga Gjilani, përgjatë magjistrales që të çon drejt Malësisë së Gollakut, Bujanocit dhe Kamenicës, shtrihet një vend ku natyra ka folur herët, por njeriu ka filluar ta dëgjojë më vonë. Ky vend quhet Banja e Dobërçanit – një hapësirë ku uji, balta, djersa e mërgimtarit dhe besimi në Zot janë bërë një.

Kjo rrugë nuk është thjesht asfalt. Ajo është urat lidhëse mes qytetit dhe malit, mes jetës moderne dhe natyrës së paprekur të Gollakut, mes së kaluarës punëtore dhe së ardhmes zhvillimore.

Nga furra e gëlqeres tek burimi i shpresës

Zanafilla e Banjës së Dobërçanit lidhet me familjen Ibishi, fillimisht të njohur për përpunimin tradicional të gëlqeres. Për dekada, vëllezërit Ibishi ngritën furra, punuan tokën, mbajtën familjen dhe komunitetin.

Por nën këtë tokë, Zoti kishte fshehur një dhuratë tjetër.

Fillimisht, popullata vendore e zbuloi rastësisht ujin: fusnin këmbët, lanin sytë, merrnin ujë për në shtëpi. Me kalimin e kohës u vërtetua se bëhej fjalë për ujë të rrallë, natyror, të ngrohtë, me veti shëruese.

Edhe gjatë ndërtimit të rrugës magjistrale në vitet 1968–1970, punëtorët e rrugës furnizoheshin me ujë pikërisht nga ky burim.

Mërgimi që u kthye në investim, jo në harrim

Babai  fillimisht morri rrugën  e kurbetit   destinacioni ishte Gjermania. Me vonë  kësaj  rruge  ia mësynë edhe familjarët tjerë  kush ne  Zvicër e kush në Gjermani nga e cila  vëllezërit Ibishi edhe tani  janë një pjesë  atje . Por, si shumë shqiptarë të ndërgjegjshëm, ata  nuk e la Kosovën pas shpine. Djersa e fituar në perëndim, bashkë me vëllezërit e tjerë, u kthye në investim konkret në vendlindje.

Deri para luftës së fundit, ata e shndërruan veprimtarinë në prodhim industrial për kohën, duke hapur 5–6 furra përpunimi gëlqereje. Pas luftës, ekonomia ndryshoi – por jo vizioni.

Populli filloi të vijë gjithnjë e më shumë për ujin: kush për shërim, kush për sy, kush për lëkurë, kush për ta pirë. Aty lindi ideja e madhe: ta ndërtojmë banjën, jo vetëm ta shfrytëzojmë burimin.

Një kompleks që rritet me shije dhe vizion

Sot, Banja e Dobërçanit paraqet një kompleks serioz shërues dhe rekreativ:

  •  mjedise të gjelbra dhe shtigje pushimi
  •  pisha dhe drunj dekorativë
  •  trotuare, shkallë dhe qasje të lehta
  •  parkingje funksionale

Në përbërje të kompleksit janë:

  • Tri pishina të jashtme (meshkuj, femra, fëmijë)
  • Hapësirë për terapi me baltë shëruese
  • Pishinë e mbuluar, funksionale gjatë gjithë vitit
  • Mbi 38 dhoma pushimi, me 2–5 shtretër
  • Restorant

 ·         Restoranti – një pushim i ngrohtë pas shërimit

  • Brenda Kompleksit të Banjës së Dobërçanit ndodhet edhe restoranti, një ambient i thjeshtë dhe i qetë, ku vizitorët ndihen si në shtëpi. Ushqimi është i pastër, higjienik dhe i përgatitur me kujdes, ndërsa shërbimi është i shpejtë, i sjellshëm dhe gjithmonë me buzëqeshje.
  • Ky është një vend ku ndalen familjet, të moshuarit dhe fëmijët, për të pushuar pas terapive apo banjës, duke shijuar një vakt të ngrohtë në një atmosferë miqësore dhe mikpritëse.

  • Terapia fizikale – aty ku shërimi fillon me buzëqeshje
  • Në kuadër të Banjës së Dobërçanit funksionon edhe godina për terapi fizikale, ku pacientët mirëpriten çdo ditë me profesionalizëm dhe ngrohtësi njerëzore nga Dhurata Kallaba dhe Isë Byqmeti, fizioterapistë të përkushtuar dhe shumë të respektuar.
  • Me buzëqeshje, durim dhe korrektësi profesionale, ata ofrojnë trajtime bashkëkohore si masazhe terapeutike, elektroterapi, ngrohje të pjesëve trupore, terapi me vibrim dhe metoda të tjera rehabilituese, të cilat ndihmojnë ndjeshëm në lehtësimin e dhimbjeve dhe rikthimin e funksionit trupor.
  • Pacientët nuk marrin vetëm trajtim mjekësor, por edhe qetësi shpirtërore, respekt dhe besim, duke e kthyer këtë hapësirë në një vend ku shërimi ndihet si proces i plotë – trup e mendje.
  • Objekt për persona me aftësi të kufizuara
  • Zhveshtore dhe objekte ndihmëse

“Këmbëngulës për zhvillim – me modele perëndimore”

“Ne jemi këmbëngulës që ndërtimet dhe zhvillimi të vazhdojnë edhe më tutje, por gjithmonë duke marrë modele nga shtetet perëndimore – me standard, me rend, me respekt për njeriun dhe natyrën,”
thotë Nexhat Ibishi, bashkëpronar i Banjës së Dobërçanit.

Bisede me Asllan Dibrani -Luani me  Nexhat Ibishin njeri nga vëllezërit Ibishi  menaxhues ne këtë kompleks rekreativ.

Sipas analizave profesionale, uji i kësaj banje ndihmon në:

  • sëmundje të lëkurës
  • infeksione
  • probleme të lukthit
  • reumatizëm
  • diabet
  • hipertension
  • dhe në mënyrë të veçantë shërimin e të pamurit dhe lëkurës

Vizitorë ka, punëtorë mungojnë

Banja vizitohet gjatë gjithë vitit, por verës frekuentimi është shumë i madh – nga e gjithë Kosova dhe jashtë saj, madje edhe nga vizitorë të huaj. Mediat lokale dhe ndërkombëtare kanë raportuar për vlerën shëruese të këtij uji.

 “Banja e Dobërçanit – një thesar shërues në zemër të Anamoravës”

Foto-reportazh nga Asllan Dibrani (Luani)

Në kilometrin e pestë nga Gjilani, përgjatë magjistrales që të çon drejt Malësisë së Gollakut, Bujanocit dhe Kamenicës, shtrihet një vend ku natyra ka folur herët, por njeriu ka filluar ta dëgjojë më vonë. Ky vend quhet Banja e Dobërçanit – një hapësirë ku uji, balta, djersa e mërgimtarit dhe besimi në Zot janë bërë një.

Kjo rrugë nuk është thjesht asfalt. Ajo është urat lidhëse mes qytetit dhe malit, mes jetës moderne dhe natyrës së paprekur të Gollakut, mes së kaluarës punëtore dhe së ardhmes zhvillimore.

Nga furra e gëlqeres tek burimi i shpresës

Zanafilla e Banjës së Dobërçanit lidhet me familjen Ibishi, fillimisht të njohur për përpunimin tradicional të gëlqeres. Për dekada, vëllezërit Ibishi ngritën furra, punuan tokën, mbajtën familjen dhe komunitetin.

Por nën këtë tokë, Zoti kishte fshehur një dhuratë tjetër.

Fillimisht, popullata vendore e zbuloi rastësisht ujin: fusnin këmbët, lanin sytë, merrnin ujë për në shtëpi. Me kalimin e kohës u vërtetua se bëhej fjalë për ujë të rrallë, natyror, të ngrohtë, me veti shëruese.

Edhe gjatë ndërtimit të rrugës magjistrale në vitet 1968–1970, punëtorët e rrugës furnizoheshin me ujë pikërisht nga ky burim.

Mërgimi që u kthye në investim, jo në harrim

Babai  fillimisht morri rrugën  e kurbetit   destinacioni ishte Gjermania. Me vonë  kësaj  rruge  ia mësynë edhe familjarët tjerë  kush ne  Zvicër e kush në Gjermani nga e cila  vëllezërit Ibishi edhe tani  janë një pjesë  atje . Por, si shumë shqiptarë të ndërgjegjshëm, ata  nuk e la Kosovën pas shpine. Djersa e fituar në perëndim, bashkë me vëllezërit e tjerë, u kthye në investim konkret në vendlindje.

Deri para luftës së fundit, ata e shndërruan veprimtarinë në prodhim industrial për kohën, duke hapur 5–6 furra përpunimi gëlqereje. Pas luftës, ekonomia ndryshoi – por jo vizioni.

Populli filloi të vijë gjithnjë e më shumë për ujin: kush për shërim, kush për sy, kush për lëkurë, kush për ta pirë. Aty lindi ideja e madhe: ta ndërtojmë banjën, jo vetëm ta shfrytëzojmë burimin.

Një kompleks që rritet me shije dhe vizion

Sot, Banja e Dobërçanit paraqet një kompleks serioz shërues dhe rekreativ:

  •  mjedise të gjelbra dhe shtigje pushimi
  •  pisha dhe drunj dekorativë
  •  trotuare, shkallë dhe qasje të lehta
  •  parkingje funksionale

Në përbërje të kompleksit janë:

  • Tri pishina të jashtme (meshkuj, femra, fëmijë)
  • Hapësirë për terapi me baltë shëruese
  • Pishinë e mbuluar, funksionale gjatë gjithë vitit
  • Mbi 38 dhoma pushimi, me 2–5 shtretër
  • Restorant 

·         Restoranti – një pushim i ngrohtë pas shërimit

  • Brenda Kompleksit të Banjës së Dobërçanit ndodhet edhe restoranti, një ambient i thjeshtë dhe i qetë, ku vizitorët ndihen si në shtëpi. Ushqimi është i pastër, higjienik dhe i përgatitur me kujdes, ndërsa shërbimi është i shpejtë, i sjellshëm dhe gjithmonë me buzëqeshje.
  • Ky është një vend ku ndalen familjet, të moshuarit dhe fëmijët, për të pushuar pas terapive apo banjës, duke shijuar një vakt të ngrohtë në një atmosferë miqësore dhe mikpritëse.
  • Terapia fizikale – aty ku shërimi fillon me buzëqeshje
  • Në kuadër të Banjës së Dobërçanit funksionon edhe godina për terapi fizikale, ku pacientët mirëpriten çdo ditë me profesionalizëm dhe ngrohtësi njerëzore nga Dhurata Kallaba dhe Isë Byqmeti, fizioterapistë të përkushtuar dhe shumë të respektuar.
  • Me buzëqeshje, durim dhe korrektësi profesionale, ata ofrojnë trajtime bashkëkohore si masazhe terapeutike, elektroterapi, ngrohje të pjesëve trupore, terapi me vibrim dhe metoda të tjera rehabilituese, të cilat ndihmojnë ndjeshëm në lehtësimin e dhimbjeve dhe rikthimin e funksionit trupor.
  • Pacientët nuk marrin vetëm trajtim mjekësor, por edhe qetësi shpirtërore, respekt dhe besim, duke e kthyer këtë hapësirë në një vend ku shërimi ndihet si proces i plotë – trup e mendje.
  • Objekt për persona me aftësi të kufizuara
  • Zhveshtore dhe objekte ndihmëse

“Këmbëngulës për zhvillim – me modele perëndimore”

“Ne jemi këmbëngulës që ndërtimet dhe zhvillimi të vazhdojnë edhe më tutje, por gjithmonë duke marrë modele nga shtetet perëndimore – me standard, me rend, me respekt për njeriun dhe natyrën,”
thotë Nexhat Ibishi, bashkëpronar i Banjës së Dobërçanit.

Bisede me Asllan Dibrani -Luani me  Nexhat Ibishin njeri nga vëllezërit Ibishi  menaxhues ne këtë kompleks rekreativ.

Sipas analizave profesionale, uji i kësaj banje ndihmon në:

  • sëmundje të lëkurës
  • infeksione
  • probleme të lukthit
  • reumatizëm
  • diabet
  • hipertension
  • dhe në mënyrë të veçantë shërimin e të pamurit dhe lëkurës

Vizitorë ka, punëtorë mungojnë

Banja vizitohet gjatë gjithë vitit, por verës frekuentimi është shumë i madh – nga e gjithë Kosova dhe jashtë saj, madje edhe nga vizitorë të huaj. Mediat lokale dhe ndërkombëtare kanë raportuar për vlerën shëruese të këtij uji.

Megjithatë, mungesa e fuqisë punëtore mbetet sfidë serioze.

“Para disa vitesh kishim mbi 45 punëtorë në sezon. Sivjet mezi kemi siguruar 25 dhe jemi detyruar të angazhojmë edhe anëtarë të familjes,”
tregon Nexhati Ibishi.

Respekt për vizionarin Sabit Ibishi

Me përulësi, Nexhati ia atribuon idenë dhe barrën kryesore vëllait të madh, Sabit Ibishi, i cili punon në perëndim. Djersa e huaj u kthye në investim vendor – jo në luks personal, por në zhvillim kolektiv.

Shënim reflektues i autorit

Edhe pse infrastruktura është ndërtuar, ky ambient ende kërkon dorën e njeriut për t’i dhënë shpirt të plotë. Banja e Dobërçanit është më shumë se një kompleks – është dëshmi se Kosova mund të ndërtohet me dritë, me dije dhe me dashuri për vendin.

Në fund, mesazhi është i qartë:
Mos e lëshoni Kosovën. Kthejeni dijen, punën dhe shpresën këtu.

Sepse atje ku Zoti ka dhënë ujë shërues, shqiptari duhet të japë dritë.

egjithatë, mungesa e fuqisë punëtore mbetet sfidë serioze.

“Para disa vitesh kishim mbi 45 punëtorë në sezon. Sivjet mezi kemi siguruar 25 dhe jemi detyruar të angazhojmë edhe anëtarë të familjes,”
tregon Nexhati Ibishi.

Respekt për vizionarin Sabit Ibishi

Me përulësi, Nexhati ia atribuon idenë dhe barrën kryesore vëllait të madh, Sabit Ibishi, i cili punon në perëndim. Djersa e huaj u kthye në investim vendor – jo në luks personal, por në zhvillim kolektiv.

Shënim reflektues i autorit

Edhe pse infrastruktura është ndërtuar, ky ambient ende kërkon dorën e njeriut për t’i dhënë shpirt të plotë. Banja e Dobërçanit është më shumë se një kompleks – është dëshmi se Kosova mund të ndërtohet me dritë, me dije dhe me dashuri për vendin.

Në fund, mesazhi është i qartë:
Mos e lëshoni Kosovën. Kthejeni dijen, punën dhe shpresën këtu.

Sepse atje ku Zoti ka dhënë ujë shërues, shqiptari duhet të japë dritë.

Masazhistja Dhurata Kallaba

• Terapia fizikale – aty ku shërimi fillon me buzëqeshje

• Në kuadër të Banjës së Dobërçanit funksionon edhe godina për terapi fizikale, ku pacientët mirëpriten çdo ditë me profesionalizëm dhe ngrohtësi njerëzore nga Dhurata Kallaba dhe Isë Byqmeti, fizioterapistë të përkushtuar dhe shumë të respektuar.

• Me buzëqeshje, durim dhe korrektësi profesionale, ata ofrojnë trajtime bashkëkohore si masazhe terapeutike, elektroterapi, ngrohje të pjesëve trupore, terapi me vibrim dhe metoda të tjera rehabilituese, të cilat ndihmojnë ndjeshëm në lehtësimin e dhimbjeve dhe rikthimin e funksionit trupor.

• Pacientët nuk marrin vetëm trajtim mjekësor, por edhe qetësi shpirtërore, respekt dhe besim, duke e kthyer këtë hapësirë në një vend ku shërimi ndihet si proces i plotë – trup e mendje.

• Objekt për persona me aftësi të kufizuara

• Zhveshtore dhe objekte ndihmëse

Kroni i Zanës

Drini.us
-
0
Kroni i Zanës

Nga: Blerim Nika 

KRONI I ZANËS
Shpirti Shenjtë
Në agun e parë të ditës, kur drita zbret ngadalë nga qielli dhe mali ende mbart frymën e natës, bjeshka e Kaliqanit të Nikës zgjohet si një lutje e lashtë. Gjethet dridhen lehtë, sikur kujtojnë diçka të shenjtë; gurët qëndrojnë të palëvizur si rojtarë të kohës; ndërsa nga thellësia e shkëmbit, mes ferrave, në një qoshe të harruar pranë livadhit të Gjogës, afër Tepave, del një pikë uji i freskët që rrjedh si kujtesë e gjallë. Ky është Kroni i Zanës, burim i ftohtë, i kthjellët dhe i lashtë, po aq sa vetë historia e këtij fshati dhe e kësaj bjeshke.
Barinjtë e moçëm, që flisnin pak dhe dëgjonin shumë, rrëfenin si në përrallë se herë pas here kishin parë Zanën e Malit duke zbritur në heshtje, të përkulur mbi ujë e duke pirë prej tij. Ajo shfaqej në agim ose në muzg, kur dita dhe nata ndërroheshin si besime në zemrat e njerëzve. Flokët i kishte si mjegulla e mëngjesit, sytë si thellësia e burimit, dhe hapat e saj nuk linin gjurmë mbi bar. Askush nuk guxonte t’i fliste, sepse disa gjëra ruhen vetëm me zemër. Thuhej se kur Zana pinte ujë, mali ndalej për një çast: era pushonte, bagëtia qetësohej dhe zemrat e njerëzve forcoheshin pa e ditur pse. Që atëherë ai vend u quajt Kroni i Zanës, sepse aty nuk buronte vetëm uji, por edhe shpirti i bjeshkës dhe kujtesa e njerëzve që e deshën tokën dhe nuk e tradhtuan.
Kaliqani dikur ishte tokë këmbanash. Zëri i tyre zgjonte mëngjeset dhe mbyllte mbrëmjet. Njerëzit jetonin me besim, por mbi të gjitha me identitet: me gjuhë, zakone dhe tokën nën këmbë. Këmbanat dëgjoheshin nga fshati në bjeshkë, nga bjeshka në qiell dhe nga qielli në shpirt. Pastaj erdhën kohë të rënda. Me ardhjen e Perandorisë Osmane, fshati u detyrua të përkulet, jo nga dëshira, por nga dhimbja; jo nga bindja, por nga mbijetesa. Emrat u ndryshuan, ritet u ndërruan, kishat u shëmbën, krojet u harruan, livadhet lotuan, por zemra shqiptare mbeti e plagosur, jo e thyer.
Atëherë Zana u bë më e pranishme, jo për sy, por për shpirt. Dikush thoshte se ushtria pushtuese osmane kishte frikë nga Zanat e Malit. Burrat, që ditën mbanin heshtjen, natën vinin te Kroni i Zanës, pinin ujë dhe i luteshin kujtesës të mos i linte. Gratë lanin fytyrat e fëmijëve aty, që të rriteshin me rrënjë, edhe kur era e historisë frynte kundër. Askush nuk e thoshte me zë, por të gjithë e ndienin se uji i atij burimi mbante diçka më shumë se freski: mbante qëndresë. Nën lugun e drurit te Kroni i Zanës ruheshin kryqet e vjetër, sepse antikrishti frikësohej nga kroni si macja prej ujit.
Shekujt kaluan, pushtuesit u ndërruan, kohët u rrotulluan, por Kroni i Zanës vazhdoi të rridhte njësoj. Ai pa lot, pa lutje të fshehta, pa shpresa të heshtura. Uji i tij freskonte trupin, ushqente burra e gra, fëmijë e pleq, bagëti, por mbi të gjitha ruante kujtesën. Ai u bë dëshmitar se asnjë pushtet nuk mund ta ndalë atë që buron nga thellësia e së vërtetës.
Për të dëshmuar magjinë e Kronit të Zanës në fshatin Kaliqan, gjatë luftës së fundit aty pranë u strehuan shumë familje, dhe shumë prej tyre shpëtuan, sepse armiku aty nuk kaloi.
Dhe kështu, kur ne fëmijë na thoshin të kishim kujdes nga Zanat e Malit, sepse bukuria e tyre mund të verbonte, ata nuk flisnin për frikë, por për mësim. Bukuria e botës mund të të mahnitë, por nuk mund ta shpëtojë shpirtin. Vetëm drita që vjen nga besimi dhe zemra që mbetet e pastër mund ta udhëheqë njeriun drejt së mirës.
Zana ruante malin, por Zoti ruante njeriun. Kryqi, i fshehur ndonjëherë, ishte gjithmonë aty, në zemër, duke e mbajtur gjallë shpresën dhe dashurinë që nuk mund të thyhej. Kur ecim sot në ato shtigje dhe ndalemi te Kroni i Zanës, nuk kërkojmë më shfaqje, por kuptim. Nuk presim të mahnitemi nga bukuria e tokës, por ndiejmë forcën e besimit dhe dritën e Zotit që udhëheq çdo hap.
Kështu, Kroni i Zanës mbetet më shumë se një burim uji. Ai është fillimi i kujtesës, rrugë e shpirtit, dëshmi e një historie që shkon nga miti te e vërteta, nga frika te besimi, nga toka te Qielli. Dhe për sa kohë që ne e mbajmë këtë rrëfim në zemër, ecim përpara pa frikë, me zemër të fortë, me shpirt të krishterë dhe me shpresë që nuk vdes kurrë.
Sepse historia jonë nuk mbaron në mal. Ajo ngjitet drejt Qiellit, drejt Kryqit, drejt Zotit. Dhe për sa kohë që rrjedh Kroni i Zanës, asgjë e shenjtë nuk humbet, sepse ne jemi ende këtu: të gjallë, të qëndresës, të Krishtit.
Më 4 shkurt 2026

Eide dhe Sikorski besojnë se Rusia do të bëhet edhe më e rrezikshme pasi ka humbur 1,5 milion ushtarë

Drini.us
-
1
Eide dhe Sikorski besojnë se Rusia do të bëhet edhe më e rrezikshme pasi ka humbur 1,5 milion ushtarë

Polish Foreign Minister Radoslaw Sikorski attends a media conference after the Weimar Triangle talks with India at the foreign ministry in Paris, Wednesday, Jan. 7, 2026. (Yoan Valat, Pool Photo via AP)

Hans Rustad / Document.no

Ministrat e jashtëm të Norvegjisë dhe Polonisë besojnë se Rusia do të bëhet edhe më e rrezikshme kur lufta në Ukrainë të përfundojë një ditë. Rusët nuk kanë arritur as të marrin Donbasin, megjithatë këta politikanë besojnë se Rusia do të kërcënojë Evropën. Është e vështirë të shohësh logjikën.

Nga njëra anë, rusët, pavarësisht sakrificave të mëdha, nuk kanë arritur as të marrin Donbasin. Megjithatë, ne duhet të besojmë se ata thjesht presin të lëvizin në perëndim.

“Qëllimet e Rusisë kanë rezultuar të jenë më të këqija nga sa mendonin shumë. Pra, duhet të jemi vigjilentë: Kur armët heshtin në Ukrainë, nuk është e sigurt se Rusia do të ndalet”, tha ministri i Jashtëm polak Radoslaw Sikorski për NTB.

Ai vizitoi Oslon të hënën, në lidhje me konferencën e madhe të sigurisë së Komitetit Norvegjez të Atlantikut.

Ministri i Punëve të Jashtme Espen Barth Eide (Labour) pajtohet.

“Marrëdhënia me Rusinë nuk do të jetë më e lehtë në të ardhmen, edhe nëse lufta në Ukrainë përfundon, përkundrazi”, beson ai.

“Në Rusi, një sistem gjithnjë e më autoritar është zhvilluar rreth Putinit për një kohë të gjatë.

Ai ka qartë ambicie imperialiste, thekson Eide.

Polonia aktualisht ka ushtrinë më të fortë të Evropës, vendet e tjera janë shumë prapa. Nëse hendeku midis Trump dhe Evropës rritet, Trump mund të zhvendosë trupat e tij në Poloni.

Si Eide ashtu edhe Sikorski pohojnë se Evropa duhet të forcojë mbrojtjen e saj dhe të zhvillojë një arkitekturë të besueshme sigurie për të mbajtur Rusinë larg.

“Ne duhet të zvogëlojmë gjasat që diçka e tillë të ndodhë përsëri,” thotë Eide.

“Putin mund të mendojë se lufta e vazhdueshme është receta që ai të qëndrojë në pushtet. Dhe ne nuk mund të përjashtojmë vendimet irracionale të Rusisë në të ardhmen. Prandaj, ne duhet ta shfrytëzojmë këtë kohë që Ukraina na ka dhënë për t’u përgatitur për një lloj kundërforce që Putini do të hezitojë ta sfidojë”, shton Sikorski.

Ai vetë është ndër ata që kanë mbrojtur prej kohësh mbledhjen e një ushtrie të BE-së.

“Por kjo është një histori e trishtuar. Ka pasur disa përpjekje, por asgjë nuk ka pasur sukses, pranoi ai në konferencën e sigurisë. (NTB)
Kritikët do të argumentojnë se Sikorski është një nxitës lufte, me Eide pas tij.

Njëkohësisht, Europa është e shqetësuar për zhvillimet brenda Rusisë, thotë Eide.

– Shoqëria po militarizohet gjithnjë e më shumë. Kjo do të thotë që nuk do të jetë e lehtë të kthehesh atje ku ishin para luftës. Këtë duhet ta ndjekim shumë nga afër. Rusia do të vazhdojë të jetë fqinjja jonë, thekson ai.

Polonia dhe Norvegjia tani bashkëpunojnë ushtarakisht në disa fusha. Ndër të tjera, Norvegjia ka ngritur një kamp trajnimi për ushtarët ukrainas, Camp Jomsborg, në Poloni.

– Sigurimi i trajnimit për ushtarët ukrainas për një periudhë të gjatë është një garanci e rëndësishme sigurie, thotë Eide. (NTB)

Eide og Sikorski tror Russland blir enda farligere etter å ha mistet 1,5 mill. soldater

1...280281282...1,747Faqja 281 nga 1,747