Kreu Blog Faqe 786

Presidentja: Deklarata Kushtetuese e 2 Korrikut të vitit 1990 ishte pikënisje drejt realizimit të idesë së kahmotshme për Kosovën shtet të pavarur

0

Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani ka takuar delegatë të Deklaratës Kushtetuese  të 2 Korrikut të vitit 1990.

Postimi i plotë i Presidentes Osmani:

Deklarata Kushtetuese e 2 Korrikut të vitit 1990 ishte pikënisje drejt realizimit të idesë së kahmotshme për Kosovën shtet të pavarur.
Sot, në këtë përvjetor, pata nderin t’i takoj një pjesë të delegatëve të asaj kohe, guximi dhe vendosmëria e të cilëve shënuan një akt historik, me të cilin u vendosën themelet për realitetin e sotëm- Republikën e pavarur dhe sovrane të Kosovës.

Mjekët u dënuan -po drejtuesit keqmanaxhues të spitaleve publike?

0

Prirro Prifti, Tiranë

Ngjarja ne Onkologjik ishte nje ngjarje e paralajmëruar. Megjithëse Ministria e Shëndetësisë ka qënë në dijeni të keqmanaxhimit të Spitaleve Publike të cilat vazhdojnë të mbeten kripto-spitale publike dhe që në fakt janë kthyer në spitale private pa qënë të tilla, por që paratë e pacientëve shkojnë në xhepat e disa mjekëve , disa infermjerëve dhe ndërmjetësve në formë mitmarrje dhe pagesë për operacionin, shtrimin në spital, për gjetjen e medikamenteve ku mendohet se rreth 10 mijë deri në 50 mijë euro extra në javë harxhohen nga pacientët për tek punonjësit e spitaleve publike për kujdesin  e tyre shëndetësor, në një kohë kur këta pacientë kanë paguar dhe pagojnë çdo muaj tarifën shëndetësore 3.4% .

Pra sipas të dhënave të Bankës Botërore pagesat ekstra të pacientëve shqiptarë shkojnë nga 280% në vit-550% në vit, në një kohë kur shpenzimet shtetërore shëndetësore publike mbetet 11.3% të shpenzimeve të përgjithshme publike (https://citizens.al/2024/06/27/buxheti-i-shendetesise-per-vitin-2023-me-i-uleti-ne-gjashte-vitet-e-fundit/).

Pra qytetarët harxhojnë ekstra për çdo shërbim mjekësor publik, dhe ato shërbime publike mjekësore të cilat nuk i bëjnë dot në publik, i harxhojnë paratë tek spitalet private ose paguajnë ekstra (nën dorë) tek mjekët e Spitaleve.

Kjo ndodhi edhe tek Onkologjiku dhe kështu ka ndodhur përreth 34 vite të dëmokracisë.

Maja e Ajzbergut shihet nga populli veëm tek shpenzimet ekstra  qoftë tek private ashtu edhe tek publiku si shpenxime ekstra (pagese nën dore) mjekëve të spitaleve publikë, dhe këta mjekë para se të shkojnë në Prokurori. u duhet hequr Licensa nga Urdheri i  Mjekut për shkelje të Etikës dhe Rregullores së Spitalit

Problem  Kryesor qëndron tek  drejtuesit e e Shëndetësisë të cëlit kanë bërë keto keqmanxhimë të Spitaleve publike si dhe papërgjegjshmëria e  nga ana e Politikës shqiptare dhe e qeverisjes në fuqi.

Ku qëndron problemi Kryesor i Keqmanaxhimit dhe si mund të rregullohet? Rregullimi i Manaxhimit të Spitaleve Publike do të eliminonte mitmarrjen , disiplinën e shkelur profesionale mjekësore, do të largonte mjekët specialistë të korruptuar, do të mund të rregullonte `job description` të çdo kategorie mjekësh specialistë publikë qoftë në spitalet terciare ashtu dhe në ato regjionale nëpërmjet kontratave të punës, do të stabilizonte që të viheshin në funksionim Protokollet mjekësore sipas specialiteteve si dhe për ato të Urgjencave, do të mundësonte futjen në punë me konkurim dhe intervistë të mjekëve specialistë më të mirë për Spitalet terciare (universitare), do të mundësonte Vendime të Ministrisë së Shëndetësisë për të përcaktuar se kush janë mjekë që punojnë në privat dhe kush në Spitale Publike, dhe nuk do të lejonte dy-punësimin korruptiv, por do të rriste rrogat në mënyrë cilësore edhe nëpërmjet bonuseve, do të aktivizonte Kartën e Shëndetit, dhe nuk do të lejontë që, në Spitale publike të drejtohen nga militantë, jo-profesionistë dhe individë pa integritet.

Një nga Objektivat kryesore të rregullimit të Manaxhimit Shëndetësor të Spitaleve publike janë:

rishikimi i PPP të check-up ku është abuzuar në mënyrë flagrante sepse në këtë PPP nuk janë përfshirë moshat mbi 70 vjeç, nuk paguhen mjekët dhe infermjetët që punojnë për check-up;

PPP  i veglave kirurgjikale sepse nuk mund të bësh  PPP (partneritet public privat)  kur aktualisht nuk kishte dhe nuk ka probleme për kirurgjinë. Problemet kirurgjikale kanë të bëjnë me rregullimin e numrit të operacioneve të planifikuara në vit, numrin mesatar të urgjencave kirugjikale dhe ato mjekësore.

Gjithashtu problem i madh janë rregullimi i PPP për laboratorët mjekësore, sepse, ndonëse është rregulluar disi problemi i analizave mjekësore në spitalet publike, nuk është rregulluar problemi i laboratorëve për analiza mjekësore ambulatore publike, sepse pacientët detyrohen të shkojnë në laboratore private.

Problem i madh i keqmanaxhimit është mos gjetja e medikamenteve për pacientët e shtruar në spital publik sidomos te medikamenteve anti-kanceroze tek onkologjiku, ku pacientët detyrohen të blejnë disa nga medikamentet spitalore në Farmaci ambulatore

Problem i madh mbetet disiplina në punë në spitalet publike dhe kontrolli i mjekëve dhe infermjerëve se si ata e bëjnë punën, dhe si infermjeret kujdesen për pacientët.

Problem tjetër është kontrolli për rrezatimet në Spitalet Publike si për rrezatimet nga Kobalti, rrezatimet nga rrezet Rontgen dhe medikamentet diagnostike rrezatuese. Këtu hyn në punë edhe Ministria e Mjedisit që kontrollon rrezatimin. Dihet se Ministrat e Shëndetësisë janë aktualisht edhe drejtues të Komisioneve për Rezatimin kështu që duhet të mbajnë përgjegjësi penale për mungesën e kontrollit. Dihet aktualisht që rrezatimi i Kobaltit sipas referimeve është 20 herë më i lartë se norma në vëndin ku është aparati. Pse?. i gjithë sistemi drejtues shëndetësor ka përgjegjësi penale për problemet e pa realizuara sepse kanë shkelur ligjin dhe sepse nuk ka zbatuar rregulloret dhe ligjet.

Një nga Problemet e vjetra të pazgjidhura janë këshilltarët e Ministrit të cilët duhen përzgjedhur me kritere professional e dhe meritokratike dhe jo me militant  e miq dhe njerëz pa përvojë. Këta kanë shkaktuar këto pasoja.

Problemi kryesor tjetër mbetet harxhimi jo professional i buxhetit të shtetit për Shëndetësinë i cili aktualisht është:

GDP për Shëndetësinë në Shqipëri

$25.297 billion (nominal, 2024)

$59.099 billion (PPP, 2024)

Ndërsa shpenzimet publike për shëndetësinë u ulën nga 3,7 % e PBB-së në 3,6 %, shpenzimet totale për shëndetësinë ranë nga 4,7 % e PBB-së në 4,6 %. Për Shqipërinë, të dhënat disponohen vetëm për shpenzimet e shëndetit publik. Kjo u rrit përkohësisht si pjesë e PBB-së nga 2,7 % në 2011 në 3,4 % në 2021. Pra kemi GDP për Shëndetësinë buxhetin më të ulët se vëndet fqinjë jashtë BE (https://data.ëorldbank.org/indicator/SH.XPD.GHED.PP.CD?locations=AL).

Problemi qëndron se edhe ky buxhet administrohet nga drejtues të Shëndetësisë publike që nuk janë as profesionistë dhe as meritokratë por militantë, dhe miq të politikës.

Më saktë, Sistemi Shëndetësor public është në një anarki të plotë administrative dhe funksionale ku pacientët detyrohen ose të pagujnë nën dorë në Siptalet publike ose të shkojnë në privat e të harxhojnë shuma të konsiderueshme paraash në një kohë që po të ishte në rregull Sistemi public nuk do të paguanin për shërbimin.

Problemi tjetër i madh është Fondi i sigurimeve Shëndetësore sepse nuk po mbulon plotësisht me siguracion Spitalet publike si dhe nuk po aktivizon Taksën e Shëndetit me anë të të cilës do të eliminoheshin pagesat ekstra (nën dorë) qoftë për shtrimet , operacionet, qoftë edhe për rradhët për bërjen e egzaminimeve.

Problem tjetër i madh është mungesa e kontrollit dhe mos përfshirja në librin e Barnave të Medikamenteve Onkologjike dhe atyre Biologjike.

priftipirro2017@gmail.com

Luftimet e zhvilluara gjatë vitit 1944 për mbrojtjen e kufirit në fshatin Prapashticë

Foto e realizuar në vitin 1944, në Prishtinë, ku shihen të rinjtë shqiptar, të zbathur e leckosur, krahas disa ushtarëve të rinj.

Dr. Qazim Namani, studjues, Prishtinë

Pas kapitullimit të Italisë dhe formimit të Lidhjes së Dytë të Prizrenit me datën 16-19 shtator 1943, me qëllim që të mbrohen viset shqiptare të çliruara, ndihej nevoja e krijimit të një ushtrie, për ruajtjen e trojeve etnike dhe popullatën shqiptare.

Në këto rrethana të krijuara, shqiptarët, menduan që për ta mbrojtur popullatën shqiptare në viset veriore, duhet të formojnë disa divizione me vullnetar shqiptar, të cilët do të përkraheshin, dhe do të armatosen nga ushtria gjermane. Formimi i këtyre divizioneve, do ti shkonte për shtati edhe ushtrisë gjermane, e cila tani më ishte dobësuar dukshëm, dhe synonte tërheqjen e saj nga viset e Greqisë, nëpër territorin e Kosovës.

Kryetari i Komitetit Qendror të Lidhjes së Dytë të Prizrenit, Bedri Pejani, në fund të muajit mars të vitit 1944, ia dërgon një letër Hitlerit, me kërkesë për armatosjen e shqiptarëve të Kosovës, dhe kërkojë ndihmën e Gjermanisë për çlirimin e të gjitha viseve shqiptare të pushtuara nga sllavët. Bedri Pejani kërkojë që të formohet një divizion “SS- Skëndërbeg” me vullnetar shqiptar.[1]

Me formimin e nënprefekturës së Llapit, dhe me vendosjen e pushtetit nga shqiptarët, u bë edhe organizimi i shqiptarëve rreth Ballit Kombëtar si parti politike ishte kundër frymës  komuniste me orientim djathtist perëndimor. Programi politik i kësaj organizate u përkrah nga të gjithë shqiptarët e kësaj zone. Popullata e Llapi  u mobilizua për mbrojtjen  e kufirit etnik nga burimi i lumit Llap-guri i Uglarit-Përpellac e deri në Prapashticë.[2]

Forcat e Lidhjes së Dytë të Prizrenit, edhe pse nuk kishin shumë kohë për tu konsoliduar ushtarakisht, kishin përgjegjësinë  e mbrojtjes së kufirit në verilindje në një gjatësi nga Sanxhaku e deri në malet e Karadakut. Forcat kryesore të ushtrisë shqiptare, ato të regjimentit IV të Prishtinës, të komanduara nga kolonel Fuat Dibra (Fuad Xhaferraj), ishin përqendruar në pjesën e kufirit nga Mitrovica e deri te Gjilani, të cilat do të ndeshën me brigadat partizane jugosllave nga fundi i verës së vitit 1944, dhe gjatë vjeshtës e dimrit të atij viti.[3]

Këtë letër shefi i zyrës shtetërorë të Gjermanisë, për ta shqyrtuar ia kishte dërguar Himlerit. Me ndihmën e Gjermanisë në prill të vitit 1944, Lidhja e Dytë e Prizrenit e formoj një Divizion me shqiptar, por një numër i të mobilizuarave, që në fillim dezertuan.

Duke i pasur parasysh rrethanat e përgjithshme të krijuara, pas muajit prill, dezertimet e shqiptarëve nga divizioni “SS Skëndërbeg”, duhet shikuar nga rrethanat e gjendjes së krijuar në terren dhe sulmeve të ushtrive sllave drejt tokave shqiptare.

Shqiptarët e Kosovës, pas pushtimit nga Serbia në vitin 1912, nuk kishin gëzuar asnjë të drejtë elementare kombëtare, deri në vitin 1941. Serbia nuk ju kishte dhënë asnjë të drejtë, ata nuk kishin shkolla në gjuhën shqipe, nuk ishin të punësuar, tokat më të mira ju kishte marrë shteti, për të ju dhënë kolonëve serbë, shqiptarët jetonin nën dhunën e xhandarmërisë dhe presionit të madh për tu shpërngulur në Turqi. Prej vitit 1941 e deri në vitin 1944, shqiptarët i krijuan institucionet e tyre shtetërore dhe e për herë të parë e zhvilluan sistemin arsimor në gjuhën kombëtare, duke e rikthyer edhe një pjesë të territorit brenda kufijve të një shteti shqiptar.

Në anën tjetër, ortodoksët e Kosovës gjatë kësaj periudhe, u organizuan dhe bashkëpunuan me çetnikët në Serbi. Brenda territorit të Kosovës së sotme u formuan korporatat e çetnikëve. Korparmata e Dytë e Çetnikëve të Kosovës, në fillim të vitit 1944, kishte mobilizuar një numër të vullnetarëve diku midis 1500-1700, dhe hynte në radhën e Korparmatave më të mëdha të çetnikëve në Serbi.[4]  Kjo Korparmatë, në vitin 1944 haptas bashkëpunonte më ushtrinë gjermane, dhe në disa aksione mori pjesë aktive në luftime përkrah ushtrisë gjermane.

Në anën tjetër Komiteti Krahinor i LNÇ, për Kosovë, në shkurt të vitit 1942, kishte lëshuar një proklamatë ku theksohej se pas fitores kundër fashizmit, vet popujt do të vendosin për fatin e vet. Organizata partiake e Shalës arriti ta zgjeroj ndikimin e vet edhe në territorin e Llapit, në Obranxhë, Sekiraqë, Shajkoc, Orllan, Brainë e Nishec deri në Jabllanicë. [5] Në korrik të vitit 1942, Mustaf Hoxha nga Nisheci, ju kishte besuar që të bëjë lidhjen e njësive partizane të Kosovës me ato në Jabllanicë të mëto Bajraktarit dhe takimi u bë në fshatin Tullar. Në këtë periudhë shtëpia e Mustaf Hoxhës në fshatin Nishec, ishte baza për lidhjen në mes të Kosovës dhe Jabllanicës.[6]

Gjatë vitit 1943, me propozim të Komitetit Krahinor nga Jabllanica, në lidhjen Shalë-Podujevë-Brainë-Jabllanicë, transferohet Ali Shukriu.[7] Përveq organizimeve të punkteve tjera në fshatin Dabishec u formua punkti i Këshillit Nacionalçlirimtar ilegal, i cili e mori për detyrë të mbajë lidhjen me lëvizjen në Preshevë e Gjilan.

Në dhjetor të vitit 1943, në fshatin Brainë takohen Ali Shukriu, Rasim Qerkezi e Qazim Bajgora, ku bisedohet për qëllimin e LNÇ, dhe Mbledhjen e Dytë të AVNOJ-it, u bisedua edhe për formimin e Aradhes Partizane të Shalës. Në fillim të muajit gusht 1944, në Shalë kishin ardhur një grup prej rreth 30 veta nga Drenica, të cilët kaluan në territorin e Jabllanicës, dhe më 26 gusht të vitit 1944, në afërsi të Medvegjës e formuan Aradhen Partizane të Shalës, komandant u emërua Riza Voca.[8]

Lidhja e disa partizanëve shqiptar nga Kosova, për të bashkëpunuar me aradhet partizane serbe që vepronin në Jabllanicë, nuk e kishin fituar besimin për një luftë të përbashkët.

Formacionet e çetnikëve që ishin themeluar brenda territorit të Kosovës, bashkëpunonin ngushtë me shërbimet informative të ushtrisë gjermane, deri në fund të luftës, kur u bashkuan me njësitë partizane serbe dhe bënë krime të mëdha ndaj popullatës shqiptare.

Në një telegram të shërbimit informativ gjerman, të datës 13 prill 1944, thuhet se Zhika Markovici, komandant i Korparmatës së Dytë të Kosovës, është i gatshëm që me 4000 ushtar të vihej nën komandën gjermane.[9]

Gjermanët për ta realizuar këtë platformë strategjike, kërkonin bashkëpunim me forcat nacionaliste të malazezëve, serbëve e bullgarëve, duke ju premtuar për shpërblime me toka tjera shqiptare. Kjo politikë e gjermanëve binte ndesh me platformën dhe qëndrimet e Lidhjes së Dytë Nacionale të Prizrenit, dhe partitë jo komuniste shqiptare që kërkonin formimin e Shqipërisë etnike.[10]

Në këtë kohë Partia Komuniste Shqiptare, që mbikëqyrej nga emisarët e Partisë komuniste Jugosllave, pranuan qeverisjen pro sllavo komuniste në Shqipërinë e Vjetër, pa Shqipërinë e re, pranuan pas katër viteve lirie të kënaqeshin interesat sllave duke i ripushtuar tokat shqiptare.[11] Duke i parë raportet e luftimeve, disfatën që e pësonin gjermanët, dhe mbështetjen që i dhanë ango-amerikanët ushtrisë sllavo-ruse, Partia Komuniste Shqiptare, e mori këtë vendim me shpresën se Titoja dhe partizanët e tij, do të ju përmbahen marrëveshjeve dhe bashkëpunimit për një luftë të përbashkët kundër ushtrisë gjermane.

Në këto rrethana të vetmuar dhe pa aleat, udhëheqësit nacionalist Xhafer Deva, Rexhep Mitrovica, Qazim Bllaca, Xhelal Mitrovica, e udhëheqës tjerë të Lidhjes së II të Prizrenit, filluan një organizim të ri për mbrojtjen e kufijve etnik shqiptar. K Q. i Rinisë Nacionaliste për mbrojtje të Kosovës mobilizoi meshkujt e aftë për luftë. Më të rinjtë u formuan batalionet “ Nazim Gafurri” me komandant S.Vala Sicanin, batalionin “Hasan Prishtina me komandant Ibush Ibrahimin, batalioni “Zija Gashi”, batalioni i Llapit, batalioni i Drenicës dhe batalioni i Sanxhakut. Komandant i përgjithshëm i këtyre batalioneve u emërua Shashivar Aliu nga Banja e Mitrovicës.[12]

Mobilizimit të përgjithshëm ju përgjigjën rreth 20.000 burra, që u dislokuan përgjatë kufirit nga Ceraja e deri afër Kumanovës. Regjimenti i katër i Prishtinës, nën komandën e kolonel F. Dibrës, bëri rezistencë të fortë, deri sa i erdhi komanda në Tiranë, urdhër i prerë të tërhiqet. Batalioni Hasan Prishtina, vazhdoi ti ruante pozitat në rrethinat e Podujevës, deri sa gati i gjithë efektivi mbeti në fushat e betejës.[13]

Forcat e djelmërisë shqiptare, luftuan kundër ushtrisë bullgare e jugosllave, duke shpresuar se ushtria Nacional çlirimtare Shqiptare që depërtoi në Kosovë do të rreshtohej përkrah tyre, në luftë kundër ushtrisë pushtuese.[14]

Shqiptarët e Kosovës të cilët në vitin 1941 ishin ndarë në 3 zona, e kishin vështirë që të formonin një organizim kompakt në një armatë të organizuar për të ju bërë ballë sulmeve në vitin 1944, nga armiqtë e shumtë. Me gjithat një mobilizim i shpejtë dhe një organizim për mbrojtje të vendit në fund të vitit 1943 e deri në nëntor të vitit 1944, është për tu lëvduar, dhe nderuar sepse kjo ishte e vetmja rrugë për mbrojtjen e interesave dhe territoreve shqiptare.

Qeveria e Rexhep Mitrovicës, që u themelua në fund të vitit 1943, u ballafaqua me shume probleme te brendshme, andaj në këto situata kaotike për vendin dhe territoret shqiptare, ndërmori hapat e duhur për mbrojtjen e tokave shqiptare, duke mbështetur dëshirën dhe vullnetin e forcave patriotike tradicionale shqiptare për një shtet të përbashkët dhe lirimin e tokave të pushtuara.

Pas përçarjeve në mes të blloqeve politike shqiptare, në fund të vitit 1943, e deri në fund të vitit 1944, ishte një periudhë e ballafaqimit politik e ushtarak duke përfunduar me një luftë vëlla vrasëse në fund të Luftës së Dytë Botërore.

Kriza e brendshme në qeverinë shqiptare, e vështirësoi punën për unitet, e rend politik të qëndrueshëm për ta qetësuar vendin dhe për të krijuar një ri kompozim të ri të elitës politike e intelektuale.

Tensionet e ngritura dhe përçarjet e bllokut komunist me qeverinë e kësaj periudhe, e vështirësuan edhe përçarjet e krahëve politik shqiptar të krahut tjetër tregonte se për një kohë të shkurtë kjo elitë do të shkarkohet.

Në aspektin kombëtar patriotik e shtet formues pa dyshim se Qeveria e Rexhep Mitrovicës, ishte grupi i elitës së fundit që bëri përpjekje të zbatonte një politikë shtet formuese, për mbrojtjen e kufijve të tokave shqiptar edhe bashkim kombëtar.

Gjatë qeverisjes së qeverisë së Rexhep Mitrovicës, u ringjall çështja e Kosovës dhe viseve tjera shqiptare, për një zgjidhje sa më të drejtë e reale të saj, brenda suazave të një shteti shqiptar. Kuptohet se Rexhep Mitrovica dhe qeveria e tij, sakrifikuan për këtë ideal, duke bashkëpunuar në mënyrë indirekte me gjermanët, të cilët i konceptuan si pushtues, por në të njëjtën kohë edhe si të vetmen mundësi, për realizimin e aspiratave për bashkim kombëtar. Kjo qeveri përfaqësonte ato forca politike në territoret mbarë shqiptare të cilat kishin programet më të avancuara, për zgjidhjen e çështjes kombëtare.[15]

Në këto kushte dhe rrethana ishte e pa mundur të ju bëhej ballë sulmeve të ushtrisë sllave e cila ishte organizuar për ripushtimin e Kosovës.

Me fillimin e sulmeve sllave drejt tokave shqiptare në fillim të vitit 1944, popullata dhe rinia shqiptare e kësaj kohe, ishte e pa arsimuar, e varfër dhe e pa informuar me zhvillimet e kohës. Shumica e këtyre të rinjve dhe familjeve shqiptare, jetonin në viset e thella rurale dhe kryesisht më parë ishin marrë më bagëti e bujqësi.

Të pakët ishin ata që kishin vizituar më shumë se një qytezë të afërt. Ishte një rini që nuk kishte aspak njohuri me rrugët e Kosovës, e lëre më të kishin njohuri për zhvillimet e  operacioneve ushtarake dhe aleancave ushtarake të kohës. Këta të rinj që ishin rritur në familje me kujtesën e tyre familjare, për dhunën dhe masakrat që i kishin kryer serbët e bullgarët pas pushtimit të tokave të tyre. Për të mbrojtur familjet e tyre, ata kishin nevoje për armë, veshje dhe të qëndrojnë pranë familjeve të tyre, andaj edhe por sa u pajisen me armë dezertonin.

Për gjendjen, dhe varfrin e popullatës shqiptare, në prill të vitit 1944, më së miri tregon kjo fotografi e realizuar në atë kohë në qendrën e Prishtinës.

Forcat shqiptare të mobilizuara kryesisht nga banorët shqiptar të brezit kufitar, më datën 19. 03. 1944, ju kishin dhënë goditje të rëndë njësive partizane të Jabllanicës, që kaluan nëpër fshatrat shqiptare të Prishtinës, për ta krijuar një korridor lidhje me njësitë serbo çetnike të mobilizuara në Rrafshin e Kosovës.[16]

Gjatë kalimit të grupit të partizanëve te vendi i quajtur Bunari i Thatë, ky grup u zbulua nga vajza e Bejto Jusufit, e cila alarmoj me gjuajtje me pushkë. Aty u zhvillua një përleshje e armatosur ku u vranë dy partizan Bata Ibroviq dhe Radoja. Kjo vajzë e cila i filloj luftimet, shpërblehet nga pushteti i atëhershëm në Prishtinë.[17]

Në moshën 21 vjeçare Xhemilja martohet në Grabofc. Për ngjarjen e marsit të vitit 1944, ajo arrestohet në Grabofc, dhe këmbë e dërgojnë në burgun e Prishtinës. Në burgun e Prishtinës e kishin arrestuar edhe babanë e saj Isufin. Në gjyqe Xhemilja dënohet dy vite e gjashtë muaj, dhe në burg i ka mbajtur dy vite. Pas qëndrimit për nëntë muaj në burgun e Prishtinës, Xhemilen e transferojnë në burgun e Nishit. Xhemilja edhe pas vuajtjes së dënimit vazhdimisht është përcjellë nga agjent të shtetit Jugosllav.[18]

Xhemile Isufi – Topi-Zogiani

Ishte gjendja shumë e rëndë në Llap e Galab, sidomos në fshatrat në vijën kufitare etnike sero-shqiptare. Ndër pikat më të rëndësishme strategjike ishin fshatrat Barainë, Nishec e Prapashticë, që vija kufitare i ndante me fshatrat Tullarë e Gubafcë.[19]

Duke filluar nga muaji maj 1944, pjesa veriore e Kosovës u sulmua nga çetat partizane të Titos, të koordinuara njëkohësisht me njësitë çetnike të Mihajlovicit.[20]

Njësitë e mobilizuara çetnike vazhduan të ndërmarrin sulme të armatosura në drejtim të Kosovës, dhe trevave tjera shqiptare. Më 23 maj 1944, u sulmuan dy fshatra të Suhadollit në rrethinën e Mitrovicës, vazhduan me sulme në familjet shqiptare në Peshter. Disa reparte të njësive çetnike i sulmuan fshatrat e Galabit: Brainën, Prapashticën, Hajkobillën, Dabishecin, Nishecin, Bërvenikun, Metërgocin dhe Turuçicën.[21]

Në muajt maj e qershor të vitit 1944, fillojnë sulmet e organizuara të ushtrisë serbo-maqedonase në vijën kufitare prej Kitkës e deri në Përëpollac të Podujevës. Ushtria sllave hasi në rezistencë të fortë të ushtrisë shqiptare. Përleshja mes ushtrisë shqiptare dhe formacioneve sllave vazhdon edhe në muajt në vijim.

Deri në muajin maj të vitit 1944, në mbrojtje të kufirit në ushtrinë e rregullt shqiptare ishin mobilizuar nga një ushtarë për çdo shtëpi. Është me rëndësi të theksohet se prej verës së vitit 1944 e deri sa u pushtua Prishtina në mbrojtje të kufirit, ishin mobilizuar çdo mashkull që ishte i aftë për të rrokë armët nga të gjitha familjet shqiptare. Ndërsa gratë dhe vajzat e reja po ashtu ishin aftësuar të përdorin armët. Ndërsa nga muaji tetor, në vijën e frontit u mobilizua çdo banor që ishte i aftë të përdorë armën, dhe çdo ekonomi familjare për ti përkrahur dhe ndihmuar luftëtarët.

Bullgaria si aleate e Gjermanisë, që nga viti 1941, e kishte krijuar zonën e saj të interesit duke i përfshirë brenda shtetit bullgar, rajonin e Kosovës lindore. Kjo gjendje zgjati deri në muajin shtator të vitit 1944, kur Bullgaria në presion të ushtrisë rusë kapitulloj, dhe ju kundërvu ushtrisë gjermane.

Me kapitullimin e Bullgarisë, u krijua një aleancë e madhe ushtarake në mes ushtrisë ruse asaj bullgare dhe jugosllave, kundër ushtrisë gjermane e cila kishte filluar të tërhiqet nga territori i Greqisë drejt veriut. Kjo aleancë e madhe ushtarake sllave kishte planifikuar depërtimin në rrafshin e Kosovës, për tu konfrontuar më ushtrinë gjermane.

Për të hyrë në Prishtinë dhe rrafshin e Kosovës, natyrisht se rruga më e shkurtë prej Jabllanicës ishte nëpër Prapashticë. Për ta penguar depërtimin e ushtrisë sllave në brezin kufitar me Serbinë, ishte mobilizuar Regjimenti i IV i Ushtrisë Shqiptare, dhe njësitë e Lidhjes së dytë të Prizrenit. Natyrisht që me fillimin e luftës, në brezin kufitar vepronin vullnetar nga banorët e fshatrave të afërta, por edhe nga viset tjera shqiptare, të cilët ju bashkëngjitën ushtrisë shqiptare.

Gjatë kësaj periudhe Ushtria Nacional Çlirimtare e ish Jugosllavisë së Titos, ishte bashkuar me njësitë e aradheve çetnike dhe brigadat maqedonase, që planifikonin sulmet nga pikat kufitare ne Llap e Galab.[22] Siç shihet me bashkimin e të gjitha formacioneve sllave, kundër ushtrisë shqiptare, ishte planifikuar ripushtimi i Kosovës, si dhe pastrimi etnik duke vrarë dhe shpërngulur sa më shumë shqiptar.

Në verën e vitit 1944, nga pala shqiptare, formohen edhe celulat e çetës partizane që vepronin ilegalisht disa fshatra: Brainë, Prapashticë, Dabishec, Nishec e Koliq.[23] Partizanët e Brainës e kishte për detyrë të operonin në relacionin Brainë-Prishtinë, dhe nga Rrashfi i Kosovës të bënte transferimin e elementit përparimtar, dhe këtë ta organizonte në Aradhën Partizane.[24]

Gjatë muajit shtator 1944 u formua Korparmata e XIII, me katër divizionet e ushtrisë serbe dhe armatës së dytë bullgare, ku u përleshën me forcat ushtarake gjermane të grup armatës “E”, e cila synonte të tërhiqej nëpër Fushën e Kosovës.[25]

Në fillim të shtatorit, forcat shqiptare të regjimentit të IV të Prishtinës, patën një përleshje  të ashpër në pjesën e skajshme të Podujevës, me partizanët jugosllav dhe disa njësi bullgare, të cilat përpiqeshin të depërtojnë në Podujevë. Me këtë rast u shkatërruan tri divizione bullgare të motorizuara, që tashmë tërhiqeshin nga komunistët. Në këto luftime mori pjesë edhe batalioni i të rinjve nga Vushtrria “Hasan Prishtina”, i cili pati humbje të mëdha.[26] Bëhet fjalë për sulmet e ushtrisë sllave në vijën kufitare prej Berveniku e deri në fshatin Hajkobillë, por kryesisht luftimet më të rrepta u zhvilluan në Prapashticë.

Bullgaria i shpalli luftë Gjermanisë më datën 6 shtator 1944. Ushtria gjermane mori masa të shpejta për dëbimin e forcave bullgare nga Kosova dhe Maqedonia e sotme. Armata e Pestë bullgare u tërhoq deri në kufijtë e vjetër të Bullgarisë.[27]Armata e Parë dhe e Dytë bullgare, më 8 tetor i sulmoi përsëri forcat gjermane, i pushtuan qytetet në fushën e Moravës dhe u futën në Kosovë. Pas luftimeve të rrepta Armata e Parë bullgare hyri në Prishtinë. Pas depërtimit të ushtrisë bullgare dhe disa reparteve të ushtrisë sovjetike në pjesën qendrore të Kosovës, u shkëputën lidhjet komunikatave të ushtrisë gjermane përgjatë luginës së lumit Ibër.[28]

Në muajin shtator kur u shtuan sulmet nga ushtria sllave, ushtrisë shqiptare në kufi i erdhën në ndihmë edhe katër batalione të ushtrisë shqiptare.[29]

Në fillim të muajit tetor 1944, armata e dytë bullgare dhe brigadat e UNÇJ-së, të ndihmuara edhe nga Armata sovjetike e Frontit të Ukrainës, synonin që nëpërmjet territorit të Prapashticës ta pushtojnë Prishtinën.

Ushtria shqiptare tani pas përforcimeve bëri rezistencë të fuqishme në betejën e 18 tetorit 1944, kundër dy regjimenteve të ushtrisë bullgare. Pas një beteje tre ditore ushtria bullgare u thye nga ushtria shqiptare dhe vullnetarët e mobilizuar për mbrojtjen e kufirit. Lidhur me këtë betejë gazeta Lidhja e Prizrenit ka shkruar se me 18 tetor në këtë betejë ushtria bullgare ka lënë në fushëbetejë 600 ushtarë, ndërsa nga pala shqiptare mbetën të vrarë rreth 60 ushtar e vullnetar tjerë të mobilizuar.[30] Në këtë betejë ushtria shqiptare arritën të marrin disa topa dhe kafshë për bartjen e municionit.

Forcat patriotike të vullnetarëve dhe ushtrisë shqiptare të udhëhequra nga Lidhja Shqiptare e Prizrenit gjatë kësaj periudhë për tre muaj rresht, kishin zhvilluar luftime të rrepta në vijën kufitare Shkup-Kumanovë-Kitkë-Merdare e veçararisht në fshatin Prapashticë. Luftime të rrepta u zhvilluan prej 15 e deri më 22 tetor, kur forcat e ushtrisë serbo-bullgare arritën në vijën Orllan-Brainë-Lisicë (Prapashticë) [31]  dhe Hajkobillë (Q.N).

Duke e parë rrezikun për pushtimin e Kosovës nga ushtritë sllave, Komiteti i Lidhjes së II të Prizrenit, në muajin gusht të vitit 1944, në Prishtinë e formoi “ Komitetin Rinorë për Mbrojtjen e Kosovës”, dhe urdhëroi të formohen komitetet e rretheve në rrafshin e Kosovës dhe zonat kufitare me Serbinë. Këto komitete u formuan gjatë kohës kur forcat gjermane tërhiqeshin nga Greqia, dhe kurë forcat ushtarake ishin vendosur rreth kufirit të Kosovës. Mobilizimi bëhej me parullën “Mbrojtja e Kosovës nga partizanët”. Këto njësi ushtarake zhvilluan luftë të përgjakshme kundër ushtrisë së LNÇ-së, aradheve bullgare, dhe siguruan tërheqjen e ushtrisë gjermane nga Kushumlia deri në Prishtinë.[32]

Lidhja e Dytë e Prizrenit e formoi Komitetin e Rinisë Kombëtare për Mbrojtjen e Kosovës, përgjatë kufijve etnikë. Në mbrojtje të kufijve u mobilizuan të gjithë burrat prej moshës 18 e deri në moshën 50 vjeçare. Më 18 tetor 1944, komanda e përgjithshme e rinisë, bëri thirrje për mobilizim të përgjithshëm. Më 30 tetor, për të gjithë shqiptarët u lëshua një kumtesë për mobilizim ushtarak dhe ekonomik për ta mbrojtur kufirin.

Njësitë e Komitetit të Rinisë për Mbrojtjen e Kosovës nga Qarku i Mitrovicës, u vunë nën komandën e Bahri Gjinajt dhe majorit Aziz Shashivariit.[33] Në tetor të vitit 1944, ushtarët e rajonit të Mtrovicës u vendosën në pozitat kufitare Mitrovicë-Prepellac-Merdare-Brainë-Prapashticë-Hajkobillë.

Regjimenti i IV i ushtrisë shqiptare, katër batalione te “Rinise Nacionaliste shqiptare” dhe forcat vullnetare te banoreve shqiptar ne zonën kufitare dhe nga pjesa qendrore e Kosovës dhe Shalës se Bajgores. Mendohet se afër 7000 trupa luftës nga pala shqiptare ishin përqendruar ne brezin kufitar krahas një numri shume me te madh te forcave sllave. Beteja e ashpër u zhvillua për gjate vijës kufitare qe nga Kepi i Reçicës, Prepellaci, Podujeva e deri ne Konqul. Sidomos forcat armike tentuan që të depërtojnë në Prishtine duke e sulmuar piken kufitare ne Prapashtice, Prepellac, Podujeve, Orllan, Dabishec, Hajkobillë (Gjelbrishte), Zajqec, Sfircer, Zhuje, Kitke dhe pika tjera kufitare deri te Konçuli.

Sulmet e para filluan me 15 tetor, në Lisinë të fshatit Prapashticë, dhe vende tjera por ushtria armike u thye shume rende nga forcat shqiptare te udhëhequra nga oficeret shqiptar Kapiten Pjetri, Demiri nga Korca, Shyqeria, Isak Domi, Mulla Idrizi, Shefqet Bullykbashi, Mulla Sefë Govori, Kapiten Marku, Nazmi Budrika, Hajdari i Bajram Krasniqi,  dhe disa prijës tjerë nga popullata e fshatrave te Gollakut te cilët e njihnin mire terrenin dhe treguan një heroizëm të madh gjate luftimeve.

Ushtrisë bullgare përveç humbjeve në njerëz ju morën dhe një sasi e madhe  armatimit 12 topa, një mitraloz, një mortaje, me qindra pushkë dhe rreth 60 kafshë tërheqëse.[34]

Sulmet vazhduan edhe me datën 25 tetor, 31 tetor dhe vetëm  19 nëntor  kur armata serbe dhe ajo bullgare arritën që ta thyejnë vijën kufitare. Pas kësaj beteje armata serbe dhe bullgare depërtuan ne Prishtine duke vrare civil te pa mbrojtur te popullatës shqiptare. Beteja te mëdha në mes të vullnetarëve shqiptar dhe armatës serbe u zhvilluan ne malet e Keqekolles.

Gjermanët për tu tërhequr me pasoja sa më të vogla, i furnizuan me armë të gjitha grupet e armatosura që ishin kundër ushtrisë së bllokut të ushtrisë rusë së popujve të rajonit që ishin mobilizuar kundër ushtrisë gjermane.

Me 10 shtator 1944, gjermanët ia dhanë Zhika Marinkovicit, komandant i korpusit të çetnikëve të Rashkës, tre vagonë me municion e pushkë.[35]

Gjermanët gjatë muajit shtator e tetor, për herë të parë ju dhanë armë edhe shqiptarëve të cilët ishin mobilizuar për ta penguar ushtrinë bullgare, që së bashku me ushtrinë ruse e jugosllave synonin të koncentrohen në Kosovën qendrore.[36]

Nga gjysma e tetorit të vitit 1944 filloi tërheqja e ushtrisë gjermane prej Selaniku dhe qyteteve tjera greke. Kjo armatë numëronte rreth 350 000 ushtarë. Shtabi i grupit “E” të armatës që ishin nën komandën e gjeneralkolonelit Fon Ler u tërhoqën drejt veriut nëpër territorin e Kosovës. Gjenerali Fon Ler për ty larguar me humbje sa më të vogël për ushtrinë gjermane, ndërmori masa sigurie, pasi që në atë kohë njësitë bullgare të motorizuara që i kishin në prapavijë ushtrinë ruse, ishin detyruar që të fillojnë lëvizjet drejt Kosovës dhe viseve tjera shqiptare për ta sulmuar ushtrinë gjermane në rrafshin e Kosovës.[37]

Në këto rrethana Fon Ler, i formoi dy grupe ushtarësh në gatishmëri luftarake. Grupi “Langer”, u autorizua që ta pushtoj Kushumlinë, për ta mbyllur drejtimin e forcave armike nga Podujeva, dhe grupin tjetër “Bredov”, që duhej ta mbyllte rrugën Bujanoc-Gjlan-Prishtinë. Në vijën kufitare ishin mobilizuar më shumë se 6000 ushtarë shqiptar, sidomos në vijen kufitare Bujanoc-Kitkë-Sfircë-Prapashticë-Merdarë-Prepellac-Kepi i Uglarit në Reçicë, në mënyre që ta lehtësojnë rrugëtimin dhe shpëtimit e armatës “E”, që të kaloj lirshëm prej Ferizajt në drejtim të Mitrovicës.[38]

Në tetor Çeta ruse e Batalionit të Dytë me 158 luftëtar, ju ofrua si përforcim komandës së frontit të tretë ukrainas dhe Armatës së Kuqe.[39]

Për ti goditur gjermanët ushtria ruse e kishte urdhëruar ushtrinë bullgare, që të bllokojë rrugët për tërheqjen e ushtrisë gjermane në territorin e Kosovës së sotme. Ushtria shqiptare që komandohej edhe me disa ushtarak nga Shqipëria, ishin mobilizuar për ta mbrojtur kufirin shqiptar. Në kufi ishte mobilizuar e tërë popullata shqiptare e Kosovës, e aftë për të gjuajt me armë. Tani në kufi ishte mobilizuar ushtria nacionale kombëtare shqiptare. Për herë të parë, shqiptarët në këtë betejë ishin furnizuar me armë dhe ndihmuar nga personeli ushtarak gjerman, për ta mbrojtur kufirin. Ushtria bullgare që në prapavijë e kishte ushtrinë ruse, e cila synonte që duke e sulmuar vijën kufitare në Prapashticë, të depërtojë sa më shpejtë në Prishtinë, për tu koncentruar në Fushën e Kosovës. Përveç Prapashticës mobilizimi i shqiptarëve ishte bërë edhe në pikat tjera strategjike, përgjatë kufirit veri-lindor të Kosovës. Që nga mesi i muajit tetor të vitit 1944, ushtria bullgare, dhe njësitet e ushtrisë serbe, i filluan sulmet ndaj ushtrisë shqiptare. Luftime të ashpra u zhvilluan sidomos në Prapashticë. Më datën 18 tetor, dy njësite të ushtrisë bullgare, u kthyen prapa pasi lanë shumë të vrarë në Prapashticë, nga forcat e mbrojtjes kombëtare shqiptare. Bullgarët pësuan humbje të mëdha në Prapashticë, edhe me datën 23 dhe 25 tetor kur tentuan që të hyjnë në Kosovë. Ushtria bullgare tani pas humbjeve të mëdha e kishte humbur moralin për luftë. Me datën 29 tetor 1944, ushtria bullgare, prapë pësojë humbje të mëdha në njerëz dhe arsenal ushtarak në Prapashticë. Në nëntor, ushtria serbe dhe bullgare, depërtuan në Prapashticë e Keqekollë, ku i dogjën dhe plaçkiten të dy fshatrat. Më 19 nëntor ushtria bullgare dhe serbe hynë në Prishtinë, dhe u hakmorën ndaj popullatës shqiptare, duke i pushkatuar afër 55 figurat më eminente të qytetit të Prishtinës.

Pas disa ditësh luftime, me 19 nëntor 1944, Njësitë e Armatës së II bullgare, me Brigadën e XIV të divizionit të 46-të, të Korporatës së XIII serbe dhe Brigadës së V kosovare, e ri okupuan Prishtinën.[40].

Pas hyrjes së ushtrive sllave brenda territorit të Kosovës, në rrethin e Llapit, element serbë vendas me ndihmën e partizanëve të Brigadës së 27-të, të Divizionit të 46, filluan të bëjnë sulme ndaj shqiptarëve të asaj ane. Ushtria sllave në fillim të dhjetorit 1945, ndërmori operacione për spastrimin e forcave “Kundërrevolucionare”. Në këtë aksion morën pjesë Brigada e 25-të, 26-të dhe 27-të e divizionit të 46-të, si dhe njësitë e Divizionit të 22-të.[41]

Me urdhër të komandantit suprem të UNÇ-së, të ish Jugosllavisë J. B. Tito, në Kosovë u vendos pushteti i Administratës Ushtarake. Në komandën e pushtetit administrativ ushtarak u vunë të gjitha trupat e armatës që ndodheshin në Kosovë me rreth 30 000 forca, si dhe filluan të sillen reparte të reja ushtarake nga viset tjera të Jugosllavisë, në kohën kur formacionet partizane të Kosovës ishin dërguar drejt veriut jashtë territorit të Kosovës së sotme.[42]

Një betejë tjetër frontale e përgjakur për ta pushtuar Prishtinën, fillojë me përforcime të mëdha nga ushtria ruse në fund të tetorit dhe fillim të nëntorit 1944. Kjo armatë sllave me përforcime dhe armatim të rëndë me 31 tetor sulmuan Prapashticën, por hasën në rezistencë të fortë nga ushtria shqiptare dhe vullnetar, ku luftime të rrepta u zhvilluan gjatë gjithë rrugës Prapashticë-Prishtinë. Luftime shumë të rrepta u zhvilluan në malet e Keqekollës. Rezistenca e ushtrisë shqiptare zgjati deri më 19 nëntor 1944, kur armata jugosllave dhe ajo bullgare arritën ta pushtojnë Prishtinën. Ushtria serbo bullgare gjatë depërtimit në Prishtinë kishte vrarë civil shqiptar, djegë mjaftë ekonomi familjare dhe kishte kryer dhunime të grave që ishin zënë rrugëve duke ikur para kësaj ushtrie.

Forcat mbrojtëse të Lidhjes, bashkë me forcat tjera vullnetare, përkundër përleshjeve dhe humbjeve të mëdha gjatë muajit shtator, e ndalën depërtimin e aradheve partizane jugosllave të cilat nga veri lindja dhe jugu synonin të hyjnë në Kosovë.[43] Forcat ushtarake partizane jugosllave të cilat ndihmoheshin nga partizanët sovjetik, ishin në epërsi në numër dhe armatim, andaj forcat shqiptare e kishin humbjen e pashmangshme.[44]

Në këto rrethana forcat nacionaliste patriotike shqiptare, në luftë kundër sllavo komunistëve, ushqeheshin nga një nacionalizëm i sinqertë burimor popullor, që lidhej më mbrojtjen e pragut të shtëpisë dhe atdheut.[45]Në këto rrethana të krijuara, ushtria shqiptare dhe popullata shqiptare e brezit kufitar, nuk kishin alternativë tjetër përveç mobilizimit të përgjithshëm kundër ushtrisë sllave, dhe mbrojtja e banorëve shqiptar në ato fshatra. Natyrisht se ishin të pa përkrahur, pa armatim të rëndë dhe në numër shumë më të vogël se sa ushtritë sllave.

Duke filluar nga muaji shtator e deri në nëntor, për shkak të goditjeve që morën në lindje gjermanët nga ushtria e kuqe, dhe forcat tjera të popujve të Ballkanit, që u mbështeten nga anglezët dhe amerikanët, gjermanët menduan si të tërhiqen me pak humbje në njerëz dhe teknikë e logjistikë ushtarake.[46]

Në këto rrethana K.Q. i Lidhjes së II të Prizrenit, u detyrua të largohej, dhe pas kësaj fillojë shtypja e përndjekja e shqiptarëve. Divizioni i V, më vonë edhe divizioni i VI partizan nga Shqipëria, grumbulluan rreth vetës 10.000 partizanë shqiptarë, dhe 40.000 partizan jugosllav, organizuan operacionin e madh kinse për ndjekjen e ushtrisë gjermane, ku u ekzekutuan rreth 2000 shqiptar në Tivar, dhe depërtimin e mijëra shqiptarëve tjerë nëpër Prizren, Lumë, Pukë, Shkodër, Hani i Hotit, Tivar e deri në Dubrovnik, të dërguara nga forcat partizane jugosllave, dhe të vëzhguara nga forcat shqiptare të ndjekjes, dhe mijëra tjerë që i nisën në drejtim të Beogradit e Novi Sadit, ku shumica prej tyre nuk u kthyen të gjallë në familjet e tyre.

Gjatë kësaj përleshje gjatë tetorit dhe muajit nëntor 1944, popullata civile e fshatit Prapashticë dhe fshatrave tjera të brezit kufitar ishin strehuar në fshatrat shqiptare në brendi të Kosovës.

Këto luftime të përgjakshme kanë lënë mjaftë shumë kujtime dhe rrëfime të familjet shqiptare të brezit kufitar. Pa dyshim se kontributi i çdo familje në këto beteja ishte i madh, andaj unë po ofroj disa nga rrëfimet e ruajtura nga gjyshja dhe gjyshi im, duke lënë mesazh që edhe banorët tjerë të brezit kufitar të përshkruajnë kujtimet e gjyshërve të tyre. Duke i përshkruar rrëfimet e familjarëve, mendoj se do të japim kontributin tonë, për të plotësuar, mungesën e burimeve, dhe shumë ngjarjeve të cilat banorët nuk kishin guxim ti rrëfenin sepse ndiqeshin nga informatorët dhe partizanët besnik të pushtetit jugosllav.

Pas mbarimit të Luftës së Dytë Botërore, politika e Titos ishte që në çdo familje të regjistrohet nga një luftëtar, me qëllim për të ju dhënë pensione, dhe për ti ofruar si bashkëpunëtor të pushtetit. Në fillim të viteve pesëdhjeta të shekullit XX, nga partia komuniste në pushtet ishin caktuar njerëz të besueshëm për ti shpërblyer partizanët me pensione dhe privilegje tjera. Ata që mbetën jashtë këtyre privilegjeve, u ndoqën, burgosën dhe u dëbuan dhunshëm në Turqi e shtete tjera.

Në vijim unë po jap disa nga kujtimet familjare të mbledhura me kujdes nga gjyshi im dhe pjesëtarët e familjes së Shushënicëve nga fshati Prapashticë.

Gjatë verës së vitit 1944, për mbrojtjen e kufirit, shtabi i ushtrisë shqiptare nën udhëheqjen e kapiten Pjetrit, Shyqerisë, Demir Korçës e Isak Domit, shtabi ka qëndruar në odën e Shaban Musës së Shushnicve, deri kur është urdhëruar nga komanda e armata shqiptare, se duhet të bëhen lidhjet për bashkëpunim me partizanët dhe APJ-së. Pas marrjes së këtij vendimi në fillim të muajit nëntor, shtabi është vendosur rreth 5 km në skajin tjetër të fshatit, për tu lidhur me pjesëtaret e aradhes së Shalës, që vepronin në fshatin Nishec. Lidhja me komunistët jugosllav nuk është pritur mirë nga ushtarakët shqiptar. Gjyshi im rrëfente, ne të gjithë e dinim se nuk ju besohet partizanëve, madje të gjithë i quanim rusofilë. Pas lidhjes me komunistët jugosllav, në Prapashticë ka ardhur Tefik Çanga, të cilin gjyshi im nuk e kishte takuar asnjëherë, por nga fshatarët tjerë kishte dëgjuar për zënien e tij në Prapashticë.

Ali Berisha, shkruan se Tefik Çanga kishte ardhur në Prapashticë me detyrë, për ta formuar një njësi prej 40 vetash që do të vepronin në kufirin që e ndante Prapashticën me Jabllanicën, që të ju thonë partizanëve sllavë se mjafton që ne e kemi në kontroll këtë zonë ju nuk keni arsye të veproni këndej kufirit kur jemi ne.[47]

Tefikun e vërejnë, Hysen Rreshteri, Haki Gremja dhe Ramadan Varoshi, që të tre nga rrethi i Ferizajt, të mobilizuar si vullnetar shkojnë në Keqekollë dhe e lajmërojnë te komandanti i xhandarmërisë Rexhep Akllapi. Rexhepi për qëndrimin e Tefikut në Prapashticë e njofton prefekturën në Prishtinë. Në këto rrethana Tefik Çanga kidnapohet në Prapashticë dhe varet në qytetin e Pejës.[48]

Për kidnapimin e Tefik Çangës, në vitet nëntëdhjeta të shekullit XX, e kam zhvilluar një intervistë me Rexhep Gajtanin nga fshati Prapashticë. Rexhepi tregonte se pas kidnapimit Tefiku e kishte kërkuar një tazë ( gotë teneqeje për të pirë ujë). Rexhepi ja kishte ofruar ujit dhe kujtonte, deri sa Tefiku e pinte ujin tha: Vërtet unë jam komunist shqiptar, por tërë jetën kam punuar dhe vepruar për bashkimin kombëtar të shqiptarëve.[49]

Më datën 18 tetor, dy njësite të ushtrisë bullgare, u kthyen prapa pasi lanë shumë të vrarë në Prapashticë, nga forcat e mbrojtjes kombëtare shqiptare. Bullgarët pësuan humbje të mëdha  edhe me datën 23 dhe 25 tetor kur përmes Prapashticës tentuan që të hyjnë në Kosovë. Ushtria bullgare tani pas humbjeve të mëdha e kishte humbur moralin për luftë. Me datën 29 tetor 1944, ushtria bullgare, prapë pësojë humbje të mëdha në njerëz dhe arsenal ushtarak në Prapashticë.

Në këtë betejë gjyshi im i ndjerë tregonte si kishte arritur që ta kap një kali të ushtrisë bullgare, që kishte qenë i ngarkuar me municion. Sipas rrëfimeve, gjyshi im në këtë betejë,  ishte së bashku një shqiptar nga Shala, që kishin zënë pozicionin te muri i shtëpisë së Nedelkut (kolon që ishte vendosur më parë në qendër të fshatit Prapashticë). Aty rreth nesh zhvilloheshin luftime të ashpra, mes ushtrisë bullgare dhe ushtrisë shqiptare. Pushkët tona ishin ngrohur aq shumë, sa që edhe nuk gjuanin si duhet. Për një qastë vërejtëm se pranë nesh vinte një kali i ngarkuar. Me shpejtësi dhe kujdes të madh, kam arritur që ta kapi atë kali për kërpeshi, dhe ta shti në shtëpinë e Nedelkut tregonte gjyshi. Kali kishte qene i ngarkuar me armë dhe municion. Ne i siguruam armët tjera, për të vazhduar luftën, dhe për pak qaste mbetëm vetëm ne të dytë. Pas pak kohe u dëgjuan duke thirrur fshatarët tanë, ne dolëm dhe u bashkuam me ta.

Kur dolëm te Xhehemi (lokalitet ne fshat), hymë në shtëpinë e Bulit të Brahimit. Atij i kujtohej se aty kishin qenë tre ushtarë shqiptarë të vrarë, që ishin bartur pas vrasjes në front. Gjyshi im atë kali e kishte marrë dhe dërguar në shtëpi. Pas disa viteve, gjyshi këtë kali e kishte shti në lamë për fshirjen e drithërave, dhe kur ishte afruar pranë këtij kali që të ja ndërrojë kahen e ecjes në lamë, kali pa pritë ja kishte këputur gjysmën e veshit. Gjyshi ishte zemëruar në këtë kali, dhe pasi kishte dëgjuar se italianët janë duke i blerë kuajt në Leskocë, ky me një shqiptar tjetër, për dy ditë rrugë i kishin dërguar kuajt, dhe i kishin shitur në Leskoc.[50]

Pas mbarimit të luftës popullata shqiptare e fshatit kishte vuajtur shumë. Pushteti i ri me partizanë ua kishin marrë ushqimin dhe kafshët. Me lot në sy tregonte se edhe magjen ju kishin fshire dhe lënë pa miell.[51] Të gjithë fshatarët i kishin dërguar kafshët në Keqekollë përveç Shabanit të Musës së Shushnicëve, dhe i kishin dërguar policinë për të kërkuar dorëzimin e  kafshëve. [52] Në këto kohë krize  gjyshi im kishte shkuar në rrafshin e Kosovës për të gjetur pak drithë. Kafshët nuk i sillnim në shtëpi por i mbanim të fshehura në malin e Strakës (Mal në fshat). Në mes të banorëve dhe familjeve u shfaqën diferencimet, disa familje privilegjoheshin, ndërsa pjesa më e madhe e familjeve shqiptare ndiqeshin nga pushteti.

Ndihma ju jepnin vetëm njerëzve të besueshëm. Ishim te djegur e shkatërruar tërësisht, bënte ftoftë dhe shkova në Keqekollë, pasi dëgjova se ndanin nga një metër najlon për ti mbyllur dritaret. Mua nuk ma dhanë as najlonin, më thanë nuk e meriton tregonte shpesh gjyshi im.

Sipas rrëfimeve të gjyshes time, në kohën e ofensivës së ushtrisë bullgare-serbe, fëmijët dhe gratë ishin larguar nga Prapashtica dhe ishin strehuar te babai i saj Ajet Krasniqi, në lagjen Viti të Marecit. Atje kishin qëndruar disa jave deri sa ishte pushtuar Prishtina. Ushtritë sllave çdo banorë shqiptar, që e kishin zënë gjatë rrugës deri në Prishtinë i kishin vrarë. Disa banorë të fshatit që ishin ofruar për të parë se a janë djegur shtëpitë e tyre, ishin vrarë nga ushtria bullgare. Ajo rrëfente për dy gra motra shqiptare të cilat me një djalë rreth 7 vjeçar, pasi ju kishin afruar fshatit Prapashticë, ishin arrestuar nga ushtria bullgare. Të dy këto gra ishin dërguar në malet e Keqekollës dhe ishin dhunuar sistematikisht nga ushtarët bullgar, derisa njëra prej tyre vdes nga dhuna. Pas vdekjes së saj motra tjetër me djalin e saj lirohen dhe tregojnë tmerrin që e kishin përjetuar. Një tjetër detaj që ja vlen të tregohet për sjelljen e ushtarëve bullgar ishte rasti që pas kthimit të familjarëve në shtëpinë e tyre, gjithçka kishin gjetur të shkatërruar. Shtëpitë e djegura të demoduara, ushqimin e plaçkitur, ndërsa në kasa (tinarët e djathit) me prodhime blegtorale bullgarët e kishin kryer nevojën fiziologjike, për ta ndotur tërë bulmetin e mbledhur.[53]

Pushteti i sapo formuar nga partizanët, burgosën, vranë dhe shpërngulën shqiptarët e pafajshëm nga trojet e tyre etnike. Kundër aksioneve të ushtrisë  dhe arrestimeve, një numër i shqiptarëve të arratisur, e vazhduan rezistencën kundër pushtetit partizanë.  Në këtë kohë fillojnë të organizohen komitetet e rretheve te NDSH-së. Kjo rezistencë vazhdoi deri në vitin 1947.[54]

Përveç komiteteve rinorë të themeluara në rrethe edhe në Gjimnazin e Prishtinës u themelua komiteti rinor i NDSH-së. Në këtë organizatë në mesin e 11 nxënësve ishte edhe Rrahman Latifi i lindur në Prapashticë, dhe si simpatizues i kësaj organizate ishte edhe Shaban Sheqiri, nxënës nga Podujeva.[55]

Disa nga anëtarët e Lëvizjes Nacional Demokratike Shqiptare, që kishin mbetur në Kosovë gjenin strehim në familje tjera shqiptare. Shumica prej tyre u hetuan dhe u vranë nga OZN-a jugosllave. Disa tjerë u tradhtuan nga vet shqiptarët, duke u vrarë në pabesi. Pas shpartallimit të organizatës së NDSH-së, deri në vitin 1948 në arrati mbeten edhe Azem Bellaqevci dhe Musli Dumoshi, por më 21 shkurt të vitit 1948, të dytë vriten në konakun e shokut të Musliut në fshatin Prapashticë.[56]

Për ushtrinë serbo-bullgare, nuk ishte e rëndësishme shqiptarët a kishin formuar formacione partizane, në marrëveshje me partizanët jugosllav. Si rast konkret e kemi edhe fshatin Nishec, vendlindjen e Mustafë Hoxhës, komandantit të batalionit Meto Bajraktari, që më kohë kishte bashkëpunim me aradhet partizane të Titos. Edhe pse në fshatin Nishec ishte themeluar qendra e veprimit të partizanëve shqiptar, kur hynë ushtria NÇJ-së dhe armata bullgare, ndaj banorëve shqiptar ushtruan dhunë, dhe lanë të vrarë 14 banor shqiptar, arrestuan rreth 100 gra fëmijë e pleq, dhe dogjën shtëpinë e Hamit Dedes, rojës së batalionit partizan[57] Siç shihet nga këto veprime të ushtrisë serbo-bullgare, qëllimi kryesor i kësaj ushtrie ishte vrasja dhe dëbimi i shqiptarëve nga vatrat e tyre.

Ushtria bullgare disa burra të fshatit Nishec, pasi i kishte rrahur, i kishin shtyrë që të hapin varret e tyre, dhe disa të lidhur mes veti i kishin pushkatuar dhe varrosur në një varrë të vetëm.[58] Mustaf Hoxha si komandant i batalionit “Meto Bajraktari”, me të gjithë të vrarët kishte lidhje familjare, por nuk kishte pasur mundësi ti shpëtoj as fshatarët e vet. Pas okupimit të Prishtinës dhe ndjekjes së shqiptarëve, Mustaf Hoxha bëri të çmos për shpëtimin e shqiptarëve, por te ai vërehet edhe zhgënjimi nga bashkëpunimi me partizanët jugosllav.

Prej verës së vitit 1944, dhe pas ripushtimit të Kosovës nga forcat e ushtrisë partizane të Titos, popullata shqiptare përjetoj përndjekje, vrasje masive, mobilizoj të rinjtë shqiptar dhe i dërguan për ti vrarë në Srem e Tivarë, plaçkiten popullatën, realizuan programet e shpërnguljes në Turqi, dhe filluan me shkatërrimin e kulturës materiale e shpirtërore të shqiptarëve në ish Jugosllavi. Për shpërnguljen dhe vrasjen e  shqiptarëve të Kosovës, UNÇJ-ja në Kosovë i kishte dërguar katër divizione me 14 brigada[59], të cilët filluan me masakra në Drenicë e Gjilan.

Pas hyrjes së ushtrisë sllave në Prishtinë dhe ekzekutimit të qytetarëve në Tauk-Bahqe, masakra të mëdha u bënë edhe në Prapashticë, Mitrovicë, Rahavec, Vushtrri etj.[60]

Në rrethana të tilla, kur popullata shqiptare ishte rrezikuar që të dëbohet nga trojet etnike, ishte e domosdoshme një ri organizim i shqiptarëve rreth Organizatës Nacional Demokratike Shqiptare. Kjo organizatë i kishte themeluar komitetet  në të gjitha viset e Kosovës të  banuara me shqiptar. Komitetet ishin themeluar edhe për territorin e Prishtinës dhe Podujevës. Në kuvendin që është mbajtur më 17 gusht 1945, në fshatin Koliq, morën pjesë 26 anëtar. Kryetar i rrethit për Podujevë u zgjodhe Mulla Ramë Govori. Kjo organizatë filloj me mbajtjen e kuvendeve në tërë territorin e Kosovës.

Kundër anëtarëve të kësaj lëvizje filluan vrasjet, burgosjet, përndjekjet si dhe me anëtar të radhëve partizane në popull përhapej urrejtja dhe përçarja. Nga shërbimet e fshehta të OZN-ës, u likuiduan shumë lider shqiptar si Ajet Gërguri, Gjon Sereqi, Shemsi Gashi, Shyt Mareci, Mulla Idriz Gjilani, Azem Bellaqevci, Musli Dumoshi etj.

Abazi i Islamit nga lagja e Balajve të Prapashticës, ishte zhvendosur më herët dhe jetonte në fshatin Keqekollë. Pas okupimit të Kosovës shumë vullnetar shqiptar, që kishin qenë kundër ushtrisë serbo-sllave, për ta shpëtuar kokën u nisën drejt kufirit të Greqisë. Në mesin e tyre ishte edhe Abazi i Islamit nga Keqekolla, i cili dy herë ishte plagosur në përpjekje për ta kaluar kufirin grekë. Pas kthimit në fshatin e tij, qëndronte në mal, por hetohet nga xhandarmëria serbe dhe  plagoset rëndë. Ai qëndron i plagosur në përrua dhe për tre ditë me radhë nuk e vërejnë askush. Hyseni i vogël 6 vjeçar dhe vajza Shaha, pasi i lëshojnë bagëtinë, ofrohen pranë islamit të plagosur. Islami i fton fëmijët që ta ndihmojnë, që ta njoftojnë Isën të merr pak ujë të vakët e të vijë sa më parë. Isa së bashku me Faten njerkën e tij, shkojnë e ndihmojnë duke ja pastruar plagën. Islami kërkon që pa u hetuar nga çetnikët sa më parë duhet ta takojnë me Brahë Shushnicen e Prapashticës.[61] Islamin nëpër një rrugicë me pakë borë e dërgojnë natën të Braha në fshatin Prapashticë. Braha pasi ju jep ushqim, ju thotë pa merak unë e rregulloj vendin ku do të qëndrosh, shërohesh dhe do të ju bashkohesh shokëve. Braha në mal e rregullon strehimoren, ku çdo ditë ja dërgonte ushqimin dhe ja shëronte plagën.[62]

Pas tre muaj qëndrimi te Braha në Prapashticë, Islami shërohet dhe kthehet fshehurazi në shtëpinë e tij. Pas pak ditësh xhandarët e kuptojnë se ai ishte shëruar dhe tani gjendej në shtëpi. Përmes xhandarëve shqiptar kërkojnë të bisedojnë me te që të dorëzohet me premtim se do ta falin. Pasi dorëzohet e dërgojnë në burgun e Nishit, atje e mbysin dhe e varrosin, andaj edhe sot nuk dihet varri i tij.

Familja e Shushnicëve[63], degëzim i familjes Shushnicëve në fshatin Prapashticë, gjatë kohës së luftës  e kishin një organizim të mirë familjarë, dhe një ekonomi solide për kohën. Duke e parë rrezikun, në prag të Luftës së Dytë Botërore, në malin e tyre “Straka”, afër mullirit familjar të tyre e kishin ndërtuar një strehimore. Gjatë gjithë kohëve të krizës dhe rrezikut në atë strehimore kalonin natën njerëz të përndjekur, kocak, por edhe disa hebrenj që hyn në Kosovë nga territori i Serbisë. Musa i Shushnicëve, kishte pasur që herët miqësi me familjen hebraike Bahar, në Prishtinë. Pas vdekjes së Musës këtë miqësi e vazhdon edhe djali i tij Shabani. Shabani ishte kryeplaku i kësaj familje deri në vitin 1946. Brahimi (Braha), Musën e ka pasur axhë, dhe pas vrasjes së babait të tij Namanit në vitin 1921, është rritur në përkujdesje të Musës dhe Shabanit. Nga kjo familje kryesisht ishte ngarkuar Braha që të kujdeset për të strehuarit e mullirin dhe dërgimin e ushqimit njerëzve të strehuar në bunkerin e tyre.

Në këtë bunker fill pas betejës së Gjilanit, Arif Kllokoqi e kishte sjellë mulla Idriz Gjilanin. Mulla Idrizi në këtë bunker kishte qëndruar plotë tre javë. Prej Prapashticës, mulla Idrizi vendoset ne Tyxhec, dhe pastaj në Gjyrishec. Braha tregonte se kur errësohej Mulla Idriz Gjilanin e sillnin në odën e tyre, ndërsa para muzgut e kthenin në strehimore. Këto rrëfime i kam dëgjuar disa herë nga gjyshi im Brahim Namani (Braha), por pas vdekjes së tij, vendin ku ka qenë strehimorja e kam vizituar me djalin e Shabanit Feratin. Fotografinë e Feratit duke treguar për strehimoren e familjes e ka publikuar Ramadan N. Ibrahimi.[64]

Po ashtu për strehimoren e familjes së Shushnicëve në malin “Straka”, dhe për qëndrimin e Mulla Idriz Gjilanit, pas betejës së Gjilanit si dhe strehimin dhe shërimin e Abaz Islamit nga Keqekolla ka shkruar edhe Ali Sh. Berisha.[65] Në fshatin Prapashticë e pikërisht në odën e Shaban Musës së Shushnicëve, ishte pika kontaktuese e armatës shqiptare prej Mitrovicës me armatën shqiptare të Gjilanit, andaj anëtarët e kësaj familje edhe më parë ishin njohur me komandantët e të dy zonave. Si pas kujtimeve familjare nga zona e Gjilanit, në familjën tonë që kishin ardhur për tu konsultuar me komandën e zonës së Mitrovicës përmendeshin Shqfqet Bylykbashi, Bajram Krasniqi nga Tygjeci, Mulla Sefë Govori nga Gjilani, Nazmi Budrika etj.

Si përfundim të tragjedisë së popullit shqiptar në fund të Luftës së Dytë Botërore, po jap disa konkluzione të Izber Hotit.

Izber Hoti, lidhur me fatin e shqiptarëve dhe bashkëpunimin me PKJ, shkruan: Komunistët shqiptar pasi ju besuan premtimeve të PKJ-së dhe PKSH-së, edhe ata u inkuadruan në LNÇ, ku së bashku me popullin serbë e malazezë e të tjerë në Kosovë ata formuan aradhe, çeta e brigada të UNÇJ-së. Në prag të vitit 1945 në Kosovë siç dihet u formuan 8 brigada të UNÇ e AP të Kosovë e Metohisë, një Brigadë e Korparmatës së Mbrojtjes Popullore të Jugosllavisë, të cilat bashkë  me njësitet ushtarake të prapavijës kishin afër 50.000 luftëtar.[66] Siç shihet edhe populli shqiptar dha kontributin në luftë kundër fashizmit, këto janë fakte të cilat nuk mund të injorohen dhe supozimi se Kosova më 1944 u “çlirua” është e qëndrueshme dhe as që mund të mohohet, mirëpo. Kjo është vetëm njëra anë e medaljes, ana tjetër e kësaj medalje është plotësisht e kundërta me të parën.[67]

Izber Hoti, në studimin e tij shkruan se ri robërimi kombëtar i shqiptarëve në Kosovë dhe në viset e tjera etnike, nga ana e komunistëve jugosllav u bë me paramendim që nga fillimi i Luftës së Dytë Botërore, ndërsa mori përmasa të mëdha nga fundi i marsit të vitit 1944, deri në korrik të vitit 1945. PKSH-ja i besoi verbër premtimeve të PKJ-së, ndërsa lufta e shqiptarëve të Kosovës për çlirim kombëtar nuk pati sukses. Si pasoj Kosova dhe viset tjera shqiptare në Jugosllavi u ripushtuan dhe u robëruan sërish. Dështimi i çlirimit të Kosovës, si edhe bashkimit kombëtar të shqiptarëve, nuk e mohon LNÇ-në e shqiptarëve në Kosovë, as rëndësinë dhe kontributin e kësaj lëvizje  në luftë kundër fashizmit. Mirëpo me ripushtimin e Kosovës, komunistët jugosllav shkelen premtimet dhe parimin e vetëvendosjes së popujve, në të cilat përbetoheshin gjatë Luftës së Dytë Botërore.[68]

Unë kësaj që ka shkruar Izber Hoti do ti shtoja, pasojat e përçarjeve të shqiptarëve në momente kritike dhe të rëndësishme për të vendosur për fatin e popullit. Mendoj se duke analizuar disa nga tragjeditë kombëtare në lufta por edhe në tryeza të bisedimeve të nivelit ndërkombëtar, mos uniteti i shqiptarëve, si pasoj e koncepteve ideologjike, fetare dhe ambicieve për pushtet dhe për tu pasuruar, ju ka kushtuar shqiptarëve që të mbesin të copëtuar në territore, të ndarë dhe të pa fuqishëm në aspektin ushtarak ekonomik dhe intelektual për të mbrojtur interesat vitale kombëtare. Shpresojmë që në të ardhmen të vetëdijesohemi për ta kuptuar se interesat, kombëtare e shtetërore, duhet të jenë prioritet para egove dhe ambicieve individuale e familjare për pasuri e pushtet.

Burimet dhe Literatura

1 . Tahir Zajmi, Lidhja e Dytë e Prizrenit, Bruksel, 1965

2  Adem Ajvazi: Podujeva, Themelimi i qytetit 1912-1945, I, Podujevë 2020

3  Jusuf Buxhavi: Kosova 1912 1945, Prishtinë 2015

4  Mitrovica dhe Rrethina, Mitrovicë, 1979

5  Aradha Partizane e Kopaonikut, e Shalës, e Ibrit, Beograd 1981

6  Hakif Bajrami, Batalioni Partizan Meto Bajraktari, Prishtinë 1988

7  Branko Lotos: Kosovska Mitrovica i Okolina u planovima Draze Mihajlovica, Radnicka Klasa 479 Tajna i

Javna saradnja çetnika i okupatora, arhivski pregled, 1976. D.59: Mitrovica dhe rrethina, Mitrovicë, 1979

8  Gjet Ndoj: Qeverisja e Shqipërisë gjatë Luftës II Botërore (1939 1944), Tiranë 2023

9  Fazli Hajrizi: Rexhep Mitrovica në lëvizjen kombëtare, Libëri shkollor, Prishtinë, 2008

10 Ali Sh. Berisha: Gallapi i Prishtinës IV, (1941-1945), Prishtinë 2010

11 Muhamet Shatri: Kosova në Luftën e Dytë Botërore, Prishtinë

12 Izber Hoti: Në Udhëkryqet e historisë dhe të historiografisë shqiptare, Prishtinë, 2003

13 Romeo Gurakuqi: Shqipëria dhe Tokat e Lirume 1939-1946, Botimi i dytë Prishtinë, 2023

14 Ramadan N. Ibrahimi: Mbrojtja Kombëtare në Rrethinën e Prishtinës, Prishtinë, 2008

15 Stefan Karastojanov: Kosova një analizë gjeopolitike, Shkup 2007

16 Qerim Lita: Referat për komitetet nacional demokratike shqiptare, Prishtinë 2009

17 Qazim Namani: Masakrat dhe Krimet serbe, malazeze dhe të tjerëve në trojet shqiptare 1912-1944, Pjesa I, E

përgatiti për botim Nue Oroshi, Botues Lumëbardhi, Prizren, 2023

18 Hysen Azemi, LNDSH-ja dhe sigurimi shtetëror serbë, Vëllimi II 1945-1947. Prishtinë 2014

19 Mehmet Gërguri: Ajet Gërguri dhe Lëvizja NDSH (945-1947), Prishtinë, 2007

20 Nuha Zullufi: Pasqyrë e ndritshme e historisë kombëtare në Keqekollë, Prishtinë 2018, fq. 14

21 Ali Sha Berisha: Gallapi I Prishtinës V (1950-1998), Prishtinë, 2014, fq. 108

[1] Tahir Zajmi, Lidhja e Dytë e Prizrenit, Bruksel, 1965, fq. 34-35

[2] Adem Ajvazi: Podujeva, Themelimi i qytetit 1912-1945 I, Podujevë, 2020, fq. 366

[3] Jusuf Buxhavi: Kosova 1912-1945, Prishtinë, 2015, fq. 343

[4] Mitrovica dhe Rrethina, Mitrovicë, 1979, fq. 392

[5] Aradha Partizane e Kopaonikut, e Shalës, e Ibrit, Beograd 1981, fq.312

[6] Po aty, fq. 313

[7] Hakif Bajrami, Batalioni Partizan Meto Bajraktari, Prishtinë 1988 fq, 113

[8] Mitrovica dhe rrethina, Mitrovicë, 1979, fq.412

[9] Branko Lotos: Kosovska Mitrovica i Okolina u planovima Draze Mihajlovica, Radnicka Klasa 479 Tajna i

Javna saradnja çetnika i okupatora, arhivski pregled, 1976. D.59: Mitrovica dhe rrethina, Mitrovicë, 1979, fq.

396

[10] Gjet Ndoj: Qeverisja e Shqipërisë gjatë Luftës II Botërore (1939 1944), Tiranë 2023, fq. 511

[11] Po aty, fq. 511

[12] Po aty, fq. 512

[13] Po aty, fq. 512

[14] Po aty, fq. 513

[15] Fazli Hajrizi: Rexhep Mitrovica në lëvizjen kombëtare, Liberi shkollor, Prishtinë, 2008, fq. 199

[16] Hakif Bajrami: Batalioni Partizan “Meto Bajraktari”, Prishtinë 1988 fq 108

[17] Hakif Bajrami, Batalioni Partizan Meto Bajraktari, Prishtinë 1988 fq 108, 109

[18] Ali Sh. Berisha: Gallapi i Prishtinës IV, (1941-1945), Prishtinë 2010, fq. 388-391

[19] Muhamet Shatri: Kosova në Luftën e Dytë Botërore, Prishtinë, fq. 48

[20] Romeo Gurakuqi: Shqipëria dhe Tokat e Lirume 1939-1946, Botimi i dytë Prishtinë, 2023

[21] Muhamet Shatri: Kosova në Luftën e Dytë Botërore, Prishtinë, fq. 61

[22] Ramadan N. Ibrahimi: Mbrojtja Kombëtare në Rrethinën e Prishtinës, Prishtinë, 2008, fq. 58

[23] Hakif Bajrami, Batalioni Partizan Meto Bajraktari, Prishtinë 1988 fq, 107

[24] Po aty, fq. 107

[25] Muhamet Shatri: Kosova në Luftën e Dytë Botërore, Prishtinë, fq.178

[26] Jusuf Buxhovi: Kosova 1912-1945, Prishtinë 2015, fq. 344

[27] Stefan Karastojanov: Kosova një analizë gjeopolitike, Shkup 2007, fq, 156

[28] Po aty, fq 156

[29] Ramadan N. Ibrahimi: Mbrojtja Kombëtare në Rrethinën e Prishtinës, Prishtinë, 2008, fq. 62

[30] Po aty, fq. 64

[31] Muhamet Shatri: Kosova në Luftën e Dytë Botërore, Prishtinë, fq.178

[32] Qerim Lita: Referat për komitetet nacional demokratike shqiptare, Prishtinë 2009, fq. 13

[33] Gjet Ndoj: Qeverisja e Shqipërisë gjatë Luftës II Botërore (1939-1944), Tiranë 2023, fq. 512

[34] Ramadan N. Ibrahimi: Mbrojtja Kombëtare në rrethinën e Prishtinës 1941 1948, Prishtinë, 2008, fq. 65

[35] Aradha Partizane e Kopaonikut, e Shalës, e Ibrit, Beograd 1981, fq. 525

[36] Shaban Mahmut Rama nga Tuxheci, nga Gjilani, luftëtar në mbrojtje të kufirit, dhe pjesëmarrës në udhëtimin

famë keq në Tivar e deri në Dubrovnik, Intervistën e kam realizuar në vitin 1994, në Prishtinë.

[37] Mitrovica dhe rrethina, Mitrovicë 1979, fq, 417

[38] Mitrovica dhe rrethina, Mitrovicë 1979, fq, 418

[39] Aradha Partizane e Kopaonikut, e Shalës, e Ibrit, Beograd, 1981, fq.592

[40] Muhamet Shatri: Kosova në Luftën e Dytë Botërore, Prishtinë, fq.179

[41] Lefter Nasi: Ripushtimi i Kosovës, Shtator 1944 deri në Korrik 1945, Tiranë 1994, fq 143

[42] Lefter Nasi: Ripushtimi i Kosovës, Shtator 1944 deri në Korrik 1945, Tiranë 1994, fq. 162

[43] Jusuf Buxhovi: Kosova 1912-1945, “Jalifat Publishing”-Houston, “Faik Konica”- Prishtinë, 2015, fq. 344

[44] Po aty, fq 344

[45] Po aty, fq 344

[46] Gjet Ndoj: Qeverisja e Shqipërisë gjatë Luftës II Botërore (1939 1944), Tiranë 2023, fq. 510

[47] Ali Berisha: Gallapi i Prishtinës IV, Prishtinë, 2010, fq. 108

[48] Po aty, fq. 110

[49] Intervistë e realizuar me Rexhep Gajtanin, në shtëpinë e tij në Prishtinë, në vitin 1994

[50] Qazim Namani: Masakrat dhe Krimet serbe, malazeze dhe të tjerëve në trojet shqiptare 1912-1944, Pjesa I, E

përgatiti për botim Nue Oroshi, Botues Lumëbardhi, Prizren, 2023, fq. 98-99

[51] Ali Sh. Berisha: Gallapi i Prishtinës IV, 1941-1945, Prishtinë, 2010, fq. 480

[52] Po aty, fq. 479

[53] Qazim Namani: Masakrat dhe Krimet serbe, malazeze dhe të tjerëve në trojet shqiptare 1912-1944, Pjesa I, E

përgatiti për botim Nue Oroshi, Botues Lumëbardhi, Prizren, 2003, fq. 99

[54] Hysen Azemi, LNDSH-ja dhe sigurimi shtetëror serbë, Vëllimi II 1945-1947. Prishtinë 2014, fq. 5

[55] Qerim Lita: Referat për komitetet nacional demokratike shqiptare, Prishtinë 2009, fq. 73

[56] Mehmet Gërguri: Ajet Gërguri dhe Lëvizja NDSH (945-1947), Prishtinë, 2007, fq.266

[57] Ramadan N. Ibrahimi: Mbrojtja Kombëtare në Rrethinën e Prishtinës, Prishtinë, 2008, fq. 73

[58] Po aty, fq. 76

[59] Po aty, fq. 85

[60] Lefter Nasi: Ripushtimi i Kosovës, Shtator 1944 deri në Korrik 1945, Tiranë 1994, fq 150

[61] Nuha Zullufi: Pasqyrë e ndritshme e historisë kombëtare në Keqekollë, Prishtinë 2018, fq. 14

[62] Po aty, fq. 16

[63] Familja e “Shushënicve”, është degëzim i familjes Bala të fshatit Prapashticë, që këtë emërtim e bartë që nga fundi i shekullit XIX, kur një pjesëtar i kësaj familje kthehet në fshatin e lindjes me një kapelë, të huaj që e kishte sjellë nga lufta. Pasi e barte atë kapele nga vëllezërit tjera familjes së tij i mbetet epiteti Shushnicë. Ndryshe nga banorët e fshatit dhe fshatrave për rreth njihen edhe me emërtime tjera si: Dërrnoc e Bilallaj.

[64] Ramadan N. Ibrahimi: Mbrojtja Kombëtare në rrethinën e Prishtinës 1941-1948, botuar në Prishtinë në vitin

2008, fq. 125.

[65] Ali Sha Berisha: Gallapi I Prishtinës V (1950-1998), Prishtinë, 2014, fq. 108

[66] Izber Hoti: Në Udhëkryqet e historisë dhe të historiografisë shqiptare, Prishtinë, 2003, fq. 291

[67] Po aty, fq. 291

[68] Po aty, fq. 294

Gjykatat në Kosovë nuk janë aq të politizuara, sa janë të varura nga politika!

0

Fadil Maloku, sociolog

1. Unë thënë të drejtën s’shoh edhe aq ndonjë rrezik të madh në politizimin e institucioneve të (“pavarura”edhe nga brenda edhe nga jasht) të Kosovës (shkaku se; është një fenomen që i ka përcjelluar pothuajse të gjitha vendet postsocialiste!), sa në partitizimin dhe sidomos në klanizimin e tyre! Ky fenomen i klanizimit, në një shoqëri ende tribale, siç është deri diku kjo e jona e ku më e fuqishme ende mbetet “fjala e gojës”, se sa “germa e ligjit”, edhe si trashëgimi (do thoja edhe si “vlerë shtesë!) e edhe relikt obskurant nga ish sistemi diskriminues dhe aparthejd i vendosur nga Serbia, po bartet ngadalë, por, sigurt edhe në qeverisjen aktuale. Sidomos, në përcaktimin e emrave për Bordet e ndryshme. E them kështu edhe për shkakun se edhe vetë isha viktimë kolaterale, e grupit të deputetëve që ishin kompetent në përzgjedhjen e kandidatëve për Bord të RTK-s… Unë duke mos përfaqësuar kauza partiake e klanore, por, ekskluzivisht vetëm interesat që ndërlidheshin me kauzën shtetërore e jo ato të partive, klaneve dhe grupimeve aktuale politike parlamentare, u margjinalizova. Pra, duke aktivizuar “standardin”tashmë tē instaluar (lexo; intervenimit te anëtarët e komisionit për të votuar për anëtar Bordi të RTK-s), në sjelljet dhe shikimet e sinkronizuara të ca anëtarëve, “lexova” dhe qartë e kuptova gatishmërinë e tyre për të mbetur edhe më tej “skllevër” partiak! Sepse, si më tha një anëtarë (deputet) i VV “aty do votohet vetëm ushtarakisht dhe vetëm për anëtarët klanorë, të bedelëve, që i ka autorizuar e nominuar partia” / !? Mbeta pa tekst!

2. Por, meqë objekt i analizës sonë nuk janë Bordet, por Gjykatat, si institucione tejet të rëndësishme dhe tejet të nevojshme, për ta ndërtuar frymën dhe atmosferën demokratike në një vend postsocialist, pra, duke u nisur nga (Vendimet e mëhershme, mënyra e emërimeve, si edhe përvoja e raportit /lexo; servilitetit social i “prodhuar”nga “konsultat” që përveç stabilitetit të brendshëm… reflektuan edhe interesa rajonale!/) kjo përvojë, kujtojë që Gjykata Kushtetuese dhe pothuajse gjitha Gjykatat tjera, vështirë e kan të “shkurorëzohen” si nga ndikimet e jashtme (sidomos!), ashtu edhe ato të brendshme partiake e klanore.

Kur them ndikimet e jashtme; Aludimi im është tek perceptimi i interesave që i ka faktori ndërkombëtar (sidomos ky i Brukselit, që në një mënyrë apo tjetrën, ka defekte të theksuara, sidomos në mosartikulimin e asaj se çka në të vërtetë kërkon nga institucionet gjyqësore kosovare (oportunitet e konformizëm, apo ligjési e kuahtetueshmëri), kur është në pyetje miratimi dhe implementimi i Marreveshjes për Asciacionin!? Vetëm përkujtojeni, takimin që pati Kryeministri me ndërmjetësuesin Borrelli, Bruksell… ? Ku përgjigjet arrogante të tija lidhur Asociacionin kur e mbaroi fjalimin KM i Kosovës Kurti, ishin aq jopërfillëse, aq të njëanshme, kur insistonte të “demonstronte” periferizmin e rolit që duhet ta kenë Gjykatat kosovare (!?) në raport me Asociacionin! I njëjti qëndrim, është parë shumë më heret edhe te Lajçak…kur e relativizonte pa fije turpi rolin e Kushtetutës së Kosovës, në rast se pranohet të implementohet Marrëveshja e vitit 2013/15 për Asociacionin.

Ndërkaq, faktori amerikan duket shumë më i kthjellët dhe shumë më pragmatik!. Këtu, duket se interesat gjeostrategjike, po i mbizotërojnë të gjitha interesat tjerat…! Aludimet e brendshme, gjithsesi adresohen në drejtim të klaneve që kanë (vënë monopol të plotë!) më shumë interesa ekonomike, se sa sosh politike…

3. ⁠Reperkusionet e mundshme, (jo vetëm tani politike!) nga një vendimmarrje e bazuar në përvojat e mëhershme të këtij institucioni, vetëm sa do e ridëshmojnë tezën time të kamotshme, se Kosova as; s’ është e pavarur; as sovrane; e as demokratike! Pra, “ngucakeqët” provizor e ngandonjëherë edhe meskin(!) qē ne si publik i shohim në jetën publike, s’janë vetë qëllimi! Ato, më shumë po përdorën (mjerisht!) vetëm si mjete për të arritur qëllimet (politike!) e tyre klanore, biznisore, etj. Natyrisht, e gjithë kjo “agjendë” e tyre, sjell pasoja të pariparueshme në procesin e shtendërtimit, ama edhe të bashkimit të nesërme të paevitueshëm.

Kështu që, shlirë mund të themi se; Gjykatat në Kosovë nuk janë aq të politizuara, sa janë të varura nga politika…,dhe sidomos nga klanet politike, që s’e kanë as edhe një problem të bashkëpunojnë me “kolegët” e tyre nga partitë antipode politike, e me faktorin ndërkombëtar!

Bile ka raste, kur më ngjeshur bashkëpunojnë klanet e partive kundërshtare, se sa ato brendapartiake…

Heroi im!

0

Florim Zeqa

Viteve të fundit është bërë dukuri e shoqërisë tonë për t’u identifikuar me emra dhe personalitete të fushës së politikës dhe jo vetëm, duke u personifikuar me heroin e tyre të preferuar, duke publikuar foton e politikanit apo të ushtarakut të preferuar me mbishkrimin “Heroi im”!

Cilët janë heronjët e kohës sonë?

Shtrohet pyetja, sa janë heronjët e kohës së kaluar të denjë për rrethanat e kohës nëpër të cilën po kalojmë si komb dhe shoqëri njerëzore në përgjithësi?!

Secila periudhë kohore i ka heronjët e vet me të cilet krenohet shoqëria jonë.

Përderisa në vitet e ’90-ta heronj të gjallë konsideroheshin minatorët dhe arsimtarët, aktivistët dhe veprimtarët e kohës, gjatë periudhës së luftës çlirimtare heronj të dashur dhe të çmuar për popullin ishin luftëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe të gjithë ata që u përballen me pustuesit serbosllav.

Heronj të kohës sonë konsiderohen të gjithë ata që bëjnë punë të mira për vendin pavarësisht pikëpamjeve ideologjike apo fetare, qofshin ata nga fusha e politikës, ekonomisë, biznesit, arsimit, kulturës, sportit, artit, etj.

Hero i kohës sonë konsiderohet secili person fizik që arrin të krijojë vende të reja pune për të gjithë qyetarët e Kosovës pa dallime partiake!

Hero i kohës sonë konsiderohet secili mjek që i qëndron besnik betimit të Hipokratit!

Hero i kohës sonë konsiderohet secili arsimtar që punon me zell dhe përkushtim për edukimin e brezave të rinj!

Hero i kohës sonë konsiderohet secili njeri që mbron dhe kultivon kulturën e kombit të vet!

Hero konsiderohet secili mërgimtar që jeton në vend të huaj, por që edukon pasardhësit e vet në frymën e pastër kombëtare, duke ua trashëguar gjuhën, kulturën, traditat e bukura, doket dhe zakonet popullore!

Hero i kohës sonë është edhe bujku që e punon tokën e vet dhe nuk e len ndjerrinë!

Heroi më i madh i kohës sonë është ai që nuk e braktisë vendlindjen e tij!

Por, hero i kohës sonë është edhe politikani i ndershëm që i shërben me devotshmëri shtetit dhe i qëndron besnik elektoratit që e ka votuar!

Heronj të kohës sonë janë të gjithë analistët dhe gazetarët që nuk pranojnë të hyjnë nën grilat e qeverisë apo nën tutelën e të fortëve të politikës, të cilët në mënyrë besnike dhe të pavarur i shërbejnë shtetit dhe qytetarëve, duke u bërë forcë kreativiteti dhe zë i fuqishëm i i ndryshimeve të pëgjithshme shoqërore, të shndërruar në zë plural për ta zbuluar lajmin edhe atëherë kur nuk shihet apo tentohet të fshihet nga pushtetarët apo grupet e interesit, për ti bërë gjithmonë të qartë lexuesit; kjo është e vërteta dhe ky është interpretimi im analitik!

T’i nderojmë dhe çmojmë heronjët e epokës sonë!

Free Speech dhe gazetaria e Julian Paul Assange nuk është krim sipas Amendamentit të Parë të Kushtetutës Amerikane

0

Klajd Kapinova, New York

“Ndërsa kthehet në Australi, ne falënderojmë të gjithë ata që na qëndruan pranë, luftuan për ne dhe mbetën plotësisht të përkushtuar në luftën për lirinë e tij. Autoritetet amerikane, po hapin rrugën drejt një precedenti katastrofik për lirinë e medias në mbarë botën, nëse Julian Assange ekstradohet.” – Amnesty International 

“Gazetaria, duhet të jetë më shumë si shkencë, sa të jetë e mundur dhe se faktet duhet të jenë të verifikueshme. Nëse gazetarët duan kredibilitet afatgjatë për profesionin e tyre, ata duhet të shkojnë në atë drejtim. Kini më shumë respekt për lexuesit.” – Julian Paul Assange, themelues i WikiLeaks 

“Gjatë gjithë viteve të burgimit dhe persekutimit të Julianit, është formuar një lëvizje e pabesueshme. Njerëz nga të gjitha sferat e jetës nga e gjithë bota, që mbështesin jo vetëm Julian… por atë që Julian përfaqëson: të vërtetën dhe drejtësinë.” – Stella Assange, gruaja e Julian Paul Assange 

“Një intelektual, një gazetar, që nuk ka kryer asnjë krim, por “krimin”, për të thënë të vërtetën. Sot jeni Julian Assange, nesër jeni ju. Mund të them sinqerisht, se pa mbështetjen tuaj kjo liri nuk do të realizohej kurrë, kjo është ditë e rëndësishme gëzimi, sepse ishte dita e lirisë së Julianit. Faleminderit shumë.” – Kristinn Hrafnsson, Kryeredaktor i WikiLeaks 

Në prill 2023, sindikatat dhe shoqatat evropiane të gazetarëve nga Portugalia, Armenia, Britania e Madhe dhe Greqia i dhanë Julian Assange Anëtarësimin Nderi. Federata Evropiane e Gazetarëve (EFJ) dhe filialet e saj, u bashkuan me Federatën Ndërkombëtare të Gazetarëve (IFJ), për t’u bërë thirrje autoriteteve të SHBA-së dhe Britanisë së Madhe, që të lirojnë Julian Assange dhe të heqin të gjitha akuzat ndaj tij. EFJ, ishte e shqetësuar për ndikimin e vazhdimit të ndalimit të Assange, mbi lirinë e medias dhe të drejtat e të gjithë gazetarëve në mbarë botën dhe u kërkoi qeverive evropiane të punonin për të siguruar lirimin e Julian Paul Assange.

Liria e Julianit, është liria jonë 

Ai u largua nga burgu i sigurisë maksimale të Belmarshit në Britaninë e Madhe, në mëngjesin e 24 qershorit 2024, pasi kishte kaluar 1901 ditë atje në qeli, ku nuk duhet të kishte kaluar asnjë nje minutë. Ai u lirua me kusht nga Gjykata e Lartë në Londër dhe u lejua të shkoj në aeroportin Stansted, gjatë pasditës së sotme, ku hipi në një aeroplan privat dhe u nis nga Mbretëria e Bashkuar.

Ky është rezultat i një fushate globale, që përfshiu organizatorët bazë, aktivistët e lirisë së shtypit, ligjvënësit dhe udhëheqësit nga i gjithë spektri politik, deri në Selinë e Organizatës së Kombet të Bashkuara, me zyrat e saj në New York.

Kjo krijoi hapësirën, për një periudhë të gjatë negociatash, me Departamentin Amerikan të Drejtësisë, duke çuar në një marrëveshje të finalizuar zyrtarisht.

Sipas gazetarëve të pavaruar në mediat (jashtë influencës servile qeveritare), mendohet, se Presidenti Donald J. Trump, gjatë kohës që ishte në detyrë në Shtepinë e Bardhë si President i 45-të i SHBA-së, kishte hartuar Dekretin Special, për faljen e gazetarit investigativ të WikiLeaks Julian Paul Assange, por me sa duket Sekreti i Shtetit asokohe Mike Pompei dhe Prokurori i Përgjithshëm i SHBA-së William Barr, kishin kundërshtuar hapur asokohe dhe kjo cështje ishte lënë pezull apo kaluar në heshtje varri…

Për më tepër, sipas gazetarit të pavarur e analistit të shquar dhe shumë të mirënjohur amerikan Tucker Carlson, mësohet se asokohe Sekretari i Shtetit Mike Pompei, është shprehur hapur për eliminimin fizik të tij, gjë që përbën hapur një kërcënim të hapur dhe serioz të një zyrtari të lartë të administratës Trump, ndaj një gazetari investigative jo amerikan.

Sipas analistit Carlson, ish Sekretari Mike Pompeu duhet investiguar dhe vënë para drejtësisë, për kërcënim fizik ndaj një shtetasi jo amerikan, një kërcënim i hapur për vrasje, i cili është bërë në emër të detyrës shtetërore si Sekretar i Shtetit.

Pas më shumë se pesë vitesh në një qeli 2×3 metra, i izoluar 23 orë në ditë, ai tashmë u ribashkua me gruan e tij Stella Assange dhe fëmijët e tyre, të cilët e kanë njohur babanë e tyre vetëm pas hekurave.

Sikurse dihet nga historia e viteve të kaluara, WikiLeaks, publikoi histori të reja të korrupsionit të qeverisë dhe abuzimeve të të drejtave të njeriut, duke i mbajtur përgjegjës të fuqishmit për veprimet e tyre të papërgjeshme. Si kryeredaktor, Juliani pagoi rëndë, për këto parime e shenjta të lirisë së fjalës dhe për të drejtën e njerëzve për të ditur se cfarë ndodh pas krahëve te tyre nga qeveritë e papërgjeshme, duke abuzuar me ligjin dhe detyrën e tyre të votuar nga taksapaguesit e mbijetesës së shtetit.

Historia e Assanges ndër vite

Julian Paul Assange (lindur më 3 korrik 1971, Townsville, Queensland, Australi) është një programues kompjuterik australian, që themeloi organizatën mediatike të pavarur WikiLeaks. Duke praktikuar atë që ai e quajti “gazetari shkencore”, d.m.th., duke siguruar materiale burimore parësore me një minimum komentesh dhe editoriale, gazetari investigativ Julian P. Assange, përmes WikiLeaks, publikoi mijëra dokumente të brendshme ose të klasifikuara nga një sërë entitetesh qeveritare dhe korporative.

Asokoke për këtë veprim të guximshëm të gazetarit investigativ, ai ndjehej i kërcënuar me burgim nga qeveria e Britanisë së Madhe dhe qeveria e SHBA-së, gazetari Assange hyri dhe kaloi gati 7 vjet në Ambasadën e Ekuadorit në Londër, në përpjekje për të shmangur ndjekjen penale dhe 5 vjet të tjera në burgun britanik, duke luftuar ekstradimin në Shtetet e Bashkuara.

Jeta e hershme dhe krijimi i WikiLeaks 

Familja e Assange lëvizte ose udhetonte shumë shpesh, kur ai ishte fëmijë dhe ai u arsimua me një kombinim të kurseve të shkollimit në shtëpi (private) dhe korrespondencë. Sipas kujtimeve të shokëve adoleshentë të tij, ai demonstroi një aftësi talenti të çuditshëm me kompjuterët, duke përdorur pseudonimin e hakerëve Mendax, ku ai asokohe infiltroi ​​një numër sistemesh të sigurta, duke përfshirë ato në NASA dhe Pentagon (SHBA).

Në vitin 1991, mësohet se autoritetet australiane e akuzuan Julian P. Assange për 31 akuza për krim kibernetik; ku asokohe ai nga një gjykatë vendase u deklarua fajtor, për shumicën e akuzave të ngritura ndaj tij. Megjithatë, në dhënien e dënimit, ai mori vetëm një gjobë të vogël si dënim dhe gjykatësi vendosi kështu, sepse veprimet e tij sipas logjikës së kohës ishin thjeshtë rezultat i kureshtjes rinore. Gjatë dekadës së ardhshme, Assange udhëtoi, studioi fizikë në Universitetin e Melburnit (ai u tërhoq para se të fitonte një diplomë) dhe punoi si konsulent për sigurinë kompjuterike.

Assange krijoi WikiLeaks, në vitin 2006, për të shërbyer si një qendër pastrami, për dokumente të ndjeshme ose të klasifikuara. Publikimi i tij i parë, i postuar në faqen e internetit të WikiLeaks në dhjetor 2006, ishte një mesazh nga një udhëheqës rebel somalez, që inkurajonte përdorimin e personave të armatosur të punësuar, për të vrarë zyrtarë qeveritarë.

Autenticiteti i dokumentit nuk u verifikua kurrë, por historia e WikiLeaks dhe pyetjet në lidhje me etikën e metodave të tij shpejt e bënë atë të famshëm në të gjithë botën.

Nga ana e tjetër, WikiLeaks, sërisht vijoi të publikoi një numër të dhënash të tjera, duke përfshirë detaje në lidhje me objektin e paraburgimit të ushtrisë amerikane në Gjirin e Guantanamos në Kubë, një listë sekrete të anëtarësimit të Partisë Kombëtare Britanike, dokumente të brendshme nga lëvizja Scientology dhe e-maile private nga Universiteti i Anglisë Lindore.

Në vitin 2010, WikiLeaks postoi pothuajse gjysmë milioni dokumente të marra nga analisti i inteligjencës së ushtrisë amerikane, Bradley Manning (më vonë i quajtur homoseksual si femër me emrin gay Chelsea Manning), të cilat kishin të bënin kryesisht me luftërat e SHBA-së në shtetet muslimane si Irak dhe Afganistan. Ndërsa shumica e informacionit ishte tashmë të hapura (botuara) dhe po dominonin skenën publike botërore dhe amerikane, Presidentit i majtë dhe administrata e Barack Hysen Obamës dhe Joseph Robinette Biden Jr. (2008-2016) asokohe i kritikoi ashpër rrjedhjet si një kërcënim për Sigurinë Kombëtare të SHBA.

Askush nuk foli asokohe, se cfarë përmbajnë dokumentet sekrete dhe topsekrete, të faktuar në video si provë e vrasjes së shumë civilëve (apo gazetarëve) të pa armatosur apo qytetarëve të pafajshëm afganë dhe një gazetari dhe kameramani joafgan nga ushtria amerikane (që ndodheshin në bordin e një elikopteri luftarak), i cili po i intervistonte ato, por se kush e nxori në publik këtë “turp” qeveritar sekret, gjë indinjoi dhe bëri që opinioni amerikan dhe botërorë të shoh hipokrizinë e pas skenave, korrupsionin dhe mbulimin e tupshëm të krimit të administratës së tij.

Kështu në nëntor të atij viti, WikiLeaks filloi të publikonte rreth 250,000 kabllograme konfidenciale diplomatike të SHBA-së. Ato dokumente të klasifikuara datonin kryesisht nga viti 2007 deri në vitin 2010, por ato përfshinin disa dokumente secrete, që datojnë disa dekada më herët, të cilat nisin nga viti 1966. Ndër temat e gjera të mbuluara, ishin përpjekjet prapaskenave të SHBA-së, për të izoluar politikisht dhe ekonomikisht Iranin, kryesisht në përgjigje të frikës së Iranit zhvillimin e armëve bërthamore.

Reagimi nga qeveritë në mbarë botën ishte i shpejtë dhe shumë e dënuan menjëherë pa të drejtë botimin e materialeve sensitive (pra, u muarëm më shumë me shkakun e publikimit dhe jo me pasojën e krimit të organizuar nga qeveria, e cila u mundua t’a fshej atë fatkeqsisht edhe për shumë dekada të tjera), e cila dukshëm me zë dhe figurë ekspozonte prapaskenën, se cfarë bën vazhdimisht qeveria, pas krahëve të votuesve të tij në emer të “demokracisë”.

Asokohe themeluesi i WiliLeaks gazetari australian Julian Paul Assange, u bë shënjestër e shumë prej atij zemërimi politik qeveritar dhe disa politikanë amerikanë kërkuan (duke shkelur Amendamentin e Parë të Kushtetutës Amerikane për Free Speech), që ai të ndiqej penalisht dhe denohej si terrorist a thua se ishte ai (Julian Paul Assange), që i kishte vrarë njerëzit paqësor dhe të pafajshëm në Afganistan.

Gazetari Assange, u përball gjithashtu me ndjekje penale në Suedi, ku ai kërkohej në lidhje me akuzat e fabrikuara si pretekst se gjoja ai paska bërë sulm seksual një gruaje, një skenar i parapapëgatitur si taktikë diskriminimi rutinë dhe standarte nga qeveria britanike dhe amerikane, që qeveritarët dhe sherbimet sekrete qeveritare e përdorin si sondazh ndaj kujdo që është kundër qeverisë. (Ishte urdhër-arresti i dytë i lëshuar për Assange, për ato “krime” të supozuara, ku fatmirësisht Urdhër-Arresti i Parë, u hodh poshtë në gusht të vitit 2010, për shkak të mungesës së provave.)

Assange u arrestua në Londër në dhjetor 2010 dhe u mbajt pa garanci, në pritje të ekstradimit të mundshëm në Suedi. Ai u lirua përfundimisht me kusht dhe në shkurt të vitit 2011, ku një gjykatës britanik vendosi në mënyrë absurde, që ekstradimi i gazetarit australian Julian Paul Assange të vazhdonte, një vendim që u apelua menjëherë dhe me të drejtë nga avokatët e viktimës së pafajshme Assange.

Në dhjetor 2011, Gjykata e Lartë Britanike zbuloi se çështja e ekstradimit të Assange ishte “e rëndësisë së përgjithshme publike” dhe rekomandoi që ajo të dëgjohej nga Gjykata e Lartë. Ky vendim i lejoi Assange-it të bënte kërkesë drejtpërdrejt në Gjykatën e Lartë, për një seancë dëgjimore përfundimtare për këtë çështje.

Në maj të vitit 2011, Assange iu dha medalja e artë e Fondacionit të Paqes në Sydney (Australi), një nder që më parë i ishte dhënë edhe komunistit Nelson Mandelës dhe budistit dhe aktivitit kontraversal politik nga Tibeti Dalai Lamës, për “guximin e tij të jashtëzakonshëm në ndjekjen e të drejtave të njeriut”.

Kujtimet e Assange, “Julian Assange: Autobiografia e Paautorizuar”, u botuan kundër dëshirës së tij në shtator të vitit 2011. Assange, kishte marrë një paradhënie të konsiderueshme për librin, por ai tërhoqi mbështetjen e tij për projektin, pasi u ul për rreth 50 orë në intervista të ndryshme dhe si rezultat dorëshkrimi i tij, edhe pse herë-herë ndriçues, lexohej më shumë si draft i parakohsishëm që ishte në proces.

Ndërsa Gjykata e Lartë e Britanisë, vazhdoi të peshonte çështjen e ekstradimit të Assange, ai mbeti në arrest shtëpiak, në pronën e një mbështetësi të WikiLeaks në Norfolk rural. Nga ky vend, Assange regjistroi një seri intervistash, që u mblodhën si “The World Tomorrow” (Bota nesër), një talk show, që u shfaqën në internet dhe në rrjetin e lajmeve satelitore ruse RT, të financuar nga shteti rus në prill të vitit 2012.

Duke pritur programin nga një studio e improvizuar transmetimi, Assange filloi serialin me një intervistë me liderin e Hezbollahut, Hassan Nasrallah, e para e Nasrallah me një gazetar perëndimor, që nga lufta 34-ditore midis Hezbollahut dhe Izraelit në vitin 2006.

Në qershor 2012, pasi ankesa e tij për ekstradimin u refuzua nga Gjykata e Lartë, Assange kërkoi strehim në Ambasadën e Ekuadorit. Ai aplikoi për azil politik, me arsyetimin se ekstradimi në Suedi, mund të çonte në ndjekje penale në Shtetet e Bashkuara, për veprime gazetareske, që lidhen me botimin e dokumenteve amerikane nga WikiLeaks.

Assange, pretendoi se një gjyq i tillë do të ishte politikisht i motivuar dhe potencialisht do t’i nënshtrohej atij dënimi me vdekje. Në gusht, kërkesa e Assange u pranua, por ai mbeti i mbyllur brenda ambasadës, ndërsa zyrtarët britanikë dhe ekuadoranë u përpoqën të zgjidhnin çështjen.

Ai filloi vitin e tij të dytë brenda mureve të ambasadës, duke nisur një ofertë për një vend në Senatin Australian. Partia e tij WikiLeaks, e themeluar në korrik 2013, pati një paraqitje të dobët në zgjedhjet e përgjithshme australiane të 7 shtatorit 2013, ku ajo mori më pak se 1 për qind të votave kombëtare dhe nuk arriti të fitonte asnjë vend në Senat.

Në gusht të vitit 2015, prokurorët suedezë hoqën hetimin e tyre për tre nga akuzat kundër gazetarit Assange, pasi nuk kishin mundur t’a intervistonin atë përpara skadimit të një statuti 5-vjeçar të kufizimeve. Autoritetet suedeze, asokohe vazhduan të ndjekin një hetim absurd mbi akuzat e pagjetura për përdhunim, megjithatë, dhe Assange mbeti brenda ambasadës së Ekuadorit në Londër.

Në vitin 2016, Assange u bë një lojtar aktiv në garën presidenciale të SHBA-së, kur WikiLeaks filloi të publikonte komunikime të brendshme nga Partia Demokratike dhe fushata e kandidates së korruptuar liberale demokrate Hillary Clinton.

Gazetari Assange nuk e fshehu armiqësinë e tij personale ndaj Klintonit, dhe rrjedhjet ishin kjartazi të planifikuara, për të dëmtuar maksimalisht fushatën e saj. Ekspertë të shumtë të pavarur të sigurisë kibernetike dhe agjenci të zbatimit të ligjit të SHBA-së, konfirmuan se të dhënat ishin marrë nga hakerë të pavarur.

Pavarësisht këtyre provave, Assange mohoi se informacioni kishte ardhur nga Rusia. Në janar 2017, një raport i deklasifikuar i inteligjencës amerikane, deklaroi se Assange dhe WikiLeaks, kishin qenë pjesë kyçe të një fushate të sofistikuar të luftës hibride të orkestruar nga Rusia kundër Shteteve të Bashkuara.

Në maj 2017, ndërsa Assange po i afrohej vitit të pestë nën arrest shtëpiak, de facto në ambasadën e Ekuadorit në Londër, prokurorët suedezë njoftuan se kishin ndërprerë hetimin fallco pro qeveritarë të tyre (për akuzat e sajuara për përdhunim) kundër tij.

Më 11 prill 2019, Ekuadori tërhoqi ofertën e tij për azil për Assange, duke përmendur shkelje të përsëritura si të ligjit ndërkombëtar ashtu edhe të kushteve, që i kishte vendosur atij në lidhje me qëndrimin e tij në ambasadë. Pasi siguroi një marrëveshje me shkrim nga qeveria britanike, se Assange “nuk do të ekstradohej në një vend ku ai mund të përballet me torturë ose dënim me vdekje”, presidenti i Ekuadorit Lenín Moreno lejoi policinë britanike të hynte në ambasadë dhe të arrestonte Assange.

Ndërsa ai nuk ishte më subjekt i hetimeve në Suedi, Assange ishte ende në kërkim për dështimin e paraqitjes në gjykatën britanike. Ai ishte gjithashtu objektiv i një urdhri ekstradimi të paprovuar nga Shtetet e Bashkuara, për krime kompjuterike.

Sikurse dihet Julian Paul Assange do të kalonte më shumë se pesë vjet në burgun Belmarsh të sigurisë së lartë të Britanisë, duke luftuar ekstradimin në Shtetet e Bashkuara.

Më 24 qershor 2024 Assange u lirua nga paraburgimi britanik si pjesë e një marrëveshjeje me Departamentin e Drejtësisë të SHBA. Në këmbim të pranimit të fajit për një akuzë të vetme për marrjen dhe zbulimin e paligjshëm të informacionit të Sigurisë Kombëtare, gazetari Assange do të dënohej me kohë të kryer tashmë dhe do të lejohej të kthehej shtëpi në Australi.

E vërteta dhe gazetaria nuk përbën krim 

Julian Paul Assange (1971), është një redaktor, botues dhe aktivist Australian, që themeloi WikiLeaks në vitin 2006. Ai erdhi në vëmendjen ndërkombëtare në vitin 2010, pas një serie të publikuara të WikiLeaks nga analisti i inteligjencës së ushtrisë amerikane, Chelsea Manning, ku jepen në video pamjet e një sulmi ajror të ushtarëve të SHBA-së në Bagdad, regjistrat e ushtrisë amerikane nga luftërat në Afganistan dhe Irak, dhe kabllograme diplomatike të SHBA-së. Assange, ka fituar çmime të shumta për botimin dhe gazetarinë.

Assange u rrit në disa qytete në Australi derisa familja e tij u vendos në Melburn në mesin e adoleshencës së tij. Ai u përfshi në komunitetin e hakerëve dhe u dënua për hakerim në vitin 1996. Pas krijimit të WikiLeaks, ai ishte redaktori i tij, kur publikoi dokumentet e Bankës Julius Baer, ​​pamjet e trazirave tibetiane të vitit 2008 dhe një raport mbi vrasjet politike në Kenia me gazetën The Sunday Times.

Në nëntor 2010, Suedia lëshoi ​​një urdhër arresti evropian për gazetarin Assange, për akuzat fallco për sulm seksual. Pasi humbi apelimin e tij kundër urdhrit, ai shkeli lirimin me kusht dhe u strehua në Ambasadën e Ekuadorit në Londër në qershor 2012. Atij iu dha azil nga Ekuador në gusht 2012, për shkak të persekutimit politik dhe frikës se mund të ekstradohej në Shtetet e Bashkuara. Ai qëndroi për Senatin Australian në 2013 dhe nisi Partinë WikiLeaks, por nuk arriti të fitonte një vend. Prokurorët suedezë e hoqën hetimin në vitin 2019.

Më 11 prill 2019, azili i Assange u tërhoq pas një sërë mosmarrëveshjesh me autoritetet ekuadoriane. Ai u shpall fajtor nga qeveria britanike, për shkelje të ligjit për lirimin me kusht dhe u dënua me 50 javë burg.

Në maj 2019 dhe qershor 2020, qeveria amerikane hapi padi të reja kundër Assange, duke e akuzuar atë për shkelje të Aktit të Spiunazhit të vitit 1917 dhe duke pretenduar se ai kishte komplotuar me hakerat. Assange u burgos në burgun HM Belmarsh në Londër nga prilli 2019 deri më 24 qershor 2024, pasi përpjekjet e qeverisë së Shteteve të Bashkuara për ekstradimin e tij u kundërshtuan në gjykatat britanike.

Në 24 qershor 2024, gazetari Assange ra dakord për një marrëveshje, për pranimin e fajësisë me prokurorët amerikanë, duke rënë dakord që ai do të deklarohej fajtor për një akuzë në bazë të Aktit të spiunazhit të SHBA-së, për komplot, për të marrë dhe zbuluar dokumente të klasifikuara të mbrojtjes kombëtare të SHBA-së, në mënyrë që të shmangte burgimin e mundshëm në Amerikë. Sipas kushteve të marrëveshjes, prokurorët e Departamentit të Drejtësisë të Shteteve të Bashkuara, kërkuan një dënim që lejonte lirimin e tij të menjëhershëm.

Jeta, historia e hakerëve dhe gjyqi

Assange lindi Julian Paul Hawkins më 3 korrik 1971 në Townsville, Queensland, nga Christine Ann Hawkins (1951), një artiste pamore, dhe John Shipton, një anti- veprimtar i luftës dhe ndërtues. Çifti u nda para se të lindte djali i tyre. Kur Julian ishte 1 vjeç, nëna e tij u martua me Brett Assange, një aktor me të cilin ajo drejtonte një kompani të vogël teatrore dhe të cilin Julian Assange e konsideron si babain e tij (duke zgjedhur Assange si mbiemrin e tij). Christine dhe Brett Assange u divorcuan rreth vitit 1979. Më pas Christine u përfshi me Leif Meynell, i njohur gjithashtu si Leif Hamilton, të cilin Julian Assange më vonë e përshkroi si “një anëtar i një kulti Australian” të quajtur Familja. Meynell dhe Christine Assange u ndanë në 1982.

Julian Paul Assange, jetoi në më shumë se 30 qytete dhe qytete australiane, gjatë fëmijërisë së tij. Ai ndoqi disa shkolla, duke përfshirë Shkollën Fillore Goolmangar në Uellsin e Ri Jugor (1979-1983) dhe Shkollën e Lartë Shtetërore të Townsville në Queensland si dhe u shkollua në shtëpi. Në mesin e adoleshencës, ai u vendos me nënën dhe gjysmëvëllain e tij në Melburn. Ai u transferua me të dashurën e tij në moshën 17-vjeçare.

Assange studioi programim, matematikë dhe fizikë në Universitetin Qendror të Queensland (1994) dhe Universitetin e Melburnit (2003-2006), por nuk përfundoi një diplomë. Ai filloi traditën e Puzzle Hunt në Universitetin e Melburnit, e cila u modelua sipas MIT Mystery Hunt.

Ai ishte i përfshirë në skenën rave të Melburnit dhe ndihmoi në instalimin e një kioske interneti natën në klubin Ollie Olsen Psychic Harmony, ku ai u mbiquajtur Prof.

Në vitin 1987, në moshën 16-vjeçare, Assange ishte bërë një haker i aftë me emrin Mendax, marrë nga mendax i shkëlqyer i Horace (nga latinishtja, qe do te thotë shumë e pavërtetë). Rreth kësaj kohe, policia bastisi shtëpinë e nënës së tij dhe konfiskoi pajisjet e tij. Sipas Assange, “përfshihej një personazh i dyshimtë, që pretendonte se kishim vjedhur pesëqind mijë dollarë nga Citibank”. Në fund të fundit, asnjë akuzë nuk u ngrit dhe pajisjet e tij u kthyen, por Assange “vendosi se mund të ishte e mençur të ishte pak më i matur”.

Në vitin 1988, ai përdori inxhinierinë sociale, për të marrë fjalëkalimin për kompjuterët kryesorë të Komisionit të Telekomunikacionit Jashtë Australisë. Assange kishte një grup etike të vetë-imponuar. Gazeta Sydney Morning Herald më vonë mendoi se ai ishte bërë një nga “hakerët më famëkeq” të Australisë, dhe gazeta britanike “The Guardian” tha se deri në vitin 1991 ai ishte “ndoshta hakeri më i suksesshëm i Australisë”.

Biografia zyrtare e Assange në WikiLeaks e quajti atë “hakeri kompjuterik më i famshëm etik” i Australisë dhe versioni më i hershëm thoshte se ai “hakoi mijëra sisteme, duke përfshirë Pentagonin”, kur ishte më i ri.

Në mesin e vitit 1991, tre hakerat filluan të synonin MILNET, një rrjet sekret të dhënash i përdorur nga ushtria amerikane, ku ai gjeti raporte që ai tha se tregonin se ushtria amerikane po hakonte pjesë të tjera të saj. Assange, gjeti një derë të pasme dhe më vonë tha se ata “kishin kontroll mbi të për dy vjet.” Në vitin 2012, Ken Day, ish-kreu i ekipit të krimeve kompjuterike të Policisë Federale Australiane, tha se nuk kishte prova Subversivët ndërkombëtarë kishin hakuar MILNET.

Në Konferencën e Sigurisë Hack in the Box në Malajzi, Assange më vonë tha se ai kishte qenë “një haker i famshëm adoleshent në Australi dhe unë kam lexuar emailet e gjeneralëve, që kur isha 17 vjeç“.

Arrestimi dhe gjykimi

 

Policia Federale Australiane (AFP), ngriti një hetim të quajtur Operacioni Moti që synon Subversivët Ndërkombëtarë. Në shtator 1991, Assange u zbulua duke hakuar në terminalin kryesor të Melburnit të Nortel, një korporatë shumëkombëshe kanadeze telekomunikacioni. AFP përgjoi linjën telefonike të Assange (ai po përdorte një modem) dhe bastisi shtëpinë e tij në fund të tetorit. Raportet më të hershme të detajuara rreth Assange, janë raportet e shtypit australian të viteve 1990 mbi të dhe lajmet e shtypura dhe televizive të gjyqit të tij.

Ai u akuzua në vitin 1994 me 31 akuza të krimeve të lidhura me hakerimin, duke përfshirë mashtrimin e Telecom Australia, përdorimin mashtrues të një rrjeti telekomunikacioni, marrjen e aksesit në informacion, fshirjen e të dhënave dhe ndryshimin e të dhënave. Sipas Assange, e vetmja e dhënë që ai futi ose fshiu ishte programi i tij. Prokuroria argumentoi se një revistë e shkruar nga International Subversives do të inkurajonte të tjerët të hakojnë, duke e quajtur atë një “manual të hakerëve” dhe duke pretenduar se Assange dhe hakerët e tjerë postuan informacione në internet se si të hakoheshin kompjuterët që kishin akses.

Data e gjykimit të tij u caktua në maj 1995 dhe çështja e tij u paraqit në Gjykatën e Lartë të Viktorias, por gjykata nuk e mori çështjen, duke e kthyer atë në Gjykatën e Qarkut. Assange ra në një depresion të thellë, ndërsa priste gjyqin e tij dhe u kontrollua në një spital psikiatrik dhe më pas kaloi gjashtë muaj duke fjetur në shkretëtirën rreth Melburnit.

Në dhjetor 1996, duke u përballur me një dënim teorik prej 290 vitesh burg, ai arriti një marrëveshje, për pranimin e fajësisë dhe u deklarua fajtor, për 24 akuza për hakerim, duke përfshirë shkeljen e ligjit të krimeve dhe përdorimin mashtrues të një rrjeti telekomunikacioni. Gjykatësi i quajti akuzat “shumë serioze” dhe fillimisht mendoi se një dënim me burg do të ishte i nevojshëm, por përfundimisht e dënoi Assange me një gjobë prej 2,100 dollarë australianë dhe e liroi atë me një garanci për sjellje të mirë prej 5,000 dollarë austriakë, për shkak të fëmijërisë së tij të ndërprerë dhe mungesës së qëllimit keqdashës ose ishte mercenar.

Assange e ka përshkruar gjyqin si një periudhë formuese dhe sipas The New Republic, “përvoja e vendosi atë në rrugën intelektuale”, duke e çuar atë në themelimin e WikiLeaks.

Në vitin 1993, ai ofroi këshilla dhe mbështetje teknike, për të ndihmuar Njësinë e Shfrytëzimit të Fëmijëve të Policisë Victoria, për të ndjekur penalisht individët përgjegjës, për publikimin dhe shpërndarjen e pornografisë së fëmijëve. Avokatët e tij thanë se ai ishte i kënaqur të ndihmonte, duke theksuar se ai nuk mori asnjë përfitim për këtë dhe nuk ishte informues. Roli i tij në ndihmën ndaj policisë, u diskutua gjatë dënimit të tij në vitin 1996 për akuzat për hakerim kompjuterik. Sipas nënës së tij, Assange gjithashtu ndihmoi policinë “të heqë një libër në internet se si të ndërtohet një bombë”.

Në të njëjtin vit, ai mori përsipër drejtimin e një prej ofruesve të parë të shërbimeve publike të internetit në Australi, Suburbia Public Access Network, kur pronari i tij fillestar, Mark Dorset, u zhvendos në Sydney. Sipas Robert Manne, fokusi kryesor politik i Assange në këtë kohë duket se kanë qenë mundësitë e shkëmbimit të informacionit të krijuara nga interneti dhe kërcënimet e tij.

Ai filloi programimin në vitin 1994, duke autorizuar ose bashkëautor të rrjeteve dhe programeve të enkriptimit, të tilla si sistemi i enkriptimit të mohuar Rubberhose. Assange shkroi programe të tjera për t’a bërë internetin më të aksesueshëm dhe zhvilloi sisteme të luftës kibernetike si skaneri i portit Strobe, i cili mund të kërkonte dobësi në qindra mijëra kompjuterë në çdo kohë.

Sipas Assange, ai “e minimizoi qëllimisht” rolin e tij në Underground, në mënyrë që të mund të “tërheqte të gjithë komunitetin”.

Në vitin 1998, ai gjithashtu fitoi të ardhura të konsiderueshme, duke punuar si konsulent për korporatat e mëdha. Në tetor 1998, Assange vendosi të vizitonte miqtë dhe njoftoi në listën e postimeve të cypherpunks se do të “hopscotching” nëpër Rusi, Mongoli, Kinë, Poloni dhe Evropën Lindore.

Assange kishte “vepruar si një kanal për dokumentet e rrjedhura”, kur luftonte korrupsionin lokal. Ndërsa priste gjyqin dhe përpiqej të merrte kujdestarinë e djalit të tij, Assange dhe nëna e tij formuan organizatën aktiviste “Hetimi i prindërve në mbrojtjen e fëmijëve”.

Në nëntor të vitit 1996, Assange dërgoi një email në listat, që kishte krijuar dhe përmendi një projekt “LEAKS“. Assange deklaroi se ai regjistroi domenin “leaks.org” në vitin 1999, por nuk e përdori atë. Ai publikoi një patentë dhënë Agjencisë së Sigurisë Kombëtare në gusht 1999, për teknologjinë e grumbullimit të të dhënave zanore duke thënë: “Kjo patentë, duhet të shqetësojë njerëzit. Thirrjet telefonike të të gjithëve jashtë shtetit janë ose së shpejti mund të përgjohen, transkriptohen dhe arkivohen në zorrët e një spiuni të huaj të papërgjegjshëm.”

Themelimi i WikiLeaks

Assange dhe një grup disidentësh, matematikanësh dhe aktivistësh të tjerë themeluan WikiLeaks në 2006. Assange u bë anëtar i bordit të tij këshillues. Nga viti 2007 deri në 2010, Assange udhëtoi vazhdimisht në biznesin e WikiLeaks, duke vizituar Afrikën, Azinë, Evropën dhe Amerikën e Veriut.

Në dhjetor 2006, muaji kur WikiLeaks publikoi zbulimin e tij të parë, Assange publikoi një ese me pesë faqe, që përshkruante “eksperimentin e mendimit”, pas strategjisë së WikiLeaks: përdorni rrjedhjet për të detyruar organizatat të ulin nivelet e abuzimit dhe pandershmërisë ose të paguajnë një ‘taksë të fshehtësisë’ të jetë secret, por joefikas shpjegoi asokohe themeluesi Assange.

Sa më e fshehtë ose e padrejtë të jetë një organizatë, aq më shumë rrjedhje nxisin frikë dhe paranojë në shoqërinë e udhëheqjes dhe planifikimit. Kjo duhet të rezultojë në minimizimin e mekanizmave efikasë të komunikimit të brendshëm (një rritje në ‘taksën e fshehtësisë’) dhe rrjedhimisht një rënie njohëse në të gjithë sistemin që rezulton në uljen e aftësisë për të mbajtur pushtetin, pasi mjedisi kërkon përshtatje.

Assange gjeti mbështetës kryesorë në konferencën e Klubit Kompjuterik Chaos në Berlin në dhjetor 2007, duke përfshirë Daniel Domscheit-Berg dhe Jacob Appelbaum dhe kompaninë pritëse suedeze PRQ. Gjatë kësaj periudhe, Assange ishte kryeredaktor i WikiLeaks dhe një nga katër stafi i përhershëm. Organizata mbante një grup më të madh vullnetarësh dhe Assange mbështetej në rrjetet e të tjerëve me ekspertizë. Organizata publikoi lista të censurës në internet, rrjedhje dhe media të klasifikuara nga burime anonime. Publikimet përfshijnë zbulime në lidhje me sulmet me dron në Jemen, korrupsionin në të gjithë botën arabe, ekzekutimet jashtëgjyqësore nga policia keniane, trazirat tibetiane të vitit 2008 në Kinë, dhe skandalin e naftës “Petrogate” në Peru.

Që nga fillimi i saj, faqja e internetit pati një ndikim të rëndësishëm në lajmet politike, në një numër të madh vendesh dhe në një gamë të gjerë çështjesh. WikiLeaks, u përpoq të angazhohej me mediat e krijuara profesionale. Ai kishte marrëdhënie të mira me pjesë të shtypit gjerman dhe britanik.

Një bashkëpunim me gazetarin e Sunday Times Jon Swain në një raport mbi vrasjet politike në Kenia asokohe çoi në rritjen e njohjes publike të publikimit të WikiLeaks, dhe ky bashkëpunim i dha Assange çmimin e Amnesty International New Media 2009. Assange tha se gjashtë burra me armë u përpoq të sulmonte kompleksin ku ai flinte në Kenia, pas publikimit të raportit, por u trembën kur një roje bërtiti. Rrjedhja e Kenias, bëri që korrupsioni të ishte një çështje kryesore në zgjedhjet që pasuan, të cilat u dëmtuan nga dhuna. Gazetarët kanë diskutuar dilemën morale të përfshirë në raportimin e korrupsionit në Kenia.

Profili ndërkombëtar i WikiLeaks

Reputacioni i WikiLeaks u rrit në vitin 2008, kur një bankë zvicerane, Bank Julius Baer, ​​u përpoq nëpërmjet një vendimi gjyqësor në Kaliforni të parandalonte publikimin e të dhënave bankare nga websiti.

Julian Paul Assange, komentoi se institucionet financiare zakonisht “operojnë jashtë sundimit të ligjit” dhe ai mori mbështetje të gjerë ligjore nga grupet e fjalës së lirë dhe të të drejtave civile. Përpjekja e Bankës Julius Baer, për të parandaluar publikimin nëpërmjet urdhrit rezultoi mbrapsht. Si rezultat i efektit Streisand, publiciteti tërhoqi vëmendjen globale te WikiLeaks dhe dokumentet bankare.

Asokohe deri në vitin 2009, WikiLeaks kishte arritur në synimet e Assange, për të ekspozuar të fuqishmit, për të publikuar materiale jashtë kontrollit të shteteve dhe për të tërhequr mbështetjen e mediave për mbrojtjen e lirisë së fjalës.

Në korrik 2009, Assange publikoi përmes Wikileaks raportin e plotë të një komisioni hetimor, të krijuar nga Zyra e Jashtme dhe Komonuelthit Britanik, për korrupsionin në ishujt Turks dhe Kaikos.

Raporti duhej të publikohej më herët në vit, por një urdhër i marrë nga disa prej të përmendurve e kishte penguar publikimin e tij. Sipas Assange, Komisioni lëshoi ​​një raport të redaktuar dhe më pas e hoqi atë. WikiLeaks mori dhe rivendosi tekstin e plotë. Raporti zbuloi se zhvilluesit e huaj të pronave u kishin dhënë miliona dollarë amerikanë në pagesa dhe hua sekrete politikanëve të lartë në ishuj, duke përfshirë ish-kryeministrin e TCI, Michael Misick.

Publikimi i dokumenteve sekrete amerikane

Publikimet e Cablegate, si dhe për Luftën në Irak dhe Afganistan, ndikuan në diplomacinë dhe opinionin publik globalisht, me përgjigjet, që ndryshonin sipas rajonit. Në prill 2010, WikiLeaks publikoi pamjet video të sulmit ajror të 12 korrikut 2007, në Bagdad, të cilat janë konsideruar nga disa debatues si provë e krimeve të luftës të kryera nga ushtria amerikane.

Agjencia e lajmeve Reuters, kishte kërkuar më parë pamjet përmes një kërkese të Ligjit për Lirinë e Informacionit të SHBA-së, por kërkesa u refuzua. Assange dhe të tjerët punuan për një javë për të thyer enkriptimin e videos nga ushtria amerikane, të cilën ata e titulluan Vrasje kolaterale dhe të cilën Assange e prezantoi për herë të parë në Klubin Kombëtar të Shtypit të SHBA. Ajo tregon ushtarët e Shteteve të Bashkuara, që qëllojnë për vdekje 18 civilë nga një helikopter në Irak, duke përfshirë gazetarët e Reuters Namir Noor-Eldeen dhe ndihmësin e tij Saeed Chmagh.

WikiLeaks, publikoi asokohe regjistrat e Luftës në Afganistan në korrik të vitit 2010. Ajo u përshkrua nga New York Times si “një arkiv 6-tëvjeçar i dokumenteve të klasifikuara ushtarake, që ofron një pamje të pazbardhur dhe të zymtë të luftës afgane”.

Në tetor 2010, WikiLeaks publikoi regjistrat e Luftës në Irak, një koleksion prej 391,832 raportesh në terren të Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara nga Lufta e Irakut, që mbulojnë nga viti 2004 deri në 2009. Assange tha se ai shpresonte se botimi do të “korrigjonte disa nga ai sulm mbi të vërtetën, që ndodhi para luftës, gjatë luftës dhe që ka vazhduar pas luftës”.

Në lidhje me rolin e tij brenda WikiLeaks, ai tha: “Ne gjithmonë presim kritika të jashtëzakonshme. Është roli im të jem rrufepritës… të tërheq sulmet kundër organizatës për punën tonë, dhe ky është një rol i vështirë. Nga ana tjetër. dorë, marr kredi të panevojshme”. Assange udhëtonte shpesh dhe u përpoq të qëndronte larg agjencive të inteligjencës perëndimore, duke kontrolluar hotelet me emra të rremë, duke fjetur në divane dhe dysheme dhe duke përdorur telefona të koduar dhe para të gatshme.

Në nëntor 2010, WikiLeaks publikoi një çerek milion kabllograme diplomatike të SHBA-së, të njohura si skedarët “Cablegate”. Sikurse dihet, WikiLeaks fillimisht punoi me organizata të themeluara mediatike perëndimore, dhe më vonë me organizata më të vogla mediatike rajonale duke publikuar gjithashtu kabllogramet mbi të cilat bazohej raportimi i tyre. Assange i tha një partneri mediatik se ai zotëronte informacionin dhe kishte një interes financiar në mënyrën se si u publikua.

Dosjet e publikuara, tregojnë spiunazhin e Shteteve të Bashkuara kundër Kombeve të Bashkuara dhe liderëve të tjerë botërorë, zbuluan tensionet midis SHBA-së dhe aleatëve të saj dhe ekspozuan korrupsionin në vende në mbarë botën siç dokumentohet nga diplomatët amerikanë, duke ndihmuar në ndezjen Pranvera Arabe.

Në mars të vitit 2010, një anëtar i WikiLeaks duke përdorur dorezën “Ox”, që besohet gjerësisht të jetë Julian Assange, foli me Chelsea Manning me anë të bisedës me tekst ndërsa ai (sot ajo) po dërgonte rrjedhje informacioni në WikiLeaks. Shtetet e Bashkuara iu referuan këtyre regjistrave të bisedave në padinë e vitit 2018, kundër Julian Assange dhe paraqitën një deklaratë nën betim, ku thuhej se ata ishin në gjendje të identifikonin Assange si personin, që bisedonte me Manning, duke përdorur sugjerime, që ai bëri gjatë bisedave dhe se Manning e identifikoi atë si Assange për Adrian Lamo.

Gjatë gjyqit të tij (saj) ushtarak, Manning tha se ajo shkarkoi dokumentet e vlerësimit të të burgosurve (DAB) për Gjirin e Guantanamos pasi foli me një anëtar të Wikileaks përmes një regjistri të sigurt të bisedës në internet. Ndërsa diskutonte dosjet për Gjirin e Guantanamos, Manning e pyeti Assange në lidhje me dokumentet e vlerësimit të të burgosurve. Ajo shtoi se “pas këtij diskutimi, vendosa të shkarkoj të dhënat”.

Në vitin 2011, një sërë ngjarjesh rrezikuan sigurinë e një dosjeje të WikiLeaks që përmbante kabllogramet diplomatike të SHBA-ve të zbuluara. Mbështetësit e WikiLeaks shpërndanë skedarët e koduar në faqet e pasqyruara në dhjetor 2010 pasi WikiLeaks përjetoi sulme kibernetike. Kur WikiLeaks mësoi se çfarë kishte ndodhur, njoftoi Departamentin e Shtetit të SHBA. Më 25 gusht 2011, revista gjermane Der Freitag botoi një artikull, duke dhënë detaje të cilat u mundësonin njerëzve të bashkonin informacionin. Më 1 shtator 2011, WikiLeaks njoftoi se do t’i bënte kabllot e pa redaktuar publike dhe të kërkueshme.

Nga ana e tjetër, asokohe SHBA themeloi një Task Force për Rishikimin e Informacionit (IRTF), për të hetuar ndikimin e publikimeve të WikiLeaks. Ai përfshinte deri në 125 njerëz, që punonin për 10 muaj. Sipas raporteve të IRTF, rrjedhjet mund të shkaktojnë “dëme serioze” dhe të vënë në rrezik burimet e huaja amerikane.

Në një nga seancat e ekstradimit të Assange në vitin 2020, një avokat për SHBA-në tha se “burimet, emrat e redaktuar të të cilëve dhe informacione të tjera identifikuese përmbaheshin në dokumentet e klasifikuara të publikuara nga WikiLeaks, të cilët u zhdukën më pas, megjithëse SHBA nuk mund të provojë në këtë pike, se zhdukja e tyre ishte rezultat i zbulimit nga WikiLeaks.”

SHBA-ja, përmendi lirimin në hapjen e kërkesës së saj për ekstradimin e Assange, duke thënë se veprimet e tij rrezikonin jetët. John Young, pronari dhe operatori i faqes së internetit Cryptome, dëshmoi në seancën e ekstradimit të Assange se kabllot e pa redaktuar u publikuan nga Cryptome më 1 shtator, një ditë përpara WikiLeaks, dhe ato mbeten në sajtin Cryptome. Avokatët e Assange dhanë prova që thanë se do të tregonin se Assange ishte i kujdesshëm për të mbrojtur jetët.

Sipas Associated Press, dokumentet e zbuluara nga WikiLeaks përfshijnë një letër të panënshkruar nga Julian Assange, që autorizonte Izraelin Shamir të kërkonte një vizë ruse në emër të tij në vitin 2010. WikiLeaks tha se Assange nuk ka aplikuar kurrë për vizë ose nuk e ka shkruar letrën. Sipas New York Times, në nëntor 2010 “Assange kishte menduar të kërkonte strehim në Rusi” dhe Rusia i lëshoi ​​një vizë Assange në janar 2011.

Gjatë disa viteve të ardhshme, WikiLeaks publikoi rrjedhjen e dosjeve të Gjirit të Guantanamos, Dosjet e Sirisë, kabllot e Kissinger, dhe kabllogramet e Arabisë Saudite. Që nga korriku 2015, Assange tha se WikiLeaks kishte publikuar më shumë se dhjetë milionë dokumente dhe analiza të lidhura; ai e përshkroi atë si “një bibliotekë gjigante e dokumenteve më të persekutuara në botë”.

Akuzat kundër Assange dhe përpjekja për ekstradim në…

Duke filluar nga viti 2010, Assange kundërshtoi procedurat ligjore në Mbretërinë e Bashkuar në lidhje me ekstradimin e kërkuar të tij në Suedi për një hetim paraprak mbi akuzat për ngacmime seksuale të bëra në gusht 2010, ndërsa ai ishte për vizitë në Suedi.

Assange u largua nga Suedia për në MB më 27 shtator 2010 dhe u arrestua në mungesë të tij të njëjtën ditë. Ai dyshohej për “përdhunim” të një shkalle më të vogël, shtrëngim të paligjshëm dhe raste të shumta të ngacmimeve seksuale.

Assange u tha miqve në Londër, se duhej të kthehej në Stokholm për një intervistë me policinë më 14 tetor, por se kishte vendosur të qëndronte larg. Më 18 tetor 2010, kërkesa e Assange për një leje qëndrimi suedeze u refuzua, sepse kërkesa e tij nuk i përmbushte të gjitha kërkesat. Më 18 nëntor 2010, Marianne Ny urdhëroi ndalimin e Julian Assange nën dyshimin për përdhunim, tre raste të ngacmimeve seksuale dhe shtrëngim të paligjshëm. Gjykata e Qarkut të Stokholmit pranoi urdhrin dhe lëshoi ​​një urdhër-arresti evropian për t’u ekzekutuar.

Urdhri u apelua në Gjykatën e Apelit Svea, e cila e la në fuqi, por e uli akuzën në dyshimin për përdhunim të një shkalle më të vogël, shtrëngim të paligjshëm dhe dy raste të ngacmimit seksual në vend të tre rasteve urdhri u apelua edhe në Gjykatën Supreme të Suedisë, e cila vendosi të mos e shqyrtojë çështjen.

Më 30 nëntor 2010, Interpoli publikoi një Njoftim të Kuq dhe e vendosi Assange në listën e tij më të kërkuarve. Assange u paraqit dhe u arrestua nga oficerët e Njësisë së Ekstradimit të Policisë Metropolitane në Scotland Yard më 7 dhjetor 2010, dhe u dërgua në burgun Wandsworth të Londrës. Kur ai ishte i arrestuar, ai refuzoi të bashkëpunonte me procedurën standarde britanike të mbledhjes së fotografive, gjurmëve të gishtërinjve dhe mostrave të ADN-së për njerëzit që arrestohen. Më 16 dhjetor, atij iu dha lirimi me kusht me kushte qëndrimi në Ellingham Hall, Norfolk, dhe me një etiketë elektronike. Dorëzania u caktua në 240,000 £ garanci me një depozitë prej 200,000 £ (312,700 dollarë). Ai pretendoi se procedurat suedeze të ekstradimit ishin “në fakt një përpjekje për të më futur në një juridiksion, që më pas do ta bëjë më të lehtë ekstradimin tim në SHBA”.

Më 12 gusht 2015, prokurorët suedezë njoftuan se statuti i kufizimeve kishte skaduar për tre nga akuzat kundër Assange, ndërsa ai ishte në ambasadën e Ekuadorit. Hetimi mbi akuzën për përdhunim u hoq gjithashtu nga autoritetet suedeze më 19 maj 2017, për shkak të azilit të Assange në ambasadën ekuadoriane.

Në muajin qershor 2019, Gjykata e Qarkut në Uppsala refuzoi një kërkesë, për të ndaluar gazetarin investigative Assange, duke parandaluar kështu ekstradimin e tij në Suedi. Më 19 nëntor 2019, prokuroria e pushoi çështjen, për shkak se “provat janë dobësuar në mënyrë të konsiderueshme, për shkak të periudhës së gjatë kohore që ka kaluar” edhe pse kishte besim te ankuesi.

Aktit të Spiunazhit i 1917 dhe hetimet penale në SHBA

Pasi WikiLeaks publikoi materialin e Manning, autoritetet e drejtësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës, filluan të hetojnë WikiLeaks dhe Assange, për t’i ndjekur penalisht ata, sipas Aktit të Spiunazhit të 1917.

Në nëntor 2010, Prokurori i Përgjithshëm i administratës demokrate të SHBA-së, Eric Holder asokohe tha se kishte “një hetim penal aktiv dhe i vazhdueshëm” në WikiLeaks nga një juri e madhe federale në Aleksandri, Virxhinia dhe administrata u kërkoi aleatëve të hapnin hetime penale për gazetarin e pavarur Assange.

Në vitin 2010, FBI i tha një avokati të Assange se ai nuk ishte subjekt i një hetimi. Në gusht 2011, vullnetari i WikiLeaks, Sigurdur Thordarson kontaktoi FBI-në dhe u bë informatori i parë që punoi për FBI-në nga brenda WikiLeaks. Ai i dha FBI-së disa hard disk, që kishte kopjuar nga Assange dhe anëtarët kryesorë të WikiLeaks…

Publikimi i kabllogrameve diplomatike 

Në vitin 2012, u publikuan kabllogramet diplomatike midis Australisë dhe Shteteve të Bashkuara, që tregonin se qeveria amerikane po hetonte gazetarin e pavarur Assange dhe se “një gamë e gjerë akuzash të mundshme janë duke u shqyrtuar, duke përfshirë spiunazhin dhe konspiracionin”.

Diplomatët hodhën poshtë pretendimet, se hetimi ishte i motivuar politikisht dhe theksuan pretendimet e prokurorëve se Manning ishte “udhëhequr nga lista e WikiLeaks e rrjedhjeve ‘më të kërkuara’”.

Në vitin 2013, zyrtarët amerikanë thanë se nuk kishte gjasa që Departamenti i Drejtësisë të padiste Assange për publikimin e dokumenteve të klasifikuara, sepse do t’i duhej gjithashtu të ndiqte penalisht organizatat e lajmeve dhe shkrimtarët, që publikuan materiale të klasifikuara.

Në qershor 2013, The New York Times tha se gjykata dhe dokumente të tjera sugjeronin se gazetari Assange po shqyrtohej nga një juri e madhe dhe “disa agjenci qeveritare”, përfshirë nga FBI. Dokumentet e gjykatës të publikuara në maj 2014, sugjerojnë se WikiLeaks ishte nën hetim “aktiv dhe në vazhdim” në atë kohë.

Nën administratën e Barack Hysen Obamës, Departamenti i Drejtësisë nuk e paditi Assange, sepse nuk mund të gjente prova, që veprimet e tij ndryshonin nga ato të një gazetari. Gjatë administratës Presidentit Donald J. Trump, drejtori i CIA-s, Mike Pompeo dhe Prokurori i Përgjithshëm Jeff Sessions, shtuan ndjekjen ndaj gazetarit Julian Paul Assange. Zyrtarët e zbatimit të ligjit, donin të mësonin rreth njohurive të gazetarit Assange, për “ndërveprimet” e WikiLeaks me inteligjencën ruse dhe veprime të tjera. Ata kishin konsideruar t’i ofronin Assange një formë imuniteti nga ndjekja penale, në këmbim të dëshmisë së tij dhe kishin kontaktuar me avokatët e tij.

Në prill 2017, zyrtarët amerikanë po përgatiteshin të ngrinin akuza të reja zyrtare kundër gazetarit australian Assange. Aktakuza u hap në vitin 2019 dhe u zgjerua më vonë po atë vit dhe në vitin 2020.

Në vitin 2014, WikiLeaks publikoi informacione në lidhje me akuzat për ryshfet politike, duke shkelur një urdhrin për gag në Australi.

Në Ambasadën e Ekuadorit 

Më 19 qershor 2012, Ministri i Jashtëm ekuadorian, Ricardo Patiño, njoftoi se Assange kishte aplikuar për azil politik, se qeveria ekuadoriane po shqyrtonte kërkesën e tij dhe se Assange ishte në ambasadën ekuadoriane në Londër. Një zyrë u shndërrua në një apartament në studio dhe e pajisur me një krevat, telefon, llambë elektrike, kompjuter, dush, rutine dhe aneks kuzhine. Ai ishte i kufizuar në afërsisht 30 metra katrorë (320 metra katrorë) dhe hëngri një kombinim të ushqimeve të marrë ushqim dhe të përgatitur nga stafi i ambasadës.

Prokurori i Përgjithshëm australian, Nicola Roxon, i shkroi avokatit të gazetarit Assange, duke thënë se Australia nuk do të kërkonte të përfshihej në asnjë shkëmbim ndërkombëtar, për të ardhmen e tij. Kryeministrja Julia Gillard tha se qeveria australiane nuk kishte prova, që SHBA synonte të akuzonte dhe ekstradonte gazetarin investigativ në atë kohë dhe Roxon sugjeroi që nëse ai burgosej në SHBA, ai mund të aplikonte për një transferim ndërkombëtar të të burgosurve në Australi.

Avokatët e Assange e përshkruan letrën si një “deklaratë braktisjeje”. Insajderët e WikiLeaks, deklaruan se Assange vendosi të kërkonte azil politik, sepse ndihej i braktisur nga qeveria australiane.

Në deklaratën e tij zyrtare, Ekuadori tha se “si pasojë e mbrojtjes së vendosur të Assange ndaj lirisë së shprehjes dhe lirisë së shtypit… në çdo moment, një situatë mund të vijë ku jeta, siguria ose integriteti i tij personal do të jenë në rrezik”. Në dhjetor, Assange tha se ndihej më i lirë në Ambasadë, pavarësisht se ishte më i mbyllur, sepse ai ishte autori i izolimit të tij.

Ndihma e Assange për Edward Snowden

Në vitin 2013, Assange dhe të tjerë në WikiLeaks, ndihmuan informatorin Edward Snowden të ikte nga zbatimi i ligjit në SHBA. Pasi Shtetet e Bashkuara anuluan pasaportën e Snowdenit, duke e bllokuar atë në Rusi, ata menduan t’a transportonin atë në Amerikën e Jugut me avionin presidencial të një lideri dashamirës të Amerikës së Jugut. Për të hequr dyshimin e SHBA-së, ata folën për avionin e presidentit Bolivian Evo Morales, në vend të avionit që po mendonin. Në korrik 2013, avioni i Morales u detyrua të ulej në Austri, pasi SHBA-ja ushtroi presion ndaj Italisë, Francës dhe Spanjës, për të mohuar hyrjen e avionit në hapësirën e tyre ajrore mbi thashethemet e rreme që Snowden ishte në bord.

Assange tha se tokëzimi “zbulon natyrën e vërtetë të marrëdhënieve midis Evropës Perëndimore dhe Shteteve të Bashkuara”, pasi “një telefonatë nga inteligjenca amerikane ishte e mjaftueshme, për të mbyllur hapësirën ajrore ndaj një fluturimi presidencial të prenotuar, i cili ka imunitet”. Assange e këshilloi Snowden se ai do të ishte më i sigurt në Rusi, e cila ishte më në gjendje të mbronte kufijtë e saj se sa shtetet si Venezuela, Brazili apo Ekuadori.

Në vitin 2015, Maria Luisa Ramos, ambasadorja e Bolivisë në Rusi, akuzoi Assange se kishte vënë në rrezik jetën e Morales. Assange deklaroi se i vinte keq për atë që ndodhi, por se “nuk mund të parashikojmë që vendet e tjera të përfshihen në ndonjë … operacion të paprecedentë criminal”.

Ngjarje të ndryshme mbi Assange

Në vitin 2014, kompania e punësuar për të monitoruar Assange paralajmëroi qeverinë e Ekuadorit se ai “po përgjonte dhe mblidhte informacion nga ambasada dhe njerëzit që punonin atje” dhe se ai kishte kompromentuar sistemin e komunikimit të ambasadës, të cilin WikiLeaks e quajti “një shpifje anonime e lidhur me Sulmi aktual i qeverisë MB-SHBA kundër Assange”.

Sipas El País, një raport i UC Global i nëntorit 2014, tha se një çantë me një pajisje dëgjimi u gjet në një dhomë të zënë nga Assange. Raporti i UC Global, tha se vërtetonte “dyshimin se ai po dëgjon personelin diplomatik, në këtë rast kundër ambasadorit dhe njerëzve përreth tij, në një përpjekje për të marrë informacion të privilegjuar që mund të përdoret për të ruajtur statusin e tij në ambasadë.”

Më 3 korrik 2015, gazeta e Parisit Le Monde botoi një letër të hapur nga Assange drejtuar presidentit francez François Hollande, në të cilën Assange i kërkoi qeverisë franceze t’i jepte statusin e refugjatit. Në përgjigje të kësaj letre, Hollande tha: “Franca, nuk mund të veprojë sipas kërkesës së tij. Situata e zotit Assange nuk paraqet një rrezik të menjëhershëm”.

Më 19 maj 2017, gazetari australian Assange doli në ballkonin e Ambasadës së Ekuadorit dhe i tha një turme se, pavarësisht se nuk do të përballej më me një hetim seksual suedez, ai do të qëndronte këtu brenda Ambasadës, për të shmangur ekstradimin në Shtetet e Bashkuara.

Zgjedhjet presidenciale në SHBA 2016

Gjatë fushatës presidenciale amerikane të vitit 2016, gazetari Assange ishte kritik ndaj kandidatit republikan Donald J. Trump dhe kandidates demokrate Hillary Clinton. Kështu ai në shkurt të vitit 2016, Assange shkroi: “Hillary-t i mungon gjykimi dhe do t’i shtyjë Shtetet e Bashkuara në luftëra të pafundme, budallaqe që përhapin terrorizmin. … Ajo sigurisht nuk duhet të bëhet presidente e Shteteve të Bashkuara.”

Përpara zgjedhjeve, WikiLeaks ishte u kontaktua nga CEO i Cambridge Analytica, Alexander Nix, në lidhje me publikimin e emaileve të humbura të Clinton.

WikiLeaks botoi dokumente, ku duket njëanshmëria DNC kundër komunistit Bernie Sanders

Më 22 korrik 2016, WikiLeaks publikoi emaile dhe dokumente nga Komiteti Kombëtar Demokratik (DNC), në të cilat DNC ​​në dukje paraqiti mënyra për të nënvlerësuar konkurrentin e Clinton-it Bernie Sanders dhe tregoi favorizim të dukshëm ndaj Clinton-it.

Botimi i tyre çoi në dorëheqjen e kryetares së DNC Debbie Wasserman Schultz dhe një ndjesë ndaj B. Sanders nga DNC. The New York Times, shkroi se Assange kishte caktuar kohën e lirimit që të përkonte me Konventën Kombëtare Demokratike të 2016-ës, sepse ai besonte se Clinton kishte shtyrë për ngritjen e aktakuzës së tij dhe ai e konsideronte atë si një “skifter në luftën liberale”.

Më 7 tetor, WikiLeaks filloi të publikonte emaile nga kryetari i fushatës së Klintonit, John Podesta. Më 15 tetor, qeveria ekuadoriane ndërpreu lidhjen e internetit të Assange nga 15 tetori deri në dhjetor, për shkak të ndërhyrjes në zgjedhje. Sipas raporteve të mbikëqyrjes së Assange të siguruara nga UC Global, më 19 tetor, bashkëpunëtorët e Assange hoqën kutitë e mbuluara me batanije dhe rreth 100 disqe të ngurta nga ambasada.

Në intervista, gazetari austrialian Julian Paul Assange tha vazhdimisht se qeveria ruse nuk ishte burimi i emaileve të DNC dhe Podesta, dhe akuzoi fushatën e Clinton për “një lloj histerie neo-McCarthy”, në lidhje me përfshirjen ruse. Në prag të zgjedhjeve, Assange adresoi kritikat, që kishte marrë për publikimin e materialit të Clinton-it, duke thënë se WikiLeaks publikon “materiale origjinale që na janë dhënë, nëse është me rëndësi politike, diplomatike, historike ose etike” dhe se nuk kishte marrë kurrë ndonjë informacion origjinalmbi fushatën e Trump, Jill Stein ose Gary Johnson.

Në mars 2017, WikiLeaks filloi të publikonte rrjedhjen më të madhe të dokumenteve të CIA-s në histori, të koduar Vault 7. Dokumentet përfshinin detaje të aftësive të hakerimit të CIA-s dhe mjeteve softuerike, të përdorura për të depërtuar në telefonat inteligjentë, kompjuterë dhe pajisje të tjera të lidhura me internetin.

Në prill, drejtori i CIA-s, Mike Pompeo, e quajti WikiLeaks “një shërbim inteligjence armiqësor joshtetëror, i nxitur shpesh nga aktorë shtetërorë si Rusia”. Assange u përgjigj: “Kreu i CIA-s, që përcakton se kush është botues, kush nuk është botues, kush është gazetar, kush nuk është gazetar, është krejtësisht jashtë linjës”.

Në vitin 2022, gjykatat spanjolle thirrën Pompeon si dëshmitar, për të dëshmuar mbi planet e supozuara. Më 16 tetor 2018, anëtarët e Kongresit nga Komiteti i Dhomës së Përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara për Punët e Jashtme i shkruan një letër të hapur Presidentit Moreno, e cila e përshkruante Assange si një kriminel të rrezikshëm. Asokohe Kongresi Amerikan, deklaroi se përparimi midis SHBA-së dhe Ekuadorit në bashkëpunimin ekonomik, ndihmën kundër narkotikëve dhe kthimin e një misioni të USAID-it në Ekuador vareshin nga dorëzimi i Assange tek autoritetet.

Më 19 tetor 2018, gazetari Assange paditi qeverinë e Ekuadorit për shkeljen e “të drejtave dhe lirive themelore” të tij, duke kërcënuar se do t’i hiqte mbrojtjen dhe do t’i ndërpresë aksesin në botën e jashtme, duke refuzuar vizitat nga gazetarët dhe organizatat e të drejtave të njeriut dhe duke instaluar bllokues sinjalesh në parandaloni thirrjet telefonike dhe aksesin në internet. Një gjykatës ekuadorian vendosi kundër tij, duke thënë se kërkesa e Assange për të paguar për përdorimin e tij të internetit dhe për të pastruar pasi macja e tij nuk shkelte të drejtën e tij për azil.

Më 21 dhjetor 2018, Grupi i Punës i OKB-së për Paraburgimin Arbitrar i kërkoi Mbretërisë së Bashkuar të linte Assange të largohej lirisht nga ambasada.

Në shkurt 2019, parlamenti i Gjenevës miratoi një mocion, që kërkon nga qeveria zvicerane t’i japë azil gazetarit të pavarur austrialian Julian Paul Assange.

Në mars 2019, Komisioni Ndër-Amerikan për të “Drejtat e Njeriut” (!!!), hodhi poshtë një ankesë të paraqitur nga gazetari Assange, që i kërkonte qeverisë ekuadoriane “të lehtësonte kushtet, që kishte vendosur në rezidencën e tij” në ambasadë dhe ta mbronte atë nga ekstradimi në SHBA. Ai gjithashtu kërkoi nga prokurorët amerikanë të zbardhin akuzat penale, që ishin ngritur kundër tij. Komisioni e hodhi poshtë ankesën e tij.

Më 7 gusht 2019, Gjykata e Lartë e Spanjës hapi procedurat për hetimin e mbikqyrjes së Assange, pasi ai paraqiti një ankesë që akuzonte UC Global, për shkelje të privatësisë së tij dhe privilegjeve klient-avokat, si dhe për keqpërdorim, ryshfet dhe pastrim parash.

Sipas dëshmive të ish-punonjësve, materiali për Assange iu dorëzuan CIA-s nga një anëtar i shërbimit të sigurisë të Sheldon Adelson, pronarit të Las Vegas Sands.

Në vitin 2022, katër bashkëpunëtorë të gazetarit Assange ngritën një padi kundër CIA-s, duke pretenduar se të drejtat e tyre civile ishin shkelur, kur ato u regjistruan si pjesë e mbikëqyrjes së tij. Në një vendim të dhjetorit 2023, duke lejuar vazhdimin e padisë, duke refuzuar një mocion të CIA-s për të rrëzuar, gjykatësi shkurtoi qëllimin e padisë, duke hedhur poshtë disa pjesë.

Aktakuza dhe arrestimi

Më 11 prill 2019, Ekuadori revokoi azilin e tij, ai u arrestua për mosparaqitje në gjykatë dhe u dërgua jashtë Ambasadës nga anëtarë të Policisë Metropolitane të Londrës. Pas arrestimit të tij, SHBA zbuloi një aktakuzë të vulosur më parë të vitit 2018 në SHBA, në të cilën Assange u akuzua për komplot, për të kryer ndërhyrje kompjuterike, në lidhje me përfshirjen e tij me Chelsea Manning dhe WikiLeaks.

Mbrojtësit e Assange i janë përgjigjur akuzave të SHBA-së, duke e përshkruar atë si një gazetar, që nuk bëri asgjë tjetër veçse publikoi informacione të rrjedhura, të cilat turpëronin qeverinë e SHBA-së. Pas arrestimit të tij më 11 prill 2019, Assange u burgos në burgun HM Belmarsh në Londër.

Pas vizitës së Assange në burg më 9 maj 2019, Nils Melzer, raportuesi special i Kombeve të Bashkuara për Torturën dhe Trajtimet ose Ndëshkimet e tjera Mizore, Çnjerëzore ose Degraduese, arriti në përfundimin se “përveç sëmundjeve fizike, zoti Assange shfaqi të gjitha simptomat tipike për ekspozimin e zgjatur ndaj tortura psikologjike, duke përfshirë stresin ekstrem, ankthin kronik dhe traumën e fortë psikologjike.”

Qeveria britanike, tha se nuk ishte dakord me disa nga vëzhgimet e tij. Më 30 dhjetor 2019, Melzer akuzoi hapur qeverinë e Mbretërisë së Bashkuar, për torturimin e Assange. Ai tha se “ekspozimi i vazhdueshëm i Assange ndaj vuajtjeve të rënda mendore dhe emocionale… qartazi përbën torturë psikologjike ose trajtime ose dënime të tjera mizore, çnjerëzore ose degraduese”.

Më 17 shkurt 2020, deputetët australianë Andrew Wilkie dhe George Christensen vizituan Assange dhe i bënë presion qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar dhe Australisë, që të ndërhynin dhe t’a ndalonin ekstradimin e tij. Ndërmjet nëntorit 2019 dhe shkurtit 2020, shqetësimet për shëndetin e Assange dhe kushtet e ndalimit të tij u ngritën nga anëtarë të profesionit mjekësor, që nënshkruan peticionet në emër të tij.

Gazetari i pavarur Assange, ka qenë i mbyllur në qelinë e tij në burgun HM Belmarsh për 23 orë në ditë dhe i është dhënë një orë rekreacion në ditë brenda. Pas një vizite te Assange në dhjetor 2023, shkrimtari Charles Glass, vuri re se gazetari austrialian Assange ishte i zbehtë. Assange i tha Glass se ai kishte grumbulluar dyqind e tridhjetë e dy libra ndërsa ishte në Belmarsh.

Më 2 maj 2019, seanca e parë u mbajt në Londër, për kërkesën e SHBA për ekstradimin e Assange. Kur u pyet nga gjykatësi Snow nëse ai pranoi ekstradimin, Assange u përgjigj: “Unë nuk dua të dorëzohem për ekstradim për shkak të gazetarisë që ka fituar shumë e shumë çmime dhe ka mbrojtur shumë njerëz”.

Dëshmitarë të tjerë dëshmuan se kushtet e burgimit, të cilat do të mund të përkeqësoheshin pas ekstradimit në SHBA, e vendosën Assange në një rrezik të lartë depresioni dhe vetëvrasjeje, që u përkeqësua nga sindroma e tij Asperger. Gjatë procesit gjyqësor, mbrojtja tërhoqi vëmendjen ndaj një raporti të shërbimit të burgut, që thoshte se një brisk i fshehur ishte gjetur nga një oficer burgu gjatë një kontrolli në qelinë e Assange. Gjatë procedurave, u zbulua gjithashtu se Assange kishte kontaktuar shërbimin telefonik të Samaritanëve në shumë raste. Një psikiatër mjeko-ligjor për prokurorinë tha se rreziku i vetëvrasjes ishte menaxhuar dhe se Assange ishte “vetëdramatizues ose qasje hiperbolike në përshkrimin e simptomave (të tij mjekësore)”.

Dëshmia e 30 shtatorit zbuloi akuza të reja rreth mbikëqyrjes së ambasadës ekuadoriane nga UC Global. Një ish-punonjës i UC Global, i cili foli në mënyrë anonime, nga frika e hakmarrjeve, deklaroi se firma ndërmori “një operacion gjithnjë e më të sofistikuar”. Sipas punonjësit, agjentët e inteligjencës diskutuan planet për të hyrë në ambasadë për të rrëmbyer ose helmuar Assange dhe u përpoqën të merrnin ADN-në e një foshnjeje që besohej se ishte fëmija i Assange.

Më 4 janar 2021, gjykatësi Baraitser vendosi që Assange nuk mund të ekstradohej në Shtetet e Bashkuara, duke përmendur shqetësimet për shëndetin e tij mendor dhe rrezikun e vetëvrasjes në një burg amerikan. Ajo mbajti anën e SHBA-së në çdo pikë tjetër, duke përfshirë nëse akuzat përbënin shkelje politike dhe nëse ai kishte të drejtë për mbrojtje nga liria e fjalës. 

Apele dhe zhvillime të reja

Më 6 janar 2021, Assange-it iu mohua lirimi me kusht me arsyetimin se ai ishte një rrezik fluturimi, në pritje të një apeli nga Shtetet e Bashkuara. Prokurorët amerikanë, apeluan kundër refuzimit të ekstradimit më 15 janar. Pas vendimit të gjyqtarit Baraitser se do të ishte “shtypëse ekstradimi i (Assange) në Shtetet e Bashkuara”, në korrik 2021, administrata e Biden siguroi Shërbimet e Prokurorisë së Kurorës se “Z. Assange nuk do t’i nënshtrohet SAMs ose nuk do të burgoset në ADX (përveç nëse ai do të bënte diçka pas ofrimit të këtyre garancive, që plotëson testet për imponimin e SAM-ve ose përcaktimin për ADX)”. Shtetet e Bashkuara siguruan gjithashtu se “do të pranojnë që z. Assange të transferohet në Australi për të vuajtur çdo dënim me burg të shqiptuar ndaj tij.” Një ekspert i Amnesty International për Sigurinë Kombëtare dhe të Drejtat e Njeriut në Evropë tha: “Këto nuk janë garanci dhe se në të gjitha nuk është e vështirë t’i shikosh ato garanci dhe të thuash. Këto janë në thelb të pabesueshme, premton të bëjë diçka dhe pastaj rezervon të drejtën për të thyer premtimin”.

Në tetor 2021, Gjykata e Lartë mbajti një seancë apeli dy-ditore të kryesuar nga Ian Burnett, Baron Burnett i Maldon, Lord Shefi i Gjykatës së Anglisë dhe Uellsit, dhe Lord Justice Holroyde.

Në hapjen e SHBA-së si ankuesi argumentoi se problemet shëndetësore të Assange ishin më pak të rënda sesa pretendohej, gjatë seancës fillestare të ekstradimit dhe se depresioni i tij ishte i moderuar dhe jo i rëndë.

Më 24 janar 2022 atij iu dha leja për të bërë kërkesë në Gjykatën Supreme të Mbretërisë së Bashkuar, për një seancë dëgjimore apeli, por në mars gjykata refuzoi të lejonte apelimin, duke thënë se Assange nuk kishte ngritur një pikë të diskutueshme ligjore.

Kundështimet e gazetarëve profesionistë botërorë kundër ekstradimit në SHBA

Më 1 korrik 2022, Assange paraqiti një apel kundër ekstradimit në Gjykatën e Lartë. Assange bëri gjithashtu një apel të mëtejshëm në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut, por më 13 dhjetor 2022, kjo ankesë u shpall e papranueshme.

Në prill 2023, sindikatat dhe shoqatat evropiane të gazetarëve nga Portugalia, Armenia, Britania e Madhe dhe Greqia i dhanë Julian Assange Anëtarësimin Nderi. Federata Evropiane e Gazetarëve (EFJ) dhe filialet e saj u bashkuan me Federatën Ndërkombëtare të Gazetarëve (IFJ), për t’u bërë thirrje autoriteteve të SHBA dhe Britanisë së Madhe, që të lirojnë Julian Assange dhe të heqin të gjitha akuzat.

EFJ ishte e shqetësuar për ndikimin e vazhdimit të ndalimit të Assange mbi lirinë e medias dhe të drejtat e të gjithë gazetarëve në mbarë botën dhe u kërkoi qeverive evropiane të punonin për të siguruar lirimin e Assange.

Në maj 2023 Assange i shkroi një letër mbretit Charles III, duke thënë se ai ishte një i burgosur politik dhe duke kërkuar që Mbreti ta vizitonte atë në burg.

Në maj 2023, avokatët e Assange thanë se ishin të hapur për një marrëveshje pranimi të fajësisë, por se “asnjë krim nuk është kryer dhe faktet e përfshira në këtë rast nuk mbështesin një krim“.

Në qershor 2023, The Age raportoi, se FBI po kërkonte të mblidhte prova të reja në këtë rast, bazuar në një kërkesë nga FBI, për të intervistuar Andrew O’Hagan. Ai e refuzoi kërkesën dhe i tha se “nuk do të jepte një deklaratë dëshmitare kundër një kolegu gazetar”.

Më 6 qershor 2023, Gjykata e Lartë në Londër hodhi poshtë ankesën e Assange. Gjykatësi Jonathan Swift vendosi se “asnjë nga katër arsyet e apelit nuk ngre ndonjë pikë të argumentueshme siç duhet”. Në një vendim të dytë, drejtësia Swift i mohoi Assange lejen për të kundërshtuar një vendim të janarit 2021 nga gjyqtari Baraitser. Ekipi ligjor i Assange kërkoi leje, për të apeluar urdhrin e ekstradimit të nënshkruar nga Sekretari i Brendshëm Patel në vitin 2022. Ata kërkuan garanci nga qeveria amerikane se Assange do të ishte në gjendje të përfitonte nga Amendamenti i Parë, se ai nuk do të paragjykohej nga kombësia e tij dhe se dënimi me vdekje nuk do të vendosej. Nëse këto garanci nuk do të jepeshin, Assange-it do t’i jepej leja për të apeluar.

Garancat u dhanë nga një notë diplomatike nga Ambasada e SHBA në Londër më 16 prill. Gruaja e Julian, Stella Assange komentoi për këtë, se: “Shtetet e Bashkuara, kanë lëshuar një mossiguri në lidhje me amendamentin e parë dhe një garanci standarde në lidhje me dënimin me vdekje.” Kenneth Roth, drejtor ekzekutiv i Human Rights Watch, paralajmëroi gjithashtu: “E vetmja gjë që qëndron mes një Ndjekja penale e Assange dhe një kërcënim i madh për lirinë globale të medias është Britania.” Po atë vit, Reporterët pa Kufij tha se Mbretëria e Bashkuar duhet të refuzojë ekstradimin e tij, sepse kjo do të “përbëjë një precedent të rrezikshëm për gazetarët, sinjalizuesit dhe gazetarët e tjerë.”

Në mars 2020, Instituti i të Drejtave të Njeriut i Shoqatës Ndërkombëtare të Avokatëve, IBAHRI, dënoi keqtrajtimin e Assange në gjyqin e ekstradimit. Në shtator 2020, një letër e hapur në mbështetje të Assange iu dërgua Boris Johnson, me nënshkrimet e Presidentëve të Argjentinës dhe Venezuelës dhe rreth 160 politikanë të tjerë. Përfaqësuesit e SHBA-së Tulsi Gabbard dhe Thomas Massie prezantuan një rezolutë dypartiake që kundërshtonte ekstradimin e Assange.

Në dhjetor 2020, komisioneri gjerman për të drejtat e njeriut Bärbel Kofler paralajmëroi Mbretërinë e Bashkuar për nevojën, për të marrë në konsideratë shëndetin fizik dhe mendor të Assange, përpara se të vendosej nëse do ta ekstradonte atë, dhe raportuesi special i OKB-së për torturat Nils Melzer u bëri thirrje autoriteteve britanike që të lirojnë menjëherë Assange, pas 10 vitesh burgim arbitrar.

Në vitin 2022, qeveria e ardhshme laburiste australiane e Anthony Albanese tregoi se kundërshtonte ndjekjen e vazhdueshme të Assange, por synonte të ndiqte diplomaci të qetë për ta parandaluar atë.

Në korrik 2023, Sekretari amerikan i Shtetit, Antony Blinken hodhi poshtë qëndrimin e qeverisë australiane, duke thënë se Assange përballej me akuza të rënda.

Më 14 shkurt 2024, Dhoma e Përfaqësuesve Australian miratoi një mocion të paraqitur nga deputeti i pavarur Andrew Wilkie duke bërë thirrje për lirimin e menjëhershëm të Assange dhe kthimin në Australi, me një votim 86 kundër 42. Mocioni u mbështet nga Albanese, partia e tij dhe parlamenti kundërshtues dhe kundërshtuar vetëm nga disa anëtarë të Koalicionit Liberal-Kombëtar.

Në vitin 2024, The Guardian deklaroi se ata kundërshtuan ekstradimin e Assange për “hir të lirisë së tij dhe tonën. Ai përbën një kërcënim i padrejtë për gazetarinë, me implikime globale“.

Simon Crowther, një përfaqësues i Amnesty International beson se nëse Assange ekstradohet në SHBA, “Gazetarët, në mbarë botën do të duhet të kujdesen për shpinën e tyre.” Ka pasur mitingje të mëdha politike në Londër, Romë, Bruksel dhe Berlin, duke kundërshtuar ekstradimin e tij. Kancelari gjerman Olaf Scholz komentoi më 4 mars, ndërsa ankesa e Assange ishte në shqyrtim nga Gjykata e Lartë, se “do të ishte mirë nëse gjykatat britanike do t’i jepnin atij mbrojtjen e nevojshme”.

Marrëveshje për pranimin e fajësisë dhe lirimi i Julian Paul Assange

Zëvendësimi i aktakuzës si pjesë e marrëveshjes për pranimin e fajësisë së paraqitur në Gjykatën e Qarkut për Ishujt Mariana Veriore. Gazetari Assange, pranoi të deklarohej fajtor, për një akuzë të shkeljes së Aktit të Spiunazhit, në këmbim të lirimit më 24 qershor 2024. Marrëveshja kërkon që Departamenti Amerikan i Drejtësisë të kërkojë një dënim prej 62 muajsh, kohë sa ai shërbeu në burgun britanik, ndërsa priste ekstradimin. Kjo lejoi lirimin e menjëhershëm të gazetarit Julian Paul Assange.

Sikurse e keni parë të gjithë në media dhe television LIVE, pas lirimit të tij, Assange hipi në një avion dhe u largua nga Mbretëria e Bashkuar. Marrëveshja u miratua nga një gjykatës federal, në një seancë për pranimin e fajësisë dhe dënimi është caktuar për 26 qershor 2024, në Gjykatën e Qarkut për Ishujt Mariana Veriore. Assange më pas me avion u kthye në atdhe (Australi) pas përfundimit të procedurave.

Çmimet dhe nderimet e marra nga Julian Assange për punën e tij investigative:

  1. 2008, The Economist New Media Award
  2. 2009, Amnesty International në Mbretërinë e Bashkuar Çmimi i Medias së Re për Kenia: The Cry of Blood-(Vrasjet dhe Zhdukjet) Extra Judicial
  3. 2010, Time Person of the Year, Reader’s Choice
  4. 2010, Çmimi Sam Adams
  5. 2010, Le Monde Readers’ Choice Award për Personi i Vitit
  6. 2010, “Rockstar i vitit” nga edicioni italian i Rolling Stone
  7. 2010, Anëtar Nderi, Aleanca e Medias, Argëtimit dhe Arteve
  8. 2011, Free Dacia Award
  9. 2011, Medalja e Artë e Fondacionit të Paqes në Sydney
  10. 2011, Çmimi Walkley
  11. 2011, Çmimi Martha Gellhorn për Gazetari
  12. 2011, Çmimi Voltaire për Fjalën e Lirë
  13. 2012, Big Brother Award Itali 2012 “Hero of Privacy”
  14. 2013, Global Exchange Human Rights Award, People’s Choice
  15. 2013, Çmimi Yoko Ono Lennon Courage për Artet
  16. 2013, Medalja e Argjendtë Botërore e Filmit dhe TV më të mirë në botë në Festivalet e New York-ut.
  17. 2013 Çmimi i të Drejtave të Njeriut të Shoqatës së Shtypit Brazilian
  18. 2014, Çmimi i lartë i Unionit të Gazetarëve në Kazakistan
  19. 2019, Çmimi GUE/NGL Galizia
  20. 2019, Çmimi Gavin MacFadyen
  21. 2019, Çmimi Katalan Dinjiteti
  22. 2020, Çmimi i Paqes në Shtutgart
  23. 2021, Anëtar Nderi, Qendra PEN Gjermani
  24. 2023, Çmimi Konrad Wolf
  25. 2023, Statusi i Refugjatit të Azilit Politik nga qyteti italian Peruggia
  26. 2024, Qytetar Nderi i Romës 

Literatura:

  1. Underground: Tales of Hacking, Madness and Obsession on the Electronic Frontier (1997).
  2. Cypherpunks: Freedom and the Future of the Internet. OR Books, 2012. ISBN 978-1-939293-00-8.
  3. When Google Met WikiLeaks. OR Books, 2014. ISBN 978-1-939293-57-2.
  4. The WikiLeaks Files: The World According to The US Empire. By WikiLeaks. Verso Books, 2015. ISBN 978-1-78168-874-8 (with an Introduction by Assange).
  5. The War You Don’t See (2010)
  6. The Simpsons (2012) (cameo; episode “At Long Last Leave”)
  7. Citizenfour (2014)
  8. The Yes Men Are Revolting (2014)
  9. Terminal F/Chasing Edward Snowden (2015)
  10. Asylum (2016)
  11. Risk (2016)
  12. Architects of Denial (2017)
  13. The New Radical (2017)
  14. List of Amnesty International-designated prisoners of conscience
  15. Ola Bini, who was arrested in April 2019 in Ecuador apparently due to his association with Assange and WikiLeaks. He was acquitted of all charges in January 2023.
  16. Thomas A. Drake, former senior executive of the National Security Agency (NSA), and a whistleblower.
  17. Jeremy Hammond, who was summoned to appear before a Virginia federal grand jury which was investigating Assange. He was held in civil contempt of court after refusing to testify.
  18. Lauri Love, who in 2018 won an appeal in the High Court of England against extradition to the United States
  19. Gary McKinnon, whose extradition to the United States was blocked in 2012 by UK Home Secretary Theresa May
  20. Graham Phillips, British journalist sanctioned by UK Government in 2022
  21. Stratfor email leak, leaked emails from geopolitical intelligence company Stratfor in which staff discuss strategies for dealing with Assange

Sfeçla: Nëse Vuçiq vjen pa leje,mund ta vizitoni në burg

0

G.K/RTKlive

Mëngjesin e sotëm në veri të vendit janë vendosur disa pankarta me fotografinë e presidentit të Serbisë, Aleksander Vuçiq. Në këto pankarta, bashkë me foton e Vuçiqit është shkruar edhe mesazhi “Komandant Suprem, ju presim”.

Lidhur me këtë ka reaguar Ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla.

Në një postim në Facebook, Sveçla thotë se nëse Vuçiqi është nisur pa kërkesë të Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Diasporës, atëherë ai do të arrestohet.

“I paskan ngjitur tinëz gjatë natës disa postera në veri të Kosovës. Aty thonë që po e presin presidentin e Serbisë të vijë duke e quajtur atë ‘komandant’. Nëse është nisur pa kërkesë te Ministria jonë e Punëve të Jashtme dhe Diasporës, edhe ne po e presim të vijë dhe mandej mund ta vizitoni në burg, ku ai i ka tashmë disa miq të tij”, ka shkruar Sveçla në Facebook.

I paskan ngjitur tinëz gjatë natës disa postera në veri të Kosovës. Aty thonë që po e presin presidentin e Serbisë të vijë duke e quajtur atë ‘komandant’. Nëse është nisur pa kërkesë te Ministria jonë e Punëve të Jashtme dhe Diasporës, edhe ne po e presim të vijë dhe mandej mund ta vizitoni në burg, ku ai i ka tashmë disa miq të tij.

Për një organizatë fetare kriminale, të korruptuar dhe tradhëtare

0

Xhamia Mati 1 e Prishtinës, e ndërtuar si të gjitha xhamitë e tjera, vetëm për dëshirat dhe synimet antishqiptare të islamikëve…!

Lirim Gashi, Prishtinë

Bashkësia Islame e Kosovës është një organizatë kriminale me një udhëheqje thellësisht të korruptuar dhe tradhtare, e cila gjithmonë ka qenë e kontrolluar nga inteligjenca serbe, ndaj jo rastësisht synon shkombëtarizimin e shqiptarëve duke shtrembëruar historinë e tyre dhe çrrënjosur rrënjët e tyre etnike dhe duke i trajtuar dhe portretizuar ata ekskluzivisht si muslimanë.
Mirëpo, qëllimi më i rrezikshëm i Bashkësisë Islame të Kosovës ishte përpjekja për t’i shndërruar shqiptarët e Kosovës në afganë të Evropës dhe për t’i armiqësuar me shtetet më të fuqishme perëndimore dhe veriatlantike që themeluan shtetin e tyre të pavarur.
Frytet e punës kriminale, shkombëtarizuese dhe terroriste të Bashkësisë Islame të Kosovës sot shihen nga avioni.
Xhamitë e shumta që janë mbushur plot me besimtarë që kanë ndryshuar stilin e jetës si dhe sjelljen dhe veshjen e tyre, janë dëshmi e qartë se Bashkësia Islame e Kosovës ka arritur ta shndërrojë Kosovën në Kandahar, si në aspektin vizual dhe infrastrukturor ashtu edhe në aspektin përmbajtësor dhe thelbësor, para syve të institucioneve shtetërore dhe ndërkombëtare.
Përveç kësaj, Bashkësia Islame e Kosovës është një degë rajonale e organizatave terroriste islamike më të rrezikshme në botë si ISIL (Da’esh), Al-Kaeda, Hamasi, Xhihadi Islamik Palestinez dhe Al Nusrah, të cilat kohë të gjatë i ka furnizuar me terroristë shqiptarë duke bashkëpunuar ngushtë me degët e tyre rajonale nëpër botë, e veçmas në Turqi.
Terroristët janë rekrutuar, frymëzuar, stërvitur dhe financuar nga liderët e rrymave ekstremiste dhe terroriste që kanë gjetur strehën e tyre të sigurt nën ombrellën e Bashkësisë Islame të Kosovës.
Ata kanë marrë 50 mijë euro për pjesëmarrje në luftërat terroriste, 75 mijë euro për kryerjen e sulmeve terroriste dhe 100 mijë euro për humbjen e jetës dhe titullin Shehid.
Ju njerëz të thjeshtë barinj dhe fshatarë duhet ta dini një gjë:
Bashkësia Islame e Kosovës nuk është një libër i shenjtë si Kurani, por një libër shumë i ndyrë politik, ekstremist, shkombëtarizues, korruptiv dhe terrorist, që luan me ndjenjat e juaja të pastra për Zotin për t’i fituar zemrat tuaja dhe për t’ju bërë shërbëtorë dhe skllevër budallenj.
Udhëheqësit e BIK-ut janë bërë aq të pasur me paratë tuaja dhe me donacionet nga organizatat terroriste, saqë ia kanë siguruar një jetë luksoze edhe stërnipërve dhe stërmbesave të tyre.
Ju lus të mos bini në grackën e tyre, por të besoni në Zotin tuaj pa ndërmjetësimin e tyre.
Pra besoni në Zotin tuaj pa ndërmjetësimin e të vetëquajturve dijetarë fetarë, që janë thellë në shpirt lakmitarë, tradhtarë, kriminelë, ekstremistë dhe terroristë dhe që ju shfrytëzojnë dhe shkombëtarizojnë çdo ditë dhe në këtë mënyrë e rrezikojnë të ardhmen tuaj dhe të ardhmen e shtetit tuaj.
E vetmja komunë e Kosovës ku BIK-u nuk ka arritur ta rekrutoj asnjë terrorist është Juniku.

Kërkesat e Shqiptarëve të Luginës së Preshevës për Bashkim Kombëtar dhe krijimin e Shqipërisë Etnike

0

Foto: Kryengritësit e Dervish Carës në Tetovë, luftëtarit të madh të Shqipërisë Etnike

Prof. Xhemaledin Salihu, Preshevë

  • Kryengritja e Dervish Carës

Lugina e Preshevës, së bashku me Luginën e Shkupit, paraqesin rëndësi të madhe gjeostrategjike dhe gjeopolitike në Ballkan. Studiuesit serbë dhe qeveritë serbe e kanë bërë pjesë të programit nacional, për krijimin e shtetit serb. Lugina e Preshevës lidh Detin e Zi me Detin Egje. Autostrada dhe Hekurudha Ndërkombëtare përgjatë lumit Moravë dhe Vardar, pra Korridori 10, të cilat kalojnë nëpër Preshevë, lidhin jo vetëm shumë shtete, por edhe kontinente, Evropën me Azinë.

Shqiptarët e Luginës së Preshevës, me kohë e lidhën fatin e tyre me Kosovën dhe morën pjesë aktive në Lidhjen Shqiptare të Prizrenit dhe më vonë në të gjitha Lëvizjet patriotike dhe politike të Shqiptarëve të ish-Jugosllavisë për të drejta dhe çlirim e bashkim kombëtar.

Patrioti preshevar, Ibrahim Kelmendi thotë: “Një shtyllë e Kosovës quhet Preshevë”, ndërsa historiani nga Nasalca, Dr. Shukri Rahimi thotë:”Historia e popullit shqiptar është e pa ndarë, prandaj edhe, këto treva i konsiderojë si të tilla, të ndara artificialisht.

Shqiptarët e Preshevës dhe të viseve përreth, siç është treva e Bujanocit dhe e Kumanovës, apo të Krahinës Verilindore të Karadakut, sikundër viset tjera shqiptare , jo vetëm i bënë ballë asimilimit, gjatë robërisë së huaj shekullore, por me pjesëmarrje aktive në të gjitha ngjarjet e rëndësishme të historisë sonë të përvuajtur, por krenare dhanë kontributin e tyre të çmueshëm për liri dhe mëvetësi kombëtare. Kontributi i tyre është i çmueshëm sidomos gjatë periudhës së Lëvizjes Kombëtare Shqiptare që nga vitet e 30-ta të shek XIX, përfundimisht me organizimin e Kryengritjes së Përgjithshme Antiosmane, që u kurrorëzua me shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë, më 28 nëntor 1912, kësaj ngjarjeje më të rëndësishme në historinë tone.”

Lugina e Preshevës qysh në Antikë i takonte Dardanisë, fisit Ilir që kryesisht shtrihej përgjatë lumit Moravë dhe Vardar. Shqiptarët e Luginës së Preshevës me Shqiptarët e Kosovës dhe Maqedonisë paraqesin etnikum më të vjetër në rajon. Shqiptarët e Luginës morën pjesë në të gjitha luftërat që i bëri Mbretëria e Dardanisë kundër pushtuesve të ndryshëm.

Edhe pse pas viteve 1454 e 1455, Lugina e Preshevës ra nën sundimin e Perandorisë osmane, ajo asnjëherë nuk u pajtua me gjendjen e vështirë nën sundimin turk otoman, andaj Shqiptarët e Luginës së Preshevës gjatë viteve 1841-1845 u hodhën në kryengritje kundër Tanzimatit. Sheh Hyseni dhe Sheh Salihu, patrioti Sylejman Toli i Mëhallës së Tolëve nga Tërnoci, e shumë patriotë të Luginës ngritën zërin kundër zbatimit të Tanzimatit në Luginë, sepse popullata e këtij rajoni nuk deshti t’i paguajë tatime të mëdha pushtetit otoman turk.

Kjo kryengritje e Shqiptarëve të Luginës së Preshevës, nën udhëheqjen e Dervish Carës, më vitin 1844, ishte kryengritje për Shqipëri Etnike, e cila kryengritje çoi në këmbë për liri gjithë popullatën shqiptare të këtij rajoni dhe përfshiu tërë territorinë e Dardanisë.
Më 10 qershor 1878, në Prizren, në Kuvendin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit morën pjesë edhe delegatët e Kazasë së Preshevës: Sheh Maksut Efendiu, Osman Çaushi, Mehmet Muhaxhiri, Kamber Aga dhe Haxhi Abazi.Sheh Maksut Efendiu u zgjodh kryetar i Degës së Lidhjes Shqiptare të Prizrenit për Kazanë e Preshevës.

Pas Kongresit të Berlinit, më vitin 1878, Kazaja e Preshevës i takonte Sanxhakut të Prishtinës, Vilajetit të Kosovës. Kazaja përfshinte nahinë e Bujanocit dhe Tërgovishtes deri më vitin 1912. Më vitin 1918, me themelimin e Mbretërisë Serbe, Kroate, Sllovene, rrethi i Preshevës mbeti në Banovinën e Vardarit me qendër në Shkup, Qarku i Kumanovës. Kështu vazhdoi deri më vitin 1945.

Themelimi i Organizatës Studentore Shqiptare “Besa” në Beograd

Presheva, asnjëherë nuk u nda nga ngjarjet dhe ndodhitë në etnikumin shqiptar, por gjithmonë ishte pjesë e këtij etnikumi si dhe pjesë e Lëvizjes Mbarëkombëtare. Ajo mori pjesë në të gjitha proceset e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare.

Presheva pati emra të njohur, personalitete të shquara, veprimtarë të dalluar të Rezistencës dhe të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, duke filluar që nga Mbretëria Dardane e deri në Luftën e UÇPMB-së.

Shqiptarët e Preshevës nën sundimin e Mbretërisë Serbo-Kroate-Sllovene nuk i gëzuan të drejtat politike elementare qytetare dhe kolektive. Ata nuk e patën të drejtën e shkollimit në gjuhën amtare, përdorimin e gjuhës, flamurit si dhe kultivimin e kulturës kombëtare. Bile, edhepse Mbretëria Serbo-Kroate-Sllovene nënshkroi Marrëveshjen e Sen Zhermenit, më 10 shtator 1919, për të drejtat qytetare dhe politike të pakicave kombëtare, ajo më vonë kërkoi anulimin e kësaj Marrëveshjeje, sepse nuk i përmbushi obligimet që dalin nga  Marrëveshja.

Kështu, Shqiptarët e Preshevës qenë të detyruat të vazhdojnë luftën për të drejtat kombëtare edhe pas viteve të 30-ta të shekullit XX. Pra, në të gjitha trojet shqiptare filloi një lëvizje kombëtare, gjegjësisht e inicuar nga studentët shqiptarë që studionin në Univesitetin e Beogradit. Pra, në mars të vitit 1935, në Beograd,  u themelua Organizata Studentore Shqiptare “BESA”.

Këtë organizatë në fillim të vitit 1935, e ndihmoi Sekretari i Parë i Legatës Shqiptare në Beograd, Shermet Xherxhuli. Me ndihmën e tij, filloi së vepruari kjo organizatë nacionaliste me seli në Beograd. Ky diplomat shqiptar në fillim arriti të anëtarësoj 12 studentë nga Kosova dhe Shqipëria Lindore. Ky diplomat shqiptar  organizatën “Besa” e organizoi pastër në baza kombëtare. Kjo organizatë politike, kishte për detyrë ngritjen e vetëdijes kombëtare te popullata shqiptare, në luftë kundër regjimit të egër jugosllav.

Nismëtarët e themelimit të kësaj organizate ishin: Tahir Ismaili, Jahja Osmani nga Kumanova, Shaip Mustafa nga Presheva, Abdulla Saqipi nga Presheva, Sokol Dobroshi nga Gjakova, Xhevdet Pallaska nga Gjakova, Shaip Kamberi nga Tetova, Esat Berisha nga Gjilani, Qazim Bllaca nga Bllaca e Malishevës, Ibrahim Lutfiu nga Prizreni etj., që të gjithë studentë në Universitetin e Beogradit.

Parimet kryesore të Organizatës Studentore Shqiptare “BESA” ishin:

“1. Veprimtaria themelore në zgjimin e vetëdijes kombëtare te shqiptarët.

  1. Bashkëpunimi politik me popujt tjerë të robëruar apo të pakënaqur nga regjimi i atëhershëm jugosllav.
  2. Fshehtësia e domosdoshme dhe veprimtaria gojore.

4.Betimi i detyrueshëm dhe asnjë dokument i shkruar për veprimtarinë e organizatës.”

Veprimtaria e Organizatës Studentore “Besa”, së shpejti shtrihet në disa qendra të mëdha shqiptare, posaçërisht në  Shkup, Tetovë, Kumanovë, Preshevë, Gjilan, ku kontribut të çmueshëm për këtë do të japin përfaqësuesit e konsullatës shqiptare në Shkup: Rexhep Stablea dhe Sylejman Ashkiu.

Takimet, zakonisht mbaheshin në kafenenë “Bojali Han” në Shkup, të pronarit Hasan Shukriu. Ky lokal, më vonë  do të shndërrohet në qendër të rezistencës shqiptare, për të drejtat e Shqiptarëve, kundër politikës hegjemoniste serbe.

Programi themelor i kësaj organizate ishte, çlirimi i trojeve shqiptare me Kosovë, Preshevë, Shkup deri në Veles dhe bashkimi  i tyre me shtetin amë. Anëtarët e organizatës “Besa”, kanë pasur për detyrë, sipas programit të tyre kombëtar që në kontaktet me qytetarë të përhapin idenë për bashkimin e trojeve shqiptare të aneksuara me dhunë nga pushteti Jugosllav dhe  t’i bashkëngjiten Shqipërisë.

Programi politik i organizatës “Besa”, të Beogradit :

“1. Përhapja e propagandës midis myslimanëve, se ata kurrsesi nuk mund të jenë turq, por janë shqiptarë.

  1. Çdo anëtar e kishte për detyrë që të përhapte idenë për Shqipërinë Etnike dhe të luftonte për bashkimin e shqiptarëve; në Kosovë, Preshevë, Bujanovc dhe Luginën e  Vardarit.
  2. Ti jepet rëndësi mësimit të gjuhës shqipe, historisë dhe kulturës shqiptare.
  3. Kërkohej një regjistrim i plotë i popullatës shqiptare, që struktura e saj të jetë më bindëse para diplomacisë evropiane.
  4. Kërkohej që turqit të deklaroheshin shqiptarë dhe të mësonin shkrim dhe lexim në gjuhën shqipe.”

Organizata Studentore Shqiptare “Besa” në Beograd brenda udhëheqjes së saj kishte dy rryma, dy drejtime: drejtimi  djathtist, e cili synonte dhe angazhohej që trojet shqiptare t’i bashkangjiten Shqipërisë Etnike, ishte më radikal dhe  nuk pranonte bashkëpunim me studentët serbë.

Të gjitha takimet e Organizatës “Besa” mbaheshin në klubin “Kosova” në Beograd.

Lëvizja kombëtare për çlirim dhe bashkim kombëtar/LKpÇK/ 

Më 19 prill 1941, në lokalet e Bojali Hanit në Shkup, u mbajt Konferenca e drejtuesve të Lëvizjes Kombëtare për Çlirim dhe Bashkim /LKpÇB/, ku morën pjesë: Shaban Jashari, Aqif Tetova nga Gjilani, Shaip Mustafa nga Presheva, Jahja Osmani nga Kumanova, Abdullah Haxhi Veliu nga Presheva, Hafëz Lutfi Ahmeti nga Presheva, Abdullah Saqipi nga Presheva, me vendbanim në Shkup dhe Idriz Ymer-Cërcëri nga Tetova.

Në Konferencë është diskutuar për tri pika të rendit të ditës:

1.Informatë nga të pranishmit për gjendjen në territoret  shqiptare, pas vendosjes së ushtrisë bullgare,

2.Themelimi i Lëvizjes për Bashkimin e Tokave Shqiptare me Shqipërinë dhe

  1. Formimi i një delegacioni, i cili menjëherë do të udhëtojë për Tetovë, Gostivar, Dibër, Tiranë dhe qendra të tjera shqiptare me qëllim të informimit reciprok për situatën e përgjithshme shqiptare.

Konferenca për shkaqe sigurie zgjati dy ditë. Në fund të saj pjesëmarrësit sollën  vendimet si më poshtë:

1.U themelua LKpÇB, e cila në të ardhmen do të angazhohet që krahinat shqiptare të pushtuara nga okupatori bullgar, siç ishin Shkupi, Kumanova, Gjilani dhe Presheva, të bashkohen me Shqipërinë Etnike,

2.Me qëllim të informimit sa më të gjerë, nga pjesëmarrësit e kësaj Konference u formua delegacioni, i cili do të udhëtonte për Tetovë, Gostivar, Dibër dhe Tiranë, ku do të bisedonte me autoritetet e atjeshme shqiptare, përfshirë këtu edhe me krerët e qeverisë së Shqipërisë. Delegacionin e udhëheq Shaban Jashari, ndërsa anëtarë tjerë ishin: Abdullah Saqipi-Presheva dhe Aqif Tetova.

Situata politike në Preshevë, më 1948 dhe kërkesa e shqiptarëve për bashkim me Kosovën dhe Shqipërinë

Presheva, gjithmonë mori pjesë në Lëvizjet politike, kulturore e patriotike mbarëkombëtare. Andaj, për ta shqyrtuar situatën politike në Preshevë e rajon gjatë vitit 1948 dhe lindjen e kërkesës së Shqiptarëve të Preshevës për bashkim me Kosovën dhe Shqipërinë, së pari duhet të shkruajmë për situatën politike në ish_Jugosllavinë socialiste dhe më gjërë në botë.

Situata politike në Preshevë e rajon ndërronte sipas situatës politike në botë dhe në ish Jugosllavinë socialiste. Themelimi i Inforbyrosë komuniste ishte vazhdim i Kominternesë, e cila u shua më 1943. Inforbyro u themelua si baraspeshë e botës perëndimore-demokratike. Blloku socialist kërkonte mënyra se si përsëri të bashkojë botën socialiste.

Inforbyroa komuniste pati 3 etapa : etapa e parë : 1947-1948 ishte etapë e përforcimit të shteteve socialiste, e dyta: 1947-1953 ishte etapa kur Informyro e luftoi PKJ, e cila nuk hyri në këtë aleancë dhe e treta : 1953-1956 etapa e shkatërrimit të Inforbyrosë.

Në këtë aleancë hyri Shqipëria sëbashku me shtetet të tjera socialiste, ndërsa jashtë saj mbeti Jugosllavia. Për këtë arsye Inforbyroa komuniste në Bukuresht më 1948 nxorri Rezolutën e Inforbyrosë, e cila më shumë ishte drejtuar kundër Jugosllavisë socialiste.

Askush nga anëtarët e PKJ në Preshevë haptas nuk ishin deklaruar kundër kësaj Rezolute, as në mbledhjet partiake, as  jashtë tyre, por në  mënyrë të mësheftë kundër saj deklaroshin pos të tjerëve edhe disa anëtarë të PKJ me përkatësi nacionale shqiptare dhe në masë të duhur edhe popullata shqiptare e Preshevës.

Më pas në materialet partiake të gjetura në arkivin e Beogradit dhe të Vranjës  thuhet se “elementët armiqësore” shfrytëzuan rezolutën e Inforbyrosë në një kampanjë të fëlliqur për ta akuzuar PKJ për nxitjen e shovinizmit ndaj Shqipërisë dhe kundër Shqiptarëve. Pastaj se Jugoslavia ka mbetur e vetme dhe se regjimi i tashëm do të dështojë. Ndërsa elementi reaksionar shqiptar agjiton se si ky rajon duhet t’i bashkangjitet Shqipërisë sëbashku me Kosovën.

Më tej në material partiak thuhet se u zbulua se këto elemente mblidhnin nënshkrime të qytetarëve të vendbanimeve të Preshevës për bashkim me Shqipërinë.Pra në këtë kohë lindi idea e bashkimit të Preshevës me Kosovën e Shqipërinë.

Material nga Arkivi Historik i Vranjës

Ali Aliu nga Presheva thotë : “Ka qenë “interesante”se kush rrallë nga shqiptarët në atë kohë i ka mbajtur anën Jugosllavisë apo palës kundërshtare të Inforbyrosë. Të gjithë Shqiptarët, sidomos të rinjve studentë dhimbshëm u rëndonte në shpirt kjo situatë konfliktuale, duke ditur se ç’kishte ndodhur më parë me popullin e tyre dhe duke menduar çka do të sillte e ardhmja. Në një bisedë me Kadri Halimin dhe Fran Berishën erdhëm në përfundim se duhet ta përcjellim me kujdes zhvillimin e ngjarjeve për të ditur në kohë të caktuar çka duhet ndërmarrë për hir të çështjes kombëtare”

Sipas Institutit të Statistikave censi në Shqipëri më 2023 tregoj se janë 2 402 113 banorë që jetojnë në vend

0

Nga Arlinda Gjonaj

TIRANË, 28 qershor/ATSH/ Drejtoresha e Përgjithshme e INSTAT-it, Elsa Dhuli deklaroi sot se në Shqipëri numërohen 2.4 milionë banorë.

Në konferencën e organizuar sot për të publikuar të dhënat e dala nga Censi 2023 Dhuli bëri të ditur se Censi i popullsisë dhe banesave është një fotografi e çastit, që i referohet mesnatës së datës 17- 18 shtator 2023, të organizuar nga Instituti i Statistikave.

“Ky cens, vlerësoi në territorin shqiptar në datë 18 shtator 2023, 2 402 113 banorë, të cilët përbëjnë 755 950 familje, me madhësi mesatare 3.2 anëtarë për familje, të cilët jetojnë në 1 082 529 banesa të zakonshme”, deklaroi Dhuli.

99.4 % e banorëve deklaruan se kanë shtetësi shqiptare dhe 98.3 % se kanë lindur në Shqipëri. Shkalla e alfabetizmit llogaritet 97.7 % me rritje prej 15 % . Në Shqipëri 55.7 % e femrave u deklaruan me arsim të lartë. Dendësia e popullsisë llogaritet 83.6 banorë për kilometër katror.

Referuar statistikave nga 2 402 113 banorë të regjistruar në vend, 1 101 718 banorë deklaruan se i përkasin besimit mysliman dhe 115 644 i përkasin besimit bektashi.

Të dhënat tregojnë se 201 530 persona i përkasin besimit të krishterë katolik dhe 173 645 persona i përkasin besimit ortodoks.

Në censin e vitit 2023, 91 % e popullsisë deklaruan etnicitet shqiptar, ndërsa 2.8 % deklaruan një lloj tjetër etniciteti dhe 0.6 % nuk preferuan të përgjigjeshin. Një përqindje e vogël e popullsisë, vetëm 0.05 % kanë deklaruar “asnjë“ për etnicitetin.

2 186 917 persona u deklaruan me etni shqiptare, me etni greke u deklaruan 23 485 persona, me etni nga Maqedonia e Veriut u deklaruan 2 218 persona, me etni malazeze u deklaruan 511 persona, me etni aromune u deklaruan 2 459 persona, me etni rome 9 813 persona, me etni egjiptiane u deklaruan 12 375 persona, me etni boshnjake 2 963 persona, me etni serbe 584 persona, me etni bullgare 7 057 persona me etni tjetër 3798. Grup  i perzier etno-kulturor u deklaruan 770 persona.

Raporti gjinor i popullsisë rezulton 98.2 meshkuj për 100 femra.

Ajo e cilësoi një proces mjaft të rëndësishëm për shkak se ofron informacion thelbësor për matjen e objektivave për zhvillim të qëndrueshëm, për tu integruar përmes statistikave zyrtare si një domosdoshmëri dhe gjuhë e përbashkët për matjen e progresit të çdo vendi në familjen e madhe europiane.

Dhuli vuri në dukje se kryerja e Censit plotësoi një nga kushtet për hapjen e negociatave, rezultatet do të përdoren për të siguruar statistika të nevojshme, si pjesë e Sistemit Statistikor Evropian në të ardhmen.

Të dhënat, shtoi ajo, janë një e mirë publike, dhe iu ofrohen hartuesve të politikave, vendimmarrëseve, studiuesve, bizneseve, për ti përdorur për planifikimin zhvillimor, analizën e dukurive demografike, sociale, ekonomike dhe mjedisore, marrjen e vendimeve të rëndësishme dhe zbatimin e tyre në praktikë në dobi të shoqërisë sonë.

Cens 2023, është i 12-ti në harkun kohor prej 100 vite, të historisë së censeve në
Shqipëri dhe të hapjes së zyrës së parë të statistikave zyrtare.