Kreu Blog Faqe 835

The Carmel Pine Cone (1939) / Rrëfimi mbi Shqipërinë i Dr. Walter Lehman, mjekut personal të mbretit Zog, i strehuar aktualisht në Carmel (SHBA

Stafi i spitalit Mbreti Zog I në 1935; ulur : Prof. Wilhelm Schlesinger (majtas), Dr. Sabri Tefiku (në mes) dhe Prof. Walter Lehmann (djathtas); në këmbë : Stafi i spitalit duke përfshirë 2 gra — Dr. Quastler, pediatre (djathtas) dhe Dr. Schlesinger, biologe (majtas).

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 14 Prill 2024 

“The Carmel Pine Cone” ka botuar, të premten e 10 nëntorit 1939, në faqen n°5, rrëfimin mbi Shqipërinë të Dr. Walter Lehman, mjekut personal të mbretit Zog, i strehuar asokohe me familjen e tij në Carmel (SHBA), të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : 

Dr. Walter Lehman gjen një strehë të lumtur në Carmel; Në Shqipëri, ai ishte mjek personal i Mbretit Zog

Burimi : The Carmel Pine Cone, e premte, 10 nëntor 1939, faqe n°5

Nga Francis L. Lloyd 

Të jesh mjek personal i Mbretit Zog të Shqipërisë gjatë një pjese të dekadës së harlisur të Zogut si sundimtar i vendit të vogël të tharë pranë Adriatikut mund të tingëllojë si një punë e lehtë, por për Dr. Walter Lehman, i cili që atëherë ka ardhur në Carmel për të pushuar, ishte një nga periudhat më plot ngjarje të karrierës së ngjeshur të një kirurgu aktiv. 

Sot Dr. Lehman, me origjinë nga Gjermania, ka sjellë gruan e tij simpatike, e cila vetë është trajnuar në mjekësi, dhe dy djemtë, Klaus, 9 vjeç dhe Hans, 7 vjeç, për të gjetur një shtëpi dhe strehë në Carmel. Ai kujton përvojat e tij shqiptare me një psherëtimë lehtësimi, tani që ato kanë mbaruar. 

Fillimisht ishte puna e cila fillonte në orën 7 të mëngjesit dhe zgjaste deri në operacionet e mëdha që Dr. Lehman drejtonte personalisht, si dhe merrej me detajet e spitaleve civile dhe ushtarake në përfundim të ditës. Më pas pati edhe ekspedita me aeroplan për të operuar shqiptarë të sëmurë të cilët ndodheshin larg brenda vendit. Dhe, përveç këtyre detyrave të rregullta dhe të rrepta, kishte edhe festat shoqërore. Shqipëria, e cila ka dy të tretat e popullsisë myslimane, me balancat e ndara në mënyrë të barabartë midis katolikëve romakë dhe katolikëve ortodoksë grekë, feston festat që i përkasin siç duhet secilës prej këtyre feve. Pastaj ishin festat e mëdha qytetare. 

“Ndonjëherë”, deklaron Dr. Lehman, “kishte deri në pesë apo gjashtë festa radhazi. Gjatë vitit tim të fundit në Shqipëri, ne festuam dhjetëvjetorin e mbretërimit të Mbretit Zog, 25 vjetorin e pavarësisë së Shqipërisë, si dhe martesën e Mbretit dhe Mbretëreshës. Thjesht ishim të rraskapitur!” 

Ky celebrim festash dhe argëtimesh, i cili zakonisht fillonte vonë në mbrëmje derisa mbreti të kthehej – rreth orës 4 të mëngjesit – ishte në kontrast me varfërinë e miliona shqiptarëve që jetojnë në atë që tani është një provincë italiane, midis Greqisë në jug dhe Jugosllavisë në veri, drejtpërdrejt përtej Adriatikut të ngushtë nga “thembra” italiane. 

Dr. Lehman i përshkruan shqiptarët si një popull me të ardhura (mjete) modeste, që nuk duan të punojnë më gjatë ose më shumë se ç’duhet, pak progresistë, megjithëse ata nga njerëzit e tyre që ishin shkolluar jashtë vendit në Vjenë, Francë ose Itali, ishin shoqëruesit më të këndshëm dhe poliglotë. 

“Asistentët e mi flisnin disa gjuhë, zakonisht turqisht dhe italisht, përveç shqipes së tyre amtare, dhe shpesh flisnin greqisht, jugosllavisht, frëngjisht, anglisht ose gjermanisht. Nuk ishte asgjë për ta të flisnin pesë ose gjashtë gjuhë. Mund të flisja shumë rrjedhshëm frëngjisht dhe italisht, por vetëm disa fjalë shqip të cilat ndonjëherë i përdorja për të pyetur pacientët.” 

Dr. Lehman flet anglisht saktë dhe me pak theks, dhe gruaja e tij flet mirë anglisht. Dr. Lehman erdhi për herë të parë në këtë vend disa vite më parë për të punuar me Dr. Harvey Cushing, kirurgun e madh amerikan, vdekja e të cilit ndodhi së fundmi. Dr. Lehman e pa atë në New Haven vetëm pak kohë përpara se Dr. Cushing të vdiste. Ai punoi gjithashtu në klinikën Mayo në Rochester, Minnesota, kur ishte në këtë vend me leje nga Goettingen. 

Studimet e tij për mjekësi i filloi në Gjermani, ku ndoqi universitetet në Bonn, Freiburg dhe Berlin, si dhe në Gjenevë. Kjo ndodhi para shpërthimit të Luftës Botërore. Më vonë ai ishte në stafet mjekësore në Frankfort dhe Goettingen përpara se të shkonte në Shqipëri. 

Posti i tij i parë në Shqipëri ishte në Vlorë, një qytet i vogël në jug ku malaria ishte aq e rëndë (përhapur) sa ishte e pamundur të merrte fëmijët me vete. Këtu, trajnimi mjekësor i zonjës Lehman u shfrytëzua mirë, pasi ajo ndihmoi Dr. Lehman në organizimin e spitalit, madje edhe përgatitjen e fashave dhe mjeteve kirurgjikale. Megjithatë, ishte e vështirë t’i bëje vendasit të vinin në spital për trajtim, sepse në një regjim të mëparshëm një “kockë sharre” kishte krijuar një bestytni që të shkoje në spital do të thoshte vdekje pothuajse e sigurt. Sidoqoftë, kjo u tejkalua me kohën dhe Dr. Lehman u largua nga spitali në lulëzim kur ai u transferua në kryeqytetin verior të brendshëm, Tiranën. 

Mbreti Zog e vendosi Dr. Lehmanin në krye të spitaleve ushtarake dhe civile dhe e solli në oborr si mjekun e tij. 

Edhe pse jeta ishte e këndshme dhe operacionet e shumta – 1500 operacione në vit nën mbikëqyrjen e Dr. Lehmanit – Lehman-ët e konsideronin Tiranën më shumë si një jetë në fshat sesa një qytet modern. Nuk kishte rrugë, përveç një “autostrade” prej 20 miljesh për në Durrës, portin detar, nuk kishte lidhje telefonike me pikat përtej qytetit; dhe asnjë hekurudhë. 

Komunikimi me botën e jashtme bëhej me aeroplan nga Roma, e cila ndodhej tre orë larg, ose me avullore të vogël përtej Adriatikut. Në kohë stuhie, avulloret e vogla nuk guxonin të dilnin përtej këtij deti të trazuar në brendësi, dhe, natyrisht, asnjë avion nuk fluturonte, dhe Shqipëria do të izolohej për ditë të tëra. Kohët e fundit u ndërtua një stacion radiofonik. 

Shumica e përmirësimeve moderne u financuan nga italianët, të cilët kanë luajtur një rol të madh në zhvillimin e vendit. Që nga koha kur anglezët hoqën dorë nga përpjekjet për të nxjerrë naftën nga Shqipëria, italianët përparuan. Infermieret në spitalet e Dr. Lehman ishin murgesha italiane dhe kishte një koloni të konsiderueshme italiane. Xhandarmëria, e rëndësishme në shuarjen e banditizmit gjatë regjimit të Zogut, u rekrutua nga anglezët nën drejtimin e gjeneralit Percy. 

“Kur gjenerali Percy u largua nga Shqipëria, e dija se kishte ardhur koha që edhe unë të largohesha”, tha Dr. Lehman. “Kam këmbyer paratë e mia në dollarë vetëm një herë. Megjithatë, tetorin e kaluar i kisha shitur mobiliet e mia dhe po planifikoja të largohesha gjithsesi në prill. Kështu që saktësisht nuk u largova fshehurazi nga vendi.” 

Dr. Lehman ka sjellë me vete shumë fotografi dhe të shikosh “albumin familjar” tradicional nuk është aq e mërzitshme siç është zakonisht. Fotot e tyre interesante të bëra nga zonja Lehman tregojnë rrugët shqiptare, me mallra të varura jashtë dhe me ushqime të papërpunuara të ekspozuara në rrugë në thasë. Ka fotografi të vendasve me veshje të thjeshta ose me plisa të bardhë elegantë dhe me “kilte – fustanella”, njësoj si kostumet kombëtare greke, të veshura nga malësorët shqiptarë (Zogu ka qenë udhëheqës i një fisi malor përpara se të vinte në fron). 

Shumica e fotografive të zonjës Lehman përfshijnë ura romake, rrugë me gropa dhe shpesh gomarin e kudondodhur, duke mbajtur ngarkesa me dru. “Në Shqipëri blinim dru mbi gomarë – rreth 30 cent për atë që mund të mbante një gomar. Ishte shumë shtrenjtë, sepse druri është i rrallë në një vend kaq të thatë,” shpjegoi Dr. Lehman. 

Disa imazhe tregojnë lumenj, kodra të mbuluara me shkurre dhe disa pemë përgjatë shtretërve të lumenjve dhe ngjajnë shumë me skena të tilla në Kaliforni, Nevada ose Arizona. Dr. Lehman e krahason peizazhin më tepër me zonat malore në perëndim të Omahas. 

Këtu janë disa gjëra të tjera për Shqipërinë që ky shkrimtar nuk i dinte më pare : Ford-at kushtojnë 2000 dollarë në Shqipëri, për shkak të taksave që arrijnë në gati 100 për qind mbi importet; Mbreti Zog ndërtoi shkolla dhe vendosi arsimin e detyrueshëm; Energjia elektrike shtëpiake është rreth dhjetë herë më e shtrenjtë në Shqipëri sesa në Carmel; Shqiptarët jetojnë kryesisht me djathë, bukë dhe qumësht, dhe eksportojnë pak përveç leshit; gjuha shqipe është jashtëzakonisht e vështirë për t’u mësuar; Shtëpitë shqiptare kanë çati me tjegulla dhe mure balte, njësoj si qerpiçët e vjetër të Kalifornisë, por nuk janë shumëngjyrëshe.

Burimi https://journals.lww.com/neurosurgpraconline/fulltext/2023/06000/the_history_and_current_state_of_neurosurgery_in.4.aspx

Irani ka lëshuar më shumë se 100 dronë dhe raketa lundrimi kundër Izraelit, sipas ushtrisë izraelite

0
Irani ka nisur një sulm ndaj Izraelit. Qeveria izraelite ka ngritur një kabinet lufte dhe hapësira ajrore është mbyllur në vendet fqinje. Foto: AP / NTB
___
Mina Hauge Nærland Gazetare
Torgeir Strandberg Gazetar
Andreas Brattåker Støyva Gazetar
___
Irani ka lëshuar më shumë se 100 dronë dhe raketa lundrimi kundër Izraelit, sipas ushtrisë izraelite.
Që nga koha kur dronët dërgohen deri sa të arrijnë në Izrael, duhen disa orë, raportoi Reuters. Dronët u panë mbi provincën Suleimania të Irakut pak pas orës 22:00.
Një ekspert i intervistuar nga Kanali 12 TV i Izraelit tha se vëzhguesit transportojnë 20 kilogram eksplozivë secili dhe se mbrojtja ajrore izraelite është gati t’i qëllojë ata.
Në rrjetet sociale po shpërndahen video për ato që besohet se janë dronë nga Irani. NB: Videoja më poshtë nuk është verifikuar nga Aftenposten.
Disa vëzhgues janë rrëzuar tashmë mbi Siri dhe Jordani. Sipas Al-Arabiya, avionët amerikanë po marrin pjesë gjithashtu në përpjekjen për të ndaluar dronët.
Mbrojtja ajrore izraelite është ndër më të sofistikuarat në botë, dhe ka një mburojë raketore shumë të avancuar. Jordania ka shpallur gjendjen e jashtëzakonshme dhe thotë se është gati të rrëzojë dronët që hyjnë në hapësirën e saj ajrore.
Rojet Revolucionare të Iranit thanë në një deklaratë se kishin sulmuar vende të caktuara në Izrael duke lëshuar dhjetëra dronë dhe raketa.
Në një përditësim të dërguar në X, Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ayatollah Sayyid Ali Khamenei, paralajmëron Izraelin:
“Regjimi keqdashës izraelit do të ndëshkohet,” shkroi Khamenei.
Paralajmëron Iranin
Në një videomesazh, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu paralajmëroi Iranin.
“Pavarësisht se kush na lëndon, ne do të lëndojmë rdem. Ne do të mbrohemi nga çdo kërcënim dhe do ta bëjmë këtë me vendosmëri dhe vullnet,” tha Netanyahu në një video klip.
“Sistemet tona të mbrojtjes janë aktivizuar, ne jemi të përgatitur për çdo skenar,” tha kryeministri.
Ai u kërkoi të gjithë izraelitëve të ndjekin udhëzimet e Mbrojtjes Civile, e cila ka zgjeruar pushtetet. Netanyahu gjithashtu ka thirrur urgjentisht kabinetin e luftës në selinë ushtarake në Tel Aviv.
“Ne jemi të përgatitur për çdo skenar, si në aspektin mbrojtës, ashtu edhe në sulm. Shteti i Izraelit është i fortë, IDF është i fortë, popullsia është e fortë,” tha kryeministri.
Irani ka prodhuar llojin e dronit Shahed në numër të madh në vitet e fundit, duke përfshirë shitjen e tyre në Rusi.
Duhen disa orë që dronët e nisur nga Irani të arrijnë në Izrael. Kryeministri Benjamin Netanyahu po kërcënon hakmarrjen. Foto: Abir Sultan / AP / NTB
Mbështetje e plotë nga Shtetet e Bashkuara
Sekretari amerikan i Mbrojtjes Lloyd Austin bisedoi mbrëmjen e së shtunës me Sekretarin izraelit të Mbrojtjes Yoav Gallant. Në thirrje, ai e bëri të qartë se Shtetet e Bashkuara do të mbështesin çdo përpjekje izraelite për të mbrojtur vendin.
Këshilltari amerikan për Sigurinë Kombëtare, Jake Sullivan, e quajti mbështetjen amerikane për Izraelin “të palëkundur”. Ai diskutoi situatën e sigurisë në Lindjen e Mesme me homologun e tij izraelit Tzachi Hanegbi të shtunën.
Pak pas orës 22.00 norvegjeze, pati njoftime se avioni i Benjamin Netanyahut, kryeministrit të Izraelit, është nisur.
Izraeli përgatitet për sulm – fut masat e sigurisë
Izraeli po përgatitet për një sulm të afërt iranian. Një numër masash sigurie po futen kështu për ditët e ardhshme.

Ministri izraelit i Mbrojtjes Yoav Gallant në bisedime me sekretarin amerikan të mbrojtjes Lloyd Austin në mars. Të premten, ata folën përsëri për të diskutuar një sulm të pritshëm iranian ndaj Izraelit. Foto: Jacquelyn Martin / AP / NTB
NTB-AFP
Publikuar: 4/13/2024 20:32 | 13/04/2024 21:52

Izraeli po përgatitet për një sulm të afërt iranian. Një numër masash sigurie po futen kështu për ditët e ardhshme.

Agjencia e lajmeve AFP shkruan se Izraeli po mbyll shkollat dhe po anulon udhëtimet shkollore dhe aktivitete të tjera rinore.  Përveç kësaj, ato kufizojnë mbledhjet publike deri në 1000 njerëz.

Zëdhënësi i ushtrisë izraelite (IDF) Daniel Hagari tha në një fjalim televiziv se dhjetra avionë luftarakë ishin në ajër si pjesë e gatishmërisë.

Hagari tha se IDF ka rritur përgatitjen anembanë vendit. Sipas udhëzimeve në faqen e internetit të IDF, masat e reja të sigurisë do të hyjnë në fuqi nga ora 23:00 sipas orës lokale të shtunën dhe do të zgjasin për dy ditë.

Një sulm iranian kundër Izraelit pritet të jetë i pashmangshëm. Irani është zotuar të hakmerret kundër konsullatës së Iranit në Siri, të cilën Izraeli besohet të qëndroj pas.

Ministri izraelit i Mbrojtjes: Duke i kushtuar vëmendje të madhe
Ministri izraelit i Mbrojtjes Yoav Gallant tha të shtunën mbrëma se Izraeli po “vëzhgonte nga afër një sulm të planifikuar” kundër vendit nga Irani dhe aleatët e tij në rajon.

Ai u kërkoi izraelitëve të ndjekin çdo urdhër që mund të vijë nga autoritetet lidhur me raketat hyrëse apo kërcënime të tjera.

Sekretari amerikan i Mbrojtjes Lloyd Austin bisedoi me Gallantin të shtunën mbrëma. Në thirrje, ai e bëri të qartë se Shtetet e Bashkuara do të mbështesin çdo përpjekje izraelite për të mbrojtur vendin.

Këshilltari amerikan për Sigurinë Kombëtare, Jake Sullivan, e quajti mbështetjen amerikane për Izraelin “të palëkundur”. Ai diskutoi situatën e sigurisë në Lindjen e Mesme me homologun e tij izraelit Tzachi Hanegbi të shtunën.

Bajden nxitoi për në Uashington
Të shtunën mbrëma, presidenti amerikan Joe Biden shkurtoi një udhëtim në fundjavë në Delaware për të nxituar në Shtëpinë e Bardhë. Ai e bëri këtë për t’u konsultuar mbi tensionet gjithnjë në rritje në Lindjen e Mesme.

Një ditë më parë, ai kishte thënë se priste që Irani të sulmonte “herët a vonë” dhe paralajmëroi Teheranin kundër kryerjes së sulmit.

“Mos e bëni këtë,” iu përgjigj Bajden një pyetjeje se cili është mesazhi i tij për Iranin.

Ministri i Jashtëm izraelit Israel Katz ka shtyrë gjithashtu planet për shkak të situatës së sigurisë. Ai ishte planifikuar të udhëtonte në Hungari dhe Austri të dielën, por këto vizita tani janë anulluar, tha zëdhënësi i tij.

Jordania mbyll hapësirën ajrore

Jordania, e cila kufizohet me Izraelin, po mbyll përkohësisht hapësirën ajrore të saj, tha kanali shtetëror i TV Al Mamalaka.

Autoritetet jordaneze të aviacionit thanë se vendimi ishte marrë për të “garantuar sigurinë e aviacionit civil në hapësirën ajrore jordaneze, në dritën e përshkallëzimit të rreziqeve në rajon.”

Ndalimi zbatohet për të gjitha fluturimet hyrëse dhe dalëse, si dhe për avionët që kalojnë mbi hapësirën ajrore. Bllokimi do të hyjë në fuqi në orën 23:00 sipas orës lokale të shtunën, që korrespondon me 22:00 CET, dhe zgjat “për orët e ardhshme”.

Më herët të shtunën, sipas mediave shtetërore, Irani ateroi në një anije kontenierësh pranë ngushticës së Hormuzit. Agjencia shtetërore iraniane e lajmeve Irna thekson se anija mund të lidhet me miliarderin izraelit Eyal Ofer, dhe kështu ka interesa izraelite.

Shtëpia e Bardhë po i bën thirrje Iranit të lirojë anijen.

“Ne i kërkojmë Iranit të lirojë menjëherë anijen dhe ekuipazhin e tij ndërkombëtar,” tha zëdhënësja e Këshillit të Sigurisë Kombëtare Adrienne Watson.

“Kapja e një anijeje civile pa provokim është një shkelje e qartë e ligjit ndërkombëtar,” shtoi ajo.

Israel gjør seg klar for angrep – innfører sikkerhetstiltak (aftenposten.no)

“Partitë e shenjta”, nga kulti i sundimit, deri te miti romantik…!

0
Afrim Caka, Gjakovë
___
Të bësh hajdutëri.
Tradicionalisht, hajdutët kanë dashur ta kuptojnë natyrën e gjithçkaje me qëllim rindërtimin e filozofisë mbi themelet e forta të atyre pak hajdutëve që kanë mbetur të pa prekur nga drejtësia… Lëxuesi ndonjëherë mund të reagoj duke thënë:
“Por, këtë gjë e bëjnë tashmë edhe sot!”.
Hajdutëria ka edhe rreziqe.
A është hajdutëria zanat apo filozofi? Ku hajdutë ngrenë pallate!?
Një ndër emrat më të njohur të këtij zanati të bejtexhive. Këta individ në krizë personaliteti, duket i socializuar me vesin e hajdutërisë, korrupsionit, aq sa natyrshëm na shkon mendja te frika e përgjithësimit.
Falsiteti i hyrjes në politikë vjen shpesh pas krizave të dukshme familjare e shoqërore dhe të prekshme, qofshin këto kriza ekonomike, politike apo edhe kriza te identitet vetjak në shumë raste. Në fakt, për hir të së vërtetës, pjesa dërrmuese e politikanëve të rinj dhe të vjetër vijnë në arenën politike për të nxjerrë anën e vet politikëbërëse, duke sjelle frymën korruptive e zullumçare, pra duke e sjelllë frymën e re. Këtë të para fundit, e servirin jo të gjithë: të rinj, pak më të vjetër dhe shumë të vjetër.
Për 21 vjet resht sunduan dhe e bënë cop – cop këtë vendë dhe shqiptarët në përgjithësi… I varfëruan dhe i sakatuan trojet shqiptare… A duhet të veproj drejtësia për konfiskimin e pasurive të paligjeshme… Në taktikat që kanë ndjekur ato parti politike, asgjë nuk është e mbushur me kaq shumë rreziqe korrupsioni sa të lejojë që vendimet të merren nga njerëz të lig që duan ta fusin gishtat në çdo pasuri, megjithëse nuk dinë të bëjnë as politikën më të thjeshtë.
Ne të gjithë duam të jemi pjesë të një shoqërie të sigurt. Ku dominonin virtyti e jo vesi, ku të ndihemi të sigurt për brezat që do të vijnë, se do t’i brymosin e mëkojmë ata me frymën e dënimit të krimit dhe distancimit prej tij, për të pretenduar një shoqëri të qytetëruar, të emancipuar dhe të orintuar drejt ndjenjës më sublime:
“Dashurisë për komb e atdhe”.
Duke e mbajtur mendjen tek qëllimi i tyre, paria e tyre, tha se rruga është fitimi dhe paraja kur gjithkund tjetër shoqëritë jetojnë për dinjitet e respekt dhe me sigurinë e duhur për jetën shoqërore. E kështu të gjitha vlerat themelore për shoqërinë tone normale janë tjetërsuar, shtrembëruar, degjeneruar apo keqzbatuar.
Sikur votuesitë shqiptarë në Dardani ta kishin studiuar më me kujdes historinë dhe psikologjinë e hajdutëve, askush nuk do ta kishte besuar, qoftë edhe vetëm për një orë të vetme, se hajdutëria dhe tradhëtia e disa kosovalive mund të qëndronin krah për krah në frontin e përbashkët të hajdutërisë. Aq të urryer ishte pushteti i tyre saqë shqipatrët nuk mund të qëndronin ndryshe në frontin e zullumçarisë veçse si faqe zi.
Qe nga 1999 – 2021 të gjithë këta fundërrina… por që korrën suksese të mëdha Veri dhe Jug, por në fund korrën disfata të mëdha!!! O zot sa të humbur dhe e ndjenim veten në vendin tonë – sikur ishim të huaj.
A duhet trembur këtyre fundërrinave?
Kur u permbys vrasësi serial, një kriminel satan e ish kryerekriminel arrogant… në Gjakovë, Mitrovicë e në Zajednicën e tij, të cilit i sherbyen aq devotshmerisht shqipfolësitë etj… Ndërtojë një vilë luksoze buzë lumit “Ujman – Tramp” dhe e shtyen jeten me te derisa me 2023 në moshen 43 vjeçar u largua përgjithmonë nga kjo tokë dhe pa u gjykuar nga drejtësia.
Kam në jetën time disa kujtime sinjifikative me Millan Rajko Radojçiqin të cilin e kisha bërë publike në librin tim dhe në media (qeveritë heshtën) – por meqenëse po vazhdon te flitet ende për Radojçiqin dhe bandën e tij. Të adaptuar kishte edhe shqiptarë kosovali e të korruptuar politikishtë… Unë madje mund t’i shtojë skenës së krimeve e tij një skenar tjetër të ngjarjeve që e kam parë – me sjelljet e tij.
Jo vetëm që e kishin monopolizuar idenë “popullore” por, me çdo qëllim politik, e kanë krijuar atë. Pasi çfardo që kanë me atë idenë politike derisa ndikuan negativishtë në fatin e popullit tone, sepse këtyre u ka munguar formulimi politik koherent.
Pa marrë parasysh se cilave interesa u shërbenin, disa të ashtuquajtur “burra kurva”, parti me lidhje “antikombëtare”, të bashkuar në një thirrje të përgjithshme, thjesht nga frika e opinionit publik të nxitur nga Radojçiqët, Grenellët, Rashiqët, Rakiqët etj., marrëzisht në një luftë kundër sistemit ligjor dhe duke kontribuar që shqiptarët, sidomos në ato ditë Grenelli e Radojçiqi kishin marrë hovë, të cilët këta i konsideronin si një rreze drite për të vazhduar drejtë krimit të organizuar në këtë shtetë të hutuar.
Në Dardani ka vepruar dje e sot mafia autonomiste, rrymë politike më e rrezikshme brendakombëtar. Kjo rrymë është e favorizuar nga vetë poshtuesi dhe disa qarqe kombëtare e ndërkombëtare.
Ndërsa bota e shkijeve dhe e gjakprishurve shqiptar, ngadalë por e “sigurt”, pa na mbyste, të ashtuquajturit “patriot” u hodhën kundër atyre shqiptarëve dhe sistemeve që guxuan të çliroheshin nga prangat e helmit korruptivë e atij sllav.
Mund të jetë një imazh i 6 persona

Rrefime për lashtësinë e Gjuhës Shqipe dhe ato që i vura re në arkivat e Vatikanit

Nga: Dr. Anna Hida, studjuese, Romë
___
Dënimi më i madh i gjuhës shqipe kur themi ose pranojmë: Kemi , keni një alfabet vetëm 100 vjeçar…
Shumë na akuzojnë sidomos fqinjët tanë se ne kemi një gjuhë dhe një alfabet të shkruar vetëm në kongresin e Manastirit.
Dalja e shumë akademikëve tanë duke thënë se gjuha shqipe është vetëm 1500 na zhvlerëson para fqinjëve sepse duket sikur ne jemi ardhacakë në këtë vend.
Gjatë kërkimeve në arkivat e Vatikanit , kam vënë re se shumë relacione, sidomos nga populli drejtuar Vatikanit, janë të bëra në gjuhën shqipe, sidomos nga Shqipëria e Veriut, por dhe nga të gjitha trevat e Shqipërisë.
Gjuha është e shkruar me shkronja latine, por në këto letra sillen edhe disa nga shkronjat e vjetra Pellazgo- Etruske.
Gjatë kërkimit për realizimin e një libri mbi “Madonna del buon Consiglio” , duke studiuar ardhjen e “Zojës së Shkodrës” në Gjenacano në Itali , gjetëm në një “Santuar” i cili është i dyti për nga vjetërsia dedikuar “Zojës së Këshillit të mirë ” ose siç e quan populli “Zoja e Shkodrës”në Marsikë i ndërtuar rreth viteve 1550 d.m.th. 80 vite pas vdekjes së Skënderbeut mbi tempullin e vjetër të Afërditës që datonte rreth 150 vjet para Kishtit. Ajo që na tërhoqi vëmendjen personalisht mua dhe Aurelio Rosit studiuesit italian, nuk ishte vetëm ndërtimi i kishës pikërisht mbi një tempull po me emrin shqiptar, “Afërdita”, por më shumë ishte një pllakë e tempullit të vjetër e vendosur mbi muret e kishës. Në këtë gurë të madh pellazgjik të tempullit janë gdhendur shkronja që në latinisht thonë: ‘Këndoni ju o engjëj të qiellit etj…. ” Ndërsa rreshtin e fundit shumë nga arkeologët dhe profesorë të latinishtes na thanë se është e shkruar nga një analfabet, sepse nuk kuptohet as latinisht as italisht. Nga aty lindi pyetja: ” Po a është e mundur që një analfabet të shkruante mbi një pllakë përkujtimore të një kishe? ” Dhe përgjigjja vjen vetiu… “Jo “- Ajo pllakë përkujtimore nuk ishte e mundur që të shkruhej nga një analfabet , sepse kush do lejonte një analfabet të shkruante pllaka të tilla në momente solemne? Sigurisht në atë zonë jetojnë akoma shqiptarë të vjetër sepse akoma shtëpitë e tyre, varrezat e tyre mbajnë ,mbiemrat “Albanesi”. Janë pikërisht familjarët e Gjeneralëve të Skënderbeut që erdhën në ato anë, mbas luftës që Skënderbeu zhvilloj në Pulia për të ndihmuar Alfonsin të biri e Fernandos mikut të tijë!
Ishin ata Gjeneralë shqiptarë të ushtrisë së Gjergj Kastriotit që shoqëruan “Zojën e Shkodrës” drejt rrugëtimit drejt Italisë, por që nuk harruan t’i shkruanin Zojës në pllakën përkujtimore gjuhën e popullit të sajë.
Rreshti i fundit lexohet edhe sot: “Mbi Murad est fan fala ” “Mbi këto mure është thënë falja”! Një fjali me pak fjalë shqip po shumë domethënëse… Është shumë e vërtetë sepse në ish tempullin e vjetër të Afërditës është bërë një kuvend i madh paqet mes Romakëve dhe Marsikës.
Kjo na tregon që gjuha shqipe egzistonte si gjuhë e shkruar edhe në ato kohëra ku arbëreshët e ushtruan edhe përtej kufinjve shqiptarë! Gjuha shqipe nuk ishte më në modë duke qenë gjuhë pellazge , sepse latinishtja u bë gjuha zyrtare për shumë popuj sidomos për ata popuj nën pushtimin romak për shumë e shumë shekuj, ashtu siç është dhe anglishtja sot.
Rreth viteve 1600 Gjergj Vladani , Ipezhgv i Lezhës i lutej Propoganda Fide: ” Ju lutem më sillni libra shqip”… Nëse nuk do shkruheh gjuha shqipe në atë kohë nuk mud të kishte as libra të shkruar shqip, po atëherë si i kërkonte një Ipezhgv këto libra në gjuhën shqipe nëse nuk kishte të tillë libra të shkruar në shqip? Faktet tregojnë se kishte libra në gjuhën shqipe, kishte shkolla shqipe, prandaj dhe Ipezhgvitë i kërkonin sepse kishte dhe kush i lexonte.
Më vonë gjuhën shqipe të shkruar e gjejmë edhe në shumë letra të Prizrenit, Gjakovës, Himarës , Kastratit. Ngritjen e shumë shkollave në gjuhën shqipe e nxiti edhe Kongresi i Mërqisë Lezhë me Papën shqiptar…
Pra vijmë tek kongresi i Manastirit që e njohim sot si kongresi i “Alfabetit, por duhet të ndryshojmë mendim sepse ai nuk formoi një alfabet të ri, sepse gjuha shqipe kishte alfabetin e sajë me qindra shekuj para, por ai Kongres përmirësoj, unifikoj veri jug, mblodhi intelektualët më të mirë të vendit, për t’i dhënë një drejtshkrim të ri gjuhës shqipe. Duhet të kemi kujdes kur themi: “Kemi një gjuhë të shkruar për pak më shumë se 100 vjet” , ky është pohimi dhe dënimi më i madh që i bëjmë gjuhës shqipe…

30-vjet më parë është inauguruar kisha e rinovuar në Hot të Malësisë së Madhe

0

Nga: Frank Shkreli

Një shikim 30-Vjetë Prapa

Malli për Atdheun – Trashëgimia e At Gjergj Fishtës – Tiranët do harrohen 

Demokracia nënkupton harmonizim vullnetesh e qëllimesh

Ishte viti 1994. Ashtu siç kishte ndodhur me shembjen e komunizmit në vendet ish-komuniste anë e mbanë Evropës Lindore e Qendrore, edhe në Shqipëri, më në fund, kishin filluar proceset demokratike. Me ndryshimet politike në vend në fillim të 1990-ave, vihej re edhe hapja e kishave, teqeve dhe xhamive – ente këto që ishin mbyllur ose shkatërruar dhe shumë prej klerikëve jan[ pushkatuar, burgosur ose dërguar në kampe përqendrimi — për pothuaj gjysëm shekulli komunizëm – si pasojë e shpalljes së Shqipërisë nga regjimi komunist i Enver Hoxhës si shteti i parë ateist në botë në vitin 1967 – duke i shpallur luftë edhe Zotit. Njëra prej objekteve të para fetare që është rinovuar në Shqipëri me ndihmën e komunitetit shqiptaro-amerikan – ka qenë edhe Kisha e Shën Gjonit në Hot të Malësisë së Madhe.  Autori ka qenë ftuar nga autoritetet kishtare të asaj krahine për të marrë pjesë në ianugurimin e asaj kishe në vitin 1994.  Pason fjala e autorit, mbajtur me atë rast në Kishën Katolike të Shën Gjonit – e pa botuar deri më tani:

“Të nderuar klerikë, të dashur besimtarë. Përshëndetjet e mia më të përzemërta të gjithë ju pjesëmarrësve në këtë inaugurim të kësaj kishe të rinovuar pas pothuaj një gjysëm shekulli diktaturë komuniste. Jam jashtzakonisht i kënaqur që gjëndem sot këtu në mesin tuaj me këtë rast të inaugurimit të Kishës së Shën Gjonit — Kishës së Hotit – ku për një kohë ka shërbyer si famullitar, i Madhi At Gjergj Fishta, i cili bëri të pavdekshme tiparet e Shqiptarit – ndërkohë që kujtojmë edhe bajraktarin e Hotit, Mulë Delinë me rastin e kthimit të eshtërave të tij nga mërgimi, që më në fund të pushojë këtu në Hot të Malësisë së Madhe.

Them se jam i kënaqur të jem me ju këtu sot se ndonëse kam vizituar Shqipërinë disa herë me delegacione zyrtare amerikane nga viti 1991, kjo është hera e parë që vizitojë këto anë të Shqipërisë. Jam shumë i përmalluar të vizitojë këto male, pasi jo larg prej këtu, pikërisht në Shkrel, e kam origjinën e familjes dhe të parëve të mi, e nënën nga Vermoshi.

Jam ardhë pra, nga brigjet përtej oqeanit Atlantik, nga trojet e Xhorxh Washingtonit dhe Thomas Xhefersonit, nga Amerika e madhe dhe e largët — strehuasja e të përbuzurëve dhe të shtypurëve – ku jo vetëm mua por edhe mijëra shqiptarë të tjerë, shumë edhe nga Hoti, nga dëboi tufani i egër i komunizmit ndërkombëtar sllavo-aziatik. Kemi ardhur dhe jemi mbledhur këtu me ju nga Amerika mike e shqiptarëve për tu thenë këtyre burrave e burrneshave shqiptare në varrezat përjashta: lëkundni eshtrat, çojeni kokën dhe hapni sytë për të parë, mos kini frikë! Gëzonju se ende ka shqiptarë. Emërat e tyre janë të shkruar, jo vetëm në zemërat tuaja, por kujtimi i tyre i kapërcen kufijt e Shqipërisë dhe mbërrin deri në Amerikën e largët.

Dëshmi e kësaj është prania e shumë shqiptarëve këtu të ardhur nga qytete të ndryshme të Amerikës.  Për shqiptarët e Amerikës dhe shqiptarët e tjerë jasht Atdheut, për pothuja 50-vjetë shkëputje nga trojet tona – ishte Lahuta e Malësisë e At Gjergj Fishtës që na mbante të lidhur me Shqipërinë dhe ajo që na ndihmoi të ruanim sadopak thesarin kombëtar, gjuhën, historinë, kulturën dhe karakterin. Fjalët e Fishtës qëndrojnë si shtyllë drite për breznitë e tashme dhe të ardhëshme. Veprat e tij venë në dukje shkëlqimin e trashëgimisë stërgjyshore të shqiptarit.

Në këtë periudhë të vështirë të tranzicionit nga komunizmi në demokraci – për të gjithë shqiptarët sot duhet të shë ndrisin figurat historike të Lahutës së At Gjergj Fishtës në Rrëzhanicë e në Deçiq – ashtuqë të vihet në pah përsëri vet-mohimi i Patër Gjonit, guximi e burrëria e Ded Gjo’ Lulit, e po edhe fisnikëria dhe trimëria e Tringës.

Do të harrohen tiranët dhe veprat e tyre. Do harrohen ata që tretën edhe eshtrat e Gjergj Fishtës, por shqiptari kujton sot dhe do të kujtojë gjithmonë bijat dhe bijtë e sajë të denjë. Kujtimi i tyre do të frymëzojë breznitë e reja kah veprat e mira e të mbara sepse qëllimi i tyre dhe bashk-kohësve të tyre ishte vetëm që Shqipëria të vazhdonte në atë rrugë të ngadalshme e të vështirë, por kurrë të ndërprerë të qytetërimit perendimor, sipas traditave më të shëndosha të Kombit. Ata nuk dëshironin që Kombi shqiptar të futej në një rrugë zhdukjeje e të gjithë vlerave dhe pasurive kombëtare me qëllim për të krijuar të ashtuquajturin “njeri të ri”, në bazë të një ideologjie barbare sllavo-komuniste. Të fat të keq, shumë bijë e bija të Malësisë së Madhe kanë renë martir në mbështetje të demokracisë.  Pjesëmarrja juaj sot këtu  dëshmon se shpirti i tyre nuk është shëndrruar në një ankesë të kotë, ose në një shpirt vëllavrasës. Por, përkundrazi, dëshmon se ajo frymë vazhdon të jetë ndërtuese e një ndërgjegjeje kombëtare me mendime e caqe të mprehta dhe me ndjesi drejtpeshimi e bashkimi të shqiptarëve.

Zonja e Zotëri, askush nuk pohon se demokracia është një sistem i lehtë qeverisjeje, siç është shprehur dikur Vinston Çurçilli. Fjala demokraci nënkupton pjesëmarrje e njerëve të lirë në proceset demokratike. Për më tepër, nënkupton njerëzillëk, respekt dhe tolerancë ndaj mendimeve të njëri tjetrit, sado të kundërta të jenë ato, e jo pështjellim ideshë e panjerzi sjelljesh. Demokracia kërkon hamonizim vullnetesh e qëllimesh nepërmjet diskutimesh të lira e të kthiellta. Demokracia nuk duron që të ngujohemi në “kullat” e ideve tona, duke mos u hapur dritaren ideve të ndryshme dhe qëndrimeve të tjerëve, me qëllim arritjen e objektivave për të mirën e përbashkët.

Kur mendoj për Shqipërinë, e mendoj mbushë me luftëra e përpjekje gjithmonë për mbijetesë, si një vend me histori të lashtë, të vështirë por edhe të lavdishme, me një potencial për një të ardhme madhështore. Mendoj për falëtoret që do të ndërtohen e rindërtohen siç është kjo Kisha e Shën Gjonit që po inaugurohet sot këtu në Hot. Mendoj për brezat e rinjë të shqiptarëve, të cilët pas pothuaj një gjysëm shekulli diktaturë komuniste, me punën e tyre, shpresojnë në premtimet dhe në realizimin e endërrave që sjellë liria dhe demokracia.

Unë besoj se demokracia e re shqiptare — megjithë vështirsitë fillestare që janë kryesisht, pasojë e komunizmit barbar sllavo-aziatik – do të jetë aq e fortë dhe e qendrueshme sa ishte kjo kishë që po ripërtrihet sot – e të cilën ideologjia komuniste enveriste mendonte se do ta zhdukte jo vetëm si ndërtesë,por edhe si institucion.

Zonja e Zotërinj, uroj që të bëhemi të denjë të kujtimit të At Gjergj Fishtës (i cili thuhet se ka shërbyer në këtë kishë për një kohë) dhe i të gjithë atyre patriotëve që e donin Shqipërinë të lirë e demokratike – dhe të kërkojmë ndihmën e Zotit që ky vend, më në fund, të gëzojë lirinë, sot për ju e nesër për pasardhësit tuaj – për një të ardhme më të mirë të mbarë Kombit shqiptar.

Konsideroj se tranzicioni politik nga komunizmi në demokraci do të jetë një moment historik për Shqipërinë dhe për shqiptarët — që pas një gjysëm shekulli komunizëm, më në fund, të kthejnë vëmendjen e tyre  kah traditat, vlerat dhe të shfaqin rishtas — ashtu si në kohën e Gjergj Kastriotit – Skenderbe — bashkimin, besën dhe vëllazërimin me njëri tjetrin, me shpresën që t’i sjell Kombit shqiptar agime të reja për brezat e ardhëshëm të shqiptarëve.

Ceremonia e sotëme e inaugurimit të kësaj kishe në Hot të Malësisë së Madhe duhet të jetë një dëshmi e fortë se njerëzimi gjithnjë ringjallet dhe ripërtrihet, ndërkohë që e mira, rishtas, triumfon mbi të keqën. Prandaj, sot në këtë vend dhe në këtë moment, me shpresë dhe me arsye mund të brohorisim me Plautus-in, (dramaturgun romak) se, “Victi, vincimus”: Megjithse të mundur, i kemi mujtë”.

_____

*Fjalim i pa botuar nga autori – mbajtur me rastin e inaugurimit (1994) të Kishës së rinovuar të Shën Gjonit në Hot të Malësisë. Po botohet me rastin e 30-vjetorit të Inaugurimit.

Autori duke mbajtur fjalimin e rastit në Kishën e rinovuar të Shën Gjonit në Hot të Malësisë së Madhe pas shembjes së Murit të Berlinit, (21 Gusht 1994) 

Zejnulla Fazliu dhe Qani Baftijari për hoxhallarët në Jugosllavinë komuniste

1

Zejnulla Fazliu dhe Qani Baftijari – Hoxhallarët në Jugosllavinë komuniste

Në fillim një lutje Zotit për shpirtin e gjithë prijësve fetar të të gjitha besimeve që ishin viktimë e sistemit komunist, sepse komunistët dhe hipokritët nuk njihnin Zotin e si do njohin Besën, prandaj shum burra të vërtet ishin viktim të besnikëris së vet.
Njeriu i penës dhe i mendjes, Sami Frashëri pohonte: “Historia do të na gjykoje të gjithëve, jo vetëm atëherë kur folëm por edhe atëherë kur heshtëm”,
Materiali në vazhdim është përgaditur bashkë me mikun dhe shokun e idealit e të jetës Qani Baftjari ish të punësuar në radhët e BFI , i ndarë nga Libri im që është në përfundim e sipër i cili i takon periudhës të veprimit individual në heshtje nga heshtja e gjatë nën diktaturën e sistemit komuniste në Jugosllavi. Në këtë material bëhet fjalë për rikthimin e lirive fetare dhe hapjes së dyerve për të mësuar dhe studiuar fenë, pregaditjen e kuadrove të reja të hoxhës apo mësuesit të fesë, punësimit dhe veprimit në rolin e imamit hoxhës. Këtë periudhë kohore e kaluam si zakonisht në komunikim të matur deri kur ndodhën demonstratat e vitit 81 kur fliste vetë heshtja dhe bylbylat e sistemit deri në rrëzimin e atij sistemi.

Nuk kam ndërmend të luaj rolin e historianit ,sepse për historin kombëtare dhe atë fetare kanë shkruar miqtë dhe armiqt e popullit shqiptar, shumë nga historianët tanë briliant, disa larg vendlindjes që çdo fjalë e kan larë me lot, ka nga ata që me gjakun e vet e kanë shkruajtur këtë histori. Pasiqë jam dëshmitare i gjallë bashkë me disa shokë pikërisht i kësaj historije që krijuam gjatë kohës që jetuam dhe vepruam në heshtje të dhjetëvjeçarit të fundit para ramjes së sistemit komuniste në Jugollavi. Është një histori e dokumentuar me besueshmëri të plotë që nuk ju takon portreteve dhe tregimeve letrare të krijuara nga imagjinata e autorëve të krijimtarisë letrare ku çdo detaj ka mundësi të verifikohet dhe dëshmohet si e vërtet e ndodhur pa ndryshime dhe stilizime. Nuk është as një shkrim hajmalish që mund të i shëroj të sëmurët apo për ti veshur lakuriqët e për të i zhveshur të veshurit, që realisht kanë arritur të vishen me petkun fetar dhe kombëtarë.
Fillimi i kësaj historie ka rrugën e përbashkët gjatë mësimit për hoxhë dhe rrugët e ndara gjatë veprimit ne rolin e hoxhës.
Vija e kuqe ndarëse në mesin e popullit muslimane në përgjithësi dhe shqiptarëve në veçanti që kishte ngrënë shumë koka gjatë historisë nga të dyja anët vazhdonte të merr haraçin e vet në Jugosllavinë komuniste në heshtje. Në njërën anë luftonin të gjitha profilet që donin fe, komb dhe atdheun e vet kurse nga ana tjetër luftonin të gjitha profilet që i kishin shitur gjithçka për interesa personale dhe familjare në krye me shërbimin sekret si dora e zgjatur e armikut të një populli. Në këtë material të shkruar bëhet fjalë për rolin dhe ndikimin direkt ose indirekt të shërbimit sekret të ish UDB-së Jugosllave në përgatitjen, stërvitjen, kontrollimin dhe trasimin e rrugës e cila duhej pasuar e ndjekur nga gjeneratat e para të klerit fetar hoxhallarëve dhe prifterinjëve,si dhuratë nga shoku Tito, që edhe emrin e morën më vonë Hoxhallarët e Titos. E njëjta rrugë vazhdon të ndiqet edhe sot nga pjesa më e madhe e hoxhallarëve, duke e trashëguar modelin e gjeneratave të cilat u ngjizën në atë kohë.

Nga një lufte e egër ndaj fesë në përgjithësi dhe klerit fetar në veçanti në fillimet e para të sistemit komunistë deri te një qëndrim më liberal erdhi me një strategji të mirë përgatitur , ku roli i shërbimit sekret është një realitet i pa mohueshëm që është vështirë të shpjegohet me pak fjalë . Gjithçka duhej ti përshtatet sistemit dhe partisë komuniste ,ndaj të gjithë ata që e mësonin dhe studionin fenë, duheshe të e ndjekin rrugën të cilën e kishte trasuar shërbimi sekret i UDB së që si qëllim përfundimtarë kishte krijimin e një profili të hoxhës apo priftit hibrid, një hipokrit te përsosur rojtar të komunizmit. Shërbimi, kishte arritur që të vene kontakte direkte dhe indirekte me të gjithë ata nxënës , talebe , hafiza që mësonin Kuranin përmendësh, si dhe me gjithë studentët e shkollave dhe mektebeve-vend mësimeve nëpër xhami, të cilët kishin ndarë mendjen për të mësuar fenë, me fjalë tjera, të gjithë atyre që pretendonin të bëhen hoxhallarë të ardhshëm . Këtë realitet të hidhur e kuptuam përderisa ishim studentë në Kajro ne vitin 1978.

Nga njohjet dhe takimet e shumta me studentë që vinin nga vende të ndryshme të Jugosllavisë, patëm fatin që ta takojmë Idriz Selamin një njeri që i peshonte fjala në mesin e miqve dhe armiqve, sepse ishte nga të rrallët që personaliteti i tij përputhej me normat dhe rregullat fetare, i takonte rrethit te ulemave të famshëm ,dijetarëve Islam që kishte një histori familjare të shtypjes dhe presionit nga ana e sistemit komuniste. Edhe pse nuk e kishte zakon të fliste gjatë, në një bisedë të shkurtër që zhvilluam me të na tregoi fjalët e një shqiptari të moshuar që ishte larguar nga vendlindja nga presioni i sistemit komunist për në Siri: “Hoxhallarët e vjetër komunizmi i bëri spiunë të pa shkollë, kam frikë që ju të rinjtë do bëheni mynafikë hoxhallarë të arsimuar që do ua shohin sherrin gjithë populli”. Nga ajo bisedë e shkurtër kuptuam për rrugën e gjatë dhe të rrezikshme që një hoxhë, mësues i fesë mund të ballafaqohet. Asnjëherë nuk e harruam shprehjen e tij epike: “Meqë jeni nisur rrugës së mësimeve të fesë islame , atëherë Mos lakmoni jetën me shall të bardhë, por lakmoni vdekjen me faqe te bardhë”

Gjithçka fillon viteve të 80-ta, menjëherë pas kthimit të gjeneratave të para fetare islame si dhe punësimit të tyre në xhami dhe institucione tjera.
Veprimtaria e çdo hoxhe të gjeneratës së hoxhallarëve të Titos, ndahet në tri periudha kohore, e që janë shumë me rendësi të përmenden dhe të tërhiqet paralelja mes këtyre periudhave.
⦁ Periudha e parë i takon fillimit të mësimeve për fe dhe dhjetë vjeçarit të fundit të komunizmit,për të cilën bëhet fjalë në këtë material te shkruar.
⦁ Periudha e dytë, fillon me rënien e sistemit komunist, pra pas viteve te 90-ta, dhe vazhdon deri pas përfundimit të luftës për çlirimin e Kosovës dhe fillimit të luftës së vitit 2001 në Maqedoni.
⦁ Periudha e tretë, i takon kohës pas përfundimit të dy luftërave të lartpërmendura, dhe e cila është edhe sot në vazhdim e sipër.

Periudha e parë përfshin sistemimin e gjeneratave të para të hafizëve, hoxhallarëve, dhe mësueseve të gjinisë femërore nëpër vende te punës. Shërbimi sekret shfrytëzoi rastin që disa kuadro të i sistemon sipas servilizmit familjarë dhe individualë, nën kujdesin dhe kontrollin e shërbimit sekret të UDB-s, në trojet e ish Jugosllavisë,dhe në diasporë. Me një fjalë, disa prej tyre vendet e punës i kishin dhuratë nga sistemi komunist, prandaj nuk çanin kokën me xhematin, ishin arrogantë, shtireshin të fortë dhe trima, në fakt ishin njerëzit e shërbimit ata që vendosin për fatin e tyre, dhe që i kishin trimëruar. Lufta e një hoxhe të vërtetë, gjatë periudhës së rikthimit të lirive fetare ishte një luftë me vet sistemin i cili kishte vënë në zbatim projektin e keqpërdorimit të fesë për qëllime politike.

Jugosllavia kishte një nga shërbimet e inteligjencës më të forta në Evropë, i cili me siguri posedonte edhe njohuritë më të thella rreth përfundimit të luftës së ftohtë, prandaj edhe ishte më i përgatitur për ndryshimet e mundshme në nivel global. Jugosllavija socijaliste ne krye me Titon kishte patur mardhënie të mira me Egjiptin që nga fillimi i krizës rreth kanalit të Suezit, dhe me të gjitha lëvizjet dhe revolucionet në shtetet arabe, konkretisht me lëvizjen për çlirimin e Palestinës ,duke dënuar Izraelin dhe Imperializmin e shteteve perëndimore kishte fituar simpatinë e gjithë botës Arabe Islame. Në Jugosllavi liderët më të popullarizuar arab ishin Naseri i Egjyptit,Jaser Arafati Lideri për çlirimin e Palestines ,Sadam Huseini i Irakut dhe Gadafi i Libise. Jugosllavija në atë kohë ndoqi një politikë të tillë për interesa te veta strategjike duke u futur shumë thellë në kërkim të interesit ekonomik në gjithë Lindjen e mesme.

Dënimi i politikës së Izraelit ka vazhduar deri në ramjen e sistemit në Jugosllavi në vitin 1991 që për herë të parë vendosen mardhëniet diplomatike.Populli hebre pas përjetimit të asaj tragjedie të madhe në tokën Evropiane dhe formimit të shtetit të Izraelit, duke u mbështetur në logjikën e forcës që nga fillimi pati qasje te gabuar në politikën ndaj muslimanëve në përgjithësi dhe Arabëve në veçanti, gjë e cila ndihmoi ne rritjen e ekstremizmit në mesin e popullatës myslimanë në përgjithësi dhe ne botën Arabe në veçanti, nga kjo urrejtje kundër Izraelit dhe Perëndimit përfituan disa nga pushtetet diktatoriale pro komuniste, por humbësi me i madh doli vet Izraeli qe e la ndezur zjarrin e luftës.
Pas përfundimit të luftës së ftohtë, tre ishin elementet kyçe që do e ndryshonin gjithë botën,dhe raportet mes aleancave të shteteve të ndryshme në botë: Siguria botërore, ekonomia dhe liritë njerëzore. Prandaj, armiqtë e demokracisë nuk ndryshuan pozicionet, por ndryshuan strategjitë e luftës së tyre, obligimi i tyre ishte që, tre elementeve kyçë t’ua ndryshojnë kahjen.
Sigurinë botërore ta kthejnë ne kaos botëror, ekonominë ta kthejnë në pasurim mafioz dhe plaçkë lufte, kurse liritë njerëzore ti kthejnë në burim të pa shtjerrshem konfliktesh.
Jugosllavia pas vdekjes së Titos po ecte pikërisht kësaj rruge,nën presionin e politikes Serbo madhe për të realizue ëndrrat e vjetra për Serbine e madhe, sepse gjithmon në kohëra të tilla të ndryshimeve të mëdha kishte përfituar më së shumti.
Kjo rrugë e ndjekur, u dëshmua dhe me trajtimin e dhunshëm të demonstratave të organizuara në Universitetin e Prishtinës, ku elemente të caktuar të shërbimeve Jugosllave, të dominuara nga sërbet, kishin bërë parapërgatitjet dhe llogarite e tyre për të shfrytëzua rastin, që përmes këtyre demonstratave ti japin kahje edhe ndryshimeve politike dhe juridike brenda Jugosllavisë.

Edhe pse kishin kaluar afër tridhet vite pas luftës dhe ardhjes në pushtet të sistemit të ri komunist, vërehej qartë një prapambeturi në të gjitha aspektet e jetës të popullatës muslimane në përgjithësi dhe shqiptarëve në veçanti , të pa shkolluar të pa pregaditur profesionalishte në asnjë lemi shkencore me përjashtim të detyrës së mësuesve të thjeshtë, disa zanateve dhe shumica dërrmuese punëtor fizik.
Shqiptarët sa kishin nisur pak të ndjehen të gjallë, me hapjen e Univerzitetit të Prishtinës të arsimohen dhe të kuptojnë historinë e vet , si dhe të shohin mjerimin dhe dallimin e madh të tyre në krahasim me popujt tjerë të ish-Jugosllavisë. Në mesin e përfaqsuesve komuniste shqiptare dhe nëpër institucione rrallë gjendeshin koka të mençura dhe të ditura, me shumicë ishin ata që as familjet e tyre nuk ju besonin, e lëre më të mendonin për fatin e popullit, Pleqët u thonin “Të dalur nga defteri”, nëpër tubime të ndryshme flisnin budallallëqe të mëdha, tentonin të japin përshtypjen e njerëzve të mëdhej te rëndësishem, nuk lexonin fare, flisnin sa për të ju mbushur mendjen tjerëve se janë dashamire të Jugosllavise Titos dhe Vllazrim Bashkimit, që shpesh herë kolegët e tyre nga nacionalitet tjera turpëroheshin nga injoranca dhe sjelljet e tyre.

Fati i popullit shqiptare ishte në duart e komunistave kokëboshe që ishin të preokupuar me kënaqësit e veta, hoxhallarëve injorante,hajmalixhij që shëronin të sëmuret që ju kanë bërë sehire flisnin për fe por mendjen e kishin te xhepi i xhematit,nuk ndjenin dashuri ndaj Zotit.Po ashtu për fatin e popullit vendosnin spiunët që ishin elita e popullit, të gjithë ishin të armatosur me pistoleta në brez,dhe i adhuronte rinija,për trimëri, mencuri dhe zotësi për të kryer pune nëpër institucione shtetërore, që plotësonin mungesën e kuadrove shqiptare per te gjitha nevojat e popullit që paguanin dhjetfishe.
Pasqyrën reale të muslimanëve në Jugosllavi,kryesisht shqiptarëve, boshnjakëve, turqive , goranëve dhe romëve,edhe pas tridhjet viteve vllazrim bashkim,liri dhe barazi e dëshmonte, përfaqësimi nëpër institucione dhe natyra e punëve që bënin për të siguruar të ardhurat familjare. Në vitin 1975/76, në afërsi te Beogradit isha në shërbim ushtarak, nga ku pata mundësinë gjatë një viti të shoh me sytë e mi gjendjen e mjerueshme dhe vuajtjet e shqiptarëve. Shqiptarët me shumicë, nga të gjitha trojet, punonin punë fizike nëpër qytetet kryesore të Jugosllavisë ishin të dërmuar e të lodhur, duke hapur kanale, bodrume, rrugë, duke shërbyer nëpër familje si pastrues që fëmijët sërb të mos i përlyenin këpucët me baltë, të ju sigurojnë drutë e qymyrin për dimër, tu ndihmojnë në përgatitjen e turshive, tua pastrojnë vilat për pushime, tua rregullojnë oborret dhe lulet, të ju gatuajnë byrek te nxehur, e të ju ofrojnë akullore të ftohtë dhe ëmbëlsira, si dhe t`ua mbajnë palltot kur i vishnin dhe i zhvishnin .

Meshkujt shqiptarë, në kërkim të kafshatës së gojës, pas vete kishin lënë familjet e veta, fëmijët, gratë, prindërit e shtyrë në moshë që të punojnë tokën rreth shtëpisë, kurse vet në gurbet ishin të detyruar që të flinin nëpër bodrume të lagura nga shtatë-tetë veta në një dhomë, të përgatisnin vet gjellën, të zienin çajin e zi që e merrnin nga shtëpitë e tyre, ndërsa duhanin e blinin, e vetëm muhabetin mes vete e kishin pa para.

Shpeshherë, nga zori ose nga qejfi takoheshin në xhaminë e vetme në Beograd, që mbante ligjërata një hoxhe i Titos, pro jugosllav i tërbuar, dhe që e kishte hapur edhe një kuzhine të “Hallallit:!!. Ata që kishin arritur të fitojnë besimin e ndonjë shkau të madh, bëheshin brigadierë, kurse më te besueshmëve ju lejonin hapjen e dyqaneve, që bashkë me familjet e tyre të ju shërbejnë 24 orë. Kjo kategori fitonin më shumë para, prandaj, fëmijët e tyre nuk u lakmonin fëmijëve të serbëve që shkonin në shkollë dhe vinin e hanin byrekë të nxehtë.
Paratë që i fitonin gjatë javës me djersën e vet, të grave dhe fëmijëve te vet, shpeshherë ndodhte që për një natë tua merrte një prostitutë, sepse mini-fundat i kishin ëndërr, ngase gratë e tyre fetare nuk po vishnin mini- funde të shkurtër.Me perjashtim te studenteve qe kishin kuptuar vuajtjet,realitetin, paratë e fituara gjatë pushimeve verore dhe dimrore i përdornin për mirëmbajtjen e familjeve të tyre dhe vazhdimin e studimeve.
Edhe pse e dinin të vërteten e mjerueshme të popullit shqiptar, gjithë elita e popujve të ish- Jugosllavisë që jetonin dhe punonin në Beograd, i shihnin me sy për çdo ditë,sidomos serbet prapë se prapë ishin të pa mëshirshëm në propagandën e tyre kundër një populli të tërë dhe pa dallim.

Lufta kundër nacionalizmit Shqiptar në ish- Jugosllavi.

Gjenerata më e vjetër e jona, është dëshmitare e asaj kohe që,në Jugosllavi zhvilloheshin paralelisht dy procese, njeri mbi tokë, e tjetri nën tokë.
Mbi tokë ,me propagande e ushqenin gjithë opinionin e mbarë Jugosllavisë me lajme të sajuara bombastike, të cilat ziheshin në kuzhinat e shërbimeve sekrete në Beograd, përmes së cilave i bombardonin qytetarët e Jugosllavisë dhe botën ,me të gjitha mjetet e dezinformimi të asaj kohe që i kishin në disponim si; radio ,televizioni ,dhe te gjitha gazetat dhe revistat në gjuhët e kombeve dhe kombësive. Përmes mjeteve të tyre dezinformuese, shqiptarët i paraqitnin si një popull kamikaz që i rrezikon gjithë popujt e ish-Jugosllavise edhe Evropës mbarë.

Institucionet shtetërorë filluan të “ pastrohen” edhe nga ai numër i vogël i kuadrove shqiptare që ishin të punësuar, e të cilët po zëvendësoheshin me çdo nacionalitet tjetër, por edhe nga ata shqiptarë të ndershëm që i konsideronin besnik ndaj Jugosllavisë, e që shërbenin si kukulla të dëshmisë së vëllazërimit dhe bashkimit.

Shkollimi në gjuhën shqipe ishte parë si therë në sy, që prej momenteve të para të hapjes se Universitetit të Prishtinës,nga kreu akademik dhe shtetërore Serb që e trazon vetëdijen kombëtare dhe fetare te mirfillte dhe që i helmon të rinjtë shqiptarë me nacionalizëm dhe irredentizëm.

Demonstratat e studentëve shqiptarë në vitin 1981, ishin të mirë së ardhura për qarqet nacionaliste, shoviniste sërbe, që shfrytëzuan aparatin shtetëror,dhe filluan procesin e diferencimit dhe largimit të shqiptarëve nga puna në të gjitha shkollat shqipe nëpër fshatra e qytete për ta ndaluar zhvillimin ekonomik, politik, shkencor të popullit shqiptar.Qëllimi ishte për të pastruar hesapet me të gjithë ata shqiptarë, kokëfortë të pa dëgjueshëm, patriotë, nacionalistët, irredentistë, që kërkojne barazi ,liri dhe forcim të pozicionit juridik të shqiptarëve në Jugosllavi.Nëpërmes reduktimit të arsimit në gjuhën shqipe,shtypjes dhe represionit tu mbyllen të gjitha rrugët, me përjashtim dy rrugëve; ose në burg ose jashtë kufijve të Jugosllavisë, që rinia të detyrohet të largohet nga institucionet shkollore, dhe kështu të detyruar për të kërkuar punë për ekzistencën dhe mbijetesën e tyre, të harrojnë veprimtarinë kombëtare dhe zgjimin e popullit shqiptar për arsim, shkollim dhe çlirim kombëtar.

Nëpër dyert dhe duart e policisë dhe shërbimeve sekrete të asaj kohe, kaluan një numër tepër i madh i shqiptarëve , që i bënte shqiptarët popullin e parë në Jugosllavi i mbajtur nën kontroll, nën vëzhgim të syrit të spiuneve dhe të policisë. Sa më shumë që rritej presioni, aq më shumë rritej numri i bashkëpunëtorëve të policisë dhe shërbimit sekret, që shërbenin si syri dhe veshi më i sigurt dhe mjeti më efikas për luftë kundër nacionalizmit dhe irredentizmit shqiptar.

Në këtë mënyrë, dhe me këto metoda vazhduan procesin e kurdisur që zhvillohej mbi tokë, me projekte dhe strategji afatgjate kundër popullit shqiptar që jetonte në ish-Jugosllavi, të gjithë shiheshin si një mish i egër në trup të huaj.

Procesin tjetër që zhvillohej nën tokë, e kam përcjellë nga pozicioni im i Imamit, në një fshat në afërsi te Shkupit, që përfshinte edhe muslimanët në lagjen e Gjorçe Petrovit ku u detyrova të angazhohem për shkak të vdekjes së imamit. Ishte viti 1982. Dy vjet më vonë, në vitin 1984, u hap edhe medreseja e “Isa Beut” në po të njëjtin fshat ku unë shërbeja, pra në Kondovë të Shkupit, nga ku kisha mundësi të shoh për së afërmi të gjithë manipulimin dhe keqpërdorimin e fesë për qëllimi puro-politike.
Që nga klasa e pestë fillore kisha filluar të mësoj gjuhën Serbokroate dhe Maqedone dhe gjithë shtypin e asaj kohe e bleja në kioskun e vetëm në Saraj,isha dëgjues i rregullt i radiove të njoftura në gjuhën shqipe dhe serbokroate prandaj e kisha shumë lehte të deshifroi lojrat politike në Jugosllavi,dhe isha në dijeni të plotë të ngjarjeve me rrezikshmëri të larte.Nga pozicioni i imamit kisha shumë kontakte me njerëz të ndryshëm dhe njohja e gjuhës më mundësonte komunikim me të gjithë njerëzit pa dallim feje apo kombi. Ishte koha e zgjerimit kontakteve dhe njohjeve të shumta me hoxhallarë kolegë përpos atyre qe njiheshim nga koha e mësimeve ,sidomos me të punësuarit në kreun e BFIslame.Temat e bisedave përzgjidheshin që të mos biesh ne grack,si zakonisht egzistonte interesimi shumë i madh i hoxhallarëve te rinje rreth punësimit,dhe konkurencës se kush ka arritur të zen ndonjë pozicion të larte.
Nga sjelljet ligjeratat dhe komunikimi mes hoxhallareve dhe xhematit që ju shkonte prapa ,si dhe sistemimi i tyre nëpër vendet e punës ishin shenjat e para të fillimit të procesit të rrezikshëm,
madje ishte shumë herë më i rrezikshëm se sa mund ta paramendonin edhe ata qe kishin njohuri, me pasoja afat gjatë e që për fat të keq pak njerëz nga shqiptaret e kuptonin. Gjithë atë brumë të hoxhallarëve që e kishte përgatitur dhe që po i mbante nën kontroll direkte, e organizoi dhe e përdori si ushtri të organizuar kundër nacionalizmit dhe irredentizmit shqiptar,dhe përçarjes të elementit fetare Islame.

Shërbimet sekrete Jugosllave në interes te politikës afat gjate të tyre dhe në dëm të vet popullatës muslimane në përgjithësi dhe shqiptarëve në veçanti, në planet e tyre shkuan aq larg ,sa që një pjesë të hoxhallarëve si bashkëpunëtorë të ngushtë, i aktivizonin nëpër ndërmarrjet e mëdha si përkthyes, disa i angazhonin në diplomaci, kurse disa të tjerë i impononin nëpër organizatat Islamike te dyshimta, që ti bën pjesë të pa ndashme të konfliktit vëllavrasës të botës myslimane.
Elementin shqiptar dhe boshnjak me çdo kusht dhe me çdo çmim dëshironte ta paraqiste si një element te rrezikshëm fundamentaliste islame de- stabilizues të gjithë Ballkanit dhe Evropës, kurse punën dhe djersën e punëtorëve shqiptarë, brenda ish-Jugosllavisë edhe jashtë saj në gurbet, për vite me radhë, para botës u mundua ta paraqesë si një organizim dhe përfitim mafioz të shqiptareve në Ballkan, me shpresën se myslimanët e ish-Jugosllavisë, në veçanti, shqiptarët edhe boshnjakët do ta humbin përkrahjen ndërkombëtare.

Me këtë dhelpëri, politika hegjemoniste serbe mëtonte që edhe njëherë në historinë më të re të saj, të del fituesja e vetme nga trazirat eventuale, që ata e dinin ose pretendonin se e dinin atë se, çka pritet të ndodhë Ballkan.

Sipas bindjeve te mija dhe shumë shokëve ishte momenti historik i bashkimit të forcave të gjithë intelektualëve të rinje nga Univerziteti i Prishtines dhe hoxhallarëve të rinje e gjeneratave të para të shkolluara, për tu bër bashkë dhe për të mos lejua që nji popull i tërë në momentet me të rrezikshme të humb kohë dhe të merret me manipulimin dhe keqpërdorimin e fesë. Duheshte angazhim, dhe qëndrim të pa luhatur dhe pa kompromis nga të gjithë, për ti zgjatur dorën popullit shqiptare të çlirohet nga shtypja,dhe besimet e kota,për të kontribuar në ngritjen e vetëdijes fetare dhe kombëtare, për ta nxjer nga injoranca dhe analfabetizmi dhe për të mos lejuar realizimin e projekteve anti Islame dhe anti shqiptare.
Për fat të keq një gjë e tille nuk ndodhi me hoxhallaret e rinje që u emëruan si hoxhallaret e Titos, edhe me intelektualet e rinje sepse vet sjellja e tyre dëshmonte se janë nën influencen e shërbimit sekret dhe agjentëve të shërbimit, ndoshta ishin të kapur prej më herët që ishte thelbi i tragjedisë së popullit musliman në përgjithësi dhe Shqiptare ne veçanti që nga koha e Mbretërise Jugosllave.
Agjentët e shërbimit kishin filluar të iniconin lëvizje të dyshimta nëpërmjet individëve dhe grupeve që i mbanin në kontakte nga të gjitha profilet e shoqëris me karaktere të dobta, hoxhallarë,intelektuale, tregtare, këngëtar, zejtare, bashibuzuke të ndryshëm dhe të rinje labil që dashurohen në gjithçka por nuk duan askuj, kishin filluar ti aktivizonin edhe disa aktiviste nga organizata e quajtur “Lidhja e Rinisë Socialiste” që më në fund ishin dashuruar në Islame. Disa figura të dështuara komuniste nga bashkëpunëtorit e fshehur, kishin ndryshuar pamjen, sjelljen e mëhershme të një komunisti, ishin shëndërruar në besimtarë të devotshëm, duke u aktivizuar nëpër xhami të ndryshme,me detyra konkrete dhe po merrnin mbi vete formimin e këshillave të xhamive.
Sistemi kishte përzgjedhur disa nga imamët apo hoxhallarët që i kishte sistemuar nëpër xhamitë e sulltanëve osmanë, nëpër qytete dhe fshatra të mëdha në të gjitha trojet shqiptare,edhe në diaspore imamet e rinje,që në bashkëpunim me keshillat e xhamive,po ashtu të përzgjedhur nga shërbimi me aktivitetin e tyre do ringjallin jetën fetare, pas 30 viteve të luftës kundër fesë. Si zakonisht disa imame apo hoxhallar që kishte përzgjedhur sherbimi, ti shpalle si te “Dërguarit e Zotit” në brendësine e tyre fshihej një shpirt krimineli dhe hipokriti, ishin kukulla bashkëpuntore besnik që nga koha e rinisë,të kapur në flagrance ose trashigonin zanatin e të parëve të tyre. Sistemi kishte mbajtur llogari që të krijoj dy modele të hoxhallarëve, në mënyrë që të mund të përqafohet nga masat e gjera të popullit, ai konservator i prapambetur dhe ai me shkollim të lartë.

Më të devotshmit me pamje engjëlli, që paraqiteshin se nuk kanë shkelur as edhe një mizë në jetën e tyre, mjeshtër të lëvizjeve mu si lakuriqët e natës, që do luftonin me çdo çmim të futen nën lëkurë të masës se ulët, me devotshmeri të hipokritit me bartjen e kapuçit me çmim koke, që do mbane llogari për shijen e xhematit më tepër se sa për porosite e qarta të Zotit. Ndërsa modelin e dyte ata më liberalë,me përparimtarë të sistemuar nëpër vendet udhëheqëse në organet e BFIslame, nëpër muftinij dhe profesore medreseje që të pëlqehen në shoqëri edhe nga komunistët më të prishur në aspektin e moralit njerëzorë.

Të gjithë ata që kishin interesat e tyre personale apo familjare që i takonin nëntokes dhe ishin shëndërruar në besimtarë të devotshëm, e zhvillonin propagandën kryesore sipas direktivave të shërbimit, dhe kishin për detyrë që të nxisin gjithë popullin të njihet me imamin e ri “të dërguarin e Zotit”, që me ligjëratat e tij edhe “kafshët i bënin myslimanë”!!!. Organizonin autobusë, furgonë, dhe e ftonin popullin që të shkonin nëpër xhami, që të i dëgjojnë ligjëratat e pa dëgjuara ndonjëherë nga të “Dërguarit e Zotit” !!!.. Nëntoka e dinin saktë se, cilin hoxhe duhet përkrahur dhe duhet shpallur si të pa gabueshem si shpëtimtare qe duhet ndjekur të gjithë besimtaret, cilin duhet sulmua si spiune udbashe dhe të prishur nga i cili duhet të kenë kujdes besimtarët si i rrezikshem, dhe cilin duhet shpallur si tradicional dhe primitiv që duhet te largohen dhe të mos marrin asgjë nga këshillat e tij.

Ky bashkëpunim i ngushtë mes këtyre profileve të ndryshme të bashkëpunëtorëve të sigurtë të sistemit, qe e organizonin teatrin e kukullave në xhami, kishte për detyrë që ta ngrisin lartë personalitetin fallco të imamit apo hoxhës që i takon rrjetit të merimangës, qe e kishte thurur shërbimi. Si zakonisht, xhemati i rregullt, që merrnin pjesë ishin shumë pleq të hutuar, rinia e manipuluar, disa intelektuale spiunë të kamufluar me islam që flisnin fjalë miradije për hoxhën, me qëllim të krijonin autoritete të rrejshme në mesin e popullatës, që i hipnotizonin masat e ulëta të popullit, me ligjërata të zbrazura të tyre e që ngjallnin emocione, por që e vdisnin logjikën e rezonimit të shëndoshë dhe të arsyeshëm.

Pasi që ne njiheshim mes vete shumë më herët, por edhe pjesa e vetëdijshme e popullatës si zakonishte e njihnin biografine familjare nga më herët të patriotëve të vërtet fetare dhe kombëtare e kishim lehte të identifikonim , dhe mos bien pre e lojrave të kurdisura nga ana e pushtetit, por shumica dërrmuese e xhematit të sinqerte binin viktime e këtij manipulimi.Vet pozicionimi i kuadrit të ri nëpër xhami si dhe në rradhët e BFIslame, ishte një sinjal i fort se kë e favorizon pushteti që të bëhet emër i njohur si hoxhë, dhe kë e ka të shënjestruar si element i pa kontrolluar, që duhet të luftohet.
Të gjitha aktivitet fetare, zhvilloheshin me një prapavijë mirë të organizuar. Si organizatorë të shkëlqyeshëm ishin dëshmuar “Lidhja e Rinise Socialiste-që ishin dashuruar në Islame, që ishin të stërvitur me detyra speciale, brenda trojeve Shqiptare në Jugosllavi edhe në diaspore. Organizimet kryesisht i bënin nëpër xhami, i mbushnin edhe sallat sportive me organizime të tribunave të ndryshme, me pyetje dhe pergjigje te porositura dhe të pregaditura paraprakishte që e dinin sakte se në mullirin e kujt duhet dërguar ujin.

Ne tubime dhe tribuna, si mysafir special, e ftonin ndonjë bajloz komunist që ishte bërë mysliman, nga një hoxhe apo grup hoxhallarësh që i takonin të njëjtit rrjet nga të gjitha trojet shqiptare, sidomos nga Kosova që shfrytëzonin rastin e takimit me miqtë e shërbimit, që të mos bien në sy të patriotëve dhe nacionalisteve të pa fe, brenda Kosoves që luftojnë për kombe dhe prishjen e ish- Jugosllavisë. Strategjija e veprimit te rrjetit të hoxhallarëve nën komandën e shërbimit ishte e njëjte në të gjitha trojet,por hapësira e veprimit në Kosove ishte më e ngushtuar në fillim,prandaj qendra e organizimeve,marrëveshjeve të fshehura dhe takimeve me agjentet e shërbimit bëheshte në Shkup,sepse popullata Shqiptare në Maqedoni ishte e dhëne më tepër pas fesë, mungonte vetëdija kombetare.

Të “Dërguarit e Zotit” me mision te posaçëm, harxhonin kohë të gjatë nëpër shtëpia për ta rregulluar shallin, xhyben, teshat, që të kenë pamjen e njeriut të dalluar, sikurse të jenë zbritur nga parajsa.
Ishin të pajisur me teknologji moderne e magnetofona për ta regjitruar zërin e tyre gjatë ushtrimeve, duke kontrolluar zërin se si do ju dukej para xhematit, se si do duken kur qajnë, se si do duken kur qeshin , sepse në xhami ata do jenë të rrethuar nga mesi i xhematit që duan ti incizojnë ligjëratat e tyre, e ti përcjellin ato në meset familjare, si dhe ti shpërndajnë në mesin e gjithë popullit.
Ligjëratat i ushtronin në formë poezie të ndikuar nga recitimet e artistëve të mëdhenj shqiptarë, pastaj duke përdorur citate nga Kurani në fillim të ligjeratave, dhe lutjeve të gjata në gjuhën arabe,që të tërhiqet vëmendja e xhematit se, kinse këta janë ata që e kanë mësuar fenë në Arabi nga burimi, dhe se, arabishten e flasin si bylbyla.
Emrin e Zotit e theksonin duke mbushur gojën plotë, edhe pse zemrën e kishin boshë. Shpeshherë, betoheshin ne emër të Zotit dhe të Profetit, që të dukeshin sikurse po ju flet vet Profeti, dhe të fitohet besueshmëria dhe përshtypja e plotë se, ky është hoxha i vetëm që e fletë të vërteten, edhe pse e vërteta ishte krejtësisht ndryshe.

Temat e ligjëratave i përzgjidhnin që të jenë prekëse në mënyrë që sa më shumë të arrijnë që xhematin ta bëjnë të ndjeshëm për të qarë, nganjëherë edhe për të qeshur, duke përdorur tregime dhe ndodhi banale që thjeshtë ishin pjellë e fantazisë se tyre, ëndrra të trishtueshme etj. Në ligjeratat e tyre të shumta armiqët kryesore të Islamit dhe gjendjes së popullatës muslimane në bote ishin Jehudite me hilet,dhe mjeshtrite e tyre për ta futur gjithë botën në kurthe sidomos boten Islame dhe muslimanet me përkrahje të Amerikës dhe perëndimit në krye me Papën dhe Vatikanin,që kanë arritur ti shtrinë për tokë gjithë muslimanet e botes.

Ligjëratat e tilla nuk i bënin aspak dobi popullit të hutuar, por i ngjanin lojës së boksit që njëri boksier qëndron në këmbe me duar lartë me krenari, dhe gjithë auditoriumi duke brohoritur dhe rrahur duart, kurse tjetri boksier i shtrirë për toke i trullosur që përpiqet ta merr veten deri sa gjyqtari numëron mbi kokë kohëzgjatjen e trullosjes që ta përfundon lojën dhe ta shpall fituesin. Menaxherët dhe dashamirët e boksierit të trullosur i mbajnë ligjerata për forcën e kundërshtarit taktikat dhe hilet që ka përdorur kundërshtari për ta rrezuar për toke.
Ai që ka rrëshqitur dhe ka rëne në gropë të thellë nuk ka nevoj për ligjerata për shkaqet e rënies ,por ka nevojë jetike për zgjatjen e dorës së ndihmës për ta nxjerrë nga ajo fatkeqësi ku gjendet ,në rastin konkret muslimanët në përgjithësi dhe shqiptarët në veçanti kishin nevoj për një dorë të zgjatur të ndihmës që ofron zgjidhje dhe vizion që do e nxjerrë nga ajo gjendje e rënde .

Në çdo tubim luftonin që të pozicionoheshin në krye të vendit, manipulonin me masën e të gjallëve dhe të vdekurve duke bërë lutje të gjata, më patriotet lutjet i bënin në gjuhen shqipe, që të i bindin të pranishmit se këta, përpos që janë besimtarë të devotshëm, janë edhe patriotë të shkëlqyer qe zhvillojne lufte te shejte per ti dalur zot fese,kombit dhe atdheut. Gjatë ligjëratës bënin edhe gjestikulime të artisteve të shëmtuar, që ju ngjanin kukullave për fëmijë, dhe sillnin edhe shumë shembuj nga përditshmëria që njërzitë i kanë të ngulitura në kokën e tyre, por që nuk gjejnë zgjidhje,prandaj ne prezence te kukullave ndjehen me te sigurte nga magjija ,syri i keqe dhe merija e te tjereve. Ky soj i hoxhallarëve ishin pikërisht ata që filluan ta futin xhematin ne botën e fantazmave dhe ti largojnë nga bota reale e cila në realitet duhet të shihet nën dritën e arsyes dhe mendjes.

I përshkrova si kukulla ,sepse kompanitë e prodhimit te lojrave ne botë për ta zgjerua biznesin e tyre prodhojnë lojëra kukulla të ndryshme për tu futur në zemër të fëmijëve, që janë të adhuruara nga fëmijët, ngjashëm edhe shërbimet sekrete prodhojnë kukulla të gjalla nga radhët e bashkëpunëtorëve të tyre për ti dashuruar dhe për ti lidhur përjetësisht të rinjtë dhe të moshuarit me artistët e tyre kukulla, që pastaj përmes tyre të dirigjojnë edhe masën e gjerë.
Njerëzit e thjeshtë, sidomos aty ku niveli i arsimit dhe edukatës është i ulët, janë si fëmijët që lidhen aq shumë me kukullën e tyre, sa që nuk mund të imagjinojnë gëzimet, hidhërimet por as vdekjet pa kukullat e tyre ne krye te vendit dhe janë të gatshëm të e paguajnë shtrenjtë prezencën e kukullës në të gjitha ceremonitë e tyre të jetës.

Pikërisht kjo kategori, e hoxhallarëve ishin prodhim i kukullave për të rritur që plotësonte dëshirën e njerëzve te thjeshtë, shkëlqenin me uniformen e hoxhës, me shallin e bardhë në kokë, me rroba te shtrenjta që ecnin drejt rrugës të trasuar nga UDBj-a, “Hoxha so Bella çallma, Bella kuqa i Bell Mercedes, rroftë shoku Tito, se unë kurr nuk do vdes.” Hoxha me shall të bardhe,më shtëpij të bardhe dhe me mercedes të bardhe, rroftë shoku Tito, se unë kur nuk do vdes.
Ishin një kopje e bashkëpunëtorëve të atyre të vjetërve që i kishin lakmuar dhe ëndërruar, por me metodologji të reja, nga të cilët e trashëguan zanatin e bashkëpunimit me shërbimin dhe emrin hoxhallarë të Titos.

-Për fat të keq, Tito kishte vdekur, dhe nuk pati mundësi të sheh me sy produktin e personalitetit të hoxhës apo priftit që e kishte dëshiruar. Një hibrid, me shpirtin e zbrazur të një hipokriti ateist, por me pamjen dhe sjelljen e një hoxhe apo prifti, i prodhuar nga një shtet komunist, bashkëpunëtorë të besueshëm të ruajtjes së sistemit monist, që aspak nuk u morën me anën e brendshme të tyre se si do duken kur do dalin para Zotit.Nuk ju bënte përshtypje gjendja e mjerueshme, prapambeturija, varfërija dhe injoranca në të cilen jetonte popullata e besimit Islam. Për ta, me rëndësi ishte përshtypja që do të lënë tek njerëzit, plaçkitja e popullit dhe vakëfeve, përfitimi personal ne emër te Zotit.
Hoxhallarët e Titos,për dallim nga të vjetrit shumë pak kalonin kohë në xhami. Gjithmonë ishin të zënë me aktivitete të ndryshme. Bënin përpjekje që me çdo kushte të ju bien në sy popullit në rrugë, ta përshëndesnin çdo kënd, të njohur dhe të pa njohur , krijonin shkaqe që të futen në bisedë, shfrytëzonin lidhjet familjare dhe miqësore që të futen në mesin e çdo familje, duke u paraqitur si dashamir të mëdhenj, që duan t`i shpëtojnë njerëzit nga zjarri i xhehenemit, edhe pse fitilin e zjarrit e kishin pikërisht në dorën e vet, që ua kishin dhënë miqtë e shërbimit.

Aktivitetet më të mëdha, zakonisht zhvilloheshin gjatë muajit te Ramazanit !!!

Hoxhallarët e Titos, e kishin studiuar mirë mentalitetin e ulët të popullatës me përkatësi islame në ish-Jugosllavi, dhe të shqiptarëve në veçanti. Prandaj, asgjë nuk i lihej rastit në xhami. Para se të niste falja e namazit dhe ligjërata e “të Dërguarit të Madh” ,gjithçka shkonte sipas skenarit sekret dhe befasues që e përgatiste “ i Dërguari” me disa të rijnë të dashuruar në islam. Brenda xhamisë merreshin pozicione dhe bëheshin lëvizje që binin në sy të xhematit. Në momente të caktuara nga ligjërata prekëse e imamit, njëri nga mesi i të pranishmëve kishte marrë koordinatat që të bërtiste me zë të lartë dhe tmerrues “Allahuuuuu Ekberrr”!, që përdorej si shenjë se, “ i Dërguari” në ligjëratën e tij arriti ta prek në zemër një të ri prezent. Kjo formë përdorej edhe për të mbajtur peng xhematin, që të mos e zë gjumi, ngase dihej se, ata kishin hallet e veta, dhe kur vinin në xhami bënin edhe një pushim të madh.

I gjithë skenari ishte lojë qibritash, që e kishte mësuar baloshi te ura e gurit, këtë loje e dinin të gjithë hoxhallarët e Titos, ata që i rrethonin bashkë me agjentet e shërbimit, por qëllimi ishte që sa më shumë rini të fusnin në loje.Të moshuarit rralle afroheshin, ngase ishin djegur shumë herë te ura e gurit, ku atyre ua kishin marrë edhe parat e lopës që e kishin shitur në Pazar për bukë, me përjashtim të disa të moshuarve që e dinin lojën, sepse edhe vet kishin qenë artiste të perkryer gjatë gjithë jetës, kishin luajtur rolin e shqiptarit të rebeluar si trima që kanë luftuar kundër shkijeve, kanë kërcënuar policinë, e që në fakt kishin qene spiune ishin mare me vjedhje plaçkitje ndoshta edhe vrasje pas shpine te vet shqiptarëve tinëzisht.
Konkurrenca në mesin e imamëve hoxhallarëve të Titos për tu futur thelle në zemrat dhe ne xhepat e popullit ishte në rritje për çdo ditë, me organizime të ndryshme por më mbreslënëse ishin organizimet e shpeshta me nxënësit që përfundonin leximin e Kuranit(kryenin hatmen). Mësimin e zhvillonin nëpër mektebe me metoda të reja, nuk ishte me rëndësi sa dine të lexojnë por sa dine të këndojne, djem e vajza e sidomos vajza kishte dyfish më tepër, të veshura bukur e të mbuluara, që e kënaqnin syrin e imamit të ri,dhe ua ngjallnin mallin e kohës se studimeve qe kishin kaluar nëpër rruge në pritje të viktimave te varfëra femra.
Pas lodhjes së madhe si mësues, ata organizonin ceremoninë e madhe në xhami me prindër, gra e burra, dhe mysafirë të shumtë, duke bërë inçizime me kamera të prindërve të entuziazmuar nga pamja e fëmijëve të tyre që këndojne ilahi, recitonin vjersha dhe ndonje pjesë nga Kur ani, një skenë që i bënte me lot në sy,dhe nuk shihnin realitetin e manipulimit me fëmijet para syve të tyre.Disa që kishin zë bylbyli i pregadisnin për në medrese..

Medresetë ishin shkollat e mesme më të preferuara, që vështirë ishte regjistrimi në to, ndërsa në anën tjetër hoxhallarët e Titos nuk çanin kokën për mbylljen e shkollave të mesme në gjuhën shqipe ,dhe luftën e egër që zhvillonte sistemi kundër arsimit në gjuhen shqipe.Profesorët e medreses që po ashtu ishin hoxhallarë të Titos por i takonin modelit liberal ishin te angazhuar me gjithë qenjen e tyre që nga nxënësat e medrsesesë të pregadisnin bylbyla.
Në atë kohë bylbylat ishin shumë të kërkuar dhe të vlerësuar, prandaj disa nga profesorët e medreses pregadisnin dy lloj bylbylash me zë dhe pa zë, nga ata që këndonin bukur me zë formonin korin për ceremonitë madhështore, për festat e bajramit dhe organizimeve të ndryshme nga mesi i popullatës së thjeshtë që ishin të gatshëm ti paguajnë shtrenjtë . Disa të pasur që ishin bërë myslimanë dëshironin që enkas të u këndojnë bylbylat në shtëpinë e tij, shpesh organizonin darka, dreka me një numër të madh hoxhallarësh të Titos me nxënës dhe hafiza.

Disa tjerë që këndonin bukur pa zë, i përzgjidhnin për të kënduar para inspektorëve të shërbimit ,me sugjerim të profesorëve, edukatorëve, drejtorit, që duhej të ishin të talentuar mirë, meqë edhe prindërit i kishin pasur bylbyla të njohur. Bylbylat e medresesë i adhuronin disa funksionarë, imamë ,muftilere, hoxhallarë, profesorë, edukatorë, drejtorin, dhe disa imamë në diasporë që i takonin rrjetit të bylbylave. Një profesor në medrese Rexhep Nuredini rahmet i pastë shpirti i këshillonte nxënësit e medreses si fëmijët e vet: “Nëse prej tani si nxënës dorëzoheni para epshit dhe presionit, përshëndetuni përgjithmonë me fenë dhe hoxhallëkun”. Disa nga nxënësit pranonin publikisht se nga Profesor Rexhepi mësuam si duket burri i vërtet, hoxha i vërtete dhe muslimani i vertete, të tjerët me sjelljen e vet na mësuan hipokrizine, dyftirsine dhe kënget e bylbylit.Popullit të prapambetur në të gjitha aspektet e jetës shoqërore, loja me bylbyla i ngjan ofrim të argëtimit të sëmurve para vdekjes jo shërim.
Disa nga puntorët e thjeshte ne medrese, këshilltaret e xhamive që kishin bashkëpunuar më afër me hoxhallaret e Titos,edhe disa pastruese,pas ramjes së sistemit më kishin rrëfyer në besim shumë gjëra sepse kishin frikë Zotin dhe ndjenin një ngarkese të madhe shpirtërore.

Mysafirët më të shpeshtë në Medrese të Prishtines dhe Shkupit ishin Baloshi me kompaninë e vet, që e luanin rolin e inspektorëve të arsimit fetarë, e që kishin krijuar edhe grupin e nxënësve balosh, në mënyrë që në të ardhmen do të mund ta luanin rolin e elitës fetare.
Në mënyra të ndryshme shërbimi ju mundësonte të gjithë të interesuarve për të mbushur xhepat me dollarë, qofte duke promovuar shallin e bardhe,xhybet me tentene, mjekrën,veshjen si dhe përshëndetjen e detyrueshme me SELAM, si një shenjë dalluese e vëllazërisë islame, nën robërinë fetare dhe kombëtare.Mu në kohën më të rrezikshme, kur sistemi dhe shërbimi pregadiste varrin e një populli të tërë, ata luanin me zjarrin e keqpërdorimit të fesë.

Në emër të fesë, ata helmonin dhe turbullonin marrëdhëniet familjare, ndërfetare dhe kombëtare, spiunonin, shanin,shpifnin,shpallnin murted(i dalur prej feje) të gjithë ata që janë ngritur kundër ish- Jugosllavisë,edhe pse ishin vetë dëshmitarë të vrasjeve, burgosjeve maltretimeve dënimeve dhe propagandës së çmendur nëpër radio televizione dhe gazeta kundër gjithçka që ishte shqiptare.Gjithë kjo propagandë dhe terror shpirtëror ndaj një populli të tërë nuk u bënte përshtypje të gjitha veglave qore në krye me hoxhallarët e Titos që i shërbenin pikërisht asaj politike të çoroditur.
Sjellja dhe veprimtaria praktike e tyre i ngjante thënies së vjetër: “Fshati digjet, e plaka krihet”.!!!
Në kohën kur edhe fëmijët i fusnin nëpër burgje për një parullë që e shkruanin, si atë “Kosova Republike”, shumica e hoxhallarëve “patriot” i rregullonin shallet e tyre të bardha, mbanin ligjerata të ashpëra kundër “shkijeve”, ndërsa në anën tjetër lëviznin dhe shëtisnin gjithë botën pa asnjë therë në këmbë. Ata që kuptonin nga politika dhe realiteti, lehte e kishin t’i deshifrojnë të gjithë ata hoxhallarët që e kanë fjalorin e njëjte, ligjëratat e njëjta , gjestet e njëjta, surratin e njëjtë,ecnin rruges se njejte qe e kishte trasue shërbimi nga fillimi,pikërisht ashtu sikur kishte dashur vet shërbimi i UDB-së që ti sheh edhe pas 50 vjetëve.

I luftonin të gjithë ata që ishin të zgjuar dhe që kërkonin barazi të plotë nacionale, që Kosovën e donin Republikë, dhe ata që donin kombin fenë dhe atdheun e tyre. Kjo luftë kishte filluar që nga koha e studimeve dhe mësimeve për fe ,dhe vazhdonte pa ndërprerë me të gjitha format dhe mënyrat e mundshme,për ti rrënuar dhe shkatërruar të gjithë ata qe i cilësonte sistemi si të pa dëshirueshëm.

Një grup i vogël nga hoxhallarët në të gjitha trojet ku jetonin muslimanët në përgjithësi dhe shqiptarët në veçanti që nuk ishin naiv, të pa informuar si individe,shërbimi i kishte të identifikuar si kundërshtar të rreptë, ju jepte instruksione gjithë rrjetit për ti njollosur dhe për ti sulmuar.Ishin të vetëdijshëm për sulmet e ulta që vinin nga kolegët e tyre qe ishin dora e zgjatur e shërbimit sekret.
Një gjë diheshte publikisht se shigjeta e kriminelit mund të drejtohet kundër një personi por shigjeta e shërbimit dhe hipokritëve gjithmonë drejtohet kundër kupolës ku fshihen faktet dhe dëshmite kundër tyre,dhe të gjithë atyre që marrin guximin ti kundërvihen projektit te shërbimit.

Rrezikshmëria individuale dhe familjare nga konstruksionet dhe dora e hekurt e shërbimit sekret ,bashkë me veglat qore të tij ka qenë dhe mbeti shumë e lartë për të gjithë ata që kanë qenë pengesë në realizimin e projektit të madh të UDB-së ,por duhet vënë dorën në zemër dhe duhet pranuar se nga njerëz të shërbimit dhe nëpër institucione ka patur të tillë që me asnjë çmim nuk kanë dashur të marrin në qafë njerëz të pafajshëm, janë friguar nga padrejtësia që mund të ju kthehet në familje.Një i dënuar politikisht ruante derra në një fshat, pas daljes nga burgu në bisedë e sipër më dha një këshillë:”Derrave jepu për të ngrënë por mos ua trego deren e maxhes, sepse ato nuk mbajnë mend tjetër përpos derës nga ju vjen ushqimi. Edhe derrat e politikës, shtetit dhe të fese, nuk njohin derë tjeter,perpos derës së policisë spiunimit, plaçkitjes të arkës së shtetit dhe vakufit, kur bëhen bashkë, shesin fene, popullin, shtetin, janë te gatshëm të marrin në qafë shumë njerëz të sinqertë dhe të drejtë, të rrënojne një kala, një shtet më të forte në bote për interesa personale. Jo rastësisht në gjithë botën njerëzit janë në kërkim të shoqërisë së mirë,as kush nuk dëshiron të gjendet në mes të shoqërisë së derrave ,as fëmijët e vetë nuk dëshiron ti lërë në një shoqëri të tillë.

Të gjitha këto aktivitete të procesit të nëntokës, që i organizonte shërbimi secret i UDBsë, dhe i zbatonte në praktikë rrjeti i djallit, ishin një lloj kundërpërgjigje nga ana e pushtetit nëpërmjet shërbimit secret ndaj trazirave të demonstratave të viti 1981 për të arritur deri te qëllimi i para përcaktuar. Pas 10 viteve aktivitete të nëntokës në vitin 1989 sistemi e zbuloi qëllimin dhe fytyrën e vërtet atëherë kur arriti të rrënojë themelin juridik të Autonomis së Kosovës, të vendosë dorën e hekurt të pushtetit të Serbisë, në po të njëjtin vit Maqedonia u shpall shtet kombëtar i Maqedonasve me Kishën Ortodokse Maqedone si fe shtetërore, e gjitha kjo ishte si shpërblim për përkrahjen e dhënë asaj politike diskriminuese ndaj Shqiptarëve. Ata që kuptojnë nga politika, zhvillimet politike në Jugosllavi me instalimin e Jakup Selimovskit në krye të BFI- të Jugosllavisë pak para rënies së sistemit komunist, kuptuan mesazhin e përsëritjes së historisë me lëvizjen e Ibrahim Magllajliqit në kohën e mbretërisë jugosllave që të fillon mobilizimi i organizuar i veglave, hoxhallarëve të Titos, intelektualëve të dështuar dhe promotorit të atyre lëvizjeve të dyshimta si Rinia Islame, që do të i shërbejnë në mënyrë direkte politikës pro serbe në emër të unitetit të muslimanëve në jugosllavi.
Rënia e sistemit për popullatën muslimane në përgjithësi dhe për Shqiptarët në veçanti nuk nënkuptonte kurrfarë lirie të veprimit sepse mbi kokë kishin regjimin e Millosheviqit, këtë liri në të gjitha hapsirat shqiptare e shfrytëzuan pikërisht grupet e dyshimta që ndërmorën shumë iniciativa të organizimit politik qytetar dhe humanitar të përkrahura nga dora e shërbimit me detyra të posaçme, prandaj që nga fillimi kemi lëvizje, parti politike, organizata qytetare dhe humanitare të ngjyrosura me Islam, sepse besonin se populli shqiptar është i uritur për liri dhe në emër të lirisë të organizimit qytetar e han sapunin për djath.
Çmimi i asaj Lirije fetare të kontrolluar dhe menaxhuar nga shërbimi sekret i Udb-së nga ato aktivitete të nëntokës që i zhvilloi bashkarisht me të gjitha veglat e veta që duheshte ta paguan populli shqiptar në veçanti, dhe muslimanët në përgjithësi ishte të mbeten qytetarë musliman me fe por pa komb e pa shtet nën Jugosllavi ose nën Serbi të madhe.

Shërbimet jugosllave nuk ndaluan me aq, menjëherë pas rënies së diktaturës komuniste në Shqipëri dërguan emisarët e vet (Hoxhallarët e Titos), me qëllim që me shpejtësi edhe atje të e trasojnë rrugën e hoxhallarëve të ardhshëm të Shqipërisë .Pas disa muajsh të rrëzimit të bustit të Enver Hoxhës me disa shokë shkuam në Shqipëri nga malli që kishim për atë pjesë të popullit tonë, i cili fliste bukur shqip dhe që na tingëllonte në vesh si një gjuhë e ndaluar e nënës.
Vizituam shumë vende dhe u mahnitëm me ato bukuri natyrore të falura enkas për një popull me një gjuhë, i cili din që Zotit të i lutet në mënyra të ndryshme.
Kërkuam themelet e ndonjë xhamie të mbetur apo të ndonjë kishe. Gjetëm shqiptarë të moshuar dhe të rinjë, burra dhe gra që me lot në sy pastronin gurët në vendin e xhamive dhe kishave, dhe që qanin nga malli për të ju lutur Zotit si në kohën e lirisë fetare para komuniste.
Kur kuptuan se jemi nga Maqedonia, një grua e moshuar mu afrua dhe më puthi në ballë, duke më thënë se ju jeni hoxhallarë të Titos, keni lulëzuar fenë në Jugosllavi.
Na tregoi se, të parët pas rrëzimit të bustit të Enverit, i kishin vizituar hoxhallarët nga Maqedonia, Kosova dhe nga Bosnja dhe i kishin filmuar me kamera, që të ju tregojnë vëllezërve mysliman në botë për hallet tona. Mbetëm gojëhapur. Nuk dinim çfarë të ju thonim. Një i ri me një mjekër, e cila sa kishte filluar të i rritet, na u afrua dhe na tha: “Nuk do ta rruaj më këtë mjekër, dhe për këtë vendim ua dhashë besën atyre vëllezërve nga Maqedonia”. E ulëm kokën dhe kuptuam se paskan filluar edhe në Shqipëri të ua lëshojnë mjekrën, sipas direktivave të UDB-së. I luta që kur të vijnë herën tjetër që të ju vizitojnë vëllezër me mjekra dhe me shalle të bardhë, të mos qajnë, sepse nga qarja juaj që ata ju filmojnë, atyre ju mbushet zemra me plot iman, por edhe xhepat me plot dollarë.
Gruaja inteligjente e kuptoi mesazhin dhe më tha: “ Rrofsh ti e të rroj Allahu se Enveri na rrojti 50 vjet, e si duket vjen dita që të dalin shumë Envera e të na rrojnë për çdo dit e çdo vit”.

Do e përmbylli me fjalët e një hoxhe që kishte bërë burg për mbulesën, dhe që ishte i shkatërruar në shpirt nga hipokrizia e kolegëve të vet, në kohën që kishte jetuar zi e më zi.
Më tha: “ Or bir ! Nuk është shalli i bardhë për hoxhallarë kurvarë e faqezi, për të bërë lojëra e pasuri, është qefini që rrinë mbi kry, e që dëshmon vdekje dhe gatishmëri veç për Zot dhe atdhedashuri-i”.
E pyetën se, çka mendon për këta të rinjtë që janë bërë mysliman “ të devotshëm- me mjekra e veshje të shkurtër” ?
U përgjigj shkurtë: “Ara me viça nuk lëvrohet, feja është lëndinë e madhe, këta vetëm mund ta bajn lam thish”.

Të moshuarit e thonin një fjalë: delja qe ndahet nga tufa e han ujku. Por një plak i mencur kishte thënë se nuk më vjen inati nga ujku qe mi hëngri disa dele por më cmendi kur i pashë qentë e mi që hanin bashkë me ujkun. Ujku i vjetër (Serbia) gjatë gjithë historisë ka ngrënë koka delesh nga shqiptarët, por më e keqja është që qentë e shqiptarëve hëngrën bashk me Ujkun e vjetër sa mundën , edhe pas çlirimit nuk ndaluan me lloj lloj shpifjesh intrigash dhe kurthesh të sajuara me mjeshtrin e tyre të vjetër.
Ndoshta për gjeneratat më të reja gjithë kjo histori e popujve të ndryshëm që jetuan dhe përjetuan diktaturën komuniste është e pa kuptueshme, prandaj për të qenë më I qartë me pak fjalë për rininë dhe sistemin që përjetuam ne, do të citoj fjalët e një qytetari gjerman në gjermaninë lindore, kur e pyetën:”Pse Gjermanët pinin aq shumë alkool?”, ai u përgjigj –“Këtë sistem mundet ta kalojmë ose në heshtje ose të pirë”
Është e vërtet se ishim të heshtur por jo edhe të pirë, patriotët e vërtetë si gjithmonë gjatë historisë e bënin punën e vetë ,duhet pranuar dhe falënderuar me respektin më të lartë mësuesit e gjeneratave të para, sidomos ata të ardhurit nga Shqipëria që ishin angazhuar shpirtërisht në çrrënjosjen e analfabetizmit.
Dhe për fund disa fjalë për të gjithë ata patriot të vërtet fetar dhe kombëtar që punuan dhe e krijuan këtë histori të lavdishme që iu kundërvuan asaj politike, puna djersa, mundi I kësaj shoqërie të sinqertë me zemër të madhe me besnikëri të dëshmuar ndaj Zotit dhe popullit që e kontribuan për këtë histori të lavdishme janë të shënuara të vulosura dhe të ruajtura në arhivin e atij që iu kushtua kjo vepër madhore vet Zotit. Disa nga kjo shoqëri janë njerëz të rrallë dhe ishte kënaqësi të gjenden afër në jetë si shok miq dhe bashkëpunëtorë. Mëkati I vetëm I kësaj shoqërie ishte mospajtimi me të gjithë ata për të cilët kishte dëshmi të kohës se kur populli varet në litar tradhëtari dhe I prishuri bën Pazar për përfitime personale dhe kërkon siguri dhe mbrojtje individuale dhe familjare nga armiku. Një fjalë e urtë thotë: Fatura e të dehurve gjithmonë u mbetet për ta paguar atyre që nuk pijnë.
Në këtë material të shkruar, qëllimisht nuk kam përmendur emra sepse i takon asaj periudhe që sistemi komunist ka qenë ende në fuqi, dhe shërbimet kishin duart e lira të veprojnë si të duan ndaj gjithë atyre që i cilësonin si armiq të sistemit, është e mundur që disa kanë qenë të detyruar kundër vullnetit dhe besimit të vet të bashkëpunojnë me atë sistem.
Por për fat të keq edhe pse e dinin se janë duke e keqpërdorur fenë, në asnjë moment nuk i vrau ndërgjegjja e mashtrimit në emër të Zotit që të i kërkojnë falje popullit dhe të gjithë atyre që me veprimtarin e tyre i kishin shkatërruar.

“Anonimi i Elbasanit” një zbulim i gjuhëtarit Niko Stillo dhe debati me Ph.d.Teuta Toska

1

Niko Stillo gjuhëtar jeton në Gjermani , por që nuk njihet nga Akademia jonë!

Prof. Pirro Prifti, Tiranë

Përplasja e dy gjuhëtarëve, i famshmi Niko Stillo ndaj Ph.D. Teuta Toska ku z. Dalipaj nxiti debatin, nuk duhet lënë në heshtje sepse tregon realitetin që po ndodh në Shkencën e Gjuhës Shqipe dhe të Albanologjisë në Shqipëri, një realitet ku Dishepujt e rremë të Akademisë së Shkencave censurojnë risitë që po zbulohen pas viteve `90 në këto shkenca nga studiues shqiptarë madje dhe të huaj që po hapin petët e lakrorit që kanë deformuar Historinë e Shqiperisë dhe të gjuhës Shqipe falë edhe servilizmit të këtyre Dishepujve të rremë.  Njw nga kwto wshtw edhe debati pwr twcilwn u pwrgjigj nw gazetwn Tema me titull `Për zbulimin e radhës të paditurisë (injorancës)`, një shkrim nga Ph.D. Teuta Toska pedagoge ne Universitetin e Elbasanit ne gazeten Tema dt.12 mars 2024 nga Teuta Toska),  gjuhëtare dhe profesore universitare shqiptare në departamentin e gjuhësisë të Fakultetit të Shkencave Humane në Universitetin “Aleksandër Xhuvani”, Elbasan. Aktualisht punon dhe jeton në Elbasan.

Problemi i `Anonimit te Elbasanit` sipas Akademikes Teuta Toska, i bërë i njohur në vitin 1949 prej njoftimit të Dhimitër Shuteriqit në shtypin e kohës e më pas në organet shkencore Dy vjet më vonë teksti u transliterua, u interpretua nga ana filologjike dhe u bë i lexueshëm nga kushdo falë punës së injac Zamputit.

Por çështja e autorësisë dhe për rrjedhojë dhe koha e shkrimit, gjithsesi, mbeti një mister joshës për studiues të njohur të kohës, si Mahir Domi, Dhimitër Shuteriqi dhe vetë injac Zamputi e më vonë Robert Elsie, i cili tash e quan të zgjidhur çështjen e misterit të autorësisë, duke përqafuar idenë e M.Domit (duke e saktësuar idenë e tij): autori është Grigori i Durrësit dhe dorëshkrimi i përket gjysmës së dytë të shek.XVIII, kohës kur ai ka qenë duke shërbyer pranë Manastirit të Shën Gjon Vladimirit pranë Elbasanit.

Sipas Akademikes Teuta Toska, autori është Grigori i Durrësit dhe dorëshkrimi i përket gjysmës së dytë të shek.XVIII, kohës kur ai ka qenë duke shërbyer pranë Manastirit të Shën Gjon Vladimirit pranë Elbasanit.

Robert Elsie e quan dorëshkrimin The Elbasan Gospel Manuscript (Dorëshkrimi elbasanas i ungjijve) dhe sipas tij i përket vitit 1761. Argumentat e Teutes:

  1. Pra, është gabim trashanik ta quash ” anonimati i Elbasanit” Anonimin e Elbasanit. Shpresoj ta kuptoni dallimin.
  2. Nuk është e vërtetë që nuk është lexuar dhe transliteruar ky dokument, si thotë zotëria në këtë intervistë, i pyetur nga tre gazetarë që s’kanë dijeni për këto informacionet bazike të studentëve të vitit të parë. Niveli i tyre i dijes është më shumë se shqetësues.
  3. Studiuesit shqiptarë që janë marrë me të i keni më sipër. Dhe në fund, jam marrë pakëz edhe unë.
  4. Sigurisht nuk bëhet fjalë për një ungjill. Kush të dojë më shumë informacion për përmbajtjen e tij, mund t’i tregoj buletinin ku e kam botuar këtë shkrim.
  5. Sasia e pasaktësive fetare të lëshuara nga goja e të intervistuarit është e panumërueshme.

Nuk di nga t’ia nisësh për t’i treguar se gabohet.Teuta nga Elbasani! *Pedagoge dhe shkrimtare…

Pra Teuta Toska kundërshton sepse ka edhe ajo pjesë në punimet e mëparshme dhe tani I vjen ndoshta jo mirë kur dikush e përmirëson problemin.

Përgjigja e z.Agron Dalipajt jepet me studimin e z.Niko Stillo një nga gjuhëtarët më të shquar të gjuhës Shqipe, ndaj të cilit Akademia e Shkencave është treguar mospërfillëse për studimit e tij Albanologjike. Niko Stillo, (Greqisht: Νίκος Στύλος/Níkos Stílos) është aktivist, autodidakt, autor çam ortodoks nga Greqia. Që nga viti 1973 jeton dhe vepron në Gjermani. Vepra të shkruara të tij janë:

`Historia e shenjtë e arvanitëve`

`Fjalori i marko boçarit`

`Fjalori i panajot kupidorit`

`Fjalori i damiil voskopojarit`

`Etrushkishtja toskerishtja` vol pare (Niko Stillo – Wikipedia)

Përveç kësaj Niko Stillo ka bërë një studim shumë interesant për `Anonimim e Elbasanit` të cilin e ka dërguar në gazetën Tema si reagim ndaj Shkrimit të gjuhëtares Ph.D.Teuta Toska, shkrim i cili nuk u botua si replikë në Gazetën Tema për arësye që nuk i dimë, por u botua Portalin Historia Shqiptare me dt. 11 prill 2024: https://historiashqiptare.net/debati-mbi-anonimin-e-elbasanit-albanologu-niko-stilo-i-pergjigjet-akademikes-teuta toska/?fbclid=IëAR37B4e8BG9MGsb_nRVsapPPORLVUkdlj1Ëc63jdgcDkHvvbZehuZCOVMF8_aem_AbRTVi0QOjtd4fd06tg_Gb_C00kCzL-fCFtT1-eUnuAUIUkSDXN1tM-kkOzOQ3OBCBSF-mgKFjTVAË6VUj2JiËOg.

Heshtja e mediave tona dhe për më tepër për të ardhur keq heshtja e Akademisë së Shkencave nuk po përfill askënd tjetër përvec skalionit të kohës së PPSH, por të lësh në heshtje  këtë studim të z. Niko Stillo që mbetet një nga gjuhëtarët dhe studiuesit më të mirë të mundshëm në ditët e sotme në raport me  `akademistët` e sotëm gjuhëtare dhe albanologë  që i quajnë punimet e të tjerëve të plejadës së re si `sharlatanë` , po krijohet përshtypja për herë e më shumë së në të vërtetë sharlatanët na qënkan në krye, dhe studiuesit punojnë por punët e tyre nuk promovohen sepse u duken ose tepër patriotike sesa shkencore   ose sepse u vjen inat dhe cmirë që dikush tjetër po u merr meritat  sipas tyre, prandaj duke qënë në krye pengojnë, duke konfirmuar Frazën e famshme të Jezu Krishtit për Farisenjtë që: `ata rrinë tek dera e Zotit duke penguar të hyjnë të drejtët dhe duke penguar gjithashtu të dalin ata që nuk duan“…..

Nejse, Debati midis PhD Teuta Toska dhe z. Dalipaj mbetet një debat shumë i ulët përsa u përket gjuhës së znj Teuta ndaj z. DFalipaj, por më interesantaj është se z. Dalipaj nasjell një punim fantastic  të z. Niko Stillo, punim i cili duhej botuar urgjentisht nga Akademia e Shkencave Albanologjike si një nga punimet më të sakta për gjuhën Shqipe dhe alfabetin e gjetur në këtë punim i cili ka 8 gërma më tepër se alfabeti ynë.

Pra në këtë punim të z. Niko Stillo titulluar ` Debati mbi “Anonimin e Elbasanit”, albanologu Niko Stillo i përgjigjet akademikes Teuta Toska` botuar tek  Portali “Historia shqiptare`  ka zbuluar element të rinj të cilat nuk janë zbuluar nga personalitettet që ëpërmend në artikullin e saj znj Toska por ka zbuluar diçka të mahnitëshme. Ja çfarë shkruan z. Stillo: “ Pa u bërë mbrojtës për “pasaktësitë” e “të intervistuarit”, siç e quan zonja Toska, thjesht do të them se dhe shkrimet e zonjës Toska nuk janë të lira nga “pasaktësitë”, sepse, siç shkruan ajo, po të kishte trajtuar me të vërtertë, dhe më saktë nëse teksti në këtë dorëshkrim ishte dhe është i njohur për të, nuk do të kishte shkruar: “Sigurisht nuk bëhet fjalë për një ungjill”, sepse në këtë dorëshkrim kemi vetëm fragmente nga ungjijtë, dhe specifikisht në 14 faqet fillestare, të publikuar nga z. Dalipaj në faqen e tij të internetit, kemi tekst nga një ungjill i panjohur dhe në 45 faqet e tjera që pasojnë edhe pjesë nga katër ungjijtë e Dhiatës së Re, të cilat në disa vende nuk janë identike me Ungjijtë e Kishës së Krishterë Ortodokse“. `Anonimi i Elbasanit flet për një Ungjill të panjohur të shkruar me në shqip por me shkronja të panjohura më parë ku përveç 36 shkronjave shqip ka edhe 8 shkronja të tjera;

Kjo është një risi për Gjuhën Shqipe, dhe këtë nuk e paskan hasur asgjuhëtarët  `idhuj` të së shkuarës të gjuhës Shqipe.

Po të lexoni se si Niko Stillo  e ka përkthyer në shqip shkrimin  gjithashtu në shqip  por me gërmat e sipërpërmëndura të `Anonimit të Elbasanit`, del se `Anonimi i Elbasanit` paska qënë shkruar në shqip por me  një alfabet të panjohur, pra sipas Niko Sillo: “ Ky alfabet që gjuhësia shqiptare e injoron, megjithëse është alfabeti më i vjetër tosk i kohëve moderne dhe që u krijua nga peshkopi i Durrësit, Kosma Mavroudi ose Mavroidi, i cili ishte peshkop në Durrës për pak më shumë se 8 vjet (08.10.1693 15.01.1702), ku edhe vdiq. Ai ishte i arsimuar gjerësisht me studime në Kolegjin Grek të Shën Thanasit në Romë. informacionet për të i gjejmë në shkrimet e Anastasios Michaelit dhe Maqedones të quajtura ndryshe, për shkak të origjinës së tij nga Naoussa. ishte njeri shumëgjuhësh dhe gjithashtu i arsimuar gjerësisht e i njohur, ndër shumë të tjerë, për përkthimin e tij në greqishten e re të Dhiatës së Re të botuar në vitin 1710 në Halle, Saksoni, Gjermani, i cili u ribotua në 1810, 1819 dhe 1824 nga British and Foreign Bible Society (BFBS)…`.

Dhe më tej, Niko Stillo zbulon duke pranuar një pjesë të argumentit të Robert Elsie se:  “Alfabeti shfaqet vetëm në këtë tekst dhe ne mund ta datojmë atë në vitin 1761.

Thjesht do të shtoj se është e pamundur që ky dorëshkrim të jetë vepër e peshkopit Gregori, duke e ditur nga njëra anë se Gregori ishte peshkop i Kishës Ortodokse zyrtare dhe nga ana tjetër se në këtë dorëshkrim ka edhe tekste nga librat fetarë apokrifë, të cilat jo vetëm që u ndaluan nga Patriarkana, por rezultuan edhe me ndëshkimin e përdoruesve dhe në shumë raste edhe me vdekje“.Dhe më tej : “ Pa hyrë në detaje të tjera këtu, thjesht do të përmend për alfabetin e bërë nga peshkopi Gregori i Durrësit, edhe pse nuk e kam përfunduar studimin tim mbi të, për mendimin tim është i ashtuquajturi alfabet i Elbasanit, të cilin albanologu gjerman J. G. von Hahn e konsideron me shumë gjasa krijim të Dhaskal Todrit, të cilin mund ta quajmë edhe bashkëkohës të peshkopit Gregori i Durrësit, për të cilin është e njohur edhe se jetoi në Manastirin e Shën Gjonit në Elbasan.

Fragmente nga i ashtuquajturi përkthim i Dhiatës së Re të Peshkopit Gregori gjenden edhe në të ashtuquajturin «ΧΕΙΡОГРАФА» Рара Parthemi, nga i cili transferoj fotokopjen e mëposhtëme, duke dhënë pranë saj të njëjtin tekst, siç e gjejmë të shkruar në dorëshkrimin e Anonimit të Elbasanit“.  Këto gërma gjënden edhe në Manastirin e Ardenicës dhe në në shkrimet e bogomilëve një sekt i krishterë heretic Që ka jetuar në shekujt pas shek. X  në arbëri dhe Epir duke supozuar se në dorëshkrimin e Anonimit të Elbasanit kemi pjesë nga Dhiata e Re e Vogomilëve.

Pra punimi i z. Nika Stillo mbi të cilin u mbështet z. Dalipaj në debatin me gjuhëtaren Teuta Toska është një punim me të vërtetë i mahnitshëm që kërkon një seriozitet dhe kujdes për tu konfirmuar nga Akademia e Shkencave për ta publikuar si një risi në   përpjekjet për të treguar se shqipja shkruhej edhe në kohë më te vjetra sesa Meshtari i Gjon Buzukut apo raste të tjera.

Përfundimisht mund të them se gjuhëtarët me tituj Profesorë dhe Asistentë akademistë apo dhe përkrahësit e tyre duhet të pranojnë studimit e plejadës së sotme dhe jo të censurojnë, sepse duke censuruar , po censurojmë në emër të disa Profesorëve të së kaluarës vetë gjuhën Shqipe, po censurojmë në emër të së kaluarës  zbulimet e reja në filologji dhe albanologji.

Kjo po reflektohet edhe tek mediat dhe gazetat që nuk botojnë replikat apo dhe debatet kur një  VIP i televizioneve, apo VIP diktaturës, apo VIP i portaleve, apo VIP-a që u bënë të tillë nga miqtë dhe jo nga veprat, – pasi debatojnë, replikat e kundërshtarëve nuk botohen por përveç kësaj përqeshen.

Shpresoj se Akademia e Shkencave duhet të kthejë sytë nga studiuesit e sotëm dhe të mos shikojë vetëm çezmën nga vijnë paratë dhe pagesat për punë pseudo-shkencore dhe llafollogjira  pa asnjë bazë historiko—shkencore.

priftipirro2017@gmail.com

1930 / Rrëfimi i reporterit amerikan Reuben Henry Markham : “Shqipëria po zhvillohet “dalë, ngadalë – pak nga pak”, por me siguri”

Reuben Henry Markham (1887 – 1949)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 13 Prill 2024 

“The Christian Science Monitor” ka botuar, të martën e 21 janarit 1930, në faqen n°20, rrëfimin e reporterit amerikan Reuben Henry Markham rreth zhvillimit ekonomik e shoqëror asokohe të Shqipërisë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Shqipëria, pak nga pak

Burimi : The Christian Science Monitor, e hënë, 21 janar 1930, faqe n°20

Burimi : The Christian Science Monitor, e hënë, 21 janar 1930, faqe n°20

“Dalë, ngadalë; pak nga pak”, është një nga shprehjet më të zakonshme të shqiptarëve dhe përmban një pjesë të madhe të filozofisë së tyre. Mungesa e rrugëve, e tokës së punueshme, e urave, e makinerive si dhe paarritshmëria e vendbanimeve malore të tyre të shpërndara, e ka vështirësuar shumë përparimin e shpejtë. Prandaj ekzistenca bëhej shumë më e tolerueshme nëse dikush pajtohej me nxitimin e ngadaltë. Dhe Zogu I, mbreti i shqiptarëve, e zbatoi këtë ide në metodat e qeverisjes së tij. 

I gjithë programi i tij është një program progresi, por ai po ecën përpara vetëm pak nga pak, duke arritur një gjë në një moment. Problemi i tij i parë ishte ai i rendit dhe stabilitetit dhe që ai e ka zgjidhur. Me anë të aleancës me Italinë, ai i ka dhënë përfundimisht fund të gjitha përpjekjeve për çrregullim nga jashtë, dhe me krijimin e një policie dhe ushtrie të stërvitur dhe të drejtuar mirë, ai ka marrë masa paraprake kundër revolucionit nga brenda. Ai e ka çarmatosur Kombin, e ka bërë udhëtimin të sigurt dhe personat dhe pronat e sigurta. 

Dhe kjo natyrisht ka ndryshuar të gjithë aspektin e Shqipërisë. Më parë, tregtia ishte pothuajse e pamundur, përmirësimet publike thuajse nuk diskutoheshin, rrogat ishin të pasigurta, madje edhe shkollat aq të parregulluara saqë nxënësit ndonjëherë linin klasat e tyre për të dalë me nxitim në rrugë dhe për të marrë pjesë në revolucione.

***

Përmirësime të shumë llojeve janë duke ndjekur këtë ndryshim rrënjësor. Shkollat fillore dhe të mesme, shkollat teknike, bujqësore dhe ato normale funksionojnë rregullisht. Në gjuhën shqipe po përgatiten shumë tekste shkollore. Pak nga pak po ngrihen ndërtesa të reja shkollore dhe po blihen pajisjet. Ndërsa dikush viziton Shqipërinë herë pas here, ai mund të shohë lehtësisht përmirësimin.

Gradualisht po krijohet edhe shtypi ditor dhe javor. Ka disa gazeta ditore, të cilat, edhe pse të pakta dhe të kufizuara, po krijojnë një grup lexuesish të rregullt. Ka një sërë revistash kulturore, sociale dhe teknike. Librat shtypen herë pas here dhe libraritë po bëhen gjithnjë e më tërheqëse. Kjo është padyshim inkurajuese për një popull, gjuha e të cilit ishte e shtypur plotësisht deri më pak se njëzet vjet më parë.

Burimi : The Christian Science Monitor, e hënë, 21 janar 1930, faqe n°20

Burimi : The Christian Science Monitor, e hënë, 21 janar 1930, faqe n°20

Komunikimet, gjithashtu janë duke u përmirësuar në mënyrë të vazhdueshme, pavarësisht se kapitali është i pakët, se toka është e mbushur me male dhe se ka përmbytje sezonale. Automobila dhe autobusë shumë të mirë qarkullojnë rregullisht nga Tirana, kryeqyteti, në të gjitha pjesët e mbretërisë. Aeroplanët gjithashtu fluturojnë me rregullsinë dhe sigurinë e trenave në vende të tjera. Gjithashtu, linja hekurudhore që lidh Tiranën me portin kryesor, Durrësin, është në zhvillim e sipër. 

Financat e vendit po përmirësohen. Një monedhë shqiptare u krijua, në normë dhe gradualisht u bë standardi i këmbimit. Thuhet se buxheti i shtetit është vërtet i balancuar dhe statistikat duket se tregojnë se bilanci tregtar, shumë i pafavorshëm, po përmirësohet.

***

Prodhimi është në rritje. Disa miniera janë duke u shfrytëzuar, disa pyje janë duke u shfrytëzuar dhe toka po punohet më mirë. Shqipëria mund të prodhojë mjaftueshëm për të mbështetur tre herë më shumë njerëz sesa numri aktual i banorëve. Kjo pasuri natyrore po shfrytëzohet gradualisht. 

Nga ana tjetër, gratë po fitojnë lirinë. Gratë myslimane në qytetet e mëdha braktisin ferexhet e tyre dhe shpesh shfaqen në publik. Shumë vajza kanë nisur të shkojnë në shkollë. Është krijuar një federatë e grave, ka disa nëpunëse civile dhe shumë mësuese. 

Shqiptarët, për më tepër, janë duke kaluar nëpër një rindërtim social. Bejlerët e vjetër feudalë po humbasin vazhdimisht pushtetin, krerët e fiseve po pushojnë së qeni faktorë suprem, zakonet primitive po lënë vendin përpara ligjit të vendosur dhe një klasë e re, e përbërë nga mësues, zyrtarë, tregtarë, artizanë dhe bujq përparimtarë, po fillon të dominojë. Dhe kjo është për bashkim dhe përparim. 

Shqiptarët ishin një popull shumë i varfër, i prapambetur dhe i përçarë. Ata nuk mund të shtyhen ose të çohen përpara me dhunë, por dalë, ngadalë, pak nga pak, ata po përparojnë. Është inkurajuese të vëzhgosh përparimin (marshimin) e tyre.

  1. H. M. (Reuben Henry Markham)

 * Aurenc Bebja, Francë. (Blogu © Dars (Klos), Mat – Albania),  https://www.darsiani.com/la-gazette/1930-rrefimi-i-reporterit-amerikan-reuben-henry-markham-shqiperia-po-zhvillohet-dale-ngadale-pak-nga-pak-por-me-siguri/.

Eksperti për sulmin iranian: Pritet të përgjigjet dhe të hakmerret ndaj Izraelit

0

Hidhërim: Iranianët djegin një flamur izraelit në Teheran më 5 prill gjatë një përkujtimi për anëtarët e Gardës Revolucionare Iraniane të vrarë në sulmin ndaj konsullatës së vendit në Damask. Foto: Majid Asgaripour/ WANA (West Asia News Agency)/ Reuters

Nëse Irani nuk përgjigjet me një sulm kundër Izraelit, ata do të duken të dobët,” thotë profesori Jo Jakobsen.

  • Marie Dreyer BakkenMë parë këtë muaj, shtatë anëtarë të Gardës Revolucionare të Iranit u vranë në një sulm ndaj konsullatës iraniane në Damask, Siri, të cilën Izraeli është akuzuar se është prapa.

    Një gjeneral i lartë iranian ishte mes të vrarëve, si dhe disa diplomatëve.

    Tani ka frikë nga një sulm hakmarrës nga Irani.

    “Ka qenë një element konsekuent për gjashtë muaj. Kjo është ndoshta gjëja më dramatike që ka ndodhur, thotë profesori në NTNU Jo Jakobsen për VG.

    Jakobsen shpjegon se ka sinjale nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara, ndër të tjera, që e bëjnë rrezikun real.

    Udhëheqësi suprem i Iranit Ali Khamenei tha të mërkurën se Izraeli duhet të ndëshkohet.

    “Mos e bëj”, paralajmëroi presidenti amerikan Joe Biden në një konferencë shtypi të premten.

    “Ne do të mbështesim Izraelin dhe Irani nuk do të ketë sukses,” tha ai.                           Ministria norvegjeze e Punëve të Jashtme ka paralajmëruar gjithashtu për një sulm iranian në Izrael.

    “Irani duhet të bëjë diçka
    “Dhe Irani duhet të bëjë diçka. Izraeli ka disa vite që sulmon objektivat iraniane në Siri, por ajo që bëri tani duke sulmuar ambasadën e Iranit në Siri e çon atë në një nivel të ri.  “Ka një sasi të jashtëzakonshme presioni për t’iu përgjigjur kësaj. Ata pritet të përgjigjen dhe të hakmerren, shtoi ai.

    E njëjta gjë thotë edhe studiuesi i Lindjes së Mesme Dag Henrik Tuastad. Ai e përshkruan marrëdhënien midis Iranit dhe Izraelit si një luftë hije.

    “Bëhet fjalë për Iranin që ka një problem besueshmërie nëse nuk përgjigjet. Ata janë nën presion për ta bërë këtë,” i tha Tuastad VG.

    Flitet për tre opsione
    Jakobsen në NTNU megjithatë thekson se Irani gjithmonë ka dashur të shmangë përballjen e drejtpërdrejtë mes tyre dhe Izraelit. Vendi ka marrë gjithashtu një qasje të kujdesshme ndaj luftës së Izraelit në Gaza, sipas Jakobsen.

    “Pyetja e madhe tani është se si reagon Irani. Askush nuk e di, por ka disa alternativa.

    “Çfarë alternativash atëherë?”

    Askush nuk e di me siguri, por shumë supozojnë se ka një rrezik të lartë që ata të sulmojnë Izraelin me raketa. Ata kanë aftësinë për ta bërë këtë dhe nuk është domosdoshmërisht një rast i dëmtimit masiv.

    Megjithatë, pasojat e një sulmi të mundshëm nga Irani mund të kenë pasoja dramatike, thotë Jakobsen.

    Nëse Irani zgjedh të sulmojë vetë Izraelin, ai mund të ngrihet në një konflikt ndërshtetëror. Ata preferojnë të mos kenë një luftë rajonale, por është tmerrësisht e vështirë të qetësohen gjërat kur sulmojnë.

    “Pra, kjo mund të çojë në një luftë rajonale?

    “Po, mundet. Por Irani është ende i interesuar që ai të mos e bëjë këtë. Por asgjë që ka ndodhur në gjashtë muajt e fundit nuk ka patur kaq shumë potencial.

    ___

    Pas sulmit të Izraelit ndaj ambasadës iraniane në Damask më 1 prill, Irani pritet të përgjigjet në ditët e ardhshme. Fotografia: AP / NTB                                                                                                                                                                                    PARALEJMËRON: Presidenti Joe Biden paralajmëron Iranin kundër kryerjes së një sulmi. Fotografia: Bonnie Cash / Reuters / NTB                                                                      Vërejtje!                                                                                                                 Për më shumë shih videot dhe fotot në artikullin e sotshëm të VG (Verdens Gang).          Ekspert om iransk angrep: – Forventes at de svarer og tar hevn (vg.no)