Nga Isuf Bajraktari, Suedi
Jetojmë në një kohë kur njeriu po reduktohet në numër. Nxënësi vlerësohet me mesatare, studenti me kredi, profesionisti me diplomë. Por një komb nuk është statistikë. Një komb është ndërgjegje, kulturë dhe karakter.
Nota është instrument formal vlerësimi. Ajo mat performancën në një provim, por nuk mat thellësinë e mendimit, nuk mat integritetin moral, nuk mat përgjegjësinë qytetare. Megjithatë, në praktikën tonë shoqërore, shpesh trajtohet si certifikatë vlere njerëzore.
Këtu qëndron gabimi thelbësor.
Kur suksesi formal ngatërrohet me formimin e brendshëm, krijohet iluzioni i zhvillimit. Mund të kemi diploma të shumta, por mungesë dinjiteti institucional. Mund të kemi profesionistë të aftë, por institucione të brishta. Mund të kemi rezultate akademike, por krizë besimi publik.
Dija nuk është thjesht grumbullim informacioni. Ajo është aftësi për të menduar kritikisht, për të gjykuar me drejtësi dhe për të vepruar me përgjegjësi. Dija konceptuale formon mendjen; formimi etik ndërton karakterin. Vetëm bashkimi i tyre krijon qytetarë që ndërtojnë shtet, jo vetëm karrierë personale.
Edukata morale dhe vetëdija politike nuk burojnë nga fleta e notave. Ato kultivohen në familje, aty ku mësohet respekti për tjetrin, ndjenja e drejtësisë dhe përgjegjësia ndaj shoqërisë. Familja është institucioni i parë i formimit etik. Nëse aty mbillet integriteti, shoqëria fiton stabilitet. Nëse aty zë vend relativizmi moral, shoqëria përballet me degradim institucional.
Një brez që rritet me bindjen se nota është qëllimi përfundimtar rrezikon të sakrifikojë parimet për arritjen. Kur nota bëhet obsesion, kompromisi moral shndërrohet në normalitet. Dhe kur kompromisi normalizohet, shteti dobësohet.
Politika, në kuptimin e saj më të lartë, është pasqyrë e kulturës morale të një kombi. Nuk mjafton që drejtuesit të jenë të arsimuar; ata duhet të jenë të formuar në integritet. Historia dëshmon se krizat më të thella nuk lindin nga mungesa e diplomave, por nga mungesa e karakterit.
Prandaj duhet ta themi qartë: nota është mjet, jo vlerë. Diploma është dokument, jo identitet. Vlera e vërtetë matet me dinjitetin, me përgjegjësinë dhe me aftësinë për të shërbyer.
Një komb i fortë mbështetet mbi individë me rrënjë në vlera dhe degë në dije. Trungu i rrënjosur në integritet, i ushqyer me edukatë morale dhe i udhëhequr nga vetëdija kombëtare, është garancia më e sigurt për të ardhmen.
Shoqëritë nuk rrëzohen nga mungesa e notave.
Ato rrëzohen nga mungesa e karakterit.
