Ragip Kçiku, Ferizaj
___
BUKURIA E HISTORIVE ARTISTIKRE
(Për librin me tregime “Shëti në bjeshkët e Kelmendit” të Rrahim Sadikut)
Tregimet e librit “Shëti në bjeshkët e Kelmendit” të Rrahim Sadikut kanë frymëzim tabanin kombëtar, duke nisur nga periudhat e hershme, tek pushtimet e trojeve ilire, tek ardhja e hordhive të ndryshme nga lindja, si ato mongole, sllave e të tjera, për të dalë te pushtimi bizantin, serb e turk. Jetesa dhe mbijetesa shqiptare, e parë me syrin e imagjinatës, duke e mbështeur në të dhëna historike, legjenda e traditë, jepet me nyansime të shumta, duke transformuar personazhet, duke i zgjedhur format e shprehjes e duke e inkuadruar stilin, gjuhën e imagjinatën në ambientin ku zhvillohet ngjarja, pra duke mbetur i shkrirë në lashtësi e në të sotmën.
Disa tregime lidhen me periudhën e themelimit të shtetit të nemanjiqëve në këto treva dhe me planet e veprimet e tyre për zhdukjen e çdo gjurme shqiptare në këto troje, si përmes politikës shfarosëse, ashtu edhe përmes institucioneve që kishte ngrehur për ta rrënojsur sllavizmin e për ta zhdukur çdo gjurmë që fliste për banorët e hershëm të kësaj ane e për e qytetërimin e tyre. Janë të një rëndësie të madhe dhe të realizuara bukur tregimet që lidhen me të sotmen, në të cilat del në dukje modernia dhe vazhdimësia shqiptare e sakrifica për gjeneratat e mëvonshme.. Nyansimet gjuhësore e artistike janë arritur përmes forcës së fjalës, qartësisë së shprehjes, korrektësisë së dialogut e begatisë frazeologjike, me të cilat ngjarjet në tregime zhvillohen lirshëm dhe me intensitet të dendur artistik.
Autori ka njohuri e të dhëna për kohën kur ndodhin ngjaret, të cilat na i jep me kronologji kontekstuale, duke nisur nga legjendat, bestytnitë, të dhënat e përcjella gojë më gojë e deri te dokumentet arkivore e historike dhe me të gjitha këto, mendoj, na ka sjellë material të mjaftueshëm artistik e faktik, për ato kohë shumë të turbullta. Ai shpalos vazhdimësinë shqiptare të Kosovës, në të cilën është kultivuar e në të gjitha rrethanat gjuha shqipe, kultura shqiptare dhe të veçantat kombëtare, duke filluar mënyra e ndërtimit të shtëpive, nga kultivimi i bimëve, duke dalë te oda shqiptare, te lojërat e vallet e deri te organizimi për të rregulluar jetën e mbrojtjen e saj e për të marrë pjesë edhe në çlirimin e vendit. Kemi para vetes një biografi të pasur të një qytetërimi, po të tjetërsuar nga pushtimet, sidomos në mesjetë.
Për të ilustruar pohimet e mia, po sjell këtë fragment nga tregimi “Në Fushën e Mëllenjave”, ku shpaloset bukuria e trojeve shqiptare, që në gjenezën e tyre: “Nga këto kujtime më largoi njëri nga priftërinjtë, që me sa dukej ishte mahnitur nga bukuria e Fushës së Mëllenjave dhe sikur nuk po e besonte se nuk ishte ëndërr, se pamja të cilën e kishte përpara ishte reale. Ato lugina, ai gjelbrim i harlisur, ato pllaja e livadhe gjithë lule e gjallëri, ajo joshje që buronte ngado, sikur kishte shkuar deri në qiell e sikur kishte kapluar mbarë atë tokë…”
