Nga Agim Vuniqi, Vashington
Në Kosovë, vota është shndërruar nga akt qytetar në një ritual amnistie morale. Sa herë zhvillohen zgjedhje, qytetarët iu kthehen të njëjtëve njerëz që kanë plaçkitur vendin, i kanë kapur institucionet dhe kanë zhdukur ndjenjën e përgjegjësisë publike.
Fenomeni Sami Lushtaku është pasqyra më e qartë e këtij realiteti të deformuar politik, ku krimi dhe korrupsioni shiten si patriotizëm dhe ku nënshtrimi ndaj pushtetit lokal zëvendëson ndërgjegjen qytetare.
Privatizimi si grabitje legale Procesi i privatizimit në Kosovë, që duhej të ishte hap drejt ekonomisë së tregut, u kthye në një grabitje të planifikuar të pasurisë shoqërore. Nën flamurin e “reformës ekonomike”, u krijua një kastë e re ekonomiko-politike, që përfitoi nga lidhjet me partitë e pasluftës.
Në zonën e Drenicës, ku simbolika e luftës është përdorur si mburojë për pasurim të shpejtë, Sami Lushtaku është shembulli më i dukshëm: një ish-komandant që u shndërrua në milioner politik, me ndikim të pakontrolluar në strukturat komunale e partiake.
Në listën e zezë amerikane Sipas Zyrës për Kontrollin e Aseteve të Huaja (OFAC) të Departamentit të Thesarit të SHBA-së, Sami Lushtaku figuron në Listën e Personave të Përcaktuar në Mënyrë të Veçantë (SDN) nën programin “BALKANS”, që përfshin individë që kanë kontribuar në kërcënimin e stabilitetit në Evropën Juglindore.
Në dokumentin e datës 27 qershor 2001, OFAC e liston LUSHTAKU, Sami (lindur më 20 shkurt 1961, Skënderaj) si individ ndaj të cilit zbatohen masa bllokuese të pronës dhe ndalimi i hyrjes në SHBA.
Votuesi si pjesë e folklorit politik Votuesi kosovar shpesh nuk voton për programe, por për “afërsi”. Vota është shprehje emocionale, fisnore dhe personale, e jo ideologjike.
Në vend të debatit qytetar, kemi një ritual besnikërie ndaj ‘komandantit’, ndaj ‘burrit që ka ndihmuar familjet’, apo ndaj ‘njeriut të fjalës’. Kjo votë nuk është as demokratike, as ideore — është folklorike. Në këtë folklor, edhe mëkati amnistohet përmes narrativës së “patriotizmit lokal”.
Në këtë mënyrë, demokracia e Kosovës nuk matet me integritet, por me lojalitet. Partitë që ushqehen nga amnezia shoqërore Partitë që trashëguan strukturat e luftës, veçanërisht PDK-ja, kanë mësuar të ushqehen nga amnezia kolektive e popullit.
Ato nuk ofrojnë vizion, por nostalgji. Nuk kërkojnë reformë, por besnikëri.
Kështu, individë me të kaluar problematike, përfshirë ata që janë nën sanksione ndërkombëtare, vazhdojnë të paraqiten si ‘heronj lokalë’ dhe fitojnë me vota plebishitare. Në këtë kontekst, fenomeni “Lushtaku” nuk është rastësi — është simptomë e sistemit.
Ai ekziston sepse sistemi e prodhon, e mbron dhe e riciklon. Kur turpi zëvendësohet me krenari Fakti që një individ nën sanksione ndërkombëtare mund të jetë më i votuari në zgjedhjet lokale tregon se Kosova nuk po përballet vetëm me krizë politike, por me krizë morale. Shoqëria nuk e ndëshkon padrejtësinë, por e voton.
Nëse një popull shpërblen ata që e kanë plaçkitur, ai pushon së qeni viktimë — bëhet bashkëfajtor.
Demokracia si farsë morale Në një shtet ku lista e zezë amerikane nuk përbën turp, por dekor, demokracia humb kuptimin. Ajo kthehet në fasadë për një moral të degraduar politikisht.
Kosova nuk mund të ecë përpara duke u qeverisur nga figurat që përfaqësojnë më së miri të kaluarën e saj më të errët.
Derisa vota të mbetet akt sentimental dhe jo qytetar, pushteti do të mbetet pronë e atyre që dikur e çliruan vendin, por më vonë e robëruan atë përmes pasurisë dhe frikës.
Fusnota 1. U.S. Department of the Treasury, Specially Designated Nationals and Blocked Persons List (SDN) – Program: BALKANS, sanctionssearch.ofac.treas.gov 2. Executive Order 13219 – “Blocking Property of Persons Who Threaten International Stabilization Efforts in the Western Balkans,” 27 qershor 2001, OFAC, U.S. Treasury Department, ofac.treasury.gov
