Nga: Isuf Bajraktari, Suedi
PJESA II
Problemi kryesor i pushtetit në Kosovë nuk është mungesa e autoritetit, por mungesa e kostos. Qeverisja është shndërruar në një ushtrim pa rrezik politik, ku dështimi nuk sjell pasoja dhe gabimi nuk kërkon llogari. Kjo e ka zhveshur pushtetin nga ndjenja e urgjencës dhe nga përgjegjësia morale. Në një demokraci funksionale, pushteti jeton me frikën e humbjes së besimit qytetar. Në Kosovë, pushteti jeton me sigurinë se sistemi e mbron. Kjo siguri e ka kthyer qeverisjen në administrim të vetvetes, jo në shërbim publik.
Vendimet shtyhen pa ndjesë. Proceset zvarriten pa shpjegim. Premtimet harrohen pa turp. Çdo vonesë shitet si rrethanë objektive, çdo dështim relativizohet si trashëgimi dhe çdo kritikë shpallet sulm politik. Gjithçka, përveç përgjegjësisë. Pushteti flet vazhdimisht për shtetin, por sillet sikur shteti është instrument politik, jo kontratë me qytetarin. Institucionet përdoren për të prodhuar narrativë, jo për të prodhuar rezultate konkrete.
Sa herë mungon suksesi, rritet retorika. Sa herë dështon politika, ashpërsohet gjuha publike. Kjo nuk është shenjë force, por shenjë dobësie institucionale. Një pushtet i fortë nuk ka nevojë të bërtasë për të bindur. Qeverisja pa kosto ka prodhuar një administratë pa ndjeshmëri. Gabimet nuk analizohen. Politikat e dështuara nuk rishikohen. Askush nuk del të thotë: “Kjo nuk funksionoi.” Sepse pranimi i gabimit shihet si dobësi, jo si akt përgjegjësie. Dorëheqja është bërë tabu politike, jo sepse mungojnë arsyet për të, por sepse pushteti është mësuar të qëndrojë, jo të përgjigjet. Postet mbahen edhe kur besimi publik është konsumuar dhe rezultatet mungojnë. Po aq problematike është mënyra si trajtohet kritika. Çdo pyetje e vështirë interpretohet si qëllim armiqësor. Çdo kërkesë për transparencë shihet si tentativë delegjitimimi. Në vend që kritika të shërbejë për korrigjim, ajo përdoret për polarizim. Në këtë klimë, pushteti nuk reformohet, vetëm ngurtësohet. Dhe sa më shumë ngurtësohet, aq më shumë largohet nga qytetari. Kosova nuk ka mungesë ligjesh dhe strategjish; ka mungesë standardi të përgjegjësisë. Pa kosto politike për dështimin, pushteti nuk ka arsye të ndryshojë. Qeverisja pa kosto nuk e rrënon shtetin menjëherë. E konsumon ngadalë. E zbraz nga besimi. E kthen qytetarin në spektator dhe institucionin në formalitet. Një pushtet që nuk paguan për gabimet e veta nuk ndërton shtet. Vetëm e shpenzon.
