Katër ministri shtesë…, shërbim apo grabitje?

Katër ministri më shumë: ose katër gojë të reja që do ta përpijnë edhe atë pak buxhet që i ka mbetur popullit të varfëruar deri në palcë, gjatë shtatë viteve të fundit, ose janë katër prova konkrete nëse pushteti ekziston për t’i shërbyer qytetarëve apo për t’i grabitur ata.

Varfëria nuk erdhi nga qielli.

Ajo erdhi nga paaftësia e qeverisë Kurti 2, për ta mbrojtur qytetarin nga oligarkët e tërbuar e të pangopur dhe nga tregtarët dhe distributorët e tyre grabitqarë, të lidhur jo vetëm me disa ish-liderë të opozitës, por edhe me krimin e organizuar serb nga veriu i Kosovës dhe nga Serbia. Ky është zinxhiri i vërtetë i shkatërrimit.

Sot, njerëzit e zakonshëm janë shtatë herë më të zhytur në borxhe bankare sesa në vitin 2021, vetëm që të jetojnë një jetë që dikur ishte normale.

Jo luks, jo rehati – thjesht mbijetesë.

Dhe në këtë realitet absurd, ndihmat që po u futen lehonave, nënave dhe fëmijëve në xhepin e majtë, po u nxirren shtatëfish nga xhepi i djathtë përmes çmimeve të çmendura, kamatave grabitqare, tarifave të fshehura dhe një tregu të lënë qëllimisht pa fre.

Ajo që prezantohet si dorë e zgjatur sociale, në fakt kthehet në iluzion statistikor, sepse shteti jep me një dorë dhe merr shumëfish me tjetrën.

Ndërkohë, të sapozgjedhurit “fatlumë” harxhojnë ditët duke ia rrahur shpatullat njëri-tjetrit, duke festuar faktin se edhe katër vjet të tjera do të jetojnë si aristokratë mbi shpinën e një populli të rraskapitur. Festë mbi varfëri. Gëzim mbi mjerim.

Do të ishte më e ndershme, më njerëzore dhe më urgjente që këta njerëz ta ndihmonin udhëheqësin e tyre shpirtëror dhe politik për të dalë nga vorbulla e lavdisë verbuese dhe për ta parë realitetin ashtu siç është: të zhveshur, të dhimbshëm dhe të pamëshirshëm.

Apo edhe më saktë për ta ndihmuar atë që të fillojë të dëshmojë dije dhe kompetencë me vepra, e jo vetëm me fjalë. Me rezultate, e jo me teori.

Sepse teoria nuk hahet.

Teoria nuk paguan faturat.

Dhe mbi të gjitha, teoria nuk zbret në pjatat e fëmijëve të uritur për t’ua mbushur barkun bosh.

1. KËNDVËSHTRIMI POLITIK

Pushteti si provë, jo si dekor

Shtimi i katër ministrive nuk është akt administrativ neutral; është akt politik me pasoja. Politikisht, ai e vendos qeverinë përballë një prove të thjeshtë por brutale:

– A është pushteti instrument shërbimi apo mekanizëm shpërblimi?

Nëse ministritë shndërrohen në poste për rehati partiake, atëherë kemi riciklim të logjikës së vjetër: pushteti si pronë private.

Nëse, përkundrazi, ato përdoren për vendimmarrje më të shpejtë, ndërhyrje më të drejtpërdrejta dhe kontroll real mbi tregun, atëherë kemi një shkëputje reale nga e kaluara.

Politikisht, dilema është kjo:

shtet funksional apo shtet ceremonial.

2. KËNDVËSHTRIMI EKONOMIK

Kostoja e pushtetit vs. kostoja e mosveprimit

Çdo ministri shtesë ka kosto: paga, zyra, staf, automjete, privilegje.

Mirëpo problemi nuk është kostoja absolute, por raporti kosto–rezultat.

Ekonomikisht, varfërimi nuk vjen vetëm nga buxheti publik, por nga:

çmime të pakontrolluara,

oligopole tregtare,

lidhje të errëta politikë–biznes–krim.

Nëse shteti nuk ndërhyn:

inflacioni real ha pagën,

kamata ha dinjitetin,

borxhi ha të ardhmen.

Një qeveri që nuk kursen në institucione dhe njëkohësisht e lejon grabitjen në treg, në fakt nuk kursen asgjë — ajo thjesht ia kalon faturën qytetarit.

3. KËNDVËSHTRIMI STATISTIK

Numrat nuk gënjejnë, por i turpërojnë politikanët

Fakti kyç:

qytetarët janë rreth shtatë herë më të zhytur në borxhe bankare krahasuar me vitin 2021.

Statistikisht, kjo do të thotë:

rritje e varësisë nga kreditë për konsum bazik,

rënie e fuqisë reale blerëse,

rritje e rrezikut social (mospagesa, depresion ekonomik, emigrim).

Kur borxhi rritet për të mbijetuar, jo për të investuar, atëherë shoqëria po konsumon të ardhmen për të paguar të tashmen.

Ky është alarm, jo grafik.

4. KËNDVËSHTRIMI FILOZOFIK

Teoria kundër bukës

Filozofikisht, teksti im ngre një konflikt klasik:

logos-i (fjalët) kundër praxis-it (veprës).

Teoria politike pa veprim:

është ide pa trup,

premtim pa mish,

moral pa stomak.

Një shtet që flet bukur por nuk ushqen fëmijët, nuk është shtet idesh — është skenë.

Dhe skena nuk ngop askënd.

5. KËNDVËSHTRIMI ETIK

Përgjegjësia për pasojat, jo për qëllimet

Etikisht, problemi nuk është “çfarë synojmë”, por çfarë prodhojmë.

Nëse:

ministrat jetojnë si aristokraci,

qytetarët jetojnë me kredi,

fëmijët rriten me mungesë,

atëherë kemi dështim etik, edhe nëse qëllimet kanë qenë “të mira”.

Etika politike nuk matet me deklarata, por me pasojat mbi më të dobëtit.

6. KËNDVËSHTRIMI MORAL

Dinjteti si vijë e kuqe

Moralisht, kulmi i akuzës është ky:

festimi i pushtetit mbi varfëri.

Kur pushteti:

feston veten,

ndërsa populli shtrëngon rripin,

atëherë kemi çarje morale mes elitës dhe shoqërisë.

Një qeveri morale:

nuk gëzohet para se të veprojë,

nuk jeton ndryshe nga ata që përfaqëson,

nuk e humb kontaktin me realitetin e dhimbshëm.

Sepse morali politik fillon aty ku mbaron komoditeti personal.

PËRFUNDIM

Ky tekst nuk është thjesht kritikë.

Është aktakuzë me afat.

Katër ministritë shtesë janë:

ose katër dëshmi se shteti ka mësuar,

ose katër prova se pushteti nuk ka ndryshuar.

Dhe koha nuk matet më me mandate,

por me pjatat e fëmijëve.