Përgjegjësia për ndryshimin e kahjes së Gjykatës Speciale—nga një hetim specifik për trafikim organesh në një gjykim të gjerë për strukturën komanduese të UÇK-së—nuk mund t’i lihet një aktori të vetëm. Ky “spin” juridik dhe politik ishte rezultat i një kombinimi të faktorëve vendorë dhe ndërkombëtarë, ku secila palë luajti rolin e vet, vlerësuar sipas vendimeve të asaj kohe dhe situatës aktuale:
1. Prokuroria Ndërkombëtare (Fajtori Kryesor Juridik)
Zyra e Prokurorit të Specializuar mban përgjegjësinë kryesore për formulimin e aktakuzës. Pasi nuk gjeti prova për akuzën fillestare të Dick Marty-t (trafikimin e organeve), prokuroria nuk e mbylli rastin. Përkundrazi, ajo përdori doktrinën shumë të gjerë të Ndërmarrjes së Përbashkët Kriminale (NPK) për të ndërtuar një kornizë të re akuzash për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Ishte strategji e pastër e prokurorisë që të mos dështonte kapitulli i gjykatës, duke zgjeruar rrjetën e hetimeve ndaj krerëve të UÇK-së.
2. Kuvendi i Kosovës dhe Udhëheqësit e Atëhershëm (Fajtori Politik)
Në gusht të vitit 2015, Kuvendi i Kosovës, nën një presion të jashtëzakonshëm diplomatik (veçanërisht nga SHBA dhe BE), miratoi amendamentet kushtetuese dhe ligjin që themeloi Gjykatën Speciale.
Gabimi strategjik: Ligji u shkrua në atë mënyrë që i dha gjykatës mandat të trajtonte çdo pretendim që “rrodhi” ose kishte lidhje me Raportin e Dick Marty-t, dhe jo vetëm çështjen e organeve. [
Udhëheqësit e atëhershëm politikë (përfshirë vetë Thaçin dhe Veselin lobuan te deputetët për ta votuar këtë ligj, me argumentin se nëse nuk e bënte Kosova, këtë gjykatë do ta themelonte Këshilli i Sigurimit i OKB-së (ku Rusia do të kishte ndikim të plotë). Ky vendim politik i la duart e lira prokurorisë ndërkombëtare.
3. Bashkësia Ndërkombëtare dhe EULEX-i (Fajtori Gjeopolitik)
BE-ja dhe misioni [EULEX](https://www.eulex-kosovo.eu/) kishin dështuar për vite me radhë të mbronin dëshmitarët në Kosovë dhe të ngrinin një sistem të besueshëm të drejtësisë për krimet e rënda. Për shkak të këtij dështimi të tyre vendor, ata insistuan që gjykata e re të zhvendosej tërësisht në Hagë dhe të menaxhohej ekskluzivisht nga ndërkombëtarët. Presioni ndërkombëtar ishte i njëanshëm: ata donin të pastronin pretendimet e raportit të Këshillit të Evropës për të ruajtur imazhin e investimit të tyre në Kosovë, duke anashkaluar faktin që Serbia nuk po dorëzonte kriminelët e saj të luftës.
4. Mbrojtja (Nuk ka faj për këtë “Spin”)
Ekipet e mbrojtjes së të akuzuarve nuk mund të fajësohen për ndryshimin e kahjes së gjykatës. Kur avokatët morën lëndët në dorëim, korniza ligjore dhe aktakuza ishin tashmë të përcaktuara. Avokatët nuk kishin fuqi ligjore të ndryshonin statutin e gjykatës të votuar nga Kuvendi. Strategjia e mbrojtjes u detyrua të përshtatej në rrëzimin e tezës së prokurorisë për “strukturën komanduese vertikale”. Edhe pse pas një procesi të gjatë u arrit të rrëzoheshin akuzat për krime kundër njerëzimit (pasi nuk u provua sulmi sistematik ndaj civilëve), Gjykata Speciale përfundimisht i shpalli ata fajtori për krime lufte që ndërlidheshin me qendrat e ndalimit, duke dhënë dënime të rënda.
Ky “spin” ishte një dështim kolektiv i politikës kosovare që pranoi një kornizë ligjore të disavantazhshme nën presion, dhe një oportunizëm juridik i Prokurorisë Ndërkombëtare, e cila pasi dështoi të vërtetonte pretekstin fillestar (trafikimin e organeve), ndryshoi strategjinë për të siguruar dënime me çdo kusht mbi bazën e përgjegjësisë komanduese.
