Nga: Alberto Rosselli
Histori e të kuptuarit të çuditshëm dhe në shumë mënyra akoma të panjohura që, midis 1934 dhe 1945, lidhi fort fatin e Lëvizjes Arabe Palestineze të kryesuar nga Krymyftiu i Madh i Jeruzalemit Amin al Husseini me ato të nazizmit dhe Rajhut të Tretë.
Historia e marrëdhënieve intensive dhe komplekse që, midis 1934 dhe 1945, midis Krymyftiut të Jeruzalemit, Amin al Husseini, udhëheqës shpirtëror i muslimanëve palestinezë, dhe udhëheqësit nazist Adolf Hitler përfaqëson një nga më interesantet dhe më pak të njohur të atyre viteve.
Arsyet që çuan personalitetin fetar më të lartë dhe më të respektuar në Lindjen e Mesme për të bashkuar fatet e tyre me ato të diktatorit gjerman dhe, në përgjithësi, me forcat e Boshtit (Berlin-Rome-Tolio), ngjallin kuriozitet të padyshimtë, duke hapur dyert për një debat që, në konteksti politik ndërkombëtar, i karakterizuar nga ringjallja e ekstremizmit islamik anti-sionist dhe anti-perëndimor, merr një domethënie edhe më të madhe.
Ndarja e programeve antisemitike dhe neveria e përbashkët ndaj sistemeve demokratike ishin ndër elementët që, gjashtëdhjetë vjet më parë, çimentuan bazat e një mirëkuptimi politik dhe ushtarak midis nazizmit dhe Lëvizjes Arabe të Myftiut të Madh: një aleancë për të cilën, megjithatë, pak është thënë dhe shkruar për shumë vite, të paktën në Itali; mbase edhe për shkak të sensit të keqkuptuar të mbrojtjes dhe respektit për “çështjen palestineze” të drejtë.
Dihet mirë që Myftiu i Madh i Jeruzalemit kishte shumë simpati për ideologjinë antisemite, por dokumentet dhe korrespondencat që dëshmojnë qartë dhe padiskutueshëm për përpjekjen e kryer nga Amin al Husseini dhe udhëheqësit e nazizmit për t’i dhënë jetë një program të gjerë dhe të artikuluar i shfarosjes dhe luftës së armatosur si kundër komunitetit ndërkombëtar hebre dhe kundër demokracive perëndimore: një plan nga i cili, në disa aspekte, “princi i terrorit” Bin Laden duket se ka marrë më shumë se një aluzion. Sot, megjithatë, falë angazhimit të një grupi historianësh izraelitë dhe amerikanë dhe dëshmive që dolën nga arkivat sekrete të Rajhut të Tretë, të qeverisë Amerikane, Britanike dhe ish-Sovjetike, është e mundur të rindërtohet me saktësi (me kusht që vullneti të ekzistojë, natyrisht) komploti dhe përmbajtja e një prej komploteve raciste dhe terroriste më të poshtra të planifikuara ndonjëherë gjatë shekullit XX. Pas viteve të hetimit dhe studimit, studiuesit në Institutin Simon Wiesenthal në Los Anxhelos kanë arritur të rishfaqin nga arkivat e kundërzbulimit të Amerikës së Veriut një pjesë të madhe të korrespondencës sekrete dhe ditarëve personalë të Myftiut të Madh të Jeruzalemit Amin al Husseini dhe një numër rastesh një masë e vëllimshme dokumentesh (në arabisht dhe gjermanisht) përmes leximit të të cilave është e mundur të hidhet dritë mbi çështjen e tërë dhe komplekse.
Pas rënies së Murit të Berlinit, studiuesit izraelitë dhe amerikanë (të mbështetur edhe nga informacione dhe sugjerime të siguruara nga kolegë anglezë, rusë dhe serbë) në të vërtetë kanë shqyrtuar të gjithë materialin dhe dëshmitë në lidhje me veprimtarinë e Husseini dhe grupeve arab, në prag të viteve Tridhjetë / Dyzet, bashkëpunoi në mënyrë aktive me nazistët. Në këtë rast, dokumentacioni i referohet dosjeve të shumta të hartuara midis 1936 dhe 1945, nga Kripo (Policia Kriminale Naziste) dhe nga Gestapo, nga Seksioni i Lindjes së Mesme të Abwehr (Shërbimi Sekret Gjerman i drejtuar nga Admirali Wilhelm Canaris ); nga Departamenti i Çështjeve Islame dhe “Qendra e Trajnimit të Elementeve Myslimane” të Waffen SS (duke raportuar drejtpërdrejt te Heinrich Himmler); nga “Komanda e Operacioneve Lindore” të Divizionit Special të Brandenburgut; nga Sonderstab F i Gjeneralit Helmut Felmy (organ i ngarkuar për rekrutimin e vullnetarëve të Lindjes së Mesme, Afrikën e Veriut, por edhe Transkaukazian dhe Ruso-Aziatik në Wehrmacht) dhe nga Byroja Arabe e ministrisë së jashtme të Joachim von Ribbentrop.
Amin al Husseini (i quajtur ndryshe Al-Haxhi Amin) lindi në 1897, në Jeruzalem, nga një familje shumë fetare e cila, që në moshë të hershme, edukon djalin e tyre sipas rregullave më të rrepta Islame. Pasi mbaroi studimet e para në vendlindjen e tij, Amin i vazhdoi ato në Kajro dhe, më vonë, në Stamboll (Konstandinopojë). Në vitin 1910, ai u bashkua me ushtrinë Osmane, duke u caktuar në një shkollë artilerie. Duket se pas Luftërave Ballkanike Husseini përfundoi trajnimin e tij kulturor dhe fetar në një shkollë Koranike. Akoma shumë i ri, Amin tregon simpati ndaj Lëvizjes Arabe e cila drejtohet nga sherifi i Mekës Husein, një nga vasalët më të rëndësishëm të Ditës së Shenjtë. Në 1914, pas takimeve me shërbimet sekrete britanike me qendër në Kajro dhe ndihmës së premtuar nga Zyra e Jashtme në Londër dhe Komanda Supreme e Ushtrisë Britanike në Egjipt, sherifi filloi, në fakt, të planifikonte një revoltë nacionaliste arabe me synon të çlirojë rajonin Hegiaz, të vendosur nën qeverinë e tij, nga zgjedha Osmane dhe qytetet e shenjta të Medinës, Mekës dhe Jeruzalemit. Midis 1914 dhe 1918, Amin al Husseini ndjek dhe merr pjesë me interes në luftën e sherifit kundër turqve, duke siguruar sigurisht mbështetjen e tij për kauzën përmes aktiviteteve të fshehta dhe spiunazhit. Në Mars 1920, ai mori pjesë në Kongresin Pan-Arab në Damask i cili shpalli pavarësinë e Irakut nën Mbretin Abdullah dhe të Sirisë nën Feisal, një nga djemtë e Sherif Huseinit të Mekës. Në muajin vijues të prillit, Amin al Husseini bashkohet me organizimin e një kryengritje anti-hebreje në Palestinë (një rajon nën mandatin britanik) dhe, pas krijimit të Haganah (organizata e armatosur hebreje e mbrojtjes), ndihmon për të themeluar disa banda terroriste anti-britanike, ndërsa filluan të planifikojnë një strategji për “eliminimin fizik të të gjithë elementëve sionistë nga territori i Lindjes së Mesme”.
Në maj të vitit 1921, Husseini nxiti oliticote të reja anti-sioniste në Palestinë dhe, pak më vonë, ai u emërua Myftiu I Madh I Jeruzalemit, zyra më e lartë fetare në Islam, duke marrë menjëherë prestigj dhe fuqi të madhe. Në vitin 1925, ai promovoi fshehurazi lindjen e Shoqatës Arabe të Armatosur të udhëhequr nga fondamentalisti sirian Izz al-din Qassam. Në gusht të vitit 1929, Husseini I jep bekimin një prej persekutimeve më të dhunshme anti-hebreje. Me synimin për të kufizuar të drejtën e Izraelitëve për t’u lutur në Murin e Vajtimit në Jeruzalem dhe vizitat në Varrin e Patriarkëve të Hebronit, Husseini rindez popullatën myslimane, duke kontribuar, ndër të tjera, në shtypjen e komunitetit hebraik shekullor të Hebronit.
Në vitin 1931, Myftiu I Madh mbështeti lindjen e Partisë Arabe të Pavarësisë, një rreshtim që kërkonte me zë të lartë bashkimin olitico-fetar midis Palestinës dhe Sirisë, një rajon nën mandatin francez. Në vitin 1933, pas ngritjes së Hitlerit në pushtet në Gjermani, Husseini u besoi dishepujve dhe bashkëpunëtorëve të tij se ai “vështroi një të ardhme të ndritur të re” dhe parathotë “ardhjen e një epoke të re të lirisë për myslimanët në të gjithë botën”. Galvanizuar nga rezultatet e shtypjeve anti-hebraike të kryera nga nazistët, Myftiu I Madh, I cili tani ka një numër të madh pasuesish, lëshon revolta të reja në Jaffa, Haifa dhe Nablus.
Më 21 korrik 1934, Myftiu I Jeruzalemit ndërmerr hapin vendimtar. Me qëllim të vendosjes së një marrëdhënie të ngushtë bashkëpunimi me nazistët, ai viziton konsullin e ri të përgjithshëm gjerman të Palestinës, Döhle. Gjatë takimit, I cili do të përshkruhet si “shumë I përzemërt dhe I frytshëm”, Husseini konfirmoi mbështetjen e tij të pakushtëzuar për Gjermaninë e Hitlerit, duke pyetur diplomatin “në çfarë mase Reich I Tretë ishte I gatshëm të mbështeste lëvizjen Arabe kundër hebrenjve”. Duke marrë vetëm sigurime të paqarta në këtë drejtim, në 1936, Amin al Husseini dërgoi disa nga bashkëpunëtorët e tij në Berlin për “të ndërmarrë kontakte miqësore me udhëheqësit e lëvizjes naziste”. Dhe në të njëjtën kohë, në Palestinë, ai shpall luftën e armatosur kundër komuniteteve hebreje dhe forcave angleze të okupimit, duke ia besuar detyrën e drejtimit të revoltës Fawzi el Kawakij. Ky I fundit, në 1941, së bashku me Myftiun vetë do të mbështesin grushtin e shtetit të dështuar anti-britanik të udhëheqësit nacionalist Irakian Rashid Ali, dhe, më pas, në 1948, ai do të drejtojë trupat e parregullta Arabe kundër shtetit të porsalindur të Izraelit. Me rastin e trazirave të vitit 1936, Husseini nxiti myslimanët fondamentalistë të sulmonin edhe fraksionet e moderuara islamike, duke shkaktuar (sipas burimeve britanike) jo më pak se 4,000 vdekje.
Perktheu nga italishtja: Paul Tedeschini
