Arif Ejupi, Gjenevë

Fatkeqësisht, ne shpeshherë punët i nisim nga bishti e jo nga koka. Kjo nuk është vetëm metaforë, por një realitet i dhimbshëm në mënyrën se si trajtohen çështjet me rëndësi kombëtare në Kosovë dhe Shqipëri.

Kur mungon rendi logjik i veprimit, mungon edhe përgjegjësia dhe aty fillon deformimi i së vërtetës.

Rasti i financimit të botimeve pa një verifikim të mirëfilltë profesional është tregues i qartë i kësaj qasjeje. Institucionet përkatëse, në radhë të parë Kuvendi i Republikës së Kosovës si organi më i lartë ligjdhënës, përpara çdo mbështetjeje financiare është dashur të formojnë komisione profesionale të përbëra nga ekspertë të së Drejtës Penale, Kriminalistikës dhe fushave të përafërta, me qëllim që çdo material të shqyrtohej me përgjegjësi dhe standarde të mirëfillta shkencore.

Në mungesë të këtij filtri, përgjegjësia nuk mbetet vetëm individuale, ajo bëhet institucionale. Sot, libri është bërë produkt pa standard. Shumëkush shkruan, sepse askush nuk kërkon kriter.

Shtëpitë botuese, në vend që të jenë rojtarë të cilësisë dhe etikës, janë kthyer në mekanizma përfitimi, ku bluhet bashkë gruri dhe egjra, pa dallim dhe pa përgjegjësi.

Në këtë realitet, anashkalimi i Këshillit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Prishtinë është jo vetëm i padrejtë, por edhe i rrezikshëm.

Ky institucion, që nga 14 dhjetori 1989, ka bërë një punë titanike në dokumentimin e burgosjeve, keqtrajtimeve, dhunimeve, vrasjeve dhe dëmeve materiale që Serbia i ka shkaktuar popullit shqiptar të Kosovës.

Krimet nuk kanë filluar me luftën e viteve 1998–1999. Ato janë paraprirë nga një dhunë sistematike dhe e organizuar shtetërore. Masakrimi i Ismet Gjocajt në Deçan, i Januz Zenelit në burgun e Beogradit dhe i Besnik Restelicës në burgun e Prishtinës, janë vetëm disa nga dëshmitë e kësaj dhune, që për nga natyra dhe qëllimi përbëjnë forma të rënda të krimit dhe gjenocidit.

KMDLNJ kishte shtrirje në të gjitha komunat përmes nënkëshillave të saj dhe ishte në kontakt të vazhdueshëm me delegacione ndërkombëtare. Veç kësaj, anëtarët e kësaj shoqate joqeveritare nuk mbetën vetëm dëshmitarë të krimit, ata u bënë edhe pjesë e sakrificës. Avokati i njohur Bajram Kelmendi u vra dhe u masakrua nga forcat serbe së bashku me dy djemtë e tij, ndërsa në frontet e luftës ranë edhe figura të tjera si Shaban Shala dhe shumë të tjerë.

Në vitin 1997, raporti i përgatitur nga Elizabeth Rehn evidentoi qartë karakterin e proceseve të montuara kundër shqiptarëve, duke theksuar se aktakuzat përgatiteshin në Beograd dhe lexoheshin në Prishtinë.

Në të njëjtën kohë, zëri i juristit Bajram Kelmendi, anëtar i KMDLNJ, në Dialogun Shqiptaro-Serb në Ulqin, kumboi si një e vërtetë historike: “Kosova duhet të jetë e pavarur.”

Edhe pse pa mbështetje institucionale dhe pa financim të qëndrueshëm, KMDLNJ arriti ta ndërkombëtarizojë çështjen e Kosovës. Përfaqësuesit e saj, përmes Federatës Ndërkombëtare të të Drejtave të Njeriut në Paris, morën pjesë në nënkomisionet e OKB-së në Gjenevë, duke paraqitur dëshmi konkrete për krimet dhe gjenocidin.

Kjo u bë falë mbështetjes së mërgatës shqiptare, veçanërisht në Zvicër, dhe jo falë institucioneve shtetërore.

Puna e tyre ishte konkrete, e dokumentuar dhe e verifikueshme: buletine në disa gjuhë, mijëra fotografi, dëshmi të drejtpërdrejta, ekspozita ndërkombëtare dhe prezencë aktive në internet – në një kohë kur teknologjia nuk ishte e përhapur sa sot.

Pikërisht këtu qëndron paradoksi më i madh: sot, një pjesë e konsiderueshme e këtyre materialeve përdoren në libra dhe studime, por pa referencë, pa burim dhe pa etikë. Fotografitë merren, përdoren dhe publikohen pa u shënuar me emblemën e KMDLNJ-së.

Pra, përvetësohet puna e tjetrit dhe fshihet gjurma e së vërtetës. Kjo nuk është vetëm padrejtësi është rrezik. Kur deformohet burimi, deformohet edhe historia. Sikur të kontribuonim pa hile të gjithë, nuk do të kishim nevojë të çonim pluhur kot.

Rruga e drejtë nuk është ndërtimi i institucioneve të reja pa bazë, por konsolidimi i asaj që është ndërtuar me sakrificë. Fillimisht duhej të mblidhej, sistemohej dhe arkivohej i gjithë materiali ekzistues, e pastaj të ndërtohej një institut i mirëfilltë për studimin e krimeve dhe gjenocidit.

Sepse duke e minimizuar punën e pararendësve dhe duke promovuar vetëm veten, ne nuk ndërtojmë, ne shkatërrojmë. Shkatërrojmë kujtesën, shkatërrojmë të vërtetën dhe, në fund, shkatërrojmë vetveten.

Largimi i tabelave në atë mënyrë nuk ofendon vetëm z. Shkëlzen Gashi, por më tepër ata që “paguan iriqin për pulë”. Sepse kur mungon kriteri dhe përgjegjësia, gabimi nuk është më individual, ai bëhet turp kolektiv.

P.S. Autori është anëtar shumëvjeçar i KMDLNJ-së dhe njëri nga përfaqësuesit e saj në nënkomisionet e të drejtave të njeriut të Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Gjenevë.

Gani Mehmeti

VUÇIQ, E DIMË SE JU I DINI SHUMË NGA ATO QË I THONI, POR JO GJITHHERË!

Para takimit të Kurtit me Macronin, ju i thatë disa tema për çka do të bisedohet në takimin mes tyre. Mirëpo, ato ishin tema të menduara nga ti, jo të zhvilluara mes Kurtit e Makronit.

Temat sipas Vuçiqit ishin: “Kurti do të ketë dy kërkesa “që Franca ta kushtëzojë Serbinë të mos përdorë armë kundër shqiptarëve dhe të “mbështesë propozimin” që NATO të largohet nga Zona Tokësore e Sigurisë në veri dhe që Forca e Sigurisë së Kosovës të shkojë në veri” – ka thënë. (Kosova Sot Online, më 27. 3. 2026)

E kam thënë edhe më përpara e po e përsërisë edhe tani: Njeriu flet edhe për tjetrin, ashtu si është vetë. Pra, ti je ai që kërkon largimin e trupave të KFOR-it e të NATO-s nga Kosova, jo Albin Kurti. Destabilizimi i Kosovës dhe i Ballkanit mund të vijë vetrëm nga Serbia.

Ti jep aluzione, mendimet e tua, dhe thua se do të guxosh ta thuash dhe se do ta thua.

Askush nuk të ndalë. Ti ke guxuar edhe më shumë, je treguar aq trim, sa ke vrarë edhe civilë në Sarajevë, ke organizuar edhe luftëra të tjera, ndaj popullsive të katër republikave ish jugosllave. Ke shkaktuar edhe masakrën e Srebrenicës në Bosnje, shumë masakra tjera në Kosovë. Edhe tani guxon ta thaush mendimin tënd. Por, mos mendo, se edhe ne i dimë mendimet tuaja dhe të politikës serbe ndaj shqipatrëve.

Ndërkaq, sa u përket temave të bisedimeve mes Kurtit e Makronit, ti ke thënë atë që do e mndoje ti, sikur të ishe në vend të Albin Kurtit: Do kërkoje largimin e trupave të KFOR-it dhe të Nato-s nga Kosova, me pretkest që të marshoje drejt pushtimit të Kosovës, prnadaj, këtë sikur ia gjuan Kurtit, si kërkesë.

Vuçiq, do të ishte mirë të na përgjigjesh drejtpërsëdrejti në këtë pyetje:”Përse NATO është në Kosovë, prej kujt ajo ruan Kosovën dhe destabilizimin e Ballkanit në përgjithësi?

Çka ta merr mendja, sikur të mos ishte kërcënimi yt ndaj Kosovës, a do të kishte nevojë të qëndronte këtu NATO? Sikur ti të mos kërcënoje edhe Bosnjen, nuk do të kishte nevojë as atje të ishin trupat e NATO-s. Sikur ti të mos aludoje në pushtimin dhe zgjërimin e Serbisë së madhe deri thellë në Shqipëri dhe Maqedoni, nuk do të kishte nevojë fare që NATO të ishte këtu, në Ballkan.

Unë nuk po shoh ndonjë rrezik tjetër mes popujve në Ballkan, përveç serbëve. Ju, serbët jeni armiku më i madh i popujve në Ballkan. Si do të shpjegohej kjo ndryshe për armatimin tuaj aq të madh. Jo se jeni të kërcënuar, por pse ju kërcënoni të tjerët. Ju pretendoni detin Adriatik, nuk po ju mjafton lumi më i madh në Europë – Danubi. Ishte një gabim prej që lejuan popujt të vendoseni këtu.

Dhëntë Zoti e ai armatim zbrazet mbi trupat e atyre që e mbajnë, aty ku është shpërtheftë dhe eksplodoftë, pa të keqen e askujt tjetër!

Vuçiq, si shumë herë, ke dështuar edhe tani.