Kreu Blog Faqe 255

Fëmijët, bota reale dhe matematika

Drini.us
-
0
Fëmijët, bota reale dhe matematika

Manipulimi me termin “sijase”, apo koncepti për administrimin e shtetit sipas ligjit fetar të sharias !

Drini.us
-
0
Manipulimi me termin “sijase”, apo koncepti për administrimin e shtetit sipas ligjit fetar të sharias !
Shqiptar Shaljani, Shalë e Bajgorës, Mitrovicë 
_____
Manipulimi me termin “sijase” !
Është e vërtetë që në traditën islame “sijase” nuk nënkupton vetëm parti politike. Por problemi nuk është përkufizimi gjuhësor – problemi është projekti politik që fshihet pas tij.
Në historinë klasike islame, “sijase shar’ijje” ka qenë koncept për administrimin e shtetit sipas ligjit fetar (sharias). Pra, nuk ka qenë thjesht moral publik, por autoritet normativ fetar mbi jetën publike.
Kur ai thotë:
“Islami e sheh njeriun si qenie morale edhe në hapësirën publike”
kjo tingëllon e padiskutueshme. Por pyetja është: Kush e definon moralin?
Shteti laik përmes Kushtetutës?
Apo autoriteti fetar përmes interpretimit të tekstit?
Këtu fillon islamizimi i politikës.
Ajeti 3:104 – nga këshillë morale në program politik
Ai citon ajetin:
“Le të ketë prej jush një grup që thërret në të mirë, urdhëron të drejtën dhe ndalon të keqen.”
Ky ajet në traditën klasike është përdorur për të legjitimuar:
institucionin e hisbes (polici morale),
mbikëqyrjen fetare mbi shoqërinë,
ndërhyrjen në sjelljen private.
Islami Politik Global e ka këtë synim e qëllim, së bashku me “iftarin” edhe propagandën për bëmirësinë e shtetit islamik – turkomadh të Turqisë neoosmane në tendën me flamurin e shtetit turk e pak më tej edhe atë të Kosovës…!
Pra, “urdhëron të drejtën dhe ndalon të keqen” historikisht nuk ka qenë vetëm apel etik individual, por mekanizëm kontrolli shoqëror.
Në shtetin modern demokratik, “e mira” dhe “e keqja” përcaktohen nga:
ligji civil,
të drejtat e njeriut,
konsensusi qytetar.
Jo nga një interpretim fetar i monopolizuar.
“Nuk do të thotë shtet fetar” – formula klasike e kamuflimit
Kjo fjali është tipike për diskursin e islamit politik:
“Nuk do të thotë domosdoshmërisht shtet fetar…”
Natyrisht që nuk e thotë drejtpërdrejt. As Recep Tayyip Erdoğan nuk foli fillimisht për islamizim të shtetit. As Hassan al-Banna nuk e nisi me teokraci të shpallur.
Islamizimi nuk vjen me shpallje revolucionare. Vjen me:
“moral publik”
“ruajtje të vlerave”
“ndalim të së keqes”
“feja në çdo pore të jetës”
Dhe pikërisht këtë e thotë hapur:
“Feja shtrinë reflektimin e vetë në të gjitha poret e jetës.”
Kjo është thelbi i projektit totalizues. Një fe që hyn në “të gjitha poret” nuk lë hapësirë neutrale. Nuk lë autonomi qytetare. Nuk lë pluralizëm etik.
Problemi thelbësor: përzierja e autoritetit hyjnor me pushtetin njerëzor
Kur morali lidhet me Zotin, ai bëhet absolut. Kur bëhet absolut, nuk pranon debat. Kur nuk pranon debat, përfundon në imponim.
Shteti modern funksionon mbi:
relativitet politik,
kompromis,
debat pluralist.
Islami politik funksionon mbi:
të vërtetë absolute,
normë hyjnore,
detyrim moral kolektiv.
Këto dy paradigma janë thelbësisht të ndryshme.
Përfundimi
Problemi nuk është feja si besim personal. Problemi është politizimi i fesë.
Kur teologu bëhet ideolog, kur ajeti bëhet program politik, kur morali shpallet projekt shtetëror,
atëherë kemi hyrë në territorin e islamit politik — jo të spiritualitetit.
Prandaj, demanti është i thjeshtë:
Po, morali është i rëndësishëm. Po, drejtësia është universale. Por shteti modern nuk ndërtohet mbi interpretim fetar. Ai ndërtohet mbi Kushtetutë, ligj civil dhe barazi qytetare.
Feja në ndërgjegje. Ligji në shtet.
Çdo përzierje tjetër është projekt ideologjik — jo devocion shpirtëror.

Si mbahej agjërimi për Ramazan në Tomoc, sipas Sami Shatrit

Drini.us
-
0
Si mbahej agjërimi për Ramazan në Tomoc, sipas Sami Shatrit

Sami S. Shatri, Prishtinë

7NËN PRIZMIN E NJË KOHERENCE
( Si mbahej Ramazani dikur te ne)
Do mundohem ta kujtoj kohën e viteve 80-ta, të shekullit të kaluar, për të treguar se si mbahej Ramazani në vendlindjen time në Tomoc.
I takoj një familje tradicionale fshatare, e cila në atë kohë mbante ritet fetare duke u bazuar në traditat tona, si të gjitha familjet tjera në ato anë.
Familja Shatri, kishte edhe imamin familjar, Mulla Ramush Shatri, i diplomuar si imam në Medresen e Gjakovës (djalë axhe nga babai) i cili shquhej, si në aspektin kombëtar, ashtu edhe atë fetar.
(Mulla Ramushi, qe vrarë nga forcat serbe, në vitin 1999, në bjeshkën e Cerravodës, në moshën mbi 90 vjeç).
Gjatë muajit të Ramazanit, në varësi nga koha kur binte, kryheshin të gjitha ritet fetare.
Kuptohet në stinën e verës, axherimi ishte shumë më i vështirë. Në familjen tonë (në atë kohë ishim në bashkësi familjare me axhën), axheronin të gjithë, nga mosha 15 vjeç!
Mbaj mend, ishte temperatura mbi 35 gradë, babai dhe axha Isë punonin në mbledhjen e sanës, etja për ujë ishte e frikshme, vërehej në buzët e tyre të qara që piknin gjak, por asnjëherë nuk e kanë prishë axherimin.
Gjatë Ramazanit, në fshatin tonë ishte bërë traditë, të ftohej hoxha në iftar, për 30 ditë me radhë, nga çdo familje, me çrast këndohej “myvlydi” dhe ftoheshin rrethi i ngusht, në një darkë solemne.
Sqarim:
Mulla Ramushi e kryente kët shërbim pa lek!
Si shkonte ceremonia e darkës së Myvlydit:
Ftoheshin familjarë, miq të caktuar të familjes, si dhe bijat me fëmijë dhe bashkëshort. Të ftuarit vinin para iftarit, ku sofra ishte e pregatitur për të filluar darka. Sofra ishte e shtruar plot, zakonisht me këto ushqime:
lloj e pitës me kos të kulluar në mes, lloj gjelle me mish të bollshëm, tambëloriz, lloj ëmbëlsire-zakonisht tatli dhe tespishte, sallata të ndryshme dhe pas çajit, pemë e perime (sipas stinës), verës zakonisht ishte i preferuar shalqiri, që në Tomoc kultivohej me bollëk.
Pasi kryhej darka e iftarit, imami bënte një lutje në sofër ku konsiderohej i mbaruar iftari.
Pastaj, fillonte ceremonia e këndimit të myvlydit ( kombinim shqip-arabisht) e cila zgjaste rreth një orë e pak.
Pasiqë, këtë e kam dëgjuar së paku 25 vite, shumë inserte nga ky rit më kanë mbetë në mend, por në këtë shkrim do mundohem të jem sa më racional …
Pas kryerjes së “myvlydit”, imami e hapte debatin, duke ia dhënë fjalën së pari miqëve të ftuar, pastaj intelektualëve dhe të tjerëve që donin të flisnin.
Mulla Ramushi, kishte njohuri të thella, sidomos në gjeografi, histori dhe filozofi dhe idol e kishte rilindasin Sami Frashëri, që shpesh thirrej në enciklopedinë e tij dhe citonte thënjet e tij. Si i tillë ai dinte t’i përçonte idetë patriotike tek masa, në formë të meseleve dhe një filozofie që ishte shumë mbresëlënëse, duke dhënë mesazhin e qartë kombëtar, që për kohën ishte e guximshme.
Do mundohem t’i kujtoj fjalët e tij, sa më origjinal:
“Fola boll o miqasi, reni është te ju, thoshte imami …
Si familje kemi pasë fatin e mirë të kemi miqësi të mirë, shpianik të devotshëm.
Të gjithë këta miq të konakut tonë, ishin të besës dhe u kishte hije fjala e neja në oda.
Pas fjalës së miqëve, Mulla Ramushi e shtrinte bisedën te shtresa intelektuale e cila ishte present në odë dhe ishte në nivel të lartë professional, si në lëminë për të cilën thirreshin ashtu edhe me oratorinë e bisedave në odë.
Në këto tubime familjare, ne të rinjët, dëgjonim me vëmendje tregimet e baballarëve tanë për burrin e madh të kësaj familje Sali Shatrin, i cili jetonte në Tiranë, për të bamat e tij si kryediversant nga viti 1949, rrethimet e tij me shokë nga forcat jugosllave dhe çarjen me sukses të rrethimeve …
Në pjesën ballore të odës rrinin varur, në mes flamurit dhe Skënderbeut edhe 7 fotografitë e tij, ai dukej që po e përcjell besedën me vëmendje dhe sikur thoshte:
“Të gjitha vajzat në Kosovë ti dërgoni në shkollë, kjo është primare për Kombin”
Kah mesnata, kryhej kjo mbledhi e muajit të Ramazanit, oda zbrazej dhe në konak mbetej vetëm tupanxhia me emrin Lic Kika, një hashkali, i cili njihej si një burrë i urtë.
Në kohën e syfyrit, më ka ra shumë herë ta shoqëroj tupanxhin rreth e përçark fshatit, ai i binte tupanit e unë me një fener me dritë e shoqëroja. Baca Lic, i binte furishëm tupanit, edhe pse ishte mbi 70 vjeç. Më kujtohet kur mbërrinim te lagja Kabashi, aty ishin disa shtëpi malazeze dhe në lagjen e Breg’ve siç i themi ne, ku ishin disa shtëpi kolonësh serb… kalonim pranë dyerve të tyre. I thonim tupanxhis të ndaloi dhe ta rrehë sa ma shumë tupanin. Mendonim që do inatoseshin serbët …
Sa ironike kur e kujtoj sot!
Serbët as që dëgjoheshin dhe nuk qanin kokën fare për këtë punë. Silleshin sikur hyqymeti t’i kishte urdhëruar “mos u merakosni, derisa këta rrahin tupanin, ne i rrahim si Komb, pra tupani e ramazani, nuk ishin problem fare për hyqymetin serb …
Për ta ishte problem:
Shkollimi i shqiptarëve, heroi kombëtar, simbolet kombëtare, nataliteti e mbi të gjitha, bashkimi …
Për të faktuar:
Në vitin 1981, në Tomoc qen shkruar disa parulla, si pasoj pushteti serb ushtroi masa respresive: rrahu, burgosi, përjashtoi nga puna, diferencoi shumë shqiptar Tomocali!
Kjo më së miri tregon që Serbinë kurrë se ka penguar, as ezani, as ramazani, as bajrami, as tupani, përkundrazi i ka stimiluar me të gjitha mjetet në disponim…
Në fund, një përshëndetje për gjithë shqiptarët, edhe ju që axheroni edhe ju që krezhmoni, pas 163 viteve, këto rite janë përputhë në të njëjtën kohë, ndoshta Zoti i ka programuar për t’na treguar që ne dikur kemi qenë një, veç shqiptar!🇦🇱
Axherim e krezhmim të lehtë, ju uroj …
Nga njëri prej shumë atyre që dikur kemi ecë para tupanit e Vatanin na çliroi Amerikani🇦🇱🇺🇲
Samy,
22.02.2026

Atdhetari, piktori dhe poeti i njohur Sak Muji thotë se “shkolla nuk është minare”

Drini.us
-
0
Atdhetari, piktori dhe poeti i njohur Sak Muji thotë se “shkolla nuk është minare”

Sak Muji, Rugovë 

SHKOLLA NUK ËSHTË MINARE
Jo ore, jo!
As xhamia, as minarja nuk pranohen në shkollën shqipe.
Sepse alfabeti ka shkronja – jo kulla.
Fëmija nuk është pronë.
As e shtetit.
As e fesë.
As e prindit.
Prindi ka të drejtë ta edukojë fëmijën me bindjet e tij.
Por nuk ka të drejtë t’ia ndalojë dijen.
Nuk ka të drejtë ta zëvendësojë librin me dogmë.
Nuk ka të drejtë ta imponojë fenë mbi shkollimin.
Arsimi është e drejtë e fëmijës – jo privilegj i prindit.
Shteti laik nuk është kundër fesë.
Ai është kundër përzierjes së saj me institucionin publik.
Feja është e lirë.
Shkolla është neutrale.
Nëse sot e fusim minaren në shkronjën “R”,
nesër do ta redaktojmë historinë sipas ndjenjave?
Do ta heshtim biologjinë?
Do ta filtrojmë shkencën?
Formula e shkollës është e thjeshtë:
DIJE > DOGMË
ARSIM > IMPONIM
E DREJTA E FËMIJËS > VULLNETI I PRINDIT
Shkolla është për të menduar.
Feja është për të besuar.
Kur ngatërrohen rolet, humb fëmija.

Fitore Malo rrëfen se feja në shtëpinë e tyre ishte në sfond – jo si konflikt, jo si identitet,… një prani e largët

Drini.us
-
0
Fitore Malo rrëfen se feja në shtëpinë e tyre ishte në sfond – jo si konflikt, jo si identitet,… një prani e largët

Victoria Fitore Malo

Jam rritur me dy prindër ateistë. Feja në shtëpinë tonë ishte në sfond – jo si konflikt, jo si identitet, thjesht si një prani e largët.
Nga ana e nënës, dy gjyshër thellësisht fetarë. Katër fëmijë: dy besimtarë, dy ateistë. Dhe askush nuk e shpalli veten fitues në këtë histori. Ishte një marrëveshje e heshtur mes vëllezërve e motrave: ne e dimë ku qëndron secili, por kjo është çështje personale. Nuk “shtyhet” mbi tjetrin.
Tezja ime, sot pensioniste, ishte lektore universiteti në islamologji. Pra jo vetëm besimtare, por e ditur në fushën e saj. Megjithatë, as ajo e as daja im besimtar nuk kanë tentuar kurrë të na imponojnë bindjet e tyre. Nëse kjo quhet modernitet apo thjesht besim i sigurt në vetvete, nuk e di. Por di që ishte dinjitoz.
Dhe pastaj vjen realiteti i familjes shqiptare.
Në dasmën e vëllait tim, fisi i babait i ulur në një tavolinë: gra, burra, të moshuar, disa fëmijë. Secili ngrinte gotën dhe thoshte nga një fjalë.
Kur radha i erdhi një gruaje të moshuar – me një shami të bardhë, të lidhur lehtë pas qafe, jo fort e shtrënguar si sot – ajo ngriti gotën e rakisë.
Dhe për herë të parë në jetën e saj, tezja ime humbi fillin.
“Ablla,” iu kthye nënës sime, “këta të rinjtë mirë xhanëm… po këta me një këmbë në varr – a besojnë fare në vdekje?”
Aty ishte e gjithë Shqipëria në një tavolinë.
Besimtarë që ngrenë raki. Ateistë që respektojnë ritualin. Të devotshëm që nuk imponojnë. Të lirë që nuk përqeshin.
Kështu duket familja ime. E përzier. E papërkryer. Por që di të rrijë në një tavolinë.
Ndoshta pikërisht sepse jam rritur kështu, kam shumë pak mirëkuptim – ose më mirë thënë, shumë pak durim – për prirjen e këtij brezi për t’ia ngjeshur fenë e vet thellë në fyt tjetrit, për ta kthyer atë në identitet demonstrativ. Për ta ekspozuar me ngulm, si flamur, si provë morali, si vijë ndarëse. Unë kam parë një model tjetër. Një fe që rri në sfond. Një mosbesim që nuk përqesh. Një familje që nuk shpërbëhet nga bindjet. Dhe ndonjëherë pyes veten: a po largohemi nga ajo pjekuri?
Më fal, por nëse të qenit besimtar do të thotë ta shpallësh bindjen si standard për të gjithë dhe të presësh që të tjerët të përshtaten pa kushte, atëherë e ndiej se rruga ime është tjetër. Dhe nuk kam asnjë dyshim për zgjedhjen time, jam në paqe me këtë.

Mungesa e reflektimit, pengesë e reformave në LDK!

Drini.us
-
0
Mungesa e reflektimit, pengesë e reformave në LDK!

Florim Zeqa

Nga zgjedhjet e vitit 2007 e deri më sot LDK-ja i ka humbur tetë palë zgjedhje parlamentare, ka pësuar humbjet më të thella në vitet 2021 dhe 2025, por kjo e fundit ështe më skandalozja në historikun e saj dhe atë për shumë arsye!

Vetëm dorëheqja kolektive e drejtuesve partiakë do t’i hapte rrugë ndryshimit substancial dhe përmbajtësorë

LDK si parti humbëse e të gjitha zgjedhjeve parlamentare nga viti 2007 e këndej dhe e humbjes së komunave të mëdha në dy palë zgjedhjet e fundit lokale, nuk mund të mbulohet me asnjë lloj kamuflazhi politik!

Çdo tendencë për të kamufluar humbjen totale me proces të improvizuar zgjedhor, për ta ruajtur vazhdimësinë kryetarit humbës në udhëheqjen e LDK-së, do të ketë pasoja afatëgjata në ringritjen e këtij subjekti politik.

E renditur e treta për të dytën herë me radhë, pa asnjë reflektim moral për humbjen serike, e ka katandisur akoma më keq LDK-në!

Drejtuesit e këtij subjekti politik duhet të respektojnë verdiktin e popullit dhe të reflektojnë me dorëheqje kolektive para elektoratit për imazhin e dëmtuar të LDK-së shtetformuese.

Elektorati Rugovian i LDK-së e ndeshkojë rëndë me mos votim “Rrugen e Re” të klanit Riinvest, duke i bërë të qartë kryetarit aktual dhe atij paraprak se nuk ka “Rrugë të Re” dhe as “Lidhje të Re” për LDK-në perpos asaj Rugoviane.

Mospërmbushja e premtimit elektoral e kryetarit Abdixhiku për ‘fitore dhe vetëm fitore’ në zgjedhje dhe ‘për qeverisje të LDK-së’, duhet të pasohet me aktin moral të dorëheqjes së premtuar publikisht nga ana e tij!

Kur dikujt i humbet busulla orientuese dhe ndërgjegja njerëzore duhet korrigjuar, në të kundërtën, rrëshqitjen e tij nuk do të kenë të ndalur!

Improvizimi i “konfliktit” me mentorin politik, lojë e pandershme e Abdixhikut

Pra, siq e ceka më sipër, rrëshqitjet e Abdixhikut nuk kanë të ndalur! Pas shpëtimit në Kuvend, po e mendon ngritjen e shpejtë përmes “konfliktit” të improvizuar me mentorin e tij politik, Isa Mustafën, rrënuesin fatal të LDK-së Rugoviane.

Me asgjë nuk lahet turpi dhe dëmi i shkaktuar ndaj elektoratit rugovian, i cili, që nga shkuarja në amshim e liderit historik (Ibrahim Rugova) nuk e ka shijuar asnjëherë kënaqësinë e fitores në zgjedhjet nacionale.

LDK duhet t’i harrojë koalicionet me pushtetin dhe me opozitën, duhet t’i kthehet vetëvetes dhe të korrigjoj gabimet serike të dy dekadave të kaluara dhe të gjejë rrugën e duhur për ringritjen e madhe çfarë e dëshiron elektoratit pasiv, i pakënaqur me udhëheqjen e LDK-së post-Rugoviane.

Sikurse në zgjedhjet e vitit 2021, edhe në zgjedhjet e vitit 2025 pati rrjedhje të madhe të votave nga “kazani” i LDK-së në drejtim të LVV-së.

Nga kush dhe si ndodhen rrjedhjet, u mbetet drejtuesve të LDK-së që t’i riparojne rrjedhjet e brendshme nga të ‘famshmit’ e partisë!

Lumiri, sikurse dorëheqjen që e kthejë në mocion votëbesimi në Kuvend, ditëve të fundit e ka simuluar edhe konfliktin me mentorin e tij politik, Isa Mustafa, për rehabilitim e plotë të tij pas debaklit zhedhor!

Ruajtja e ‘Status Quo’-s bie ndesh me kërkesat e elektoratit

Kuvendi i fundit i LDK-së erdhi si rezultat i një dorëheqje të paralajmëruar pas humbjes katastrofale në zgjedhjet e 28 dhjetorit të vitit 2025. Ky nuk ishte as kuvend pune as kuvend zgjedhor, por ishte një simulim i lodhët i funksionimit të demokracisë së brendshme partiake!

Përmes një procesi të improvizuar zgjedhor me votë të fshehtë u ruajt vazhdimësia e udhëheqjes së LDK-së, të cilës, megjithatë iu dha një legjitimitet i përgjysmuar. Mirëpo, me këtë u arrit qëllimi i stopimit të procesit të reflektimit dhe reformimit të partisë.

Kriza nëpër të cilën po kalon LDK-ja prej një kohe relativisht të gjatë është pasojë e një mendësie autokratike të udhëheqjes së centralizuar, e cila ka shkaktuar pakënaqësi të mëdha dhe zingjirore, e cila rezultoj me rënje drastike në elektorat!

Me simulime të kuvendeve zgjedhore dhe ndryshime kozmetike nuk arrihen reformat e mirëfillta në LDK.

Rruga e vetme për rikthimin politik dhe ringritjen e LDK-së është reformimi i mirëfilltë dhe ristrukturimi nga baza elektorale e jo e kundërta e saj!

Përpjekjet për të ruajtur me çdo kusht ‘Status Quo’-në bie ndesh me kërkesat e elektoratit për reforma përmbajtësore.

Për ‘mbrojtjen’ e lidershipit përmes simulimit të votës së lirë, u bë degradimi më i madh i mekanizmave partiakë, filluar nga Kryesia Qendrore, Këshilli i Përgjithshëm dhe Kuvendi i LDK-së. E njëjta gjë ndodhi edhe në Degë dhe Nëndegë deri në pasivizim të strukturave organizative.

Largimi nga identiteti Rugovian, fatal për LDK-në

Mendësia autoritare dhe modeli centralist i drejtimit të partisë e ka rrënuar në themel demokracinë e brendshme, duke e krijuar një sistem piramidal të bllokimit të reformave në LDK.

Humbja e identitetit politik rugovian dhe kalimi nga një parti e qendrës së djathtë në një parti autoritare, e ka margjinalizuar në ekstrem rolin e anëtarit të partisë, të cilin nuk e pyet më askush për asgjë!

Me Kuvendin e 31 Janarit 2026 u pamundësuan reformat dhe u përjashtua tërësisht baza elektorale nga vendimarrja e partisë!

Margjinalizimi i forumeve partiake dhe përjashtimi i anëtarësisë e shkaktoj reduktimin e përkrahjes elektorale, për çka LDK-ja në dy ciklet e fundit zgjedhore e pësoi rezultatin më të dobët nga themelimi i saj!

Andaj, kjo e shtron nevojën imediate për reflektimin e të gjitha strukturave partiake për dorëheqje kolektive dhe hapjen e rrugës për riorganizim të mirëfilltë të partisë përmes një procesi të brendshëm zgjedhor, të rregullt dhe demokratik, ku secili ka të drejt të zgjedhë dhe të jetë i zgjedhur në organet e partisë.

LDK-së nuk i duhet një lider i pazareve politike, por një lider që vjen si rezultat i vullnetit të elektoratit. Pra, drejtimi i partisë duhet t’i kthehet anëtarësisë mbi bazën e parimeve demokratike.

Islamizimi nuk është religjion, paraqet rrezik të jashtëzakonshëm për kombin

Drini.us
-
0
Islamizimi nuk është religjion, paraqet rrezik të jashtëzakonshëm për kombin

Albert Zadrima

11 t 
🟥Radikalizimi nuk është besim, është rrezik kombëtar
🟢Nga paralajmërimi i Oliver Schmitt te përgjegjësia jonë si shoqëri
🔆Identiteti shqiptar mes historisë, besimit personal dhe orientimit europian
➖Historiani zviceran Oliver Schmitt deklaron se islami politik po përparon në Kosovë dhe se përgjigjen për orientimin mes Evropës dhe botës islame duhet ta japin vetë kosovarët.
Ky nuk është sulm ndaj fesë. Është pyetje për drejtimin.
Besimi është personal. Është e drejtë universale. Asnjë shqiptar nuk duhet paragjykuar për fenë e tij.
🔻Por radikalizimi nuk është besim. Është ideologji.
➖Fenomeni
♦️Radikalizimi nuk lind në vakum. Ka arsye konkrete
• boshllëk institucional dhe arsimor
• zhgënjim ekonomik dhe emigrim masiv
• financime të huaja me agjenda kulturore
• mungesë elite morale që flet qartë
• politikanë oportunistë që heshtin
🔹Kosova dhe Shqipëria historikisht nuk kanë pasur islam politik. Kanë pasur islam tradicional shqiptar, të moderuar, të ndërthurur me zakonet kombëtare.
Radikalizimi është import ideologjik, jo trashëgimi kombëtare.
➖Historia
🔰Shqiptarët kanë rrënjë të hershme në krishterim. Më pas erdhi periudha osmane. Konvertimet ishin historike, politike, ekonomike. Por kombi mbijetoi sepse gjuha ishte mbi fenë.
Rilindja Kombëtare e tha qartë
Feja e shqiptarit është shqiptaria.
🌘Në luftën e Kosovës nuk u vranë myslimanë apo të krishterë. U vranë shqiptarë.
➖Pasojat
🔻Kur feja politizohet
• shoqëria polarizohet
• rinia manipulohet
• kombi stigmatizohet
• integrimi europian vështirësohet
• krijohet perceptim sigurie i brishtë
🌏Europa dhe SHBA e monitorojnë këtë fenomen. Jo për t’u hakmarrë. Por sepse stabiliteti i rajonit është interes strategjik.
Çdo shenjë radikalizimi përkthehet në dyshim, raporte sigurie, kufizime, vonesa integrimi.
🔴Ne jemi në një fazë delikate si komb.
➖Orientimi
Orientimi ynë historik dhe politik është Perëndimi
• sistem juridik europian
• ekonomi tregu
• shtet laik
• liri besimi pa imponim
✅Askush nuk kërkon heqjen e fesë. Kërkohet ndarja e saj nga politika dhe ideologjia.
Besimi të afron me Zotin, radikalizimi të largon nga kombi.
Feja është çështje zemre, kombi është çështje përgjegjësie.
Kur politika hesht, ekstremi flet.
➖
Morali
🔆Ruajeni besimin që dëshironi. Por mos lejoni që ai të përdoret kundër së ardhmes sonë të përbashkët.
🔆Kombi shqiptar ka mbijetuar sepse ka ditur të jetë më i madh se ndarjet fetare. Nëse e kthejmë fenë në identitet politik, rrezikojmë ta dobësojmë pikërisht atë që duam të mbrojmë.
🛜Europa nuk na refuzon për fenë. Na gjykon për stabilitetin, racionalitetin dhe drejtimin.
➖Pyetja nuk është kush çfarë beson.
➖Pyetja është ku po shkojmë si komb.

Pjesa III – Opozita nën hijen e numrave

Drini.us
-
0
Pjesa III – Opozita nën hijen e numrave
Isuf Bajraktari, Suedi
Kur shumica vendos, debati mbetet formal

Opozita në Kosovë nuk përballet me mungesë zëri. Përballet me mungesë numrash. Dhe në një sistem ku vendimmarrja përcaktohet nga shumica parlamentare, zëri sado i fortë  shpesh mbetet i pamjaftueshëm. Në teori, demokracia funksionon mbi balancën mes pushtetit dhe kundërpushtetit. Në praktikë, kur shumica parlamentare zotëron stabilitet të plotë numerik, raporti bëhet i pabarabartë. Debati zhvillohet, por rezultati dihet paraprakisht. Argumenti dëgjohet, por vota e mbyll çështjen. Kjo krijon një realitet ku opozita mund të jetë aktive, e organizuar dhe e artikuluar, por ndikimi i saj mbetet i kufizuar nga aritmetika parlamentare. Në këto kushte, beteja politike nuk zhvillohet në nivel bindjeje, por në nivel numrash. Shumica parlamentare e fiton përballjen në heshtje, përmes votës. Opozita e zhvillon përballjen në debat, përmes argumentit. Por sistemi aktual e privilegjon rezultatin numerik mbi përmbajtjen politike.

Kjo nuk është domosdoshmërisht shenjë dobësie e opozitës, por pasojë e konfigurimit institucional. Nëse shumica është e disiplinuar dhe e konsoliduar, hapësira për ndikim real zvogëlohet. Edhe propozimet më të strukturuara, edhe amendamentet më të arsyetuara, përballen me murin e votës së garantuar. Në këtë klimë, krijohet perceptimi publik se opozita nuk prodhon ndryshim. Por ndryshimi në një demokraci parlamentare nuk varet vetëm nga cilësia e argumentit, varet nga fuqia e numrit. Dhe kur numrat janë të njëanshëm, ndikimi bëhet proporcionalisht i kufizuar. Problemi, pra, nuk është vetëm politik; është strukturor.

Një sistem ku shumica parlamentare kontrollon plotësisht agjendën ligjvënëse, ritmin e procedurave dhe rezultatin e votimeve, e redukton rolin e opozitës në funksion kritik, por jo vendimmarrës. Kjo e zhvendos përplasjen nga përmbajtja tek forma. Debatet prodhojnë deklarata, por jo domosdoshmërisht ndikim institucional. Opozita mund të ngrejë çështje, të denoncojë, të propozojë alternativa, por pa mekanizma që e balancojnë realisht pushtetin e shumicës, ndikimi i saj mbetet i kufizuar.

Ndërkohë, jashtë Kuvendit, presioni qytetar dhe organizimi shoqëror nuk janë mjaftueshëm të qëndrueshëm për ta kthyer debatin parlamentar në ndikim të drejtpërdrejtë politik. Kjo e forcon edhe më shumë pozitën e shumicës dhe e lë opozitën të veprojë brenda një hapësire të ngushtë institucionale. Në këto rrethana, sfida nuk është vetëm e opozitës. Është sfidë e vetë sistemit të balancave demokratike. Sepse demokracia nuk matet vetëm me ekzistencën e shumicës, por me aftësinë e saj për ta respektuar dhe për ta integruar realisht rolin e kundërshtimit.

Kosova ka nevojë për një kulturë politike ku debati të ketë peshë sa vota, ku argumenti të mos jetë thjesht formalitet para rezultatit, dhe ku opozita të mos reduktohet në rol simbolik për shkak të konfigurimit numerik. Sepse kur demokracia mbështetet vetëm në shumicë dhe jo në balancë, ajo funksionon, por nuk zhvillohet.

Dhe një sistem që nuk i jep peshë reale kundërzërit, rrezikon ta kthejë pluralizmin në procedurë, jo në përmbajtje.

Pak për historinë tonë të ndjekjes për shkak të fesë dhe konvertimeve me dhunë përgjat historisë

Drini.us
-
0
Pak për historinë tonë të ndjekjes për shkak të fesë dhe konvertimeve me dhunë përgjat historisë
Hajdar Fejzullahi, Lena Graphic, Prishtinë
____
Konvertimet
____
Shkenca njeh katër komponentë që asimilojnë kombe, etni etj.
Nën një është gjuha si element komunikimi; pra, nëse ndërron gjuhën, u konvertove.
Nën dy është religjioni si kult shpirtëror-fetar; pra, kalove nga i krishterë që ishe dhe u bëre mysliman – fillon konvertimi.
Nën tre është ekonomia si diktat i mbijetesës, që të detyron të vraposh në skaj të botës, të adaptohesh me gjuhën dhe kulturën e atij vendi – pra, konvertim.
Nën katër është dhuna. Ne shqiptarët, historikisht, e kemi përjetuar edhe dhunën, kur hiq më larg se shekulli i kaluar, shqiptarët që ishin njëherë të konvertuar në myslimanë, dhunshëm Mali i Zi i kthente në ortodoksë; nëse kundërshtoje, me sopatë ta hiqnin kokën.
Tani do t’i kthehemi një teme shumë interesante, sidomos për kohën e Turqisë dhe kishës ruse.
Pas pushtimit nga osmanët, shqiptarët i kanë qëndruar besnikërisht krishterimit, por pas marrëveshjes mes Turqisë dhe kishës cariste ruse, u ndanë sferat e interesit në dëm të shqiptarëve. Praktikuesit ortodoksë mbetën nën direktivat apo juridiksionin bizantino-rus. Shqiptarët ortodoksë detyroheshin dhunshëm të kalonin në gjuhë sllave, që nënkupton asimilim të drejtpërdrejtë.
Ja sot, për shembull, ndalemi te fiset Berisha – Berishiq, Gashi – Gashiq. Emrat dhe mbiemrat na japin material të bollshëm për t’i kuptuar më lehtë.
Po shqiptarët që ishin të konvertuar në islam nën Turqi përjetonin tmerre: nuk u lejohej shkollimi, nuk kishin kurrfarë të drejtash; bile viheshin në vëzhgim nga turqit, mos rastësisht po i mësonte kisha katolike shkrimin dhe leximin.
Pjesa tjetër katolike gjente rrugë të tjera për ta ruajtur besimin në Krisht dhe gjuhën shqipe, por jo që ata shpëtonin nga turqit pa pasoja. E kemi rastin e Don Mikelit Tarabulluzit nga Stubulla.
Duke i ditur të gjitha këto vështirësi që kaloi populli ynë liridashës, duke e ditur edhe një armik shumë barbar që na mori gjysmën e territorit të Shqipërisë, përfshirë edhe Toplicën – sipas profesor Sabit Ukaj, pastrimi u bë në 737 vendbanime shqiptare – Shqipëria hesht, sikur nuk i ka ndodhur asgjë kurrë. Ajo Shqipëri që i thoshim nënë nuk ngriti zërin për gjithë këtë të ligë që i ndodhi popullit tonë.
Duhet t’i kuptojmë asimilimet dhe konvertimet, e jo të vërsulemi vëllai mbi vëllanë, sikur të jetë serb.

Strasburgu si horizont i heshtur i shtetformimit

Drini.us
-
0
Strasburgu si horizont i heshtur i shtetformimit
Agim Vuniqi, Vashington
____
Refuzimi i Qeverisë së Kosovës për ta dërguar draft-statutin e Asociacionit në Gjykatën Kushtetuese e Republikës së Kosovës nuk ishte një akt teknik, as një debat semantik mbi termin “non-paper”. Ai ishte një moment strategjik, i vendosur në një kryqëzim të ndjeshëm mes sovranitetit, kushtëzimit ndërkombëtar dhe përgjegjësisë juridike që buron nga integrimi evropian.
Në analizë të marrëdhënieve ndërkombëtare juridike, proceset nuk lexohen sipas deklaratave publike, por sipas pasojave strukturore që prodhojnë. Dhe në këtë rast, hallka reale nuk ishte vetëm Asociacioni. Hallka reale ishte: Asociacioni – anëtarësimi në Këshilli i Evropës – juridiksioni i Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Asociacioni si portë e dyfishtë
Në planin diplomatik, drafti për Asociacionin u trajtua si kusht për përparim në dialogun me Serbinë dhe për hapjen e rrugës drejt KiE-së. Në planin juridik, dërgimi i tij në Kushtetuese do të nënkuptonte formalizim shtetëror. Një tekst i formalizuar hyn në arkitekturën kushtetuese dhe, për rrjedhojë, në orbitën e përgjegjësisë ndërkombëtare.
Nëse Kosova bëhet anëtare e KiE-së, ajo hyn plotësisht në regjim të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Kjo do të thotë se çdo qytetar nën juridiksionin e saj – përfshirë komunitetin serb – pas shterimit të mjeteve vendore mund t’i drejtohet Strasburgut.
Kjo nuk është kërcënim. Është standard evropian. Por standardet kërkojnë konsolidim institucional.
Prona – nervi i pambyllur i shtetit
Skepsa ime – e ndërtuar jo vetëm mbi analizë teorike, por mbi përvojë konkrete me konfliktet kadastrale dhe zvarritjet institucionale – lidhet pikërisht me këtë pikë: a është sistemi ynë gati për testin e Strasburgut?
Çështjet pronësore janë ndër më të shpeshtat në jurisprudencën e GJEDNJ-së. Neni 1 i Protokollit nr. 1 mbron pronën me rigorozitet të lartë. Një shtet që:
• ka mospërputhje në regjistra,
• ka zhdukje apo vonesa në arkiva,
• ka moszbatim të vendimeve gjyqësore,
• ka procedura të stërzgjatura administrative,
• ekspozohet seriozisht në gjykim ndërkombëtar.
Dialogu Kosovë–Serbi ka përfshirë marrëveshje për regjistrat kadastralë. Por në praktikë, sistemi vazhdon të prodhojë pasiguri juridike. Dhe pasiguria juridike është pikërisht ajo që Strasburgu penalizon.
Në këtë kuptim, frika nga një valë padish pronësore – nga cilido komunitet – nuk është paranojë politike. Është kalkulim racional.
A ishte refuzimi një shmangie e përgjegjësisë?
Qeveria e justifikoi refuzimin me argumentin formal se drafti nuk ishte dokument zyrtar. Por në analizë më të thellë, refuzimi ishte edhe kontroll i ritmit. Dërgimi i draftit në Kushtetuese do të përshpejtonte procesin politik drejt KiE-së. Dhe KiE do të thotë Strasburg.
Nga një këndvështrim liberal-evropian, çdo shtyrje është humbje kohe. Nga një këndvështrim realist, shteti që hyn në një regjim ndërkombëtar përgjegjësie pa pastruar themelet e veta, rrezikon të përballet me kosto të mëdha financiare dhe reputacionale.
Unë nuk e quaj këtë “gabim”. Gabimi është fjalë e rëndë. Por e quaj kalkulim të ftohtë shtetëror.
Dilema e vërtetë
Kosova ndodhet përballë një dileme themelore:
A duhet të hyjë në sistemin evropian të mbikëqyrjes së të drejtave të njeriut pa i konsoliduar plotësisht strukturat e saj juridike?
Apo duhet të përgatisë më parë sistemin pronësor, kadastrën, mekanizmat e ekzekutimit dhe sigurinë juridike?
Strasburgu nuk është armik i sovranitetit. Ai është test i tij.
Sovraniteti modern nuk matet me shmangien e përgjegjësisë ndërkombëtare, por me aftësinë për ta përballuar atë pa u tronditur. Por për ta përballuar, duhet kapacitet institucional.
Skepsa ime nuk është kundër integrimit. Është kundër nxitimit pa përgatitje.
Nëse Kosova hyn në Këshillin e Evropës me një sistem të pastruar, Strasburgu do të jetë kurorëzim i shtetësisë.
Nëse hyn me dobësi strukturore të pazgjidhura, Strasburgu mund të kthehet në audit të dhimbshëm ndërkombëtar.
Kjo është pyetja që duhet bërë sot – jo për të frenuar Evropën, por për ta merituar atë.
1...254255256...1,746Faqja 255 nga 1,746