Lirim Gashi, Prizren
___
Në shkurt të vitit 2018, Albin Kurti më ftoi në zyrën e tij. Kjo ftesë erdhi pas një periudhe intensive komunikimi mes nesh, apo pas një përplasje të vazhdueshme idesh që nuk synonin pajtim të plotë, por thellim dhe shumëfishim të njohurive.
Nuk ishim dakord për gjithçka; përkundrazi, pikërisht mospajtimet tona të herëpashershme e krijonin energjinë që u jepte kuptim bisedave tona.
Si dy rryma që rrjedhin në drejtime të ndryshme, por që në përplasje prodhojnë dritë.
Nuk shkova.
Jo sepse nuk desha — por sepse jeta, në atë çast, kishte një dramë më të rëndë për mua: vëllai im po shuhej në një spital në Danimarkë. Dhe përballë vdekjes, çdo takim tjetër, sado i rëndësishëm, bëhet i vogël.
Kaloi një vit e gjysmë.
Në tetor të vitit 2019, kur u gjenda në Kosovë, e njoftova. Ai më ftoi sërish. Këtë herë shkova.
Erdhi me disa minuta vonesë. Në fytyrën e tij lexohej lodhja — jo ajo e trupit, por ajo e mendjes që bluhet nga negociatat. Po vinte nga bisedimet me Lidhjen Demokratike të Kosovës, apo nga një skenë politike ku rolet ndryshojnë shpesh, por maskat mbeten të njëjta.
Dy muaj para zgjedhjeve parlamentare, LDK-ja, ndër të tjera edhe sipas sugjerimit tim, e kishte nominuar Vjosa Osmanin si kandidate për kryeministre.
Madje, për këtë çështje, krerët e saj e kishin dërguar Besa Gaxherrin për t’u konsultuar me mua.
Ironia ishte pothuajse artistike:
Besa, që e urrente organikisht Vjosën, u detyrua ta pranonte sugjerimin tim si më të arsyeshmin. Jo nga bindja, por nga logjika e pamëshirshme e realitetit, sepse argumentet e mia ia mposhtën emocionet.
Por ndërsa e vëzhgoja dhe e analizoja mënyrën se si po keqtrajtohej Vjosa nga bashkëpunëtorët e saj — si një mjet i përkohshëm, apo si një urë që duhet kaluar e më pas harruar — më lindi një ide strategjike.
Ia shpreha qartë Kurtit:
Mos e refuzo koalicionin me LDK-në. Pranoje, edhe nëse krerët e saj t’i kërkojnë dy ministritë kyçe: atë të Punëve të Brendshme dhe të Drejtësisë.
Por vepro në dy nivele:
Në sipërfaqe bashkëpuno me ta, në thelb ndërtoje një bosht të ri me Vjosën. Sepse tradhtia që do ta pësosh tre muaj më vonë nga LDK-ja nuk është pyetje “nëse do të ndodh”, por vetëm “kur do të ndodh”.
Dhe kur të ndodhë, populli do ta shohë të vërtetën pa filtra. Atëherë shumica nuk do të jetë thjesht numerike — do të jetë një gjykim plebishitar.
Ai më dëgjoi me një përzierje habie dhe mosbesimi. Si dikush që përballet me një ide që e trazon, por që ende nuk është gati ta pranojë. Më quajti utopist. Dhe ndoshta kishte të drejtë — sepse çdo e vërtetë, kur vjen para kohe, duket si fantazi.
Gjatë gjithë kohës, e thërrisnin për një mbledhje të rëndësishme të Këshillit të Përgjegjshëm.
Ai nuk shkoi. Qëndroi. Dëgjoi.
Teksa po zbrisnim shkallët, ndodhi diçka që e befasoi më shumë se çdo ide:
Nuk i kërkova asgjë. As post, as rol, as përfitim. Në politikë, kjo është më e rrallë se ndershmëria.
Ma premtoi një udhëtim në Gjermani ose Kroaci për t’i vazhduar dhe thelluar bisedat tona. Por historia ndërhyri. Dy muaj më vonë, pandemia i mbylli kufijtë. Dhe bashkë me ta, edhe premtimin.
Më vonë, duke reflektuar mbi rrugëtimin politik të Vjosa Osmanit, arrita në një përfundim të ftohtë:
Ajo nuk ishte e ndërtuar për barrën e kryeministrisë. Kryeministria kërkon peshë, vendime të vështira dhe përgjegjësi të drejtpërdrejtë për dështimin. Presidenca, përkundrazi, është më shumë luks sesa barrë.
Dhe shumëkush, në politikë si në jetë, nuk e kërkon peshën — por kurorën.
Pastaj erdhi koha.
Ngadalë, pa zhurmë, por me një saktësi të pamëshirshme, ajo filloi të vërtetojë gjithçka.
Historikisht, ngjarjet nuk shpërthyen — ato u shpalosën. Koalicioni i ndërtuar mbi mosbesim u rrëzua nga vetë mosbesimi.
Nuk ishte aksident; ishte pasojë e natyrshme.
Psikologjikisht, u dëshmua se tradhtia nuk është rastësi, por karakter. Ata që e ndërtojnë politikën mbi frikën e humbjes së privilegjeve, nuk mund të prodhojnë besnikëri.
Sociologjikisht, populli kaloi nga konfuzioni në qartësi. Jo përmes propagandës, por përmes përvojës. Dhe përvoja nuk blihet.
Politikisht, retorika u zhvesh. U pa qartë se pas fjalëve fshihej lufta për pushtet — e zhveshur nga çdo ideal. Dhe pikërisht aty lindi diferencimi i vërtetë.
Filozofikisht, u konfirmua një e vërtetë e vjetër: njerëzit nuk mësojnë nga parimet — por nga pasojat.
Etikisht, u pa kufiri i kompromisit. Përtej tij, kompromisi nuk është më strategji — është bashkëfajësi.
Moralisht, kjo histori u bë pasqyrë. E dhimbshme, por e domosdoshme.
Sepse e vërteta mund të vonohet, por nuk mund të zhduket.
Në fund, ajo që dikur u quajt utopi, nuk mbeti ide.
U bë kronikë.
