Nga: Lulzim Osmanaj
I. ILIRËT E BUJARISË
1.1 SHTIRJA E ILIRISË
Në kohën romake, Iliria përfshinte të gjitha tokat që shtriheshin në lindje të Retisë dhe Italinë në jug të Danubit, dhe grekët e quanin gjithçka në veriperëndim i shtrirë dhe vend malor. Banorët ishin pjesërisht të fisit kelt dhe pjesërisht të fisit ilir, si albanët apo arnautët që i përkasin këtij të fundit, edhe sot, një racë njerëzish shumë luftarake dhe e vështirë për t’u zbutur.
Ilirët, për sa i përket përhapjes së tyre vendore, patën një rëndësi të posaçme ndërmjet popujve të vjetër të Europës. Ata jetonin nga bregu i djathtë i Danubit në Bavari, në Austrinë e sipërme e në të poshtmen, në Bohemi (Çekia e sotme), Sllovaki, Poloni, po ashtu edhe në Hungarinë e perëndimit, ndër të gjitha Alpet e lindjes, e duke përfshirë fushën perëndimore të Hungarisë, deri në Adriatik, ku ishin te tyret edhe Venediku edhe Istrija. Përveç këtyre viseve, shtriheshin kah jugu në krejt pjesën perëndimore të gadishullit Ballkanik, duke përfshirë ishujt e Dalmacisë deri në Thesali, në Epir, e në veri-perëndim të Greqisë. Ilirët banonin ku më shumë e ku më pak edhe bregut të Danubit, në bregun perëndimor të Adriatikut në Italinë e mesme e në Apulja, në Korfuz, në Azinë e Vogël veri-perëndimore e ndoshta edhe në Siçili.
Vendbanimi i parë nga fiset ilire në Gjermani daton rreth vitit 2000 p.e.s. 1500 vjet më vonë ilirët u përzien me keltët pushtues. Rreth vitit 15 p.e.s e gjithë zona ishte nën sundimin romak për gjysmë mijëvjeçari. Gjatë kësaj kohe, stacioni romak i udhëtimit Partanum, Partenkirchen i sotëm, u ndërtua si një stacion në Heerstrasse midis Brenner dhe Augsburg. Në fillim të shekullit të VI pas Krishtit, bavarezët e parë u vendosën në luginë. Garmisch, i quajtur atëherë Germareskauue, (ku ndoshta sipas mendimit tim edhe Termin Germani, Gjermo,Thermo që do të thotë i ngrohtë,vend qe sot quhet Termal dhe nga ku edhe mund të thahet apo terët trupi.Germare, Germadhe (Germadha) aty ku germojmë për të gjetur thesarin ku edhe mund të jenë ndikuar nga fise ilire që fillimisht shfaqet si një vendbanim gjermanik e që ishte edhe selia e Gaugrafëve nëdokumentet e vitit 802.
Por Germania apo (Gr.Germaniko) do të thotë lumi i ngrohtë.Germania në Ilirisht vend i palokalizuar ku këtë emër e hasim edhe ne Dardani dhe në Thraki.Ilirët e Europës qendrore i quanin lumenjtë e Gjermanëve si Germania,Germanikos,Thermos sot Termal vend per tu terur apo tharë.Ç’kuptim kishte kjo?
Përgjigja ka ardhur nga disa ushtarët ilir që kishin ngritur kampin e tyre në Babiloni dhe ata e quanin Eufratin Germanika ose lum i ngrohtë. Pra, ilirët e lashtë, banorët autoktonë të këtyre zonave, u bënë një prej tyre përkrah trakëve dhe helenëve.
