
Lidershipi i shantazhuar nga Hashimi rrënoi LDK-në, Vjosa dhe Donika bënë ndryshimin e domosdoshëm

“Koshare …” e Milazim Marajt, një libër që e plotëson një të vërtetë të madhe historike për luftën e UÇK-ës

Si u bë që shqiptarët krenarë të shndërrohen në kombin më të shtypur dhe të druajtur të Ballkanit, siç janë sot?

Engjëll Gishti, historian
NJE POPULL QE VRET VETVETEN!
Ne dokumentet europiane te kohes se Perandorise turke, shqiptaret paraqiten si forca kryesore e Perandorise. Ato theksojne se ne shekuj, kudo ku Perandoria turke kishte probleme, nga Austria e deri ne Jemen, nga Adriatiku e matane Persisë, dergonte shqiptaret: ata ishin te vetmit qe i zgjidhnin cdo problem Perandorise.
Ne kohen e Faik Konices (nje shekull me heret) keto kujtime ishin shume me te fresketa, ndaj edhe ai flet gjate per kete fenomen. Madje ai thekson se gratë e Egjiptit, per te vene femijte ne gjume, i trembnin duke u thene: “fli se vjen arnauti!”; ashtu sikur tek ne femijte trembeshin me fuguren e gogolit!
Ne keto dokumenta nuk permenden ne kete lloj pershkrimi popujt e tjere te Ballkanit qe sot jane dukshem (sidomos ne hapsire gjeografike) me te medhenj se shqiptaret! Madje theksohet se elemente te popujve te tjere (midis tyre edhe serbet), filluan te visheshin si shqiptare e hiqeshin si shqiptare per te gezuar nje autoritet me te madh. Fitoret e ketyre luftrave nga ushtrite shqiptare, benin qe shpesh komandantet shqiptare te shnderoheshin ne administratore te pjeseve te medha te Perandorise si ne Liban, Siri, Palestine, Egjypt, Bullgari (Ismail Qemali), Beograd e deri ne Hungari ku gjithashtu sundonte nje shqiptar deri ne ditet e pavaresise se tyre! Po si u be qe ky popull kaq i fuqishem e vital perfundoi ne popullin me te shtypur e me te druajtur te Ballkanit, siç eshte sot? Te gjithe ne e dime shume mire se kur shqiptaret kishin nje shtet si ai i Ali Pashes apo Mustafa Bushatit, greket apo serbet nuk kishin nje fshat te lire: vetem malazezet (shqiptaret e sllavizuar) kishin nje krahine gjysem autonome sic ne kishim Mirditen, Himaren, Sulin, etj; pra edhe keta “ishuj” autonomie ishin vetem ne zonen shqiptare pikerisht per shkak te autoritetit te madh qe gezonin shqiptaret!
Keto autonomi dhe privilegje per popullin tone (taksa minimale te shekujve te pare) i jepnin veziret e medhenj shqiptare, shpesh kryeministra te Perandorise!. Po si ndodhi atehere ky transformim i madh i kesaj race? Padyshim se arsyeja e pare ishte loja fetare! Le te kujtojme se cila ishte vepra e Kozma Etoliatit: te kthente shqiptaret ortodokse ne greke! Mallkoi gjuhen shqipe, ndertoi shkolla greke dhe zevendesoi prifterinjte shqiptare me ata greke! Keshtu filloi nje proces i madh helenizimi ne Jug e ne Greqi!
Ne njohim me mire historine ne kete pjese te vendit tone sepse tosket e dokumentuan me shume kete fenomen, por edhe me i eger ndodhi i njejti fenomen ne Maqedonine e Veriut, Kosove e Mal te Zi! Ne e dime shume mire dhe e kemi te dokumentuar se deri nga vitet 1950 ne kishim ende shqiptare ortodokse ne Kosove e Mal te Zi: ku jane ata sot?
Natyrisht ata nderuan identitet! Madje edhe shume shqiptare muslimane nderuan identitet: edhe ata u bene turq apo boshnjake! Po perse ndodhi ky fenomen? Natyrisht dhuna e eger e fqinjeve eshte arsyea kryesore; para ceshtjes se mbijeteses apo vdekjes, njeriu detyrohet shpesh te nderroje edhe identitet! Po a eshte kjo arsyea e vetme? Natyrisht qe jo! Psh, kush i detyroi dhe i shtypi shqiptaret e Greqise (arvanitasit) te cilet nga maxhorance shume e fuqishme e vendit, u kthyen ne minorance dhe u asimiluan pothuaj deri ne zhdukje?
Eshte e çuditshme te studjosh sjelljen e shqiptareve nga pikepamja e antropologjise sociale! Ne keto shekuj te fundit, ne shqiptaret, kemi treguar se kemi qene te afte te benim luftra te medha e t’i fitonim ato, por po ashtu kemi treguar qarte se pas luftes, kur ulemi ne tavoline… per te drejtuar vendin… zihemi aq fort mes nesh, sa vrasin njeri – tjetrin. Kjo ndodhi me shtetin (pashallekun) e pare autonom shqiptar ate te Ismail pashe Velabishtit, me shtetin e Kurt pashes, Ali pashes e Bushatet; kjo ndodhi ne Greqine e viteve 1830 ku arvanitasit e ndare ne fraksione shpesh vrane njeri – tjetrin ne luften per pushtet; kjo ndodhi pas shpalljes se pavaresise me 1912; kjo ndodhi ne kohen e Zogut; kjo ndodhi pergjate Luftes se II dhe ne krejt kohen komuniste; kjo ndodhi pas Levizjes se Dhjetorit ne Shqiperine politike; kjo ndodhi pas Luftes Clirimtare ne Kosove; kjo ndodh sot e kesaj dite mes shqiptareve! Me pak fjale jemi nje komb qe vret vetveten!
Po pse na ndodh ky fenomen? A na mjafton te themi se ne jemi nje komb qe nuk dime te duam njeri – tjetrin sikurse ben cdo komb? Une nuk e besoj: historia na meson! Eshte jashtezakonisht interesant te kujtojme se i vetmi moment historik kur nuk ndodhi ky fenomen eshte ai i Lidhjes se Prizrenit! Perse? Dokumentat na thone se per tre vite, shteti i Lidhjes se Prizrenit ishte shteti me i qete i Europes! I gjithe kombi i bashkuar: nuk pati ndarje ne fraksione qe luftonin njeri – tjetrin, perkundrazi, pati nje bashkim te admirueshem per kohen! Si shpjegohet ky fenomen?
Kete duhej te na e kish treguar historia jone, por Akademyket tane as qe kane bere nje analize kaq te shkurter, e jo me te bejne pyetjen, apo aq me teper, te gjejne pergjigjen! Eshte e vetmi moment historik kur vendin tone nuk e sundoi nje despot, por nje klase aristokrate, mjaftueshem e kulturuar dhe demokratike per kohen; eshte shkendija e pare e ndertimit te nje shteti demokratik nder shqiptare!
Ne ende nuk i kemi dhene rolin e vertete ketij fakti historik te jashtezakonshem, sepse deri me sot historine tone e kane shkruar vetem historianet komuniste te tipit Pellumb Xhufi; por faktet jane aty, kokeforte e te pamohueshem!
Si të ndalet ndërhyrja e Serbisë në zgjedhjet brenda Kosovës?

Gani Mehmeti
Jemi të informuar se ndërhyrja e Serbisë, në krye me kryetarin e saj, Aleksandër Vuçiq, në zgjedhjet e 7 qershorit 2026 është shumë e madhe.
Lidhur me këtë, para disa ditësh kishte edhe të arrestuar në Kosovë. Ndërhyrja serbe është shtrirë përmes Listës Serbe, që është dorë e zgjatur e Vuçiqit. Dhe, për deri sa kjo është kështu, do duhej të merrej diçka në ndalimin e kësaj partie në zgjedhjet në Kosovë, e cila është një armike e Republikës dhe e Pavarësisë së Kosovës me të gjitha veprimet dhe me deklarimet e saj. Mendoj, se ka fakte të mjaftueshme për verifikimin e saj si një parti armiqësore në Kosovë.
Për këtë, organet përkatëse do duhej të ndërmerrnin masa, fillimisht me tërheqje vërejtjeje, se, nëse nuk pushojnë së vepruari në kundërshtim të Pavarësisë së Kosovës, do të shpallej parti armike, me çkja do të mund t’i ndërpritej aktiviteti brenda Kosovës dhe do të përjashtohej nga pjesëmarrja në zgjedhje.
Pas vërejtjes së bërë ndaj kësaj partie, duke iu drejtuar edhe Vuçiqit, se me mospushimin e aktiviteteve armiqësore ndaj Kosovës, do duhej ndaluar nga institucionet përkatëse veprimi i Listës Serbe. Vuçiqi do të mendonte se si të vepronte kur do të shihte rrezikun e largimit nga zgjedhjet, do t’i mbetej të zgjidhte si të vepronte: të ndërhyjë në zgjedhjet brenda Kosovës e të largohet nga zgjedhjet Lista Serbe, apo të mos ndërhyjë dhe të vazhdojë e të mbetet në zgjedhje kjo listë.
Nuk besoj se në botë ka një shtet që lejon aktivitetin armiqësor të një partie, prandaj edhe Kosova do duhej ta ndalonte Listën Serbe në pjesërrmajen e saj në zgjedhje.
Nuk e them këtë pse kërkoj largimin e një partie, vetëm pse është serbe, nga zgjedhjet. Jo, këtë e them pse këtu përzihet dhe ka ndikim Serbia. Këtë e them, pse kjo listë është kundër Republikës së Kosovës dhe nuk e njeh Kosovën shtet të saj. Edhe vetëm si qytetar, kur vepron në kundërshtim me interesat shtetërore, dënohet e të mos flasim kur një parti deklarohet edhe vepron kundër shtetit, nuk e marr me mend se si i lejohet puna e saj.
Këtu është fjala për ndalimin e Serbisë në ndërhyrjet e zgjedhjeve në Kosovë.
Alarmi që Shqiptarët nuk duan ta shohin dhe problemi kur feja financohet, promovohet dhe përdoret nga të huajt për ndikim në identitetin shqiptar

Albert Zadrima
Nuk është problemi tek një djalë që reciton Kuranin. Problemi fillon kur feja kthehet në instrument politik, kur financohet, promovohet dhe përdoret nga qarqe të huaja për të ndërtuar ndikim mbi identitetin shqiptar.
Shqiptari nuk ka qenë kurrë problem për botën si besimtar. Problemi nis kur dikush përpiqet ta shkëpusë shqiptarin nga kombi dhe ta lidhë me projekte ideologjike që vijnë nga Lindja, nga Ankaraja, nga qarqe arabe apo nga organizata që nuk investojnë për shpirtin e njeriut, por për ndikim politik e kulturor. Kur një “recitues” ngrihet në piedestal politik, kur fotografohet me liderë që kanë axhendë neo-otomane, kur sponsorizohet në mënyrë të organizuar, kur lëviz nga një rrjet islamik në tjetrin me financime të errëta, atëherë pyetja nuk është më “sa bukur e lexon Kuranin”, por:
Kush po investon mbi të dhe pse? Feja është besim. Radikalizmi është projekt pushteti. Amerika nuk e ndalon dikë rastësisht në kufi. Sidomos jo dikë me vizë të rregullt. SHBA ka mekanizma sigurie që shpesh shohin më larg sesa ne duam të shohim. Dhe kjo duhet të na bëjë të reflektojmë, jo të viktimizohemi menjëherë.
Pyetja ime është tjetër: Ku janë institucionet shqiptare? Ku janë shërbimet informative? Ku janë hetimet mbi financimet fetare? Kush kontrollon milionat që hyjnë në Ballkan për “edukim fetar”? Kush kontrollon imamët, fondacionet, sponsorizimet, trajnimet dhe lidhjet ideologjike? Sepse kombet nuk rrëzohen gjithmonë me tanke. Shpesh rrëzohen me propagandë, me financime dhe me indoktrinim gradual. “Feja që të largon nga kombi, nuk të afron me Zotin.” “Radikalizmi nuk fillon me armë. Fillon kur mendja pushon së bëri pyetje.” “Kur politika hyn në faltore, Zoti del nga dera.” “Çdo ekstremizëm fetar është urrejtje e maskuar si devotshmëri.” Shqiptarët kanë mbijetuar sepse e kanë vendosur kombin mbi sektin. Prandaj kemi jetuar bashkë. Prandaj kemi shpëtuar. Në momentin që importojmë konfliktet fetare të Lindjes së Mesme në trojet shqiptare, ne nuk po forcojmë fenë. Po dobësojmë kombin.
Unë shqetësohem për këto fenomene jo sepse jam kundër fesë. Përkundrazi. Por sepse historia ka treguar se çdo radikalizëm, islamik, ortodoks, katolik apo ideologjik, kur kthehet në projekt politik, bëhet rrezik për kombin.
Shqiptari duhet të jetë besimtar në Zot. Jo ushtar i axhendave të huaja.
Burgu i Prishtinës, Sot muze – kujtimi im nga vitet e tmerrit 1981 – 1990




Gjiri i Nënës
Sak Muji, Zvucër – Rugovë
GJIRI I NËNES
Poezi për recitim — Radio Klina
Gjiri i nënës nuk është
vetëm qumësht,
nuk është vetëm
ushqim për fëmijën e
porsalindur.
Është burimi i parë i
jetës,
është ngrohtësia e
parë,
është streha e parë,
është dashuria e parë
që njeriu e merr
para se të mësojë të
flasë.
Kur fëmija lind,
nuk e njeh botën,
nuk i njeh rrugët,
nuk i njeh emrat,
por e njeh nënën.
E njeh aromën e saj,
kraharorin e saj,
rrahjen e zemrës së saj,
dhe qetësohet aty ku
fillon jeta:
te gjiri i nënës.
Gjiri i nënës është më
shumë se ushqim.
Është ilaç.
Është imunitet.
Është forcë.
Është bekim.
Është ajo bardhësi e
shenjtë
që rrjedh nga dashuria
e nënës
për ta rritur fëmijën me
trup të fortë
e me shpirt të ngrohtë.
Mua nëna ime
nuk ma ndau gjirin për
dy vite.
Ajo më dha qumësht,
por bashkë me
qumështin më dha jetë.
Më dha qëndresë.
Më dha shëndet.
Më dha imunitet.
Më dha forcë
burrërore.
Më dha atë dashuri
që njeriu e mban në
gjak
edhe kur rritet,
edhe kur bëhet burrë,
edhe kur thinjat i
afrohen ballit.
Dhe sot, edhe i rritur,
unë e dua gjirin e
nënës.
Jo vetëm si trup,
por si simbol të jetës.
E dua si kujtim të
bardhë,
si burim të parë
dashurie,
si vendin ku njeriu për
herë të parë
mëson se çka është
siguria,
çka është ngrohtësia,
çka është nëna.
Sepse gjiri i nënës
nuk harrohet kurrë.
Ai mbetet në shpirt
si kënga e parë e jetës,
si lutja e parë pa fjalë,
si drita e parë
që fëmija e merr nga
kraharori i nënës.
Nuk ka askund si gjiri i
nënës.
Nuk ka ushqim më të
pastër.
Nuk ka dashuri më të
thellë.
Nuk ka mbrojtje më të
madhe.
Nuk ka vend më të
butë
ku fëmija e vendos
buzën,
zemrën, frymën dhe
besimin.
Gjiri i nënës është
tempull.
Është altar.
Është burim.
Është poezi.
Është fillimi i njeriut.
Prandaj, kur flas për
gjirin e nënës,
flas me respekt.
Flas me mall.
Flas me mirënjohje.
Flas për nënën time,
për çdo nënë,
për çdo fëmijë
që është rritur me
qumësht,
me përqafim,
me net pa gjumë,
me duar të buta
dhe me zemër të
madhe.
O nënë,
gjiri yt ishte buka ime e
parë,
uji im i parë,
qetësia ime e parë,
mburoja ime e parë.
Nga aty mora forcën
për t’u rritur,
për të ecur,
për të qëndruar,
për të dashur jetën.
Edhe sot,
kur e kujtoj atë kohë,
e kuptoj se njeriu nuk
rritet vetëm me
qumësht.
Rritet me dashuri.
Rritet me sakrificë.
Rritet me frymën e
nënës.
Rritet me atë gjoks të
shenjtë
ku fëmija pi jo vetëm
ushqim,
por edhe jetë.
Gjiri i nënës është
poezia e parë e njeriut.
Është kënga e parë e
shpirtit.
Është dashuria që nuk
vdes kurrë.
Me respekt për nënën
time
dhe për të gjitha nënat e
botës,
Sak Muji
Amerika zbarkon në Luginë të Preshevës !

Gazeta britanike (1930) / Aksidenti që për pak sa nuk i kushtoi jetën At Gjergj Fishtës, poetit kombëtar të Shqipërisë

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 23 Maj 2026
“Nottingham and Midland Catholic News” ka botuar, të shtunën e 14 qershorit 1930, në faqen n°3, një shkrim asokohe rreth një aksidenti që mund ti kishte kushtuar jetën At Gjergj Fishtës, poetit tonë kombëtar, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :
Poeti kombëtar i Shqipërisë
Prifti françeskan që i shpëtoi për pak vdekjes

Burimi : Nottingham and Midland Catholic News, e shtunë, 14 qershor 1930, faqe n°3.
(Nga korrespondenti ynë)
Vjenë, e hënë
At Gjergj Fishta, poeti kombëtar i Shqipërisë dhe një figurë shumë e nderuar nga populli shqiptar, kohët e fundit pësoi një aksident që për pak sa nuk i kushtoi jetën.
Sipas raportimeve, prifti i shquar françeskan po mbante një fjalim gjatë ceremonisë së inaugurimit të një fabrike çimentoje.
Pas fjalimit, Prefekti i Shkodrës vuri në punë motorët dhe të ftuarit u ftuan të vizitonin fabrikën. Pikërisht gjatë këtij inspektimi, zhguni françeskan i priftit u kap në një rrotë të dhëmbëzuar të makinerisë. Makineria e tërhoqi priftin me një forcë të jashtëzakonshme. Të pranishmit u pushtuan nga frika, pasi për një çast menduan se prifti i tyre i dashur do të shtypej për vdekje.
Me gjakftohtësi, At Fishta u hodh përdhe, ndërsa dy oficerë shqiptarë arritën ta çlironin nga kapja e rrotës së dhëmbëzuar.
Prifti u dërgua menjëherë në Spitalin Shtetëror, ku u konstatua se kishte pësuar një plagë të gjatë në kofshë, por kishte shpëtuar pa lëndime serioze.
- Aurenc Bebja, Francë. (Blogu © Dars (Klos), Mat – Albania), https://www.darsiani.com/la-gazette/gazeta-britanike-1930-aksidenti-qe-per-pak-sa-nuk-i-kushtoi-jeten-at-gjergj-fishtes-poetit-kombetar-te-shqiperise/.




