Kreu Blog Faqe 300

Le të jem i qartë: Ne jemi në mes të një prishjeje në rendin botëror

Drini.us
-
0
Le të jem i qartë: Ne jemi në mes të një prishjeje në rendin botëror

Kryeministri i Kanadasë Mark Carney mbajti një fjalim në Forumit Ekonomik Botëror në Davos të martën. Foto: Denis Balibouse, Reuters/NTB

Mark Carney
Kryeministër, Kanada

Shtetet e fuqisë së mesme duhet të veprojnë së bashku. Sepse nëse nuk ulem në tryezë, përfundojmë në meny.

Kryeministri i Kanadasë, Mark Carney, mbajti këtë fjalim në Forumit Ekonomik Botëror në Davos më 20 janar. Ai është riprodhuar me leje. Teksti është përkthyer nga redaksia e debatit me ndihmën e ChatGPT.

Sot dua të flas për një prishje në rendin botëror, përfundimin e një iluzioni të rehatshëm dhe fillimin e një realiteti të ashpër, ku gjeopolitika – ku fuqia dominuese – nuk është e kufizuar nga asnjë kufi apo pengesë.

Në të njëjtën kohë dua të theksoj se vendet e tjera, sidomos fuqitë e mesme si Kanadaja, nuk janë të pafuqishme. Ato kanë aftësinë të ndërtojnë një rend të ri mbi vlerat tona, si respekti për të drejtat e njeriut, zhvillimi i qëndrueshëm, solidariteti, sovraniteti dhe integriteti territorial i shteteve.

Forca e vendeve të vogla fillon me ndershmëri.

Duket sikur çdo ditë na kujtohet se jetojmë në një kohë rivaliteti të fuqive të mëdha, se rendi i bazuar në rregulla po shkatërrohet, se të fuqishmit bëjnë atë çfarë mundin, dhe të dobëtit duhet të durojnë atë çfarë duhet.

Ky aforizëm i Tukididit paraqitet si i pashmangshëm, si logjika natyrore e marrëdhënieve ndërkombëtare që përsëri bëhet e dukshme.

Dhe përballë kësaj logjike, ekziston një tendencë e fuqishme që vendet të përshtaten për t’u pajtuar, për të shmangur problemet, në shpresë se përulja do të sjellë siguri.

E pra, nuk do ta sjellë.

Atëherë, cilat janë alternativat tona?

„Të jetosh në një gënjeshtër“
Në vitin 1978, dissidenti çek Václav Havel, më vonë president, shkroi një ese me titullin „Fuqia e të pafuqishmit“. Në të ai parashtronte një pyetje të thjeshtë: Si ia doli sistemi komunist të mbijetonte vetveten?

Përgjigjja e tij filloi me një shitës perimesh.

Çdo mëngjes, ky pronar dyqani vendos një tabelë në dritare: «Punëtorë të të gjitha vendeve, bashkohuni.» Ai nuk beson në të, askush nuk beson, por ai gjithsesi vendos tabelën për të shmangur problemet, për të sinjalizuar përshtatje, për të qenë në paqe. Dhe sepse çdo pronar dyqani në çdo rrugë bën të njëjtën gjë, sistemi qëndron – jo vetëm përmes dhunës, por përmes pjesëmarrjes së njerëzve të zakonshëm në rituale që personalisht e dinë se janë të rreme.

Havel e quante këtë «të jetuar në një gënjeshtër».

Pushteti i sistemit nuk vjen nga e vërteta e tij, por nga vullneti i të gjithëve për të vepruar sikur është e vërtetë. Dhe dobësia e tij vjen nga i njëjti burim. Kur edhe vetëm një person ndalon së marrë pjesë, kur tregtari i perimeve ul shenjën e tij, iluzioni fillon të çirret.

Miqtë e mi, ka ardhur koha që kompanitë dhe vendet të heqin shenjat e tyre.

Fiksioni ishte i dobishëm
Për disa dekada, vende si Kanada lulëzuan nën atë që e quajtëm rendi ndërkombëtar i bazuar në rregulla. Ne u bashkuam me institucionet, ne përqafojmë parimet, ne përfitonim nga parashikueshmëria. Dhe për këtë arsye mundëm të udhëhoqnim një politikë të jashtme të bazuar në vlera nën mbrojtjen e saj.

Ne e dinim se tregimi për rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla ishte pjesërisht i rremë – se më të fuqishmit shpesh e liroheshin veten prej tij kur u dukte e përshtatshme, se rregullat tregtare zbatoheshin në mënyrë të pabarabartë.

Dhe e dinim se e drejta ndërkombëtare aplikohej me ashpërsi të ndryshme, në varësi se kush ishte i akuzuari apo viktima.

Ky trillim ishte i dobishëm, dhe veçanërisht hegjemonia amerikane ndihmoi në ofrimin e mjeteve të përbashkëta: rrugë detare të hapura, një sistem financiar stabil, siguri kolektive dhe një kuadër për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve.

Kështu, ne vendosëm tabelën në dritare. Ne morëm pjesë në rituale dhe shmangëm gjerësisht të theksonim hendekun midis retorikës dhe realitetit.

Ky marrëveshje nuk funksionon më. Le të them drejtpërdrejt: Ne jemi në mes të një prishjeje, jo të një tranzicioni.

Një botë e fortifikimeve
Dy dekadat e fundit kanë nxjerrë në pah një sërë krizash në financa, shëndetësi, energji dhe gjeopolitikë, duke treguar rreziqet e integrimit ekstrem global. Por kohët e fundit, fuqitë e mëdha kanë filluar të përdorin integrimin ekonomik si armë, tarifat doganore si mjet presioni, infrastruktura financiare si detyrim dhe zinxhirët e furnizimit si dobësi që mund të shfrytëzohen.

Nuk mund të jetosh në gënjeshtrën e dobisë së ndërsjellë përmes integrimit kur vetë integrimi bëhet burim nënshtrimi.

Kur rregullat nuk të mbrojnë më, duhet të mbrohesh vetë
Institucionet multilaterale mbi të cilat fuqitë e mesme kanë mbështetur, WTO, OKB, COP – vetë arkitektura e zgjidhjes kolektive të problemeve, janë nën presion. Si pasojë, shumë vende arrijnë të njëjtin përfundim: se duhet të zhvillojnë një pavarësi më të madhe strategjike në energji, ushqim, minerale thelbësore, financa dhe zinxhirë furnizimi.

Ky impuls është i kuptueshëm. Një vend që nuk mund të sigurojë ushqimin për veten, energjinë ose mbrojtjen e vet, ka pak mundësi. Kur rregullat nuk të mbrojnë më, duhet të mbrosh vetveten.

Por le të shohim me qartësi pasojat.

Një botë kështjellash do të ishte më e varfër, më e ndjeshme dhe më pak e qëndrueshme. Dhe ekziston një e vërtetë tjetër: Nëse fuqitë e mëdha heqin dorë nga ideja e rregullave dhe vlerave në favor të ndjekjes së pakufizuar të pushtetit dhe interesave, përfitimet nga transaksionalizmi do të bëhen gjithnjë e më të vështira për t’u rikrijuar.

Hegemonët nuk mund të fitojnë vazhdimisht nga marrëdhëniet e tyre.

Aleatët do të diversifikojnë për t’u mbrojtur nga pasiguria. Ata do të sigurojnë vetveten, rrisin hapësirën për të rindërtuar sovranitetin – një sovranitet që më parë ishte i bazuar në rregulla, por që gjithnjë e më shumë do të bazohet në aftësinë për të rezistuar trysnisë.

Investimet kolektiv në qëndrueshmëri janë më të lirë se sa të gjithë të ndërtojnë fortesat e tyre. Të gjithë në këtë dhomë e dinë që kjo është menaxhim klasik i rrezikut. Menaxhimi i rrezikut ka një çmim, por kostoja e autonomisë strategjike dhe sovranitetit mund të ndahet.

Investimet kolektiv në qëndrueshmëri janë më të lirë se sa të gjithë të ndërtojnë fortesat e tyre. Standardet e përbashkëta reduktojnë fragmentimin. Forcat e ndryshme që plotësojnë njëra-tjetrën sjellin përfitime për të dy palët.

Dhe pyetja për vendet mesatare si Kanada nuk është nëse duhet të përshtatemi me realitetin e ri – këtë duhet ta bëjmë. Pyetja është nëse thjesht do të ndërtojmë mure më të larta, ose nëse mund të bëjmë diçka më ambicioze.

«Realizmi i bazuar në vlera»
Kanada ishte ndër vendet e para që vunë re sinjalet paralajmëruese, gjë që shkaktoi një ndryshim themelor në orientimin tonë strategjik.

Kanadezët e dinë që supozimet tona të vjetra dhe të rehatshme – se gjeografia dhe anëtarësimi në aleanca automatikisht sjellin mirëqenie dhe siguri – nuk qëndrojnë më. Qasja jonë e re bazohet në atë që presidenti i Finlandës, Alexander Stubb, e ka quajtur «realizëm i bazuar në vlera».

Me fjalë të tjera, ne duam të jemi të principtë dhe pragmatikë – të principtë në përkushtimin tonë ndaj vlerave themelore, sovranitetit, integritetit territorial, ndalimit të përdorimit të forcës (përveçse në përputhje me Kartën e OKB-së) dhe respektin për të drejtat e njeriut; dhe pragmatikë në njohjen se përparimi shpesh është gradual, se interesat shpërndahen dhe jo të gjithë partnerët që bashkëpunojnë t’i ndajnë vlerat e përbashkëta.

Prandaj ne angazhohemi në mënyrë të gjerë dhe strategjike, me sy të hapur. Ne e përballemi botën në mënyrë aktive ashtu siç është, jo ashtu siç do të dëshironim që të ishte.

Ne rregullojmë marrëdhëniet tona në mënyrë që thellësia e tyre të pasqyrojë vlerat tona, dhe ne prioritetizojmë angazhimin e gjerë për të maksimizuar ndikimin tonë, duke marrë parasysh gjendjen aktuale të lëngshme të botës, rreziqet që kjo përfshin dhe përpjekjet për të ardhmen.

Dhe ne nuk bazohemi më vetëm në forcën e vlerave tona, por edhe në vlerën e forcës sonë.

Ne ndërtojmë këtë forcë në vend.

Që nga koha kur qeveria ime mori detyrën, ne kemi ulur taksat mbi të ardhurat, fitimet kapitale dhe investimet e biznesit. Ne kemi hequr të gjitha barrierat federale për tregtinë ndërmjet provinzave. Ne po përshpejtojmë investime një trilion dollarëshe në energji, inteligjencë artificiale, minerale kritike, korridore të reja tregtie dhe më shumë. Ne dyfishojmë shpenzimet për mbrojtje brenda këtij dekade në mënyra që forcojnë industrinë tonë kombëtare.

Dhe ne po diversifikojmë shpejt ndërkombëtarisht. Ne kemi arritur një partneritet strategjik të gjerë me BE-në, duke përfshirë pjesëmarrjen në Safe, bashkëpunimin e BE-së në materie të mbrojtjes.

Ne kemi nënshkruar 12 marrëveshje të tjera tregtare dhe sigurie në katër kontinente brenda gjashtë muajve. Ditët e fundit, kemi arritur partneritete strategjike të reja me Kinën dhe Katarin. Ne po negociojmë marrëveshje të tregtisë së lirë me Indinë, Asean (Shoqata e Shteteve të Azisë Juglindore), Tajlandën, Filipinet dhe Mercosur (një komunitet ekonomik i Amerikës së Jugut, red.)

Mbështet plotësisht Grønlenden dhe Danimarkën
Ne gjithashtu bëjmë diçka tjetër. Për të ndihmuar në zgjidhjen e problemeve globale, ndjekim aleanca të ndryshme – me fjalë të tjera koalicione të ndryshme për çështje të ndryshme, bazuar në vlera dhe interesa të përbashkëta.

Sa i përket Ukrainës, ne jemi një partner kryesor në Koalicionin e të Gatshmëve (CoW) dhe ndër kontribuesit më të mëdhenj për frymë për mbrojtjen dhe sigurinë e vendit.

Në çështjen e sovranitetit arktik, qëndrojmë të vendosur së bashku me Gjelbardin dhe Danimarkën dhe mbështesim plotësisht të drejtën e tyre unike për të vendosur për të ardhmen e Grønlanden.

Angazhimi ynë ndaj nenit 5 të NATO-s është i palëkundur. Prandaj ne bashkëpunojmë me aleatët tanë të NATO-s, përfshirë Tetëshen Nordik-Baltike, për të forcuar më tej krahun verior dhe perëndimor të aleancës – përfshirë investimet historike të Kanadasë në radarët over-the-horizon (radarë që mund të zbulojnë objektet shumë larg vijës së dukshmërisë, red.anm.), në nëndetëse, avionë dhe forca tokësore, edhe mbi akull.

Kanada është kundër masave doganore që lidhen me Grønland dhe inkurajon bisedime të targetuara për të arritur qëllimet tona të përbashkëta për siguri dhe prosperitet në Arktik.

Angazhimi ynë ndaj nenit 5 të NATO-s është i palëkundur

Kur bëhet fjalë për tregtinë shumëkombëshe, ne udhëheqim punën për të ndërtuar një urë midis Partneritetit Transpazifik (një marrëveshje tregtare midis vendeve në Azi, Oqeani dhe Amerikë) dhe BE-së, gjë që do të krijojë një bllok të ri tregtar me 1.5 miliardë njerëz.

Kur bëhet fjalë për mineralet kritike, ne krijojmë grupe blerjesh të bazuara në vendet e G7-s (Kanada, SHBA, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Gjermania, Italia dhe Japonia), në mënyrë që bota të mund të ulë varësinë nga furnizimet e përqendruara.

Dhe kur bëhet fjalë për inteligjencën artificiale, ne bashkëpunojmë me demokraci të ngjashme për të siguruar që në fund të mos detyrohemi të zgjedhim midis hegemonëve dhe gjigantëve të teknologjisë.

Një koncept për sovranitet
Kjo nuk është multilateralisme naive, dhe kjo nuk është varësi ndaj institucioneve që dështojnë. Bëhet fjalë për ndërtimin e koalicioneve që funksionojnë – rast pas rasti, me partnerë që ndajnë një bazë të mjaftueshme të përbashkët për të vepruar së bashku.

Në disa raste, kjo do të përfshijë një shumicë të madhe të kombeve të botës.

Ajo që bëjmë është të krijojmë një rrjet të ngushtë lidhjesh brenda tregtisë, investimeve dhe kulturës, nga i cili mund të tërheqim në përballje me sfidat dhe mundësitë e ardhshme.

Fuqi të mesme duhet të veprojnë së bashku, sepse nëse ne nuk jemi në tryezë, do të përfundojmë në menynë.

Në të njëjtën kohë, dua të them se fuqitë e mëdha – për momentin – mund të qëndrojnë vetëm. Ato kanë madhësinë e tregut, kapacitetin ushtarak dhe mjetet e presionit për të diktuar kushtet. Fuqitë e mesme nuk i kanë këto.

Kur negociojmë vetëm bilateralisht me një hegjemoni, ne negociojmë nga një pozicion dobësie. Pranojmë atë që na ofrohet. Konkurojmë me njëri-tjetrin për të qenë sa më të pranueshëm.

Kjo nuk është sovranitet. Është një iluzion i sovranitetit, duke pranuar njëkohësisht të jesh nënshtruar. Në një botë të shënuar nga rivaliteti i superfuqive, vendet kanë një zgjedhje: të konkurrojnë me njëri-tjetrin për mirësi apo të bashkohen për të krijuar një rrugë të tretë me ndikim të vërtetë.

Ne nuk duhet të lejojmë që rritja e fuqisë së fortë të errësojë faktin se legjitimiteti, integriteti dhe rregullat ende përbëjnë një forcë të rëndësishme – nëse zgjedhim t’i përdorim ato së bashku. Dhe kjo më sjell përsëri tek Havel.

Çfarë do të thotë për fuqitë e mesme të jetojnë në të vërtetë?

Së pari, duhet të guxojmë të pranojmë të dukshmen. Mos u refero më rendit ndërkombëtar të bazuar në rregulla sikur ai ende funksionon sipas qëllimit të tij. Thirr atë ashtu siç është – një sistem i rivalitetit në rritje midis fuqive të mëdha, ku më të fuqishmit ndjekin interesat e tyre dhe përdorin varësinë ekonomike si mjet detyrimi.

Kjo do të thotë të veprosh në mënyrë të qëndrueshme dhe të aplikosh të njëjtat standarde ndaj aleatëve dhe rivaleve. Kur fuqitë e mesme kritikojnë presionin ekonomik nga një drejtim, por heshtin kur ai vjen nga një tjetër, ne lëmë shenjën të qëndrojë në dritare.

Kjo do të thotë të ndërtojmë atë që pretendojmë se besojmë, në vend që të presim që rendi i vjetër të restaurohet. Kjo do të thotë të krijojmë institucione dhe marrëveshje që funksionojnë vërtet ashtu siç janë menduar. Dhe kjo do të thotë të zvogëlojmë mjetet e presionit që mundësojnë detyrimin – domethënë të ndërtojmë një ekonomi të fortë të brendshme. Kjo duhet të jetë prioriteti i menjëhershëm i çdo qeverie.

Të qëndrosh mbi shumë baza ndërkombëtare nuk është thjesht një çështje e kujdesit ekonomik, por një kusht për lirinë politike për të vepruar, sepse ulja e vulnerabilitetit jep hapësirë për zgjedhje me parime.

Kanada ka kapital dhe talent
Kështu që Kanada. Kanada ka atë që bota dëshiron. Ne jemi një fuqi energjie. Kemi rezerva të mëdha të mineraleve kritike. Kemi popullsinë më të arsimuar në botë. Fondet tona të pensioneve janë ndër investitorët më të mëdhenj dhe më të sofistikuar në botë. Me fjalë të tjera: kemi kapital dhe talent. Gjithashtu kemi një qeveri me kapacitet të konsiderueshëm financiar për të vepruar shpejt dhe vendimtar. Dhe kemi vlera që shumë të tjerë i admirojnë.

Kanada është një shoqëri pluraliste që funksionon. Diskutimi ynë publik është i zëshëm, shumëllojshmëror dhe i lirë. Kanadezët janë ende të përkushtuar ndaj qëndrueshmërisë. Ne jemi një partner i qëndrueshëm dhe i besueshëm në një botë që nuk është aspak e qëndrueshme. Një partner që ndërton dhe vlerëson marrëdhënie afatgjata.

Ne e dimë që rendi i vjetër nuk do të kthehet. Nuk duhet të vajtojmë për të. Nostalgjia nuk është një strategji.
Dhe ne kemi diçka më shumë. Ne kemi një kuptim të asaj që po ndodh dhe një vendosmëri për të vepruar sipas saj. Ne kuptojmë që kjo prishje kërkon më shumë se thjesht përshtatje. Kërkon sinqeritet për botën ashtu siç është.

Ne e heqim tabelën nga dritarja. Ne e dimë që rendi i vjetër nuk do të kthehet. Nuk duhet të vajtojmë për të. Nostalgjia nuk është një strategji. Por ne besojmë se nga kjo prishje mund të ndërtojmë diçka më të madhe, më të mirë, më të fortë dhe më të drejtë.

Kjo është detyra e fuqive të mesme – vendet që kanë më shumë për të humbur në një botë të kështjellave dhe më shumë për të fituar nga bashkëpunimi i vërtetë.

Të fuqishmit kanë fuqinë e tyre.

Por ne gjithashtu kemi diçka: aftësinë për të ndaluar pretendimin, për të përcaktuar realitetet, për të ndërtuar rezistencën kombëtare dhe për të vepruar së bashku.

Kjo është rruga e Kanadasë. Ne e zgjedhim atë hapur dhe me besim, dhe është një rrugë që është e hapur për çdo vend që është i gatshëm ta ndjekë atë së bashku me ne.

Marrë nga: Aftenposten

Canadas statsminister Mark Carneys tale på World Economic Forum: Vi er midt i et brudd i verdensordenen

Dikush do luftë, dikush “ham-hamin” e tjetri “bam-bamin”…!

Drini.us
-
0
Dikush do luftë, dikush “ham-hamin” e tjetri “bam-bamin”…!
Viktoria Fitore Malo, Suedi
Ehhh…dikush ham-hamin, e dikush bam-bamin…
____________________________________________________
Ok, se dikush pyeti a është shpallë lufta. Jo.
A po shkojmë drejt saj? Jo fiks luftë, por po shkojmë drejt një përshkallëzimi të kontrolluar.
Mes SHBA-së, Iranit dhe Izraelit nuk ka luftë klasike. Askush ska shpallë luftë, ska mobilizim masiv, ska plane për pushtim afatgjatë. Por kjo s’do të thotë që situata është e qetë.
Përkundrazi, përdorimi i forcës është realisht në tavolinë. Jo si ide, por si opsion i përgatitur.
Ajo që ka rëndësi nuk janë deklaratat, por çfarë po lëviz në terren. Forcat amerikane po grumbullohen në rajon. Kjo kushton shumë dhe bëhet me qëllim. Nuk do të thotë patjetër “sulmi po vjen”, por do të thotë që nëse vendosin, mund ta bëjnë shpejt.
Nëse ka goditje, ska gjasa të jetë luftë e madhe. Më shumë do të ishte diçka e kufizuar, goditje nga ajri apo deti, ndaj strukturave të sigurisë dhe kontrollit të regjimit. Jo pushtim, jo ushtri në tokë.
Irani sot ka më pak opsione se më parë, por kjo nuk e bën më të padëmshëm. Përkundrazi, mjetet që i kanë mbetur janë më direkte dhe më të rrezikshme: raketa, sulme kibernetike, goditje selektive. Edhe një veprim i vogël mund të ndezë reagime zinxhir.
Ndërkohë, Izraeli po bën një zgjedhje të vështirë: po lëshon terren në Gaza për të mos prishur marrëdhënien me SHBA-në, sepse fokusi kryesor është Irani. Nuk i pëlqen, por e pranon si kosto.
Problemi kryesor nuk është se dikush do luftë. Problemi është që të gjithë po përgatiten të përgjigjen. Dhe kur të gjithë janë gati për përgjigje, përshkallëzimi ndodh pa e vendosur askush qartë.
Pra, jo luftë. Por jo edhe paqe.
Jemi në një situatë ku gjërat mund të dalin nga kontrolli pa u shpallë kurrë zyrtarisht. Dhe kjo është pjesa më e rrezikshme. Lufta nuk është një moment. Është një rrëshqitje.

Nebih Zeneli, hero i gjallë i arsimit shqip

Drini.us
-
0
Nebih Zeneli, hero i gjallë i arsimit shqip

Florim Zeqa

Shfletim i historisë

Secila epokë historike i ka heronjët e vet. Pa dyshim se përgjatë rezistencës aktive paqesore e viteve të ’90 ta heronjë të vërtetë të arsimit shqip ishin punonjësit arsimor, të cilët me të gjitha mjetet i dolën zot dhe e mbrojtën shkollën shqipe. Njëri ndër ta është edhe Nebih Zeneli nga fshati Kollë i Vushtrrisë, i cili me guxim dhe heroizëm të paparë e hapi shkollën në Vërnicë në kundërshtim me urdhërat e pushtuesve serbë.

Heroizëm i përmasave vetëflijuese

Shkolla fillore “Emin Duraku” në Vernicë asokohe ishte paralele e ndarë e shkollës me të njëjtin emër në Novolan.

Kështu, një ditë para fillimit të vitit të ri shkollor më 30 gusht 1992, drejtori i dhunshëm Miliçkoviq Decimir e fton Nebihun në bisedë informative dhe i thotë; nesër me të përfunduar orari mësimor i paraditës për serbët, duhet ta mbyllësh me çelës derën për nxënësit shqiptarë, kjo është urdhëresë nga Ministria e Arsimit e Serbisë, derisa shqiptarët nuk i pranojnë planprogramet e Serbisë në këtë shkollë nuk kanë me hyrë më nxënësit dhe as personeli arsimor shqiptar!

Andaj, dëgjo mirë i thotë Decimiri, mos gabo rastësisht me e hapë shkollën për nxënësit shqiptar, se e humbë punën dhe bukën e familjes tënde!

Nebihi pa një pa dy i përgjigjet në këtë mënyrë: “Pse unë e humbi punën nuk është asnjë problem, unë shkollën do ta hapi, dhe i thotë se nxënësi i parë që vjen do t’ia hapi derën e shkollës”.

Pastaj, drejtori i dhunshëm Miliçkoviq Decimir edhe e kërcënon ashpër më këto fjalë; “ki kujdes, se hapja e shkollës paraqet rrezik të madh për ty, mund ta humbasësh jo vetëm vendin e punën por edhe kokën”!

Nebihu sypatrembur ia kthen: “Shumë pak rëndësi ka koka ime në krahasim me shkollën shqipe”.

Në atë moment drejtori revoltohet, i kërkon të ia dorëzoj çelësat e shkollës.

Por Nebihu nuk dorëzohet, nuk ia jepë çelësat!

Kështu Nebih Zeneli me guxim dhe vendosmëri, me dashuri dhe përkushtim për shkollën shqipe më 1 shtator 1992 i bie ‘Ziles’ dhe ua hapë derën nxënësve për hyrje në shkollë.

Vlenë për të theksuar se, atë ditë pak minuta para fillimit të orarit mësimor për nxënësit shqiptar, kishin shkuar katër polic serbë në oborrin e shkollës për t’a kërcënuar Nebihun.

Të njëjtën gjë pushtuesit serbë kishin tentuar ta bënin edhe në shkollën Amë në Novolan, por drejtori Izet Ferizi pa iu trembur çerpiku urdhëron hapjen e shkollës shqipe sipas planprogrameve të MASHT-it të Republikës së Kosovës.

Nebihu nuk ishte i vetëm, afër vetës e kishte mësuesin Feriz Ferizi (xhaxhai i drejtorit Izet Ferizi) dhe të gjithë personelin arsimor shqiptarë të cilët ishin në përkrahje të tij përballë policëve serbë.

Edhe përkundër kërcënimeve dhe shantazheve, Nebihu qëndron stoik në mbrojtjen e shkollës shqipe deri më 9 shtator 1992 kua ia dorëzojnë vendimin për largim nga puna.

Pas largimit nga puna, Nebihu detyrohet të bëjë punë të ndryshme për mbajtjen e familjes me nder dhe dinjitet pa iu nënshtruar pushtuesve serbë.

Kush është Nebih Zeneli

Nebih (Shaban) Zeneli lindi më 08.02.1946 në fshatin Kollë. Rrjedhë prej një familje mesatare me tradita të pastra atdhetare. Pas përfundimit të arsimit bazik në kohën e tij, në mungesë të një vendi pune, angazhohet me punë të ndryshme, filluar nga ato bujqësore dhe ndërtimore të kohës sa për të mbajtur me nder dhe dinjitet familjen e tij.

Nebih Zeneli nga viti 1974 e fillon punën si Punëtor Ndihmës në shkollën fillore “Emin Duraku” në Novolan, ku ka punuar deri në pensionim në vitin 2011.

Kontributi i tij në shkollën ku ka punuar është i madh dhe shumëdimensional. Përveq punës për të cilën ishte i ngarkuar, Nebihu kishte dhënë kontribut të çmuar në mbarëvajtjen e arsimit shqip edhe në forma të tjera.

Sjellja njerëzore dhe afërsia me nxënës, e bënte Nebihun të dashur dhe respektuar nga nxënësit në mënyrë të barasvlefshme me një mësues klase.

Nebih Zeneli kishte raporte tepër të ngushta dhe kolegiale me të gjithë personelin arsimor dhe drejtuesit e shkollës shqipe.

Nebihu asnjëherë nuk ishte lakuar së qëndruari vertikalisht në misionin e tij atdhetar në mbrojtje të shkollës shqipe. Këtë e kishte dëshmuar përgjatë viteve të ’90-ta me punën pa pagesë në funksion të mbrojtjes së shkollës shqipe dhe jo vetëm.

Pas largimit të dhunshëm nga puna më 9 shtator 1992, pas përfundimit të luftës Nebihu përseri kthehet në vendin e tij të punës, ku më përkushtim të madh e vazhdon punën deri në pensionim më 8 shkurt 2011, me ç’rast Drejtoria e Arsimit e Komunës së Vushtrrisë e nderon me Mirënjohje për kontributin e dhënë në procesin edukativo-arsimor në shkollën fillore “Emin Duraku” në Novolan.

Nebih Zeneli edhe sot e gëzon një respekt të madh në lokalitetin ku jeton për heroizmin e treguar në kohët e vështira të okupimit klasik të Serbisë, të cilat për ne shqiptarët ishin vite të krenarisë kombëtare.

Ndjehem me fat që e kam takuar Nebih Zenelin në Kosovë dhe njohur më mirë përgjatë këtyre viteve të fundit këtu në Itali, kur erdhi për vizita tek djali i tij, Ruzhdia. Më befasoi me kthjellësinë e tij mendore dhe mbamendjen e ngjarjeve nëpër të cilat ka kaluar dekada më parë.

Nebih Zeneli është dhe do të mbetet, si një ndër shëmbujt më të mirë për gjeneratat e ardhshme si mbrohet atdheu përmes qëndresës burrërore dhe rezistencës heroike, si mbrohet shkolla shqipe dhe vlerat e pastra kombëtare.

Shteti nën sulmin islamik, rreziku aktual dhe detyrimet institucionale

Drini.us
-
1
Shteti nën sulmin islamik, rreziku aktual dhe detyrimet institucionale
Luan Dibrani, Prishtinë
____
Shteti Nën Sulm-Kujtesa Historike, Rreziku Aktual dhe Detyrimi Institucional
____
Trungu i lirisë (1878–1912): Strategjia e mbijetesës kombëtare
Kosova nuk lindi si shtet rastësisht. Ajo u ngjiz me gjak, kryengritje dhe ideal kombëtar. Që nga viti 1878, me Lidhjen Shqiptare të Prizrenit, shqiptarët artikuluan për herë të parë një program politik modern: mbrojtjen e tokës, gjuhës dhe identitetit. Edhe pse u shtyp me dhunë, kjo lëvizje krijoi një strategji mbijetese: organizim, kujtesë dhe rezistencë kulturore.
Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë më 1912 ishte fitore historike, por jo drejtësi e plotë. Kosova mbeti e ndarë nga trungu kombëtar. Kjo ndarje prodhoi një realitet të ri strategjik: shqiptarët e Kosovës duhej të mbijetonin pa shtet, por me vetëdije shtetformuese. Kjo vetëdije u mbajt gjallë përmes familjes, traditës, arsimit informal dhe qëndresës së heshtur.
Shekulli i dhunës: Jugosllavia, represioni dhe inxhinieria e frikës
Pas Luftës së Dytë Botërore, Jugosllavia institucionalizoi represionin. Flamuri u ndalua, fjala u kriminalizua, mendimi u burgos. Kjo nuk ishte vetëm dhunë fizike; ishte inxhinieri e frikës. Qëllimi ishte thyerja e vullnetit kolektiv dhe prodhimi i nënshtrimit.
Si i burgosur politik, unë, Luan – Asllan Dibrani, e kam përjetuar këtë mekanizëm nga brenda. Burgjet ishin laboratorë të shuarjes së dinjitetit. Por aty mësova edhe diçka tjetër strategjike: pushtimi ndryshon forma. Kur nuk vjen me tanke, vjen me ideologji të maskuara dhe me normalizim të padrejtësisë.
Lufta çlirimtare dhe çmimi i shtetit: Nga rezistenca në sovranitet
Vitet ’90 shënuan kalimin nga rezistenca e shpërndarë në luftë çlirimtare. U dogjën fshatra, u masakruan civilë, u dhunuan gra dhe u varrosën fëmijë. Ky ishte kulmi i një strategjie shfarosjeje.
Nga ai ferr lindi pavarësia e Kosovës. Por shteti nuk është një certifikatë; është proces. Sovraniteti kërkon institucione funksionale, drejtësi të pavarur dhe vigjilencë të përhershme ndaj rreziqeve të reja.
Rrënjët e helmit: Arsimi fetar, mejtepet dhe infiltrimi historik
Nga rrëfimet e babait tim, i ndjeri Feti Dibrani, kam mësuar për një realitet të hershëm: mejtepet në Kosovë, Maqedoni dhe Shqipëri shpesh udhëhiqeshin nga predikues jo shqiptarë, kryesisht serbë dhe rusë, me mësim në gjuhë të huaj dhe me agjenda që nuk përputheshin me interesin kombëtar.
Kjo nuk është akuzë fetare; është analizë historike. Kur arsimi fetar shkëputet nga kultura vendore dhe instrumentalizohet politikisht, ai shndërrohet në kanal ndikimi. Ky precedent shpjegon pse ideologjitë e importuara gjejnë terren edhe sot.
Islamizmi politik: Analizë strategjike e një rreziku modern
Islamizmi politik nuk është fe; është ideologji politike. Ai synon zëvendësimin e rendit kushtetues me doktrinë. Nuk njeh flamur kombëtar, nuk njeh Kushtetutë, nuk njeh sovranitet qytetar.
Rreziku rritet kur kjo ideologji shoqërohet me financime të paqarta, rrjete transnacionale dhe diskurs që relativizon pavarësinë. Strategjikisht, kjo përbën cenim të sigurisë kombëtare dhe kërkon përgjigje institucionale, jo improvizim.
Bashkësia islame dhe përgjegjësia ligjore: Korniza e shtetit laik
Në një shtet laik dhe demokratik, institucionet fetare gëzojnë liri veprimi brenda ligjit. Liria fetare nuk nënkupton imunitet politik. Çdo dyshim për instrumentalizim, ndikime të huaja apo diskurs antishtetëror kërkon auditim, hetim dhe transparencë.
Kjo është çështje standardi shtetëror, jo polemikë emocionale.
Memorie publike: Udhërrëfyes për veprim institucional
Kërkohet verifikim i burimeve të financimit, i programeve mësimore, i gjuhës së ligjërimit dhe i çdo mbrojtjeje institucionale të individëve të dyshuar për ekstremizëm të dhunshëm. Pa selektivitet. Pa frikë. Vetëm sipas ligjit.
Pamflet strategjik: Shteti sulmohet në heshtje
Shteti nuk vritet vetëm me pushkë; ai vritet me relativizim, me tolerim të antishtetit dhe me heshtje institucionale. Kush mohon flamurin, kush relativizon pavarësinë, kush e përdor fenë kundër Kosovës, punon kundër së ardhmes sonë.
Reflektim final: Dritë, kujtesë dhe betejë qytetare
Kujtesa është armë mbrojtëse. Reflektimi është dritë orientuese. Beteja jonë është qytetare, ligjore dhe morale. Ne nuk do ta lejojmë përzierjen e “Vëllazërisë Myslimane” me politikat e asmilimit gradual në hapësirat jetësore të Arbnorëve në mbarë Gadishullin Ilirik e në botë, kudo që jetojnë Arbnorët. Për interesat tona të panegociueshme, se ne nuk jemi një popull NAIV që vetvritemi me Islam. Jo religjion për interesat e huja, meremetim a ndërtim xhamishë. Në asnjë mënyrë.
Pa urrejtje, por pa dorëzim.
Feja e shqiptarit është shqiptaria.

Protestat në Iran, dita e 27: Khamenei anuloi lutjen e së premtes. Ka frikë të takojë 72 virgjëreshat e tij

Drini.us
-
0
Protestat në Iran, dita e 27: Khamenei anuloi lutjen e së premtes. Ka frikë të takojë 72 virgjëreshat e tij

Ali Hosseini Khamenei ka frikë të përballet me 72 virgjëresha. Lutja e tij e së premtes u anulua nga frika e bombarduesve amerikanë B-2. Ai nuk është një gjysh i mirë dhe i vjetër me mjekër. Foto: https://farsi.khamenei.ir CC0 1.0

Arnt Jensvoll, Document.no

Serielogo Opprør i Iran 2025-26

Kryengritja në Iran 2025 / 2026

Shumica e madhe e iranianëve dëshirojnë ta rrëzojnë Republikën Islamike, jo ta reformojnë atë, por regjimi në përgjigjen e tij nuk do të tregojë ndonjë hezitim. Vrasjet deri tani të mijëra protestuesve e tregojnë këtë. Personeli mjekësor thotë sipas The Times se «të paktën 16,500 protestues kanë vdekur dhe 330,000 janë plagosur – shumica gjatë vetëm dy ditëve në aksionin më brutal të mullahëve që nga marrja e pushtetit 47 vjet më parë.»

Prokurori i përgjithshëm i Iranit, Mohammad Movahedi, mohon pohimin e Donald Trump se presidenti amerikan ka parandaluar 800 ekzekutime të protestuesve të burgosur.

– Pohimi është krejtësisht i rremë; një numër i tillë nuk ekziston. Sistemi gjyqësor nuk ka marrë një vendim të tillë.

360 orë pa lidhje me botën e jashtme
Movahedi nënkuptoi se ministri i jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, mund t’ia kishte dhënë Trump-it këtë shifër për të parandaluar një veprim ushtarak amerikan.

Për më shumë se një javë dukej se SHBA-të do të ndiqnin premtimin e Trump për të ndihmuar demonstruesit përmes një kombinimi të sulmeve kinetike ndaj infrastrukturës shtypëse të regjimit dhe sulmeve jo-kinetike kibernetike, rivendosjes së internetit dhe një gjenerate të re sanksionesh.

– Admirali Brad Cooper i CENTCOM sipas Amir Tsarfati ka ateruar në Izrael.

Image

Bllokimi i internetit shkoi më 23 janar në javën e tij të tretë, ose 360 orë pa lidhje me botën e jashtme. Sipas grupeve për të drejtat e njeriut, republika islame ka përdorur bllokimin për të «kryear gjenocid në errësirë digjitale». Regjimi në Teheran justifikon gjenocidin duke i quajtur demonstruesit «terroristë» që «kreojnë krime ndaj Allahut».

Regjimi është më i dobët se në çdo periudhë që nga revolucioni islamik në 1979. Efektet e kombinuara të sanksioneve të rënda dhe sulmeve ajrore të gjerë izraelito-amerikane në qershor të vitit të kaluar, kanë bërë që mullahët të jenë paranojakë për sigurinë e brendshme. Por nëse Republika Islame do të përfundojë në koshin e historisë, ende i duhet një shtytje përtej skajeve.

– Trump shkroi sonte përsëri se «ndihma po vjen për popullin iranian». Kemi besim tek Trump. Ai mban të gjitha premtimet e tij.

Image

Strategjia e regjimit është e njohur mirë: mbijetoni, prisni, normalizoni, por një shoqëri ku pjesë të mëdha të popullsisë sfidojnë hapur pushtetin, nuk mund të stabilizohet vetëm me armë. Historia ka treguar se regjimet që mbështeten vetëm në frikë, më herët apo më vonë shkojnë drejt shkatërrimit për shkak të lodhjes së tyre.

Rënia e regjimit do të ishte një goditje e mirëpritur për aleatët e tij anti-perëndimorë në të gjithë botën – jo më pak për terroristët aleatë Hamas dhe Hizbollah, por edhe për qelizat lokale dhe të fuqishme terroriste në mbarë botën. Dhe do t’u jepte iranianëve liri pas pothuajse 50 vjetësh diktature sado-teokratike.

Në këtë moment është regjistruar ardhja e avionëve komandues të CENTCOM (Komanda Qendrore e SHBA-së) në Jordan në rajonin e Lindjes së Mesme. Është bërë e njohur se Jordania mund të bëhet baza kryesore amerikane në rast të një lufte me Iranin.

Teherani ka reaguar tashmë me një deklaratë zyrtare: «Nëse një vend mbështet SHBA-në dhe Izraelin në veprime kundër Iranit, ai vend do të bëhet një objektiv legjitim.»

Përditësim i besueshëm mbi përforcimin e forcave amerikane
NSTRIKE – @NSTRIKE1231 – jep një pasqyrë të detajuar mbi vendosjen e forcave të armatosura amerikane brenda fushave të përgjegjësisë së Komandës Qendrore dhe Komandës Evropiane. Ne nuk mund të verifikojmë këtë listë ose pjesën më të madhe të gjërave të tjera që aktualisht vijnë nga dhe rreth Iranit, por mendojmë se asnjë tym nuk lansohet pa zjarr.

– Aktualisht, forcat e mëposhtme janë të vendosura në Lindjen e Mesme dhe Evropë:

Anije lufte të armatosura me raketa Tomahawk të vendosura në Lindjen e Mesme dhe Evropë:

USS «Mitscher», USS «McFaul», USS «Oscar Austin», USS «Roosevelt», USS «Bulkeley», USS «Paul Ignatius», USS «South Dakota», USS «Georgia».

Grupi i anijeve transportuese «Abraham Lincoln» me shkatërrues eskortues të klasës Arleigh Burke.

E gjithë lista e NSTRIKE ndodhet në tweetin më poshtë.

Karakteristikat e gjendjes para-luftës
Frika nga një sulm ndaj Iranit dhe mundësia e një lufte kanë bërë që disa kompani ajrore të anulojnë fluturimet për në Iran:

– British Airways, KLM dhe Air France kanë anuluar mbrëmë të gjitha fluturimet për disa destinacione në Lindjen e Mesme. Lufthansa gjithashtu ka anuluar fluturimet për në Tel Aviv dhe Riad.

– Disa shenja që SHBA-ja dhe Izraeli së shpejti do të sulmojnë Iranin janë se fluturimet për në Izrael, Arabinë Saudite, Katar dhe Emiratet e Bashkuara Arabe po anulohen në momentin e fundit. Askush nuk flet për luftë, por duket se diçka po përgatitet.

– Rusia u kërkon qytetarëve të saj të largohen nga Irani dhe për arsye sigurie të shmangin udhëtimin atje. Ministri i Jashtëm i Turqisë thotë se shenjat tregojnë se Izraeli po përgatit një sulm ndaj Iranit. Rajoni është në tension të lartë.

Khamenei frikësohet se mund të duhet të takohet me 72 virgjëreshat. Lutja e tij e së premtes u anullua, thuhet se për shkak të frikës nga sulmet e bombarduesve amerikanë B-2.

– Republika Islame është në gjendje lufte. Lutja e së premtes e Khameneit është anulluar. Javët e fundit IRGC ka arritur ta nxjerrë Khamenein nga bunker-i i tij për disa minuta për të mbajtur lutjen publike të së premtes. Sot nuk u shfaq. Ai mbetet në bunker.

Kryengritja nuk është vetëm kundër islamit. Ajo është gjithashtu kundër komunizmit

– Kjo nuk është vetëm një kryengritje kundër një regjimi islamik, apo thjesht kundër fesë. Iranianët refuzojnë dy ideologji të ndërthurura njëkohësisht: islamin e politizuar dhe sistemin kolektivist, autoritar që e mban atë.

Republika Islamike kombinon absolutizmin fetar me kontrollin socialist të shtetit, pushtetin e centralizuar, shtypjen e biznesit privat, konformitetin e detyruar dhe armiqësinë ndaj lirisë individuale. Rezultati është i parashikueshëm: humbja e dinjitetit, lirisë për veprim dhe mundësive për zgjedhje. Prandaj protestat janë drejtuar ndaj klerikëve, ideologjisë dhe simboleve të konformitetit të detyruar. Shamiat nuk digjen si provokim, por si refuzim. Simbolet e shtetit po rrënohet, jo në kaos, por me qëllim. Duke djegur 30 për qind të xhamive, iranianët nuk kërkojnë reformë, ata refuzojnë plotësisht parakushtin.

Ky është gjithashtu arsyeja pse e majta perëndimore ndihet e pakëndshme dhe e heshtur. Kryengritja tregon një të vërtetë të thjeshtë: Kur ideologjitë kolektiviste marrin pushtet, qoftë të justifikuara nga Zoti apo nga «populli», ato konvergojnë drejt të njëjtit rezultat: kontroll, censurë dhe dhunë të justifikuar si virtyt.

Irani nuk rebelon vetëm kundër një regjimi. Ai rebelon kundër ideologjive që e bëjnë të mundur tiraninë.

Image

Thuhet se protestat e mëdha ende janë duke vazhduar, por është e vështirë të dihet kur janë xhiruar videot. Mund të jetë ripërdorim i materialeve të mëparshme:

– Një video e re nga Mashhadi tregon dhjetëra mijëra iranianë në rrugë. Shkalla e protestave ishte pa precedent.

Vlerësimet e numrit të të vrarëve po rriten dita-ditës dhe nuk duket se kanë ndonjë kufi. Shifrat që vijojnë më poshtë nuk janë të verifikuara.

– Vlerësimet e fundit nga Irani:

43.000 të vrarë
10.000 të verbuar
350.000 të lënduar
Shumë nga të lënduarit nuk kërkojnë trajtim mjekësor, nga frika se mund të ekzekutohen në spital.

Agjencia e lajmeve Tasnim, e lidhur me Forcën Quds të IRGC, ka pranuar “dëme të mëdha” në infrastrukturën e regjimit:

Ndërtesa publike: 314 të shkatërruara, 155 të djegura.
Bankat: 399 të shkatërruara, 303 të djegura.
Makinat e policisë: 749 të shkatërruara, 90 të djegura.
Seminaret: 89 vende të shkatërruara ose të djegura.
Vini re se seminaret shërbejnë si shtylla kurrizore ideologjike e regjimit iranian. Ata edukojnë klerikët, gjyqtarët dhe zyrtarët që zbatojnë sundimin absolut të regjimit dhe justifikojnë shtypjen e tij.

Të gjitha institucionet që u sulmuan nga protestuesit shërbenin për shfrytëzimin e popullit iranian nga regjimi. Këto njësi janë thelbësisht të lidhura me IRGC-në, e cila së bashku me ashtuquajturat fondacione të Khameneit kontrollon rreth 95 për qind të ekonomisë së Iranit dhe pasurisë së kombit.

Image

Sana Ebrahimi: – Raporti i fundit që kam marrë, nga disa me kontakt me burime brenda qeverisë, tregon se vlerësimi i regjimit për numrin e të vrarëve tejkalon 80.000.

– Në një takim me Mohsen Hashemi thuhet se ai ka deklaruar se numri total i të vrarëve, bazuar në vlerësimet ushtarake, është mbi 80.000.

Përveç kësaj, pacientët e plagosur janë në gjendje ekstremisht kritike. Për shkak të mungesës së gjakut dhe pajisjeve mjekësore, rreziku që shumë të vdesin është i madh. Fatkeqësisht, numrat vazhdojnë të rriten.

Shumë të plagosur gjithashtu kanë frikë të kërkojnë ndihmë mjekësore sepse frikësohen se mund të arrestohen.

Sepehr, ku je? Apokalipsi 12 minuta
– Video 12-minutëshe e një babai iranian që përpiqet të gjejë djalin e tij të vrarë mes mijëra viktimave. Ky është vetëm një vend i vetëm. Është një apokalips në një shkallë që vështirë se e kemi parë që nga Lufta e Dytë Botërore.

https://twitter.com/NiohBerg/status/2014698359601160413?s=20

Videoja është e tmerrshme. X nuk lejon që të ndahet në faqe, por mund të hyni me rrezikun tuaj duke klikuar në lidhjen e mësipërme. Në një farë mënyre, ia vlen.
Shtypja çnjerëzore

“Basij dhe forcat civile janë filmuar duke rrahur brutalisht një grua të re me shkopinj dhe thika.

– Mohammad, një bloger lokal i njohur si “Mohammad Fun”, është vrarë. Ai ishte qëlluar në këmbë dhe ishte përpjekur të arratisej. Një motoçiklist ndaloi dhe i tha të hidhej: “Unë do të të çoj në një vend të sigurt”. Shoferi ishte i veshur me rroba civile. Një moment më vonë, një burrë tjetër u hodh në biçikletë. Disa metra më tutje, ata goditën me thikë Mohamedin, e hodhën në rrugë dhe ikën me vrap. Nuk është një arrestim. Është një gjueti njerëzore.

“E pranoj se kurrë nuk e kisha imagjinuar se sa sakrifica të mëdha janë në gjendje të bëjnë iranianët. Milad Hassan Zadeh, një djalë 17-vjeçar, i la një letër lamtumire familjes së tij përpara se të dilte për të demonstruar. Unë ndaj fjalët e tij sepse ishte dëshira e tij, për të siguruar që zëri i tij të dëgjohej. Le të sigurohemi që dëshira e Tij të përmbushet. Nëse vritem ose arrestohem, ju lutem dijeni se zgjodha të jetoj me nder dhe dinjitet.

Nëse jam i dënuar të vdes, është më mirë të vdes në rrugën drejt guximit dhe nderit.

Pavarësisht se çfarë ndodh me mua, dua që lajmi të përhapet si një shpërthim, në mënyrë që të bëhem model për pjesën tjetër të brezit tim. 2 janar 2026, nënshkroi Milad Hassan Zadeh.”

Mjaft është mjaft!

Image

Protestene i Iran, dag 27: Khamenei avlyste fredags­bønnen. Frykter å møte sine 72 jomfruer

Keleti Ujság (1931) / “Një muaj pranë Mbretit Zog, themeluesit të Shqipërisë moderne…”— Intervista me Márton Hosszú, piktorin nga Kolozsvár-i

Drini.us
-
1
Keleti Ujság (1931) / “Një muaj pranë Mbretit Zog, themeluesit të Shqipërisë moderne…”— Intervista me Márton Hosszú, piktorin nga Kolozsvár-i

Márton Hosszú (1894-1953)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 24 Janar 2026

Gazeta e hungarezëve të Rumanisë “Keleti Ujság” ka botuar, me 4 korrik 1931, në faqen n°5, intervistën ekskluzive me piktorin hungarez Márton Hosszú rreth vizitës dhe misionit të tij asokohe në oborrin mbretëror të Shqipërisë, të cilën Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Një muaj pranë themeluesit të Shqipërisë moderne

Në oborrin mbretëror të Zogut – Dëshmia e Márton Hosszú, piktorit nga Kolozsvár-i

Burimi : Keleti Ujság, 4 Korrik 1931, faqe n°5

Burimi : Keleti Ujság, 4 Korrik 1931, faqe n°5

Márton Hosszú tregon se Shqipëria po zhvillohet me një energji “në stilin amerikan” për t’u futur me dinjitet në qarkullimin evropian. Informacionet e shpërndara për një kancer të dyshuar të laringut të mbretit janë thashetheme të qëllimshme, pasi Ahmet Zogu u trajtua në Vjenë vetëm për një helmim nga nikotina dhe sot gëzon shëndet të shkëlqyer.

Kthimi i piktorit në Kolozsvár 

(Kolozsvár, 2 korrik.) Çdo verë, Márton Hosszú, piktori i shquar me origjinë nga Kolozsvár-i, kthehet për disa javë në qytetin e tij të lindjes. Megjithatë, aty është kryesisht vizitor, pasi kalon pjesën më të madhe të vitit në Budapest dhe në qytetet e mëdha të Perëndimit.

Artist me talent të madh, edhe pse ende nuk e ka arritur karrierën e László Fülöp-it, ai i është afruar shumë, duke u bërë një nga piktorët e preferuar të oborreve evropiane. Disa vite më parë, ai pikturoi Papën dhe më pas udhëtoi në Spanjë, ku ishte i mirëpritur nga familjet më të mëdha aristokrate. Kohët e fundit, me ftesë të sovranit të shtetit më të ri evropian, Shqipërisë, ai qëndroi për një muaj në Tiranë, kryeqytetin shqiptar, ku pikturoi portretin e mbretit dhe atë të nënës së sovranit.

Hosszú mbërriti dje në Kolozsvár. Me këtë rast, ne menduam se ishte interesante ta pyesnim për situatën e brendshme të Shqipërisë, një vend në zhvillim dhe që po rilind vërtet.

Portreti i Mbretit Zog 

“Falë ndërhyrjes së dashur të András Hóry-t, ministër i Hungarisë pranë Selisë së Shenjtë dhe me origjinë nga Kolozsvár-i, unë mora ftesën e nderuar nga oborri mbretëror shqiptar për të realizuar portretin e Zogut I. E pranova këtë ftesë me gëzim, jo vetëm sepse detyra për të kapur tiparet e sovranit të monarkisë më të re evropiane më entuziazmoi, por edhe sepse prej kohësh kisha dëshirë të njihesha me këtë vend ballkanik, pothuajse ekzotik për publikun evropian. 

Para nisjes sime, nuk dija më shumë për Shqipërinë se çdo lexues gazetash. Dija se Ahmet Zogu luante, që nga fundi i luftës, një rol vendimtar në jetën e vendit të tij. Në vitin 1923, ai u shfaq për herë të parë si një faktor politik i rëndësishëm dhe arriti të rrëzonte përkohësisht pushtetin e peshkopit Fan Noli. Situata megjithatë nuk ishte ende e konsoliduar : fiset shqiptare, në konflikt të vazhdueshëm, mbeteshin të ndara, dhe Ahmet Zogu u detyrua të largohej në Beograd. 

Megjithatë, në Krishtlindje, ai u rikthye në tokën shqiptare. Ai arriti të thyente rezistencën e fiseve rebele dhe, më 1 shkurt 1925, Kuvendi Kombëtar Shqiptar e zgjodhi unanimisht si president të Republikës. Që nga ajo datë, konsolidimi i Shqipërisë dhe karriera e Ahmet Zogut përparuan paralelisht. Në 1926, ai nënshkroi Marrëveshjen e Tiranës me Italinë ; më 5 shtator 1927, u kurorëzua princ i Shkodrës ; dhe më 1 shtator 1928, Kuvendi Kombëtar vendosi kurorën mbretërore mbi kokën e tij.”

Thashethemet e qëllimshme 

“Kjo ishte thuajse e gjitha që dija atëherë për Shqipërinë dhe mbretin e saj. Edhe unë kisha lexuar lajmet fantastike që flisnin për kryengritje kundër Mbretit Zog, për kancerin e tij të dyshuar të rëndë ose vdekjeprurës të laringut, si dhe për projekte të ndryshme atentatesh, madje edhe atentate të pretenduara. Nuk është çudi që këto versione, të përhapura gjerësisht nga shtypi armiqësor jugosllav, të kishin një ndikim tek unë. Habia ime ishte aq më e madhe dhe e këndshme kur mbërrita në Tiranë, kryeqytetin shqiptar.”

Shqipëria moderne 

“Më 12 maj mbërrita në kryeqytet. Jeta urbane e tij e gjallë dhe e zhurmshme më bind menjëherë se Shqipëria e sotme nuk mund të krahasohet me vendin që, dhjetë ose pesëmbëdhjetë vjet më parë, njihej nga opinioni evropian vetëm për gjakmarrjet e tij dhe për idenë se populli i saj ishte i pazhvillueshëm. 

Mbreti Zog e provoi të kundërtën brenda pak vitesh. Vendi, që ka rreth 1,200,000 banorë dhe territori i të cilit është pothuajse po aq i madh sa Hungaria aktuale, është skenë e një përpjekjeje kombëtare ndërtimi me një madhësi të krahasueshme me atë të Amerikës. Në portet e tij, punimet ndërtimore vazhdojnë me një energji dinamike ; në Tiranë, janë ndërtuar 480 shtëpi të reja brenda dy vitesh; nën drejtimin e inxhinierëve italianë, është vendosur rrjeti hekurudhor kombëtar dhe punimet përgatitore tashmë kanë filluar. 

Në rrugët e gjalla të Tiranës, ndesh xhandarë të trafikut si në çdo qytet të madh evropian. Dyqanet elegante dhe kafenetë tërheqin publikun, dhe shkolla të reja hapin dyert njëra pas tjetrës. Gjatë muajit që kalova aty, për shembull, u inauguruan zyrtarisht një shkollë industriale dhe një konvikt për vajza në Tiranë.”

Një vend që nuk e njeh papunësinë

Duke u pyetur për situatën ekonomike të Shqipërisë, Márton Hosszú u përgjigj :

“Shqipëria është një vend jashtëzakonisht i pasur, me depozita të mëdha nafte dhe minierash. Tokat e saj japin prodhime dy herë në vit; vendi është kështu i destinuar për të lejuar popullsinë relativisht të vogël të jetojë në bollëk. Ndërsa Shqipëria ishte skenë kryengritjesh dhe konflikte të gjakta, kapitalet e huaja nuk guxonin as t’i afrohen. Mbretërimi i Zogut, megjithatë, solli një ndryshim të favorshëm edhe në këtë fushë. 

Investitorët e huaj mbërritën në vend, dhe aktiviteti ndërtimor filloi me një ritëm aq të jashtëzakonshëm sa që në Shqipëri — gati e pa shembull në Evropë — sot nuk ka asnjë të papunë.”

Mbret Zog nuk ka kancer të laringut, por vetëm helmim nga nikotina 

Ne gjithashtu e pyetëm Márton Hosszú për saktësinë e informacioneve, që riprodhoheshin periodikisht nga shtypi botëror, sipas të cilave Mbreti Zog ishte në gjendje të rëndë, madje vdekjeprurëse, gjë që do të parashikonte rikthimin e anarkisë në Shqipëri për shkak të rivalitetit të pretendentëve për fron.

“Mund të dëshmoj personalisht se Mbreti Zog gëzon një shëndet të shkëlqyer. Është një njeri i gjatë, i hollë dhe i fuqishëm, plot energji. Mbretit i janë bërë dymbëdhjetë poza për portretin, gjë që më lejoi ta vëzhgoja me kujdes dhe të kuptoja mënyrën e tij të të menduarit. 

Kam mësuar nga burime të sigurta se i famshmi ‘kancer i laringut’ i përket imagjinatës së pastër. Nuk ishte për këtë arsye, por për shkak të një helmimi relativisht të rëndë nga nikotina, që mbreti shkoi në Vjenë për trajtim mjekësor. Sot është plotësisht i shëruar dhe ka pozuar përpara kanavacës me durim dhe mirësjellje maksimale për ta bërë portretin të përsosur.”

Mbreti dhe hungarezët 

“Gjatë dymbëdhjetë bisedave tona, sovrani shqiptar më shprehu disa herë simpatinë e tij më të thellë për hungarezët.

— Unë dua hungarezët po aq sa shqiptarët, — tha ai.

Ai më tregoi se kishte shkuar disa herë në Budapest, qytet që e konsideron një nga më të bukurit në botë. Gjithashtu mësova se gjatë Luftës së Parë Botërore, Mbreti Zog kishte luftuar në krah të Fuqive Qendrore si komandant i një regjimenti shqiptar, me gradën e kolonelit.

Mbreti është gjithashtu një njeri me pamje dhe sjellje jashtëzakonisht tërheqëse. Ai ishte i drejtpërdrejtë dhe i interesuar sinqerisht, duke më bërë shumë pyetje për situatën në Rumani dhe Hungari.”

Një nderim

Gjatë qëndrimit të tij në Shqipëri, që zgjati nga 12 maji deri më 17 qershor, Márton Hosszú vizitoi gjithashtu Durrësin, ku Mbreti Zog ka një pallat të mrekullueshëm mermeri. Kalaja mbretërore e Durrësit, dikur rezidencë e Princ Vidit, ish-sovran i Shqipërisë, ishte shkatërruar plotësisht.

Pasi përfundoi portretin mbretëror, Zogu I i kërkoi piktorit hungarez të realizonte gjithashtu portretin e nënës së tij. Për mirënjohje të punës së tij, mbreti i dha Kryqin e Komandantit të Urdhrit të Skënderbeut.

Piktori, me ftesë të oborrit mbretëror, do të kthehet sërish në Shqipëri pas disa muajsh.

A janë arrestimet pas zgjedhjeve shenjë e forcimit të shtetit ligjor apo e kaosit institucional?

Drini.us
-
0
A janë arrestimet pas zgjedhjeve shenjë e forcimit të shtetit ligjor apo e kaosit institucional?

Prof. Kolë Krasniqi, Pejë

A janë arrestimet pas zgjedhjeve shenjë e forcimit të shtetit ligjor apo e kaosit institucional?
Arrestimet e ndodhura pas zgjedhjeve të fundit parlamentare në Kosovë përbëjnë një fenomen ambivalent (dykuptimor): ato mund të interpretohen si shenjë e aktivizimit të shtetit ligjor, por edhe si indikator i një kaosi institucional të akumuluar gjatë shumë proceseve zgjedhore. Thelbi i problemit nuk qëndron te arrestimet në vetvete, por te fakti se një proces themelor demokratik ka imponuar nevojën për ndërhyrje masive të organeve të ndjekjes, përkatësisht të prokurorisë dhe policisë.
Së pari, zgjedhjet u karakterizuan nga mospërgatitje e pamjaftueshme institucionale. Planifikimi i dobët, trajnimi jo adekuat i komisionerëve dhe mungesa e mekanizmave efektivë të kontrollit të brendshëm krijuan kushte të favorshme për gabime serioze dhe shkelje masive e brutale të ligjit. Në këtë kuptim, dështimi nuk është individual, por sistemik, dhe bie drejtpërdrejt mbi institucionet kompetente per organizimin dhe administrimin e zgjedhjeve, në radhë të parë mbi Komisionin Qendror të Zgjedhjeve.
Së dyti, një problem i rëndë ishte prania e personave me konflikt interesi në procesin zgjedhor, veçanërisht në fazën e numërimit të votave. Përfshirja e individëve të lidhur politikisht, apo të ekspozuar ndaj ndikimeve partiake, e ka cenuar parimin e paanshmërisë dhe ka minuar besimin publik në integritetin e procesit. Ky është një defekt serioz institucional, pasi zgjedhjet kërkojnë neutralitet absolut dhe jo lojalitete të fshehta politike.
Së treti, u vërejt një mungesë e theksuar e veprimeve preventive. Institucionet përgjegjëse nuk arritën të identifikojnë dhe të neutralizojnë me kohë rreziqet, nuk pati verifikim paraprak dhe të mjaftueshëm të komisionerëve, nuk u aplikuan mekanizma efektivë monitorimi dhe nuk pati reagim adekuat në fazën e hershme – para fillimit te zgjedhjeve sipas sinjaleve të pranuara për parregullsi. Si pasojë, shteti u detyrua të reagojë ex post, përmes hetimeve dhe arrestimeve, në vend që të parandalonte shkeljet.
Në këtë kontekst, veprimet e Prokurorisë së Kosovës mund të shihen si përpjekje për të rikthyer rendin ligjor dhe për të dëshmuar se manipulimi i zgjedhjeve nuk tolerohet. Megjithatë, politikisht dhe institucionalisht, këto arrestime janë edhe dëshmi e dështimit paraprak të shtetit për të garantuar një proces zgjedhor të rregullt dhe të besueshëm.
Në përfundim, arrestimet pas zgjedhjeve nuk përbëjnë as provë të qartë të forcimit të shtetit ligjor, as shenjë të një autoritarizmi represiv. Ato janë, mbi të gjitha, simptomë e një krize institucionale, ku mungesa e përgatitjes, konfliktet e interesit dhe dështimi i masave preventive kanë prodhuar një situatë që rrezikon legjitimitetin demokratik dhe ushqen cinizmin qytetar ndaj institucioneve.
____
Autori është ekspert i sigurisë 

Ligjërata për Gjykatën Speciale dhe frika nga informimi

Drini.us
-
0
Ligjërata për Gjykatën Speciale dhe frika nga informimi
Nga Agim Vuniqi, Vashington
____
Reagimet kundër ligjëratës informuese për Gjykatën Speciale në gjimnazin “Xhevdet Doda” nuk lidhen me përmbajtjen e saj, por me një ankth politik dhe emocional që shoqëria kosovare ende nuk e ka përpunuar. Debati nuk është juridik, as pedagogjik – është refleks i frikës nga ballafaqimi me realitetin institucional.
Fakti themelor është i thjeshtë dhe i pakontestueshëm: Gjykata Speciale është themeluar nga Kuvendi i Republikës së Kosovës, është pjesë përbërëse e Kushtetutës së Kosovës, dhe funksionon si institucion i rendit kushtetues përmes Gjykata Speciale. Kjo nuk është çështje mendimi, por dokumentesh zyrtare.
Në këtë kontekst, ligjërata nuk ishte propagandë dhe as presion politik. Ajo ishte informim qytetar mbi një realitet juridik që ekziston dhe vepron në emër të shtetit të Kosovës. Nxënësit nuk u thirrën të mbajnë anë, por të kuptojnë një institucion që ndikon drejtpërdrejt në jetën publike dhe historinë e vendit.
Problemi fillon kur informimi etiketohet si “rrezik”, ndërsa shkolla shihet si hapësirë që duhet kontrolluar politikisht. Ky është precedent i rrezikshëm. Në demokracitë funksionale, nxënësit mësojnë edhe për gjykata kontroverse, për drejtësi tranzicionale dhe për vendime shtetërore të vështira – pikërisht sepse dija është mbrojtje, jo kërcënim.
Presioni ndaj organizatorëve dhe institucioneve arsimore nuk mbron vlera kombëtare; ai dobëson arsimin dhe frikëson debatin publik. Sot kritikohet një ligjëratë për Gjykatën Speciale, nesër një debat për dialogun, pasnesër mësimi për Kushtetutën. Kjo rrëshqitje nuk është shenjë force, por pasigurie demokratike.
Debati i drejtë nuk është “pse u mbajt ligjërata”, por:
– a ishte ajo faktike,
– a ishte profesionale,
– a nxiti mendimin kritik.
Nëse po, atëherë sulmet ndaj saj janë politikë e emocioneve, jo mbrojtje e interesit publik.
Një shoqëri që frikësohet nga shpjegimi i institucioneve të veta, nuk ka problem me shkollat – ka problem me raportin e saj me shtetin ligjor.

Pse, as Kadare, as Agolli, nuk e morën kurrë NOBELIN?! (9)

Drini.us
-
3
Pse, as Kadare, as Agolli, nuk e morën kurrë NOBELIN?! (9)
Ismail Kadare & Donika Agolli & Dritëro Agolli
Ismet M. Hasani, Suedi     
____
Lexoni për herë të parë!
____
Rivalitet i fshehur, apo miqësi e rreme midis Kadares dhe Agollit?!
Kush i ndau? Për dekada nuk flisnin, por “luftonin” njëri me tjetrin?! Pse Kadare nuk shkoi në varrimin e Agollit? Çka i shkroi Kadare në kurorën…?”
*
A kishte Kadare marrëdhënie të dyshimta me rezhimin komunist – Sigurimin dhe a e përdorte letërsinë për qëllime propagandistike?!
A ftohej dhe a merrte pjesë Agolli në mbledhjet e Komitetit Qendror të Partisë?!
A i shkroi Agolli letër anonime (me inicialet D. A.) Akademisë suedeze – kundër Kadares?!
Çfarë fshihej në Dosjen konfidenciale (të mbyllur me dyell) me vulë të kuqe të Akademisë suedeze?! Pse duhej të hapej Dosja në vitin 2050?!
Kush ishte Ingrid Malmstrong dhe çka i tha Kadares në kafénënë pranë Sorbonës (Paris)?! Pse, pas atyre fjalëve Kadare i zbehur doli nga kaféneja pa paguar?!
Sa vite (dekada) ishin të ndarë Kadare – Agolli dhe kush e dhá këtë idé?!
Kush ishte Petrit Dume, që përgadiste “informator” me të pavërteta dhe ia dërgonte Akademisë në Stokholm?!
Kush shkroi se “…nëse dërgohën për Nobël, Kadare dhe Agolli, do ta shkatërrojnë njëri-tjetrin?!
Kush ishte Linda Hoxha- ish-sekreterare në Ministrinë se Dumës dhe çfarë ”urdhëri” mori nga Dume që kundër Kadares t’i dërgojë ”letrat” në Stokholm?!
Kush ishte Fatos Kongolli, të cilit iu ndalua botimi i romanit për të cilin Agolli ishte i entuziazmuar dhe donte t’ia botonte në Revistën ”Drita”?!
Pse librat e Kadares botoheshin pa kaluar përmes ”Cenzurës”?!
Çka shkroi në “Zëri i Popullit” gazetar i ri dhe çka tha pas 30 viteve?!
Pse Kadare iku në Francë në vitin 1989, e Agolli mbeti në Shiqpëri!?
A kërkoi Kadare “azil politik” në Francë dhe sa veta ishin në Rregjistër?!
Si reagonte Kadare kur dëgjonte (përmes TV) se Nobeli nuk i është ndarë atij?!
Si reagonte Agolli kur dëgjonte (përmes Radios) se Nobelin nuk e mori as Kadare?!
Çka i tha Kadare (përmes tel.) mikut francez, kur ”Nobelin” e mori Myler?!
Çfarë i shkroi Kadare – Agollit në kurorën pas vdekjës (së Agollit)?!
Çka i tha Kadare zonjës së tij, pasi i humbi shpresat për Nobelin?
Çka i tha Kadares znj Ingrid Mallmstrong lidhur me Nobelin?
Çka u gjet në shtëpinë e Petrit Dumës, pas vdekjës se tij?
A mori pjesë dikush në varrimin e Dumës?!
Çka i tha gazetari ”Jugosllav” Agollit të ”Liqeni artificial”?!
Çfarë foli Kadare në Okllahoma (SHBA) për Agollin (më 2023)?!
A fluturoi deri në SHBA-ë Donika për ta dëgjuar Kadaren (2023)?!
… Në një mbrëmje të ftohët dhjetori të vitit 1988 në një zyre të vogël të Akademisë Suedeze në Stokholm, NJË DOSJE me vulë të kuqe u mbyll përgjithmonë dhe u vendos në një arkivë speciale me etiketë:
                  Konfidenciale – TË HAPET NË VITIN 2050!
Me ramjen e Komunizmit në Shqipëri, të dy shkrimtarët (Agolli e Kadare) ishin të lirë të shkëmbenin akuza midis tyre; përmes letrave, intervistave, mediave etj.
Agolli e akuzoj Kadaren se kishte bashkëpunua me Sigurimin, se kishte denoncuar njerëz, se vetes se tij i kishte ngritur famë…
Kadare e akuzonte Agollin se kishte qenë shkrimtar oborri, se e kishte lavdëruar Diktatorin, se kishte besnikëri qeni…!
Dhe anjëri nuk kishin prova të plota për akuzat e ndërsjellta.
Kjo nuk i ndaloi, sepse e vërteta NUK kishte rëndësi.
Rëndësi kishte: shkatërroje tjetrin, para se ai të të shkatërrojë ty.
Dhe këta shkrimtarë të mëdhenj, që kishin mund të qenur krenaria Kombëtar, u kthyen në dy armiq të egër. Tashmë Kadare ishte kthyer në Shqipëri, por Ata nuk flisnin me dekada, as nuk takoheshin…!?
*
Në vitin 2003 Kadare mori ”Çmimin Ndërkombëtar BOKER”– Agolli nuk shfaqi asnjë fjalë urimesh…!
Kur në vitin 2007 Agolli u dekorua me Dekoratën më të lartë të Shqipërisë,      Kadare, në mënyrë demontrative e injoroi ceremoninë në sallë (në Tiranë).
”Lufta” e tyre ishte e heshtur, por e pamëshirshme!
”Lufta” e tyre nuk ishte me plumba, por ishte me fjalë.
Më tragjikja ishte se Nobeli NUK iu nda asnjërit!
”Dikush” në Stokholm, duke lexuar letrat anonime dhe raportet kompromituese vendosi që letërsia shqiptare ishte shumë e njollosur nga politika, shumë e zhytyr në akuza të ndërsjella që nuk do kishin merituar Nobelin.
*
Kush ia nisi i pari?
Kush i shkroi gjith’ këto akuza?
Kush shkroi letren e parë gazetarit te duhur
Kush i shkroi gjitha këto letra anonime?
Kush ishte ai i cili pengonte që tjetri mos ta merrte Nobelin?
A ishin ata vetë te vëbuar nga xhelozia dhe vorbulla?
A ishin ato ”kukulla” të një ”Force të Madhe”, e luftonin për interesat e tyre?
Nëse ishin ”kukulla” a ju shkojke mendja se janë të manipuluar?
Në dimërin e  vitit 1988, pak javë para se Agolli të shtrohej – herën e fundit në Spital i erdhi një vizitë e papritur: një njeri nja 30 vjeçar, i veshur me pallto të zezë, me syze të mbullura edhe pse ishte natë. U prezentua se është ”gazetar nga Jugosllavia” dhe se ka udhëtuar larg për të takuar Agollin dhe e luti për një intrevistë dhe se, pas kësaj, do ta bënte një artikull për një gazetë nga Beogradi.
Agolli, i lodhur dhe i sëmur, njëherë refuzoi, por me insistimin e atij ”gazetari” se ka bërë rrugë të gjatë deri këtu dhe duke e lutur Agollin që mos ta refuzoi, Agolli pranoi.
Intervista zgjati një orë dhe në bazë të atyre që i kanë dëgjuar, ajo nuk ishte një intervistë e zakonshme, zhvillohej me një zë të lartë, kishte pyetje të ashpëra, kishte akuza, mohime… dhe kur ai burri u largua, Agolli mbeti në errësirë, me orë të tëra, pa folur, pa lëvizur.
                                  ( V i j o n )

Ose mbetemi shqiptarë siç besuan stërgjyshërit përgjatë 1600–1700 vitesh, ose pranojmë të tjetërsohem dhe asimilohemi

Drini.us
-
2
Ose mbetemi shqiptarë siç besuan stërgjyshërit përgjatë 1600–1700 vitesh, ose pranojmë të tjetërsohem dhe asimilohemi
Shqiptar Shaljani, Shalë e Bajgorës, Mitrovicë
____
Kemi vetëm dy rrugë — sepse historia nuk pranon neutralitet.
Ose mbetemi shqiptarë me identitet të plotë, të lidhur me rrënjët tona iliro-arbërore, me traditën tonë shpirtërore dhe me besimin në Zot ashtu siç besuan stërgjyshërit përgjatë 1600–1700 vitesh — ose pranojmë të tjetërsohemi, të asimilohemi dhe të shndërrohemi në produkte të propagandës neo-otomane dhe mercenarëve ideologjik të islamit politik.
Rrugë të mesme nuk ekziston.
Neutraliteti në çështjen e identitetit është formë e dorëzimit.
Të jesh shqiptar vetëm me emër, por i huaj në kulturë, histori dhe vetëdije, është mashtrim ndaj vetes dhe ndaj kombit.
Ose je shqiptar me rrënjë, dinjitet dhe përgjegjësi historike — ose humbesh në harresë.
Të mbahesh pas një identiteti fetar të importuar, të shkëputur nga tradita kombëtare, do të thotë të jetosh si “askushi”, pa origjinë të gjallë dhe pa të ardhme të vetën.
1...299300301...1,747Faqja 300 nga 1,747