Kreu Blog Faqe 5

Kur historia shqiptare “hyn në xhami” dhe prej saj del me “pasaportë osmane!”

Drini.us
-
0
Kur historia shqiptare “hyn në xhami” dhe prej saj del me “pasaportë osmane!”
Lirim Gashi, Prizren
____
KUR HISTORIA SHQIPTARE HYN NË XHAMI DHE DEL PREJ SAJ ME PASAPORTË OSMANE
____
Problemi nuk është se një hoxhë mund të gabojë në histori.
Problemi fillon kur një tezë historike e pambështetur shndërrohet në të vërtetë absolute përmes autoritetit fetar dhe u futet në kokë të rinjve si fakt.
Rasti i Irfan Salihut është pikërisht një rast që meriton të analizohet pa doreza.
Salihu ka deklaruar se shqiptarët në Kosovë ishin vetëm rreth një për qind në vitin 1445 dhe se “turqit i sollën shqiptarët në Kosovë dhe u dhanë toka”.
Ky nuk është thjesht një gabim i vogël.
Është një pretendim që prek drejtpërdrejt historinë, identitetin dhe kujtesën kombëtare të shqiptarëve të Kosovës.
Dhe pyetja është brutalisht e thjeshtë:
Ku janë provat?
Në vitin 1445 nuk kishte regjistrim modern të popullsisë, kategori kombëtare sipas kuptimit të sotëm dhe statistika që mund të prodhonin me siguri një shifër kaq precize.
Prandaj, kur dikush na thotë “një për qind”, duhet të tregojë burimin, dokumentin, metodën dhe mënyrën e llogaritjes.
Përndryshe kemi diçka që duket si statistikë, por sillet si propagandë.
Një numër nuk bëhet shkencë vetëm sepse ka një përqindje pas vetes.
Dhe këtu Salihu ka një problem edhe më të madh: vetë Bashkësia Islame e Kosovës e kishte ndëshkuar për deklaratat e tij historike dhe statistikore.
Në vitin 2015 ai u suspendua dhe Komisioni Disiplinor i BIK-ut e largoi për një vit nga detyra, duke përmendur “pavërtetësi historike dhe statistikore” dhe shifra të paqëndrueshme shkencërisht lidhur me popullsinë e Kosovës rreth vitit 1445.
Pra, nuk është vetëm një kritikë e bërë nga unë.
Edhe institucioni fetar ku shërbente e kishte konstatuar problemin.
KUR SHQIPTARI SHPËRNGULET NGA HISTORIA
Burimet mesjetare dëshmojnë praninë e elementit shqiptar në Kosovë dhe në hapësirat përreth para pushtimit osman.
Kjo nuk do të thotë se Kosova e shekullit XIV ishte shtet kombëtar shqiptar.
Natyrisht që jo.
Por është mashtrim metodologjik ta kthesh këtë fakt në të kundërtën dhe të thuash:
“Shqiptarët i sollën osmanët.”
Kjo është pikërisht pika ku një interpretim historik mund të shndërrohet në narrativë politike.
Sepse ideja e shqiptarit si “ardhacak” në Kosovë nuk është shpikje e internetit. Ajo ka histori të gjatë në propagandën nacionaliste serbe.
Vaso Çubrilloviqi, në memorandumin e vitit 1937, propozonte masa konkrete për dëbimin e shqiptarëve nga Kosova.
Prandaj, kur dikush sot e paraqet shqiptarin si të ardhur dhe Kosovën si një vend ku shqiptarët u vendosën nga një perandori, nuk kemi luksin ta dëgjojmë me indiferencë.
Duhet ta pyesim:
Çfarë pasoje ka kjo narrativë mbi vetëdijen e një të riu shqiptar?
Sepse nëse një brez bindet se paraardhësit e tij janë “sjellë” nga një fuqi e huaj, atëherë nuk po ndryshohet vetëm një kapitull historie.
Po ndryshohet marrëdhënia e tij me tokën, kujtesën dhe identitetin e vet.
INDOKTRINIMI NUK FILLON ME PUSHKË
Kjo është ajo që shumë njerëz nuk duan ta kuptojnë.
Indoktrinimi nuk fillon domosdoshmërisht me:
“Shko lufto.”
Mund të fillojë me:
“Mos pyet.”
Pastaj:
“Beso.”
Pastaj:
“Historia që ke mësuar është gënjeshtër.”
Pastaj:
“Kombi yt nuk ka rëndësi.”
Dhe në fund:
“Vetëm ne e dimë të vërtetën.”
Kjo është skema klasike e zëvendësimit të mendimit kritik me bindjen absolute.
Dhe pikërisht këtu duhet të flasim seriozisht për indoktrinimin psikologjik, sociologjik dhe pedagogjik të të rinjve.
Një i ri që kërkon identitet është terren i përshtatshëm për përgjigje absolute.
Nëse i mëson:
mos pyet,
mos dysho,
mos kontrollo,
mos krahaso,
mos e sfido autoritetin,
atëherë nuk po e edukon.
Po e stërvit për bindje.
Pyetja pedagogjike është:
A po u mësojmë të rinjve historinë, apo po u mësojmë çfarë duhet të besojnë për historinë?
FEJA NUK ËSHTË MBULIM PËR FALSIFIKIMIN E HISTORISË
Ta themi qartë:
Kritika ndaj kësaj propagande nuk është kritikë ndaj Islamit.
Nuk është kritikë ndaj myslimanëve shqiptarë.
Dhe nuk është sulm ndaj xhamisë.
Është kritikë ndaj atij që përdor autoritetin fetar për të bërë pretendime historike pa prova dhe për t’ua imponuar ato besimtarëve si të vërteta.
Një shqiptar mysliman nuk ka pse të zgjedhë mes Islamit dhe shqiptarësisë.
Historia shqiptare është ndërtuar nga shqiptarë të besimeve të ndryshme.
Prandaj një mysliman shqiptar mund të jetë besimtar i devotshëm dhe njëkohësisht të ketë vetëdije të fuqishme për historinë dhe identitetin e tij shqiptar.
Një besim i fortë nuk ka nevojë për një histori të falsifikuar për t’u mbrojtur.
SHEFQET KRASNIQI DHE ZEKIRJA QAZIMI
Nëse flasim për figurat fetare që janë përfshirë në raste të rënda, duhet të flasim me emra dhe me përgjegjësi.
Shefqet Krasniqi është përballur me akuza të rënda nga Prokuroria Speciale, përfshirë nxitje të terrorizmit dhe përhapje të intolerancës kombëtare, racore e fetare.
Por ai u shpall i pafajshëm.
Kjo duhet thënë qartë.
Ndërsa Zekirja Qazimi është rast tjetër: ai u dënua për vepra të lidhura me rekrutimin për organizata terroriste.
Këto nuk janë thashetheme Facebook-u.
Janë çështje që kanë kaluar nëpër sistemin e drejtësisë.
Dhe pikërisht për këtë duhet të bëjmë dallimin:
Nuk i akuzojmë njerëzit pa prova; por as nuk i fshehim provat kur ekzistojnë.
Kush ka predikuar ekstremizëm, kush ka rekrutuar, kush ka nxitur urrejtje apo kush ka deformuar historinë, duhet të përgjigjet për atë që ka thënë dhe bërë.
Jo për atë që ne imagjinojmë se ka thënë dhe bërë.
PYETJA QË E SHKATËRRON PROPAGANDËN: “SI E DI?”
Kjo është pyetja që duhet t’ua bëjmë të gjithëve:
Si e di?
Si e di se shqiptarët ishin një për qind?
Si e di se i sollën osmanët?
Si e di se pushtimi osman ishte “çlirim”?
Ku janë dokumentet?
Ku janë burimet?
Ku është metoda?
Ku janë historianët?
Ku është prova?
Nëse përgjigjja është:
“Sepse kështu them unë”,
kemi autoritet personal.
Nëse përgjigjja është:
“Sepse kështu thotë feja”,
atëherë kemi përzierje të fesë me historiografinë.
Dhe nëse përgjigjja është:
“Mos pyet, beso”,
atëherë kemi pikërisht atë që quhet indoktrinim.
Besimi nuk e zëvendëson provën.
PO SERBIA, RUSIA DHE TURQIA?
Këtu duhet të jemi të pamëshirshëm — por jo të pakujdesshëm.
Nëse dikush financohet nga Serbia, Rusia, Turqia apo çfarëdo shteti tjetër për të propaganduar interesa të huaja, kjo duhet të dokumentohet dhe të hetohet.
Por nuk mund të shpallim dikë “agjent serb”, “agjent rus” apo “i paguar nga Turqia” pa prova.
Sepse kjo do të ishte pikërisht metoda e propagandës që po luftojmë.
Ne nuk kemi nevojë të shpikim prova për të demaskuar një tezë të keqe.
Nëse një teori është e gabuar, mjafton ta rrëzosh me burime.
Nëse dikush është i financuar nga jashtë, tregoji paratë.
Nëse ka shkelur ligjin, tregoje veprën.
Nëse ka nxitur ekstremizëm, trego deklaratën.
Akuza duhet të ketë adresë: dokumentin.
DHE KËTU ËSHTË THELBI
Nuk më shqetëson një hoxhë që thotë:
“Unë besoj kështu.”
Më shqetëson kur thotë:
“Kjo është historia.”
Dhe pastaj këtë ua përcjell të rinjve si të vërtetë absolute.
Sepse një i ri nuk duhet të mësohet ta marrë historinë nga autoriteti.
Duhet të mësohet ta kontrollojë.
Arkivi mbi thashethemin.
Dokumenti mbi parullën.
Argumenti mbi autoritetin.
Mendimi kritik mbi bindjen e verbër.
Nëse një hoxhë ka prova për tezën e tij, le t’i nxjerrë.
Nëse nuk i ka, le ta quajë bindje personale.
Por të mos na e shesë si shkencë.
Sepse historia shqiptare nuk është pronë e asnjë xhamie.
As e ndonjë partie.
As e ndonjë perandorie.
Dhe Kosova nuk është dhomë hoteli ku shqiptarët regjistrohen si mysafirë vetëm sepse dikush vendosi t’ua ndryshojë historinë.
Imagjinoni sulltanin duke hapur arkivin:
— Kush janë këta shqiptarët?
— Ata që i kemi sjellë ne.
— Kur?
— Nuk e dimë.
— Ku janë dokumentet?
— Nuk i kemi.
— Sa ishin?
— Një për qind.
Sulltani mbyll arkivin dhe thotë:
— Paskam pasur historianë më të këqij se administratë.
Por këtu humori mbaron.
Sepse kur një autoritet fetar ua përsërit të rinjve një narrativë që e paraqet popullin e tyre si ardhacak në tokën e vet, kjo nuk është më një çështje private e një hoxhe.
Është çështje e arsimit, e kulturës, e identitetit dhe e sigurisë shoqërore.
Dhe nëse dikush kalon nga interpretimi historik te nxitja e urrejtjes, ekstremizmi, rekrutimi apo veprimtaria e paligjshme, atëherë duhet të hyjnë në veprim institucionet e shtetit.
Jo hakmarrja.
Ligji.
Sepse shteti serioz nuk e lufton indoktrinimin me indoktrinim.
E lufton me arsim, prova, transparencë dhe drejtësi.
Dhe prandaj duhet ta themi pa frikë:
Asnjë hoxhë nuk ka mandat hyjnor për ta rishkruar historinë shqiptare.
Asnjë imam nuk ka të drejtë t’ua zëvendësojë të rinjve mendimin kritik me dogmën e tij personale.
Dhe askush nuk duhet të ndihet i paprekshëm vetëm sepse flet nga minberi.
Sepse në momentin kur historia hyn në xhami dhe del prej saj me pasaportë osmane, pyetja nuk është më:
“A është kjo fe?”
Pyetja është:
“Kush po ua shkruan historinë fëmijëve tanë — dhe mbi çfarë provash?”
Një gabim korrigjohet.
Një propagandë përsëritet.
Një indoktrinim trashëgohet.
Dhe pikërisht aty duhet të ndizet alarmi.

Thirrje nga Mitrovica për bashkim dhe përgjegjësi kombëtare

Drini.us
-
0
Thirrje nga Mitrovica për bashkim dhe përgjegjësi kombëtare

Shqiptar Shaljani, Shalë e Bajgorës, Mitrovicë

Letër për bashkëveprimtarët e mi dhe për opinionin kombëtar e ndërkombëtar
Po e shkruaj këtë letër nga Mitrovica, si njëri prej atyre që prej vitesh është angazhuar në kauzën kombëtare dhe që beson se, në kohë të turbullta, përgjegjësia duhet të jetë më e madhe se egoja personale.
Prandaj, një porosi miqve të mi, aktivistëve të lëvizjeve kombëtare:
Të jemi maksimalisht të kujdesshëm në çdo paraqitje publike.
Dallimet, debatet, pakënaqësitë dhe, sidomos, çështjet personale t’i zgjidhim brenda nesh. Të mos e nxjerrim para opinionit atë që mund të na përçajë. Të mos lejojmë që bajraktarizmi, ambiciet personale apo gara se kush duhet të jetë i pari ta zbehin atë për të cilën jemi bashkuar.
Nëse synimi ynë është mbrojtja dhe ruajtja e identitetit tonë kombëtar e shpirtëror, forcimi i shtetit dhe mbrojtja e sovranitetit të Republikës së Kosovës, atëherë sot kemi nevojë më shumë se kurrë për afrimin e njëri-tjetrit.
Le ta dëgjojmë edhe një herë porosinë e Himnit tonë:
“Rreth flamurit të përbashkuar…”
Jo vetëm si varg, por si parim veprimi.
Ndërsa ne mund të kemi dallime mes nesh, përballë nesh ekzistojnë edhe projekte politike e ideologjike që synojnë dobësimin e identitetit dhe kohezionit tonë shoqëror. Përballë tyre përgjigjja jonë duhet të jetë më shumë bashkim, më shumë argument, më shumë kulturë dhe më shumë shtet.
Sot nuk na duhet më shumë zhurmë mes nesh; na duhet më shumë bashkim.
MOS E PËRDORNI KOSOVËN SI SHKREPËSE!
Ekziston edhe një papërgjegjësi tjetër që duhet ndalur me kohë.
Po dëgjohen zëra se, nëse katër liderët e UÇK-së që po gjykohen në Hagë dënohen, “Kosovës do t’i vihet zjarri”.
Atyre zotërinjve që flasin kështu do t’u bëja një pyetje të thjeshtë:
Para se të mendoni ta digjni Kosovën në emër të katër burrave që ndodhen në Hagë, shkoni atje dhe pyetini ata vetë: a do ta pranonin lirinë e tyre me çmimin e djegies së Republikës së Kosovës?
Unë besoj se përgjigjja do të ishte jo.
Nuk besoj se një luftëtar i UÇK-së, i cili ka rrezikuar jetën për lirinë e Kosovës, do ta dëshironte lirinë e vet mbi hirin e Kosovës.
Dhe këtu kemi edhe një kujtesë që nuk guxon të harrohet:
Familja Jashari.
Kujtojeni sakrificën e asaj familjeje legjendare. Kujtojeni çfarë çmimi pagoi ajo familje për lirinë e Kosovës.
A mendoni vërtet se ajo sakrificë u bë që një ditë dikush, në emër të UÇK-së, të kërcënojë me djegien e Kosovës?
Jo!
Po ta imagjinonim për një çast komandantin legjendar Adem Jashari të gjallë përballë këtyre zërave dhe ta dëgjonte dikë duke thënë: “Do t’ia vëmë zjarrin Kosovës”, besoj se përgjigjja e tij do të ishte e prerë, pa diplomaci. Në gjuhën e tij të drejtpërdrejtë, ndoshta do t’i quante “zagarë” — jo si gjuhë që duhet ta përdorim ne sot, por si një mënyrë hipotetike për ta shprehur përbuzjen ndaj një mendësie që është krejtësisht e kundërt me sakrificën e tij.
Sepse:
Adem Jashari nuk u sakrifikua për ta djegur Kosovën. Ai dhe familja e tij u sakrifikuan që Kosova të jetojë e lirë.
Prandaj, mos e përdorni emrin e UÇK-së, emrin e Jasharajve apo emrin e Kosovës si mbulesë për kërcënime që mund ta dëmtojnë vetë Kosovën.
Nëse vërtet doni t’i nderoni ata që ranë për liri, atëherë ruajeni Kosovën që ata nuk e kursyen as jetën për ta fituar.
At Gjergj Fishta e ka shprehur këtë dashuri për atdheun me fjalë që edhe sot kanë peshë:
«“Veç se ty të shoh un n’andërr,
Veç se ty, çuet, t’kam n’mendim;
Ndër t’vështira ti m’je qandërr,
Për ty i lehtë m’vjen çdo ndeshkim.”»
Kjo është dashuria për atdheun: të pranosh edhe ndeshkimin për të, jo ta ndëshkosh atdheun për hir të vetes.
Prandaj shqetësohem kur dëgjoj edhe për data të përfolura, për “ditën e fillimit”, për ndezje zjarresh e skenarë të tillë. Në Kosovë, ku një shkëndijë mund të shndërrohet në tragjedi, askush nuk ka të drejtë të luajë me zjarrin.
Dhe pyetja është e pashmangshme:
Nëse, larg qoftë, Kosova digjet, çfarë fitojmë?
Çfarë fiton populli?
Çfarë fiton shteti?
Çfarë fiton sovraniteti?
Dhe mbi të gjitha: çfarë fitojnë katër burrat që po gjykohen në Hagë?
Asgjë.
Do të humbnim të gjithë.
Prandaj ky është apeli im:
Ta ruajmë zjarrin e dashurisë për atdheun, por të mos ndezim zjarre në atdhe.
T’i lëmë mënjanë inatet, debatet personale dhe bajraktarizmin.
Të afrohemi rreth asaj që na bashkon.
Rreth flamurit të përbashkuar.
Sepse Kosova është më e madhe se secili prej nesh, më e madhe se çdo lëvizje, parti, individ apo lider.
Kosova është e jona të gjithëve.
Dhe ajo mbrohet duke e forcuar, duke e ruajtur dhe duke e ndërtuar — jo duke e djegur.

Protesta që nuk po bëhet revoltë, pse PDK–AAK nuk po e “tronditin” Kurtin?

Drini.us
-
0
Protesta që nuk po bëhet revoltë, pse PDK–AAK nuk po e “tronditin” Kurtin?

Prof. Dr. Fadil Maloku, sociolog nga Prishtina

Ka ca ditë që, para “dyerve” të Qeverisë, dy parti opozitare, PDK-ja dhe AAK-ja, që i bashkon, ndër të tjera, edhe background-i i luftës, ai i bashkëqeverisjes, por edhe statusi i të qenit opozitare që nga shfaqja e LVV-së në skenën politike, po zhvillojnë protesta interesante e “atraktive” për traditën dhe kulturën e deritanishme demokratike të Kosovës. Shikuar nga “skalpeli” im sociologjik, ky veprim, përveçse duket simpatik, është një shenjë emancipimi politik, po edhe një risi specifike e sjelljes dhe kulturës sonë politike.

E them kështu, ngase, në shikim të parë, ajo lë përshtypje, po edhe mund të perceptohet si një reagim legjitim opozitar ndaj krizës së zgjatur institucionale dhe bllokimit të funksionimit të institucioneve. Mirëpo, po qe se këtë reagim dhe demonstrim të pakënaqësisë evidente bëjmë përpjekje ta interpretojmë jo nga prizmi politik, por nga lenta jonë sociologjike, do të mund të shtronim pyetje shumë më interesante sesa ato që nuk po i shtrojnë as mediet, as ekspertët”, e as shoqëria civile e ish opozitarët. E ajo pyetje ka të bëjë me çështjen:

Pra, cilat janë shanset që kjo protestë e PDK-s dhe AAK-s  të prodhojë një kauzë të re që do gjeneronte mobilizim të zgjeruar shoqëror dhe një kapital të ri politik, sepse, në rrethanat e krijuara nuk janë të mjaftueshme vetëm aksionet simbolike klasike ndaj pushtetit të Kurtit?

Në gjykimin tim, kjo protestë ka shumë pak gjasa, për të mos thënë aspak, që të shndërrohet automatikisht në një kauzë shoqërore vetëm pse zhvillohet në hapësirën publike. Ngase, për t’u bërë një kauzë e re mobilizuese, ajo duhet ta arrijë stadin që ta bindë qytetarin e stërlodhur të Kosovës se problemi aktual rreth ngërçit apo “kaosit” të kontrolluar politik (nga LVV-ja), për të cilin protestohet, nuk është vetëm problem i partive politike, por problem i vetë shoqërisë dhe i jetës së përditshme e qytetarisë kosovare.

Kështu që protesta e PDK-së dhe AAK-së, duke mbetur vetëm në suazat e skemës institucionale dhe duke u cilësuar vetëm si një situatë ku “Kuvendi nuk po konstituohet”, “institucionet nuk po funksionojnë”, “Kushtetuta po shkelet dhe vendi po mbahet peng”, nuk mund ta ndërtojë e as të afirmojë atë “çadrën” e një mobilizimi më të zgjeruar qytetar.

Një tjetër dobësi evidente që do të mund t’i adresohej kësaj mënyre të protestimit qëndron te fakti se këto argumente të protestimit janë shumë abstrakte për të prodhuar një emocion kolektiv te qytetaria e sotme kosovare. Qytetari i kohës sonë nuk mund të mobilizohet aq lehtë vetëm për një mangësi juridike, sado i madh të jetë ai, në procedurat parlamentare. Ai mund të mobilizohet vetëm atëherë kur ideatori i protestës arrin ta lidhë atë procedurë me një shqetësim konkret dhe personal, sikurse shqetësimi që ka të bëjë me vendin e punës, mirëqenien familjare, sigurinë dhe stabilitetin emocional, të ardhmen e fëmijëve, marrëdhëniet me aleatët apo zhvillimin ekonomik dhe funksionimin e shtetit.

Pra, një mobilizim i efektshëm kolektiv nuk mund të prodhohet vetëm nga ekzistenca e një defekti që mund të “detektohet” në procedurat tona parlamentare, por vetëm nga një lloj eferveshence kolektive, që nënkupton një ndjenjë sublime, një empati apo një solidaritet gjithëpërfshirës, ku individët apo qytetarët ndiejnë dhe përjetojnë një energji të fortë emocionale, përmes së cilës e ndiejnë veten pjesë të një vlere apo kauze të përbashkët që krijon atë “Ne”-në e madhe mobilizuese.

Kurse protestës së këtyre dy subjekteve opozitare i mungon pikërisht ky element kyç!

Mesazhi i protestës vazhdon të tingëllojë më shumë si një mesazh opozitar, i drejtuar kundër qeverisë, sesa si një mesazh i qytetarëve që janë kundër bllokimit të shtetit. Dhe këtu dallimi është thelbësor, sepse në mesazhin e tyre kemi tendencën e mobilizimit partiak e ideologjik kundër bllokimit, pa ofruar asnjë opsion e asnjë zgjidhje praktike për një narrativë të re që do ta tejkalonte vetë problemin e bllokimit.

Thënë edhe më ndryshe, këto dy subjekte opozitare po protestojnë kundër bllokimit, duke ripërsëritur se procedurat e sistemit do të rikthehen në funksion, ama as PDK-ja e as AAK-ja, as de facto e as de jure, nuk po japin përgjigjen e duhur rreth pyetjes se çfarë lloj funksionimi duhet të ndërtohet pas ngërçit?!

Në gjykimin weberian, legjitimiteti i një subjekti apo institucioni nuk ndërtohet vetëm nga pozicioni formal që një aktor e ka në sistem, por edhe nga aftësia për ta bindur shoqërinë se autoriteti i tij është i arsyeshëm dhe i pranueshëm. Dhe për këtë shkak, PDK-ja dhe AAK-ja nuk do të mund ta rifitojnë legjitimitetin e dikurshëm vetëm duke kontestuar e protestuar para dyerve të Qeverisë, por duhet ta bindin qytetarinë se ato janë “adresa” e vërtetë dhe e vetme që përfaqëson një alternativë shumë më bindëse qeverisëse, sesa LVV-ja.

Në këtë kuptim, protesta nuk prodhon domosdoshmërisht mobilizim vetëm pse zhvillohet në hapësirën publike, para Qeverisë në dorëheqje. Ajo bëhet forcë dhe armë e fuqishme politike vetëm kur arrin ta shndërrojë një problem institucional në një shqetësim kolektiv, duke krijuar një “Ne” shoqërore përballë një “Ata”-je politike. Pikërisht këtë transformim, për momentin, PDK-ja dhe AAK-ja nuk po arrijnë ta bëjnë.

Në këtë sfond, PDK-ja dhe AAK-ja duket se po përpiqen ta sfidojnë një pushtet që është ndërtuar politikisht mbi narrativën e konfliktit ndërmjet “qytetarit” dhe “establishmentit”. Por, kur ish-opozita del në rrugë me struktura partiake, deputetë dhe drejtues politikë, ajo, në fakt, rrezikon të rikrijojë pikërisht ndarjen që e favorizon pushtetin e LVV-së.

Pra, PDK–AAK po protestojnë vetëm kundër ngërçit, por ende nuk kanë arritur në atë pikë  kritike që mund ta kthejnë absurdin e ngërçit në krizë të pushtetit të Kurtit. Dhe ky deficit i narrativës së kësaj natyre është ajo “thembra e Akilit” së kësaj proteste…

Tirana ka të drejtë të mbetet kryeqendra botërore e bektashizmit

Drini.us
-
0
Tirana ka të drejtë të mbetet kryeqendra botërore e bektashizmit

Luan – Asllan Dibrani, Gjermani

  • Veprimtar, publicist, ish-i burgosur politik dhe krijues

Me vëmendje të veçantë e kam përcjellë idenë e paraqitur nga kryeministri Edi Rama për krijimin në Tiranë të një entiteti sovran shpirtëror bektashi, të konceptuar sipas një modeli të ngjashëm me Vatikanin.

Pas shqyrtimit të historisë së bektashizmit shqiptar dhe të rolit që kjo traditë ka luajtur në Rilindjen Kombëtare, deklaroj hapur se e mbështes këtë ide. E mbështes jo si një projekt kundër ndonjë feje tjetër, jo si privilegj personal për një udhëheqës fetar dhe as si ndërhyrje në besimin e qytetarëve, por si njohje të një trashëgimie historike që prej afro një shekulli e ka qendrën e saj botërore në Tiranë.

Kryegjyshata nuk mbërriti rastësisht në Shqipëri

Pas ndalimit të teqeve dhe urdhrave mistikë në Republikën e Turqisë më 1925, udhëheqja bektashiane nuk mund të vazhdonte veprimtarinë e saj të lirë në Anadoll. Salih Niazi Dede, me prejardhje shqiptare dhe një nga autoritetet më të larta të kohës, u vendos në Shqipëri dhe ngriti në Tiranë qendrën botërore të bektashizmit.

Kjo nuk ishte një dhuratë politike e fuqive të huaja. Ishte rezultat i një zhvillimi historik dhe i vendimeve të vetë strukturave bektashiane. Kongreset bektashiane në Shqipëri kishin filluar që më 1921, ndërsa Kongresi i Tretë, i mbajtur më 23 shtator 1929 në Turan të Korçës, shpalli mëvetësinë organizative të Komunitetit Bektashian dhe hodhi bazat e Kryegjyshatës në Tiranë.

Që prej asaj kohe, me gjithë pushtimet, diktaturën komuniste dhe ndalimin e fesë, Tirana e ruajti identitetin e saj si qendër botërore bektashiane. Kongreset, administrata, arkivi, muzeu, biblioteka dhe vazhdimësia institucionale e Kryegjyshatës lidhen tashmë me Shqipërinë.

Prandaj Tirana nuk po ia rrëmben sot këtë qendër askujt. Ajo po kërkon t’i japë një status juridik ndërkombëtar një institucioni që ndodhet në tokën shqiptare prej vitit 1929–1930.

Hacıbektaş është burim historik; Tirana është seli institucionale

Askush nuk mund ta mohojë rëndësinë e Hacıbektaşit dhe të “Pir Evi”-t si vend historik e shpirtëror i lidhur me Haxhi Bektash Veliun. Ai vend meriton respektin e të gjithë besimtarëve bektashianë.

Por duhet të dallojmë vendin historik të prejardhjes nga selia institucionale bashkëkohore. Jerusalemi është vend i shenjtë për të krishterët, por Vatikani ndodhet në Romë. Po kështu, rëndësia shpirtërore e Hacıbektaşit nuk e zhduk realitetin historik se Kryegjyshata Botërore Bektashiane është vendosur dhe ka vepruar në Tiranë prej afro një shekulli.

Autoritetet turke kanë të drejtë të shprehin mendimin e tyre, por nuk kanë të drejtë t’i diktojnë Shqipërisë se çfarë statusi duhet t’i japë një institucioni fetar që funksionon brenda territorit shqiptar. Aq më tepër kur vetë shteti turk, më 1925, ua mbylli bektashinjve teqetë dhe ua pamundësoi ushtrimin e lirë institucional të veprimtarisë.

Sot nuk mund të thuhet njëkohësisht: “Qendrën tuaj nuk e lejuam në Turqi”, por edhe: “Nuk pranojmë që qendra të jetë në Tiranë”.

Kjo është një kundërthënie historike dhe politike që nuk mund të fshihet pas interpretimeve hierarkike.

Kundërshtimi i një forumi nuk është vendim i gjithë botës bektashiane

Deklarata e forumit të mbajtur në Hacıbektaş duhet marrë seriozisht, por ajo nuk mund të paraqitet automatikisht si vendim përfundimtar i të gjithë bektashinjve të botës.

Edhe pretendimi se Baba Mondi nuk e zotëron titullin apo autorizimin e nevojshëm duhet shqyrtuar nga një kongres përfaqësues, transparent dhe ndërkombëtar bektashian, jo të vendoset njëanshëm nga një forum i zhvilluar nën kujdesin e një institucioni shtetëror turk.

Bektashizmi është i përhapur në Shqipëri, Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Turqi, në vende të tjera të Ballkanit, në diasporën evropiane dhe më gjerë. Prandaj çështja e autoritetit të tij botëror nuk duhet të zgjidhet as me urdhër politik nga Tirana, as me veto politike nga Ankaraja.

Nëse ekziston një mosmarrëveshje për titujt “Dedebaba”, “Kryegjysh” apo “Halifebaba”, ajo duhet të trajtohet me dokumente, statut, traditë dhe pjesëmarrje të gjerë të bashkësive bektashiane. Kundërshtimi i Baba Mondit nuk e zhbën vetvetiu statusin historik të Kryegjyshatës së Tiranës.

Personat janë të përkohshëm; institucioni dhe trashëgimia janë më të mëdha se çdo individ.

Bektashizmi dhe Rilindja Kombëtare Shqiptare

Në historinë shqiptare, bektashizmi nuk ishte vetëm një udhë besimi. Teqetë u bënë shpesh vatra të gjuhës, kulturës, mikpritjes dhe ndërgjegjes kombëtare.

Naim Frashëri, një nga figurat qendrore të Rilindjes Kombëtare, e lidhi mendimin e tij bektashian me dashurinë për Shqipërinë, gjuhën shqipe, dijen dhe vëllazërimin. Në veprën “Fletore e Bektashinjet”, ai paraqiti një frymë të hapur, njerëzore dhe kombëtare. Sami Frashëri, përmes mendimit, arsimit dhe veprës së tij madhore, ndërsa Abdyl Frashëri përmes veprimtarisë politike dhe Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, u bënë shtylla të projektit kombëtar shqiptar.

Megjithatë, duhet të jemi historikisht të drejtë: Shqipërinë nuk e bëri vetëm një besim. Atë e ndërtuan së bashku shqiptarët myslimanë, bektashinj, katolikë, ortodoksë dhe mendimtarë laikë. Pikërisht kjo bashkëjetesë përbën madhështinë e kombit shqiptar.

Vlera e bektashizmit qëndron në faktin se ai, në shumë periudha, e vendosi kombin dhe gjuhën shqipe mbi ndarjet fetare. Parimi rilindës “Feja e shqiptarit është shqiptaria” nuk kërkonte zhdukjen e besimit, por ndalimin e përdorimit të fesë kundër bashkimit kombëtar.

Ndikimi është më i madh se numrat

Nuk do të ishte e saktë të thuhej se gjysma e banorëve të sotëm të Shqipërisë deklarohen bektashinj. Sipas Censusit të vitit 2023, rreth 115.644 qytetarë, ose 4,81 për qind e popullsisë rezidente, u deklaruan bektashinj. Megjithatë, ndikimi historik, kulturor dhe familjar i kësaj tradite është shumë më i gjerë sesa numri i deklaruar në një regjistrim statistikor. Të dhënat zyrtare mund të konsultohen te INSTAT.

Prandaj argumenti për qendrën botërore nuk duhet mbështetur në shifra të zmadhuara, por në vazhdimësinë historike, organizative dhe shpirtërore të Kryegjyshatës së Tiranës.

Një mburojë kundër ekstremizmit, jo një armë kundër besimtarëve

Një qendër e fuqishme bektashiane në Tiranë mund ta ndihmojë botën shqiptare në përballjen me radikalizmin, ndërhyrjet e huaja dhe islamizmin politik që përpiqet ta vendosë fenë mbi kombin, ligjin, arsimin dhe shtetin laik.

Por kjo përballje nuk duhet të kthehet në luftë kundër qytetarëve të besimit islam. Besimtari paqësor nuk është armik. Armik i shoqërisë është ekstremizmi që përdor fenë për pushtet, përçarje, indoktrinim, mohimin e kulturës kombëtare ose nënshtrim ndaj interesave të huaja.

Një shtet shpirtëror bektashi, i hapur ndaj dialogut dhe i mbështetur në traditën shqiptare të tolerancës, mund të bëhet qendër ndërkombëtare e paqes, kulturës, studimeve fetare dhe bashkëpunimit ndërmjet popujve. Ai mund të shërbejë edhe si kundërpeshë demokratike ndaj ideologjive fetare radikale në Shqipëri, Kosovë, Maqedoninë e Veriut dhe në diasporë.

Po shtetit bektashi, por me kushte të qarta

Mbështetja ime nuk është një çek i bardhë. Projekti duhet të kalojë përmes Kuvendit të Shqipërisë dhe një debati të hapur kushtetues. Duhet të saktësohet se:

  • territori mbetet i paprekshëm në kuptimin e sovranitetit dhe sigurisë kombëtare shqiptare;
  • entiteti nuk mund të ketë ushtri, polici apo veprimtari që cenojnë rendin kushtetues të Shqipërisë;
  • financimet, pronat dhe administrata duhet të jenë plotësisht transparente;
  • statusi nuk duhet t’i shërbejë interesit personal të asnjë udhëheqësi;
  • udhëheqja duhet të përcaktohet nga një statut i qartë dhe nga mekanizma legjitimë bektashianë;
  • qendra duhet të jetë e hapur për të gjitha bashkësitë bektashiane, pa u shndërruar në instrument të asnjë qeverie;
  • trashëgimia shqiptare, gjuha shqipe dhe historia e Kryegjyshatës duhet të mbrohen në mënyrë të posaçme.

Vetëm me këto garanci projekti mund të fitojë besueshmëri dhe jetëgjatësi.

Tirana nuk duhet të kërkojë leje për historinë e vet

Shqipëria nuk ka pse ta trajtojë Kryegjyshatën Botërore si një institucion të përkohshëm që mund të zhvendoset sipas dëshirës së qeverive të huaja. Ajo qendër mbijetoi në Tiranë edhe kur feja u ndalua, kur objektet fetare u shkatërruan dhe kur klerikët u përndoqën.

Sot, kur Shqipëria është shtet laik dhe synon të paraqitet si model i bashkëjetesës, ajo ka të drejtë ta shndërrojë këtë trashëgimi në një institucion me rëndësi ndërkombëtare.

Hacıbektaşi mund të mbetet burimi historik dhe vendi i nderuar i pelegrinazhit. Por Tirana ka fituar, përmes historisë, sakrificës dhe vazhdimësisë institucionale, të drejtën të jetë selia botërore e organizuar e bektashizmit.

Prandaj e mbështes krijimin e entitetit sovran shpirtëror bektashi në Tiranë — jo kundër Turqisë, jo kundër islamit dhe jo kundër besimeve të tjera, por në mbrojtje të trashëgimisë shqiptare, të lirisë fetare, të tolerancës dhe të shtetit laik.

Shqipëria duhet t’i dëgjojë kundërshtimet, por vendimin duhet ta marrë vetë. Sepse Kryegjyshata Botërore Bektashiane nuk është një degë e përkohshme e vendosur rastësisht në Tiranë. Ajo është një institucion i rrënjosur në historinë moderne shqiptare.

Tirana është dhe duhet të mbetet kryeqendra botërore e bektashizmit.

Luan – Asllan Dibrani
Veprimtar, publicist, ish-i burgosur politik (1981–1990), piktor dhe skulptor

Gjermani, shtator 2026

Kosova mes miqësisë ndërkombëtare dhe përgjegjësisë vendore

Drini.us
-
0
Kosova mes miqësisë ndërkombëtare dhe përgjegjësisë vendore

MSc. Adem Lushaj, Deçan

Gjendja politike në Kosovë nuk mund të shpjegohet vetëm përmes përgjegjësisë së politikës vendore. Natyrisht, pjesën kryesore të përgjegjësisë duhet ta mbajnë vetë institucionet dhe partitë politike të Kosovës, për mënyrën se si e kanë ndërtuar dhe zhvilluar skenën politike. Por, njëkohësisht, do të ishte jorealiste të anashkalohej ndikimi i faktorit ndërkombëtar.

Në këtë kuadër, roli i Shteteve të Bashkuara të Amerikës është i veçantë. SHBA-ja është shtet mik dhe aleat strategjik i Kosovës. Kontributi amerikan në çlirimin e Kosovës, në ndërtimin e institucioneve dhe në konsolidimin ndërkombëtar të shtetit të Kosovës nuk mund dhe nuk duhet të harrohet. Kjo miqësi është një nga shtyllat më të rëndësishme të politikës së jashtme të Kosovës.

Por miqësia ndërmjet shteteve nuk do të thotë se interesat e tyre janë gjithmonë të njëjta. Edhe SHBA-ja, si çdo fuqi e madhe, e ndërton politikën e saj mbi interesat strategjike, të sigurisë dhe gjeopolitike. Prandaj, është krejt legjitime të shtrohet pyetja se deri ku shkon këshillimi i një aleati dhe ku fillon presioni mbi vendimmarrjen e një shteti.

Historia e Kosovës ka dëshmuar raste kur ndikimi amerikan ka qenë shumë i drejtpërdrejtë. Në vitin 2011, gjatë krizës presidenciale, SHBA-ja ushtroi presion të fuqishëm politik që ndikoi në zgjidhjen e krizës dhe në ardhjen e Atifete Jahjagës në Presidencë. Në rastin e Manastirit të Deçanit, për vite me radhë, zyrtarë amerikanë kanë kërkuar zbatimin e vendimit të Gjykatës Kushtetuese. Këto raste nuk e zbehin miqësinë me Amerikën, por tregojnë se faktori amerikan nuk ka qenë vetëm vëzhgues i zhvillimeve në Kosovë.

Prandaj, pyetja nuk duhet të jetë nëse Amerika është mike e Kosovës. Këtë e kemi të qartë. Pyetja më e rëndësishme është nëse Kosova ka ndërtuar një klasë politike që di të sillet si partner i një fuqie të madhe: të dëgjojë mikun, të bashkëpunojë me të, por njëkohësisht të dijë të mbrojë edhe interesin e vet shtetëror.

Një shtet i vogël nuk mund të përballet me fuqitë e mëdha në mënyrë naive. Por as nuk mund të ndërtojë sovranitet duke pritur vazhdimisht se çfarë do të thonë ambasadat, Brukseli apo Uashingtoni. Partneriteti i vërtetë kërkon edhe përgjegjësi, edhe dinjitet politik, edhe aftësi për të negociuar.

Këtu vjen edhe pyetja për lidershipin vendor.

Shpesh krijohet përshtypja se shumë prej figurave politike të sotme nuk e kanë atë autoritet politik dhe moral që do t’u mundësonte të përballeshin me presionin, qoftë vendor apo ndërkombëtar. Një pjesë e tyre janë të rënduar nga konfliktet politike, nga gabimet e së kaluarës, nga interesat partiake apo nga çështje që ua dobësojnë pozitën publike. Dhe një politikan që ndihet i dobët brenda vendit, natyrisht e ka më të vështirë të jetë i fortë përballë një aleati shumë më të fuqishëm.

Në këtë pikë, Ibrahim Rugova mbetet një shembull që meriton të analizohet. Ai ishte fuqimisht proamerikan dhe pro-perëndimor, por kjo nuk nënkuptonte se nuk kishte vizionin e tij për Kosovën. Ai dinte të ndërtonte marrëdhënie me ndërkombëtarët, por njëkohësisht kishte një objektiv të qartë politik. Pikërisht ky kombinim – miqësi me aleatët dhe qartësi për interesin kombëtar – është ajo që shpesh i mungon politikës së sotme.

Kosova nuk ka nevojë për politikanë që t’i shpallin luftë Amerikës, as për politikanë që i thonë “po” çdo kërkese të saj. Ka nevojë për politikanë që mund t’i thonë një miku të madh:

“E çmojmë mbështetjen tuaj, ju konsiderojmë aleatin tonë strategjik, por edhe ne kemi interesin tonë shtetëror dhe duam ta mbrojmë atë përmes dialogut, argumentit dhe diplomacisë.”

Kjo nuk është mosmirënjohje ndaj Amerikës. Përkundrazi, është mënyra më serioze për ta kuptuar një partneritet.

Në fund të fundit, problemi i Kosovës nuk është vetëm sa ndikojnë ndërkombëtarët mbi ne. Problemi është edhe sa të aftë jemi ne që, përballë këtij ndikimi, të kemi një qëndrim të qartë, institucione funksionale dhe figura politike me autoritet e guxim për ta mbrojtur interesin e Kosovës.

Miqësia me Amerikën duhet të ruhet. Aleanca me Perëndimin duhet të forcohet. Por krahas kësaj, duhet të forcohet edhe vetëbesimi institucional dhe politik i Kosovës. Sepse një aleat i fortë nuk kërkon një partner të nënshtruar. Kërkon një partner që e di çfarë dëshiron.

  • Autori është drejtor i “Shoqatës së Intelektualëve të Pavarur

Vrasja e Maxharr Pashës në Gjakovë

Drini.us
-
0
Vrasja e Maxharr Pashës në Gjakovë
Jusuf Buxhovi, historian, Prishtinë
____
Më 6 shtator 1878, në Gjakovë u vra Maxharr Pasha, mareshalli osman me prejardhje gjermane (Karl Detroit nga Magdeburgu).
Vrasja e Maxharr Pashës në Gjakovë paraqet konfrontimin e parë të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit me Perandorië Osmane në luftë për mbrojtjen e trojeve shqiptare nga copëtimet në përputhje me vendimet e Kongresit të Berlinit, sipas të cilave, Plava dhe Gucia duhej t’i jepeshin Malit të Zi.
Maxharr Pasha, anëtarë i delegacionit të Perandorisë Osmane në Kongresin e Berlinit (bashkë me Karatheodej Pashën), erdhi në Kosovë për t’i bindë anëtarët e Kryesisë së Lidhjes për zbatimin e vendimeve të Kongresit të Berlinit, pra për dhënien pa luftë Malit të Zi Plavën dhe të Gucinë. Në Prizren, ku qendroi fillimisht, u kundërshtua. Nga andej vazhdoi për në Gjakovë, i bindur se atje do të gjejë mbështetës. Edhe dega e Lidhjes në Gjakovë ia tha ato që iu thanë edhe në Prizren dhe kërkoi që pashai të largohej. Meqë këtë nuk e bëri, por kërkoi forca shtesë për të depërtuar në Plavë e Guci, që ato t’u jipen malaziasve nën trysninë e armëve, forcat e Lidhjes e rrethuan në kullën e Abdullah Pash Drenit – përndryshe njëri ndër liderët e Lidhjes, ku kishte kërkuar strehim në formën e besës. Pas një lufte me forcat e Lidhjes, kryesisht malësorë të Krasniqes të ndihmuar edhe nga vullnetarë nga Plava e Gucia, vritet Maxharr Pasha bashkë me Abdullah Pashë Drenin dhe përcjellësit e tij.
Me këtë vrasje, Lidhja Shqiptare e Prizrenit, si organizatë politike, dëshmoi gatishnmërinë ushtarake për mbrojtjen e trojeve shqiptare nga copotimi. Kjo formë e rezistencës do të vazhdojë për tri vjet rrjesht me luftën në Plavë dhe Guci në vitin 1879, në Hot dhe Grudë dhe, përfundimisht në mbrojtje të Ulqinit në vitin 1880, ku krahas forcave osmane, luftëtarët shqiptarë, u ballafaqua me presionin e gjashtë fuqive europiane për ta dorëzuar Ulqinin Malit të Zi.
Ky konfrontim ushtarak i dha fizionomi konceptit politik të Lidhjes Shqiptate nga ai për mbrojtjen e etnisë, siç ishte në fillim dhe puçej edhe me interesat osmane, te ai për autonomi politike dhe administrative, që me formimin e Qeverisë së Përkohshme të Lidhjes Shqiptare në fillim të vitit 1881, ndonëse jetëshkurtër, do t’ia hapë rrugën shtetndërtimit shqiptar si proces i pandalshëm historik, ku Kosova kishte rol kyq si qendër e të gjitha lëvizjeve kulturore dhe politike nga mesjeta e këndej.
(Shkëputje nga libri “Kongresi i Berlinit dhe Lidhja Shqiptare 1878”, botoi “Faik Konica” dhe “Jalifat Publishing”, Prishtinë 2012).

Nuk mund t’i mbyllim sytë kur lëkundet karakteri laik dhe europian i Kosovës

Drini.us
-
0
Nuk mund t’i mbyllim sytë kur lëkundet karakteri laik dhe europian i Kosovës

Nga: Gjon Keka

Nuk mund t’i mbyllim sytë: Karakteri laik dhe europian i Kosovës po lëkundet

Nisur nga përgjigja e ipeshkvit Dodë Gjergji ndaj “Letrës së Hapur të Intelektualëve”, fillimisht mendova të heshtja dhe t’ia lija kohës në provë. Megjithatë, disa pika të asaj letre kërkojnë që të hidhet dritë mbi të vërtetën dhe faktet reale në terren. Është e domosdoshme të flitet për persekutimin, ofendimet dhe njollosjen e përditshme që pësojnë ata që po rikthehen në rrënjët e tyre në Kosovë.

Të thuash se në Kosovë nuk ka konflikt fetar është pjesërisht e saktë në përmasa të gjera qytetare, burimi i këtij konflikti është ndezur që nga paslufta. Përmes organizatave gjoja humanitare, ku celula radikale islamike synuan prishjen e imazhit europian të Kosovës, imazh ky i ndërtuar me mund nga Presidenti Ibrahim Rugova, Ipeshkvi Nikë Prela, Ipeshkvi Mark Sopi dhe Prof. Anton Çetta.

Si pasojë, shumë të rinj nga Kosova përfunduan në luftëra të huaja në “tokat e shkretëtirës islamike”, duke dëmtuar rëndë themelet tona euro-atlantike të ngritura me ndihmën e ShBA-së, vendeve mike të Bashkimit Europian dhe NATO-s. Për më tepër, figura kombëtare si, Gjergj Kastrioti, Pjetër Bogdani, Nënë Tereza e Idriz Seferi janë fyer publikisht nga hoxhallarë dhe forume radikale nën heshtjen e BIK-ut.

Ju i nderuar ipeshkv shkruani se përgjegjësia ndaj rreziqeve duhet të jetë shoqërore, institucionale dhe kushtetuese. Por e vërteta është se ky rrezik nuk ekziston sot ,por që moti : historia po tjetërsohet, Perandoria otomane po paraqitet si “shpëtimtare” nga renegatë neootomanë, dhe karakteri laik i shtetit po lëkundet.

Pushtetarët, Partitë politike ,thjeshtë askush nuk po e mbronë Kushtetutën dhe laicitetin. Për interesa votash, ata koketojnë me rrymat ideologjike islamike dhe kanë lejuar infiltrimin e elementeve ideologjike fetare të tilla në institucione, gjë që rrezikon seriozisht marrëdhëniet tona me ShBA-në dhe Bashkimin Europian.

Ju e përfundoni letrën me thënien se “e vërteta dhe dashuria nuk mund të ndahen”. Por, nëse e doni me të vërtetë të vërtetën dhe mbani dashuri në zemër për këtë popull, nuk mund t’i mbyllni sytë para këtyre fakteve. Nëse e doni të vërtetën dhe mbani dashuri në zemrën tuaj, atëherë duhet ta thoni atë hapur, sepse sikur thotë Jezusi: „E vërteta do t’ju bëjë të lirë“.

Në Kosovë punët nuk janë mirë. Themelet tona si një komb me rrënjë kulturore, gjeografike e shpirtërore europiane po rrezikohen seriozisht nga ideologjia islamike dhe nga pushtetarët e papërgjegjshëm që koketojnë me rryma të tilla radikale islamike për interesa votash. Si pasojë, imazhi i shtetit po dëmtohet, ndërsa Kushtetuta dhe karakteri laik e europian i Kosovës po shkelen çdo ditë.

Koha për ta thënë të vërtetën ka qenë dje, është sot dhe do të jetë edhe nesër. Sa më shumë ta thonë atë, aq më shumë zmadhohet drita që mund të vetëdijësojë popullin. Përndryshe, do të na duhet sërish të kërkojmë ndërhyrjen e miqve tanë si ShBA, NATO dhe vendet mike europiane, për ta shpëtuar këtë popull nga vetëvrasja kolektive përmes helmit të ideologjisë islamike që ka pushtuar çdo sferë të jetës dhe të institucioneve. As ShBA-ja, as Bashkimi Europian dhe asnjë vend i civilizuar nuk do të lejojnë kurrë një shtet islamik në mesin e kombeve të Europës.

Poemë satirike-reflektive “Burri për shtatë gra, po kalemi kërkon pushim!”

Drini.us
-
0
Poemë satirike-reflektive “Burri për shtatë gra, po kalemi kërkon pushim!”

Luan – Asllan Dibrani, poet dhe publicist, Gjermani, shtator 2026

Agjencia e Ikballe Huduti Berishës – ku martesa merret me kontratë, dashuria me afat dhe morali me numër protokolli

Parathënie

Ky është shkrim satirik dhe letrar. Personazhet, dialogët, kontratat, sportelet, “agjencia”, klientët dhe skenat janë të ndërtuara si farsë artistike, me hiperbolë, ironi, sarkazëm dhe humor.

Sepse satira nuk ka nevojë të shpikë shumë. I mjafton një ide e çuditshme, e çon deri në fund, i vë një vulë, një numër rendor, një arkë dhe një inspektor — dhe absurdi fillon të qeshë vetë.

Pyetja mbetet:

Kur martesa bëhet kontratë me afat, ku mbetet familja?

Hapet agjencia

Në një mëngjes të bukur, Diellza hap derën e agjencisë.

Mbi hyrje shkruan:

“Agjencia Informative e Ikballe Huduti Berishës”

Martesa ditore, javore, mujore, vjetore dhe sipas nevojës

Poshtë:

24 orë – kontratë ekspres
3 ditë – paketë fundjave
7 ditë – martesë provuese
30 ditë – abonim sentimental
6 muaj – paketë familjare
1 vit – kontratë premium
Përjetë – produkt i vjetër, nuk gjendet në stok

Në fund të tabelës:

“Dashuria është opsionale. Kontrata e detyrueshme.”

Në recepsion rri Diellza.

Yllka merret me kontratat.

Zethanja me arkën.

Rramani me bilancin.

Genci me kompjuterin.

Ikballja me “strategjinë”.

Dhe në cep rri Qazimki.

Nuk ka post zyrtar.

As pagë.

Por e ka një detyrë më të rëndësishme se të gjithë:

të mos lërë asnjë budallallëk pa batutë.

Sadiku hyn me katër gishta

Dera hapet.

Sadiku hyn krenar.

Gjoksin përpara.

Katër gishta lart.

— Unë i kam katër!

Diellza:

— Katër çka?

— Katër gra!

Qazimki:

— Mendova katër diploma.

Sadiku:

— Jo.

— Katër shtëpi?

— Jo.

— Katër biznese?

— Jo.

Qazimki:

— Atëherë pse po ecën si gjeneral?

Sadiku:

— Sepse i kam katër gra!

Ikballja e sheh mbi syze.

— Katër? Çka po kërkon me katër? Burri që është burrë qenka për shtatë!

Sadiku zbehet.

— Shtatë?!

— Një për çdo ditë të javës.

Qazimki:

— More Sadik, ti me katër s’i mban mend emrat. Me shtatë të duhet sekretare, kontabilist, GPS dhe ambulancë!

Diellza:

— Sekretare për këtë punë nuk bëhem!

Qazimki:

— Atëherë duhet central telefonik.

Sadiku:

— Unë i kam të sistemuara.

— Si?

— Një me letra, një me kontratë, një në procedurë…

Qazimki:

— Stop! Ti nuk ke familje. Ti ke inventar tremujor!

Ikballe Hudutin Berisha  Shqipëria e ka shpall si person te  rrezikshme për Shqipërinë  duke e shpelluar si person nën grada e akuzuar si bashkëpunëtore e shteteve aziatik kundër kombit tone.

Kontrata vjetore

Yllka i afrohet Sadikut.

— A do kontratë vjetore?

— Çka përfshin?

— 365 ditë.

— Po gratë?

— Sipas rendit.

— Po pushimi?

— Nuk përfshihet.

Qazimki:

— More Sadik, kjo s’është martesë. Kjo është maratonë pa pikë furnizimi!

Sadiku:

— Unë ia dal.

Sykaltërta nga radha:

— Po kalemi yt a ia del?

Salla plas së qeshuri.

Sadiku skuqet.

— Kalemi im punon!

Qazimki:

— Punon, more, po me katër kontrata po kërkon servis!

Ankesa kolektive

Hyjnë Yllka, Tringa dhe Njomza.

Të tria me letra në dorë.

— Zonja Ikballe, kemi ankesë!

Ikballja:

— Njëra nga njëra.

Tringa:

— Jo, kjo është ankesë kolektive!

Yllka:

— Sadiku po krenohet se i ka katër gra.

Njomza:

— Po ne po pyesim: a ka kapacitet për katër?

Tringa:

— Se kalemi po shkruan në njërën faqe, e në tri të tjerat po mbetet pa bojë!

Qazimki bie mbi tavolinë nga të qeshurat.

— Ky s’ka nevojë për grua të pestë. Ka nevojë për stilolaps rezervë!

Sadiku:

— Mos ma përmendni kalemin!

Sykaltërta:

— Ti vetë e hape temën kur ngrite katër gishtat!

Bilbili që s’këndon çdo natë

Zethanja afrohet:

— Edhe unë kam ankesë.

Ikballja:

— Urdhëro.

— Burri më është reklamuar si bilbil.

Qazimki:

— E?

Zethanja:

— Po bilbili po këndon vetëm të martën!

Salla shpërthen.

— Po ditët tjera?

— E hëna pushim. E mërkura kollitet. Të enjten kërkon çaj. Të premten thotë “jam lodhur”.

Qazimki:

— Ky s’është bilbil, moj Zethane. Ky është radio me bateri të dobët!

Seferi kërkon ta prishë kontratën

Hyn Seferi me kontratën në dorë.

— Dua ta prish!

Yllka:

— Ditore apo javore?

— Javore.

— Sa ditë e ke përdorur?

— Tri.

Zethanja:

— Kthimi i parave është i pjesshëm.

Seferi:

— Pse?

— Kontrata është hapur.

Qazimki:

— Grua ke marrë, more, jo blender me garanci!

Seferi:

— Nuk po më del për qejfi.

Ikballja:

— Në çfarë kuptimi?

Seferi ul zërin:

— Eh… në afërsinë bashkëshortore, kalemi s’po shkruan siç e kam menduar.

Qazimki:

— More Sefer, kalem ke apo stilolaps pa bojë?

Salla plas.

Ikballja:

— Mirë, këtë e lëmë rezervë.

Zethanja:

— Ka klientë në pritje.

Qazimki:

— Ja pra, edhe zemra paska treg sekondar!

Rramani kërkon grua për Mallorca

Hyn Rramani me valixhe dhe syze dielli.

— Më duhet një grua për një muaj.

Diellza:

— Për çfarë?

— Po shkoj në Mallorca.

— Martesë apo pushime?

— Dy në një.

Qazimki:

— Ky s’po kërkon grua. Ky kërkon paketë “all inclusive”!

Rramani:

— Po nëse nuk shkojmë mirë?

Yllka:

— Kontrata prishet.

— Po kthimi?

Qazimki:

— Bileta ka kthim. Gruaja s’është valixhe!

Rramani:

— A ka zbritje?

Zethanja:

— Jo.

Qazimki:

— Ti edhe dashurinë e kërkon me kupon!

Tringa kërkon kthim parash

Tringa hyn e nervozuar.

— Burrin që ma gjetët dua ta kthej!

Ikballja:

— Pse?

— Moj zonjë, unë dua jetë, afërsi, muhabet. Ky më sheh si faturë të rrymës!

Qazimki:

— Ndoshta pret afatin e pagesës!

Tringa:

— Dua paratë mbrapsht.

Zethanja:

— Sa ditë e ke pasur?

— Katër.

— Kontrata shtatë.

— Tri të tjera ia fal sistemit!

Qazimki:

— Ky burrë paska dalë si interneti: kontratë e gjatë, sinjal zero!

 

Igballe

Sylko hyn me mustaqe

Diellza:

— Tringë, prit. Kemi Sylkon.

Hyn Sylko.

Mustaqet i ka si dy krahë shqiponje.

Tringa e sheh.

Sylko rregullon njërën.

Pastaj tjetrën.

— Mirëdita.

Qazimki:

— Gjysma e burrit janë mustaqet!

Sylko:

— Unë kërkoj një zonjë pak më të plotë.

Tringa:

— Unë nuk jam shumë e plotë.

Sylko:

— Mund të negociojmë.

Ikballja:

— Këtu nuk negociohet në korridor. Merrni numër!

Qazimki:

— Edhe dashuria paska radhë si te pensionet!

Sykaltërta vë Sadikun në siklet

Hyn Sykaltërta.

— Dua burrë me humor, energji dhe karakter.

Diellza:

— Për sa?

— Jo për dy ditë. Po nuk dua as model muzeal.

Sadiku nga cepi:

— Unë i kam katër gra!

Sykaltërta e sheh:

— Mirë, po a ke fuqi për katër apo vetëm statistikë?

Salla shpërthen.

Qazimki:

— E vrau pa kontratë!

Sherri i madh për rendin

Agjenci ndërmjetësuese e martesave me kontrata me qira me letra pa letra, me afat pa afat.

Në shtëpinë e Sylkos, sipas farsës, plas revolucioni.

Njëra grua:

— Sonte e kam unë radhën!

Tjetra:

— Jo! Mbrëmë fjete dy orë më shumë te ajo!

E treta:

— Të enjten ishte nata ime!

E katërta:

— Mua më ke lënë vetëm të dielën paradite!

Sylko del me kalendar:

— Qetësi! I kam shënuar të gjitha!

Njëra ia rrëmben kalendarin.

— Mashtrues! Të enjten e ke shënuar dy herë emrin e saj!

Tjetra:

— Aha! Ajo paska pasur bonus!

Dhe fillon sherri.

Jastëkë.

Batanije.

Flokë.

Njëra tund kontratën:

— Ja ku e ke! E enjtja ishte e imja!

Qazimki, që në farsë gjendet gjithmonë aty ku s’duhet:

— More Sylko, ti s’ke familje. Ti ke konflikt kufitar me jorgan!

Fëmijët qajnë

Një fëmijë pyet:

— Baba, sonte ku fle?

Sylko shikon kalendarin.

— Prit ta kontrolloj.

Gruaja e parë:

— Turp!

Gruaja e dytë:

— Rendin e grave e di, po rendin e fëmijëve jo!

E treta:

— Shtëpia u bë stacion autobusi!

Qazimki:

— Jo. Stacioni të paktën ka orar të saktë!

Dhe aty, për pak, humori ndalet.

Sepse fëmijët s’kanë faj.

Dy emra në dy lista

Të nesërmen Diellza kontrollon dosjet.

— Zonja Ikballe, kemi problem.

— Çfarë?

— Yllka figuron te Sadiku.

— Mirë.

— Po figuron edhe te Sylko.

Heshtje.

Qazimki:

— Dy kontrata njëkohësisht?

Diellza:

— Po.

Në atë çast hyn Tringa.

— Edhe emri im del dy herë!

Sadiku:

— Çka po ndodh?

Sylko:

— Kush ma ka marrë radhën?

Qazimki:

— Stop! Këtu s’kemi më martesë me shumë gra. Këtu kemi trafik kontratash!

Genci kërkon aplikacion

Genci hyn me telefon.

— A ka app?

Ikballja:

— Për çka?

— Për martesa me afat.

Diellza:

— Jo.

Genci:

— Atëherë jeni shumë prapa.

Iliriani:

— Jo, Genc. Familja ka qenë përpara. Ju po doni ta ktheni në Tinder me vulë!

Qazimki:

— Mos i jep ide, se nesër e hapin “Swipe për martesë javore”!

Inspektori hyn në skenë

Dera hapet fort.

Hyn Inspektori i Moralit.

Dosje në dorë.

Fytyrë serioze.

— Kush është përgjegjës këtu?

Ikballja:

— Unë.

— Çfarë aktiviteti zhvilloni?

— Ndërmjetësim martesash.

Inspektori sheh tabelën.

— Ditore?

— Po.

— Javore?

— Po.

— Mujore?

— Po.

— Vjetore?

— Po.

— Kontrata?

— Po.

— Arkë?

— Po.

— Honorare?

— Po.

— Licencë?

Heshtje.

Qazimki ngre vetullën.

Inspektori:

— Ku është licenca?

Diellza kërkon.

Genci kërkon.

Rramani kërkon.

Ikballja kërkon.

Asgjë.

Qazimki:

“Aha! Martesat me letra, agjencia pa letra!”

Salla shpërthen.

Inspektori:

— Pra agjencia qenka “në të zezë”?

Qazimki:

— Po del se këtu vetëm arka qenka në dritë!

Inspektori kontrollon moralin

— Ku është morali? — pyet ai.

Genci kërkon në kompjuter.

— Nuk po del.

— Te familja?

— Bosh.

— Te besnikëria?

— Bosh.

— Te përgjegjësia?

— Bosh.

— Te dashuria?

Në ekran:

ERROR 404 – DASHURIA NUK U GJET

Qazimki:

— Ndoshta ka dalë për kafe me turpin!

Inspektori mezi mban të qeshurën.

— Çfarë keni në sistem?

Genci:

— Kontrata.

— Tjetër?

— Anulime.

— Tjetër?

— Rinovime.

— Morali?

Rramani:

— Në bilanc negativ.

Qazimki:

— Paratë plus, morali minus!

Bilanci vjetor

Rramani lexon:

Kontrata ditore: 113
Javore: 79
Mujore: 41
Vjetore: 12
Të prishura para afatit: 68
Burra të kthyer: 17
Gra që kërkojnë rimbursim: 24
Klientë për Mallorca: 1
Mustaqe të miratuara: 1
Sherr për rendin: 24 raste
Kalema jashtë funksionit: statistikë konfidenciale
Dashuri të qëndrueshme: ende në kërkim
Morali: deficit i thellë

Inspektori:

— Bilanci financiar?

— Pozitiv.

— Bilanci familjar?

— Katastrofë.

Qazimki:

— Paratë në plus. Familja në minus. Matematikë perfekte!

Agjencia mbyllet

Inspektori përplas dosjen.

— Mjaft!

Të gjithë heshtin.

— Agjencia mbyllet!

Sadiku:

— Po gruaja e pestë?!

— Edhe ti jashtë!

Seferi:

— Po kthimi i parave?

— Ankesa!

Rramani:

— Po bilanci?

— Merre me vete!

Tringa:

— Po burri që ma dhatë?

Qazimki:

— Mbaje edhe sonte, se zyra u mbyll para kontratës!

Salla plas gazit.

Në kulmin e farsës, inspektori nxjerr dy “pranga prej letre”.

— Për çka janë? — pyet drejtoresha e farsës.

— Për krimin më të madh të kësaj komedie.

— Cilin?

— Keni kthyer dashurinë në kontabilitet!

Qazimki:

— Dhe burrin në turn të tretë!

Revolta para agjencisë

Jashtë mblidhen klientët.

Gratë:

— Na ktheni kontratat!

— Na ktheni paratë!

— Na ktheni burrat!

Njëra bërtet:

— Tim bir mos ma ktheni, mbajeni edhe pak!

Burrat:

— Po ne çka bëjmë tani?

Qazimki:

— Provoni nga një grua secili. Është program i vjetër, po thuhet se punon!

Sadiku:

— Unë i kam katër!

Qazimki:

— Ti je rast për servis, jo për agjenci!

Iliriani e ndal të qeshurën për një çast

Iliriani ngrihet.

— Mjaft për pak.

— Gruaja nuk është kontratë.

— Burri nuk është mall.

— Afërsia nuk matet me orar.

— Familja nuk është rotacion.

— Fëmijët nuk janë spektatorë të sherreve të të rriturve.

— Dinjiteti nuk ka tarifë ditore, javore, mujore apo vjetore.

Shpresa shton:

— Dashuria nuk jepet me qira.

Njomza:

— Respekti nuk rinovohet çdo të hënë.

Sykaltërta:

— Barazia nuk është “paketë premium”.

Qazimki:

— Edhe kalemi, more Sadik, nuk është makinë industriale që punon tri turne!

Salla qesh edhe një herë.

Shpresa dhe Lumturia vijnë në fund

Kur agjencia po mbyllet, hyjnë dy gra.

— Emri? — pyet Diellza.

— Shpresa.

— Dhe ju?

— Lumturia.

— Çfarë kërkoni?

Shpresa:

— Një njeri që na respekton.

Lumturia:

— Dhe një martesë pa datë skadimi.

Diellza kërkon në sistem.

Asgjë.

Genci kontrollon.

Asgjë.

Qazimki buzëqesh.

— Mos kërkoni në kompjuter.

— Ku?

— Në karakter.

Lumturia pyet:

— Po këtu a ka ndonjë burrë pa numër rendor?

Qazimki:

— Në këtë agjenci? Vështirë!

Përfundimi

Inspektori vendos në derë tabelën:

AGJENCIA MBYLLET

Arsyeja:
shumë kontrata, pak përgjegjësi;
shumë turne, pak familje;
shumë letra, pak zemër.

Qazimki merr lapsin dhe poshtë shkruan:

“Bilanci financiar: plus. Bilanci moral: falimentim.”

Sadiku nga rruga bërtet:

— Po gruaja e pestë?!

Qazimki ia kthen:

— Shko në shtëpi, Sadik! Me katër ke humbur kalendarin; me shtatë humb edhe adresën!

Inspektori mbyll derën.

Diellza fik dritën.

Shpresa dhe Lumturia largohen.

Dhe mbi xham mbetet vetëm kjo fjali:

“Kontrata skadon. Dinjiteti jo.”

Qazimki ecën disa hapa, kthehet edhe një herë dhe thotë:

“Dikur burri kërkonte një grua për jetë. Sot, në këtë farsë, kërkon një për javë, një për muaj, një për Mallorca, një rezervë dhe një me mundësi rinovimi. More njerëz, kjo nuk është familje — kjo është Booking.com me unazë!”

Pastaj hesht pak.

Dhe e mbyll:

“Kur dashuria futet në sportel, burri bëhet klient, gruaja kontratë dhe morali marketing, nuk kemi më familje. Kemi administratë me jastëk.”

Por përtej të qeshurës mbetet diçka serioze:

Familja ndërtohet me përgjegjësi, respekt, barazi, besnikëri dhe dinjitet. Jo me inventar njerëzish.

Sepse njeriu nuk është mall.

Zemra nuk është arkë.

Dashuria nuk është qira.

Dhe fëmijët nuk duhet të paguajnë faturën e marrëzive të të rriturve.

Luan – Asllan Dibrani 
Poet dhe publicist
Gjermani, shtator 2026

 

Gjovalin Nikçi, u provokova kur kisha shkuar për në varrim, më nuk do të shkoj as në dekë e as dasma të vuthjanve

Drini.us
-
0
Gjovalin Nikçi, u provokova kur kisha shkuar për në varrim, më nuk do të shkoj as në dekë e as dasma të vuthjanve
Gjovalin Nikçi, gazetar, Guci
___
* NJOFTIM PER PUBLIKUN.
___
Fatkeqsisht sot gjatë pergatitjes per varrimin e kushërinit tim Hazir Gjonbalaj Më ndodhi nji incident me ket rast. Ky është incidenti i tretë me të njëjtin person i cili 2 herë perpara Më ka kercnue me vrasje. Dy herë e kam lajmruar në polici dhe gjyqi e ka denuar me nji gjobë modeste. Para se e kam lajmruar në polici kam shkue e bisedua me vllaznit, kusherinin dhe dajën e tij dhe të gjith me kan thanë se nuk mund të folin me ta. Familja ime si dhe babai e gjyshi të ndjerë i kemi cilësuar vuthjanët sikur familje sepse jemi familje. Në vorrimet e pjestarve të familjes time në rresht ka pas ma shumë vuthjan se Nikç. Nuk kemi pas as traditë as zakon me prish as dasma as vdekje dhe shpresoj se as nuk do të kemi. Sot ka pas mundësi të bëhet nji tragjedi familjare per të cilën nuk do të kishte zgjedhje të mirë as se si. Më vjen shumë keq se nuk pata mundësi ti thomë lamtumirën e fundit kushërinit dhe shokut të dashur Hazirit por ai pushoftë në paqë. Disa herë ju kam shmang vizitave në Vuthaj duke e ditur se ai njeri ka mundësi të më provokoj por sot nuk e kam
Pritë se ndodh në rast vdekje të kushrinin tim. Më vjen keq qe ket incident e panë edhe disa mysafirë nga Kosova por shyqyr Zotit e mbajta vehtën ( jo prej friget por prej respektit ndaj vuthjanve).

UNË GJOVALIN NIKÇI PREJ DITËS SË SODIT NUK DO TË MARRË PJESË AS NË DASMA AS NË VDEKJE NË VUTHAJ NDERSA FAMILJEN TIME NUK I DETUROJ TA BAJN KËTË DHE I INKUARAJOJ TË VAZDHOJN TRADITËN E FAMILJES TIME. PASI QË VUTHJANËT NUK MUND TA KONTROLLOJN KET IDIOT UNË NUK DUA TË PERBALLOHEM ME TË DHE PROVOKIMET E TIJA NË KËSO RASTESH. JU FALENDEROJ PËR MIRËKUPTIM E DASHNIA IME PËR VUTHJAN VAZHDON SIKUR DERI ME TANI.

Se mindre

Kur duart e mjeshtrit i japin zë traditës

Drini.us
-
0
Kur duart e mjeshtrit i japin zë traditës

Nga: Xhavit Çitaku

  • Mjeshtri Cenë Bajraktari – duart që i japin jetë traditës

Në këtë fotografi nuk shohim vetëm instrumente muzikore.
Shikojmë një pjesë të gjallë të trashëgimisë sonë kulturore.
Pas këtyre punimeve qëndron mjeshtri Cenë Bajraktari nga Klina e Epërme e Skenderajt, njeri i përkushtuar ndaj një zejeje të rrallë dhe të çmuar: punimit me dorë të instrumenteve muzikore tradicionale.

Çdo instrument në këtë tryezë është dëshmi e durimit, mjeshtërisë dhe dashurisë për muzikën. Druri, në duart e mjeshtrit, shndërrohet në instrument; ndërsa instrumenti, në duart e muzikantit, shndërrohet në zë, këngë dhe kujtesë.

Këtu shohim çifteli e instrumente të tjera tradicionale, por ajo që vlen të theksohet është se pas tyre nuk qëndron vetëm një punë artizanale. Qëndron një përpjekje për ta mbajtur gjallë një traditë që na lidh me të parët tanë.

Në një kohë kur shumë zeje të vjetra po humbasin, mjeshtër si Cenë Bajraktari janë një pasuri që duhet vlerësuar, dokumentuar dhe mbështetur. Sepse kur humbet mjeshtri, rrezikon të humbasë edhe një pjesë e dijes që nuk gjendet në libra, por mësohet nga dora, përvoja dhe dashuria për zanatin.

Prandaj, kjo fotografi meriton më shumë se një shikim të zakonshëm.
Ajo meriton respekt për mjeshtrin, për duart e tij, për punën e tij dhe për traditën që ai vazhdon ta mbajë gjallë.

Respekt e mirënjohje për mjeshtrin Cenë Bajraktari!
Sepse një instrument i punuar me dorë nuk është vetëm një objekt muzikor.Është një copëz kulture, një kujtim i brezave dhe një zë që pret të dëgjohet.

Ta çmojmë mjeshtërinë vendore, t’i nderojmë mjeshtrit dhe ta ruajmë trashëgiminë tonë!

Sepse kur një mjeshtër punon me zemër, nuk krijon vetëm një instrument – krijon një copëz të historisë që do të vazhdojë të tingëllojë.

1...456...1,723Faqja 5 nga 1,723