-Heroi i Kosovës, Mentor Retkoceri- 

   Porsa hapa derën e restorantit me emrin e bukur e poetik “Krojet”, në Prevallë, u ndieva disi ndryshe në krahasim me restorantet e lokalet e tjera. Një atmosferë e vërtetë atdhetare, ku gjithçka fliste për ato tradita që të gjithë i kemi për zemër. Në krye të vendit flamuri ynë kombëtar. Më tej dokumente të Kuvendit të Arbërit, që evokojnë krenarinë tonë kombëtare për Arbërinë e heronjtë e saj. Duke u ndierë si në shtëpinë time, i lashë për pak çaste në tavolinë njerëzit që më shoqëronin dhe po ngazëllehesha me atë që më shikonin sytë. Malli i mërgimtarit dhe dashuria për vendlindjen e traditat e të parëve përbënin atë amalgamë emocionesh, që i ndiejmë rrallë herë. Dikur vura në kokë një kapuç të bardhë me shqiponjë. Më tej mora në dorë një çifteli, ku ishte fotografia e një djaloshi të ri me uniformën e UÇK. 

   I rrëmbyer pas atyre objekteve, sikur isha në një ekspozitë a muze  historie e traditash, nuk vura re afrimin e një burri të moshuar, aty tek të shtatëdhjetat. Ai po më shihte me buzëqeshje dhe pastaj më përshëndeti: 

   -Mirëse erdhët. Nga Shqipëria vini? 

   -Mirësejugjeta! Shqiptar jam, por nga trojet kosovare iu përgjigja.-Kam ardhur me pushime nga Amerika. 

    Me shumë përzemërsi më ftoi të uleshim në një kënd, aty ku ishte oxhaku karakteristik i shtëpive malësore. Prevalla është lart në Parkun Natyror të Maleve të Sharrit dhe klima është e ftohtë në dimër dhe e freskët në verë, ndaj në pjesën më të madhe të vitit ndizet zjarri. Oxhaku ishte i zbukuruar hijshëm me ornamente të traditës shqiptare. 

   -Quhen Ismet Retkoceri,- u prezantua ai. 

   I thashë edhe unë emrin tim e filloi midis nesh një bisedë e ngrohtë. Unë mbaja akoma në dorë çiftelinë. E ndala vështrimin tek fotografia dhe e pyeta se kush ishte ai djaloshi si yll i bukur me uniformën e UÇK? 

   -Ai është djali im, Mentori,- foli dhe ndieva si filloi t’i dridhej pak buza.-Ai ra në moshën më të bukur, në luftë për lirinë e Kosovës. Tregonte për djalin e në emocionet e tij u përfshiva edhe unë, pasi në mendje më vinin edhe të afërm të mi që u sakrifikuan në atë luftë. Po bisedonim si dy njerëz të afërt e ai, duke parë shenjat e emocionit tek unë, shtoi: 

   -Liria nuk mund të vinte pa sakrifica e pa flijime. Edhe unë isha pjesë e asaj lufte, por nuk pata fatin të isha përkrah tij në altarin e lirisë. Ai mbeti hero, duke na lënë dhimbjen, por edhe krenarinë për heroizmin e tij. 

Nga vargmalet flet 

me shqipen e malit: 

Aty ku rri ti, 

gjakun do ta fali. 

N’palën e flamurit, 

shqiponja e merr, 

veç liri atdheut, 

për dëshmor kam le. 

   Këto vargje emocionuese janë të këngës kushtuar Heroit të Kosovës, Mentor Retkoceri, i cili ia fali gjakun e tij lirisë së Kosovës në moshën 21 vjeçare, në kulmin e ëndrrave dhe të energjive të tij rinore. Ishte pranverë, 26 maji i vitit 1999. Në fshatin Fierishtë (Sylevë) u zhvillua një betejë e ashpër e forcave çlirimtare të Kosovës kundër forcave serbe, që ishin më të shumta në numër dhe më të armatosura. Mentori kishte zënë vend pranë një qershie. Sipër frutat e kuqe si gjaku, poshtë lulet e lëndinës, që dukej sikur i këndonin moshës rinore të djalit. Po në atë ditë do të këndonin armët në një betejë të ashpër. Dhe një plumb e këputi në mes, në lule të rinisë, jetën e djaloshit trim, bashkë me ëndrrat e tij, që i kishte aq të shumta e aq të bukura. Pikërisht, aty pranë qershisë bashkëluftëtarët e varrosën trupin e tij. Qershia derdhi lot të kuq si gjaku, pranvera derdhi lot shiu. 

   Mentor Retkoceri kishte lindur në fshatin Lupç të Poshtëm në zonën e Podujevës, më 9 shkurt të vitit 1978. Aty hodhi hapat e parë në jetë, aty mësoi edhe germat e para të alfabetit shqip, në klasën e parë. Pastaj familja e tij shkoi të jetojë në Prishtinë, në lagjen “Dardania”. Edhe shkolla ku ai do të vazhdonte mësimet e mëtejshme kishte emrin e bukur shqiptar “Dardania”. Babai i tij, Ismeti e nëna Fatimja, njerëz të mbrujtur me ndjenja atdhetare dhe me një dashuri të madhe për Kosovën e Shqipërinë, krahas interesimit për mbarëvajtjen në mësime, e edukonin djalin e tyre edhe me këto ndjenja patriotike. Ndaj edhe Mentori, gjatë viteve të shkollës, ishte  gjithnjë në kërkim të një formimi të shëndoshë profesional e atdhetar. Me rritjen e tij provoi kualifikimin në gjeodezi e në komunikimin rrugor në shkollën e mesme “28 Nëntori” në Prishtinë. Por e tërhiqnin edhe shkencat filozofike, për të cilat u regjistrua në vitin shkollor 1996-1997 në Universitetin e Prishtinës. 

   Ishte koha kur kishin filluar lëvizjet e protestave studentore e ato të popullit të Kosovës kundër shtypjes së regjimit serb. Ëndrra dhe ideali për liri po merrnin flatra. Mentori nuk ngurroi për asnjë çast dhe u përfshi në protestat e studentëve. Madje, nëpërmjet kushëririt të tij, Batonit, u njoh e ra në kontakt edhe me lëvizjet e fshehta, që punonin për organizim të armatosur, me synim lirinë e Kosovës. Në vitin 1998 ai ra në kontakt të drejtpërdrejtë me forcat e UÇK dhe përqafoi idealin e tyre. Djaloshi 20-vjeçar mësoi që ushtria e re kishte nevojë për armatime. I la studimet dhe iu kushtua çështjes së lirisë. U fut në territorin shqiptar dhe shkoi deri në Kavajë, prej ku organizonte dërgimin e armëve për në Koshare. Tashmë e ndiente veten luftëtar aktiv dhe për dy muaj u stërvit në Qerret të Kavajës, duke qenë edhe efektiv i gardës kombëtare “Skënderbeu”. Më vonë kaloi më afër kufirit me Kosovën, në Kalimash të Kukësit. Aty bëri edhe betimin e tij si luftëtar. Ai kishte prirje në të shkruar e mbante edhe ditar. Betimi i tij shquhet sa për shpirtin atdhetar e luftarak, aq edhe për sensin poetik. Të bën përshtypje fakti që djaloshi 20-vjeçar e kishte përqafuar me një forcë aq të madhe idealin e lirisë, sa nuk i dhimbsej as jeta e vet në lule të moshës. Në betimin e tij thuhet: 

Unë ushtar, ushtar shqiptar, për herë të parë, betimin e dhashë në Kalimash, në mes Prishtinës e Tiranës. 

Hajt të mos jua ninë, krejt do të bahet mirë e, pas luftës sonë,  populli dhe Kosova do të jenë të lirë. 

E pastaj, Kosova e Shqipëria do të jenë një. 

E pastaj Kosova e Shqipëria do të jenë Europë. 

E pastaj Kosova e Shqipëria do të jenë Amerikë. 

E pastaj, kush do, me kë do, le të lidhë miqësi. Ajo pak ka rëndësi në Kosovën dhe në Shqipërinë e lirë. 

E kush nga ne në luftë do të bjerë, heshtazi do pushojmë nën këtë dhe. 

Të gjallët do na kujtojnë, lule te varret e gjyshërve, stërgjyshave tanë, do na bijnë. 

   Ky ishte betimi i Mentor Retkovecit në pranverë të vitit 1988, në Kalimash të Kukësit, në skuadrën “Skënderbeu”. 

   Si një luftëtar i formuar shpirtërisht e fizikisht, ai u fut në territorin e Kosovës, në zonën operative të Llapit, ku merrej edhe me stërvitjen e ushtarëve të rinj, duke qenë skuadërkomandant i Njësitit për Ndërhyrje të shpejtë, që quhej “Komando 106”. 

   I riu zemërzjarr, tashmë në radhët e UÇK, në të cilën bënte pjesë edhe i ati, Ismeti, do të kalonte nga beteja në betejë kundër forcave serbe, për çlirimin e Kosovës. Pushka dhe zëri i tij luftarak do të dëgjoheshin fuqishëm në Konufeshc e në Gegaj, në Bradash e në Llapashticë, në Katunishtë e në Brunicë. Në veçanti luftime të ashpra u zhvilluan në dimrin e vitit 1999 në Majac. Tanimë ai e ndiente veten të kalitur e të sprovuar në beteja dhe nuk i trembej syri, duke u bërë një shembull guximi e trimërie për moshatarët e bashkëluftëtarët e tjerë. Lajmet për suksese të UÇK-së ia mbushin zemrën me gëzim dhe ëndërronte për ditën e lirisë së Kosovës. 

   Në pranverën e atij viti, në pikën strategjike të Kaqanollit ishin përqendruar forca të shumta serbe, që kërkonin të thyenin UÇK-në e të vendosnin supremacinë në fushën e betejës. Komanda e Kaqanollit kërkoi përforcime, ndaj Mentori me një pjesë të “Komando 106” shkuan aty ku nevoja ishte më urgjente. Në Kaqanoll betejat ishin për jetë a vdekje. Mentori u shqua jo vetëm për trimëri, por edhe për aftësi organizative e taktike, për t’i lëvizur forcat sa në një vend në tjetrin, nga ku mund ta qëllonin armikun më mirë e t’i jepnin goditje vdekjeprurëse. Duke ndjerë këtë forcë goditëse, serbët vunë në përdorim edhe armët kimike. Por nuk e thyenin dot rezistencën e luftëtarëve kosovarë. Kur Atdheu fillon tek zemra, atëherë edhe zemrat bëhen një barrikatë e pakapërcyeshme për çdo armik. Madje vetë zemra bëhet si një fole fisheku, që godet drejt e në gjoksin e armikut. 

   Pak më vonë Mentori shkoi në Pollatë. Aty ishte strehuar një pjesë e popullsisë civile. Ishte një mori e madhe njerëzish, gati 15 mijë vetë, burra, gra, pleq e fëmijë. Ata kishin nevojë për ndihma e, mbi të gjitha, për mbrojtje nga goditjet e armikut. Mentori me bashkëluftëtarët e tij u vunë në mbrojtje të yre. 

   Pranvera kishte ardhur e bukur, por djaloshi 21-vjeçar nuk mund ta dinte që ajo ishte pranvera e fundit e jetës së tij. Më datën 24 maj ai mori urdhrin që me disa shokë të tij të shkonin drejt kufirit, në fillim në Marincë e pastaj në Fierishtën, që do të bëhej vendi i përjetësimit të lavdisë së tij. 

   Mentori kishte talent edhe në gdhendjen e skulpturave, sidomos në gdhendjen e tyre në dru. E nga ta dinte ai që në moshën më të bukur do të bëhej frymëzim për të tjerët, që do ta përjetësonin në skulptura, të cilat do i vendosnin në vendin ku gjaku i tij çeli si bozhure dhe në vendlindje, në Lupçin e Poshtëm, ku do të varrosej përfundimisht pas mbarimit të Luftës, më 23 korrik 1999. Vetëm dy muaj duheshin që të arrinte liria e Kosovës, të cilën ai e ëndërronte shumë. Por liria nuk vjen vetëm me ëndrra, ajo i ka rrënjët në gjak. E nga ato rrënjë lindi pema e madhe e lirisë, që e gëzon Kosova sot. Gjakut të tij iu bashkuan edhe sakrificat e 17 luftëtarëve të tjerë nga fisi i tij, disa prej të cilëve edhe u plagosën në beteja të ndryshme. 

   Babai i tij, Ismet Retkoceri, kur një gazetare i kërkoi të fliste për djalin e tij, u përgjigj. -Djali im nuk ishte i vetmi që ra për Kosovën. Si ai ranë edhe 2000 të tjerë. E unë nuk mund ta ndaj nga ata moshtarë të tij që dhanë jetën për liri. Por do të thoja që liria e Kosovës është liri edhe për Malin e Zi, edhe për Maqedoninë e Veriut. Është liri edhe për nënat serbe, sepse ato nuk do të lindin bij që t’u vriten duke luftuar kundër shqiptarëve. 

   Kurse vëllai i tij, Leutrim Retkoceri shkruan: 

   Kujtimi për Mentorin jeton çdo ditë edhe përmes brezave që po vijnë. Dielltori, djali im, mban me krenari pjesën më të çmuar të emrit të tij – “Tori” – një diell që ndriçon kujtimin dhe sakrificën e axhës së vet. E po ashtu, Arbi, djali i Agronit, mban një emër të madh, emrin e Arbërisë së Skënderbeut, idhullit të Mentorit dhe të gjithë shqiptarëve. 

Heronjtë nuk lindin për veten e tyre, por për atdheun. Ata nuk largohen nga ne, por, shndërrohen në dritë për brezat që vijnë.  

   Me rastin e 20-vjetorit të rënies së Mentorit, një sheshi në Prishtinë, në lagjen “Dardania”, ku ai u rrit, iu dha emri “Mentor Retkoceri”. Edhe një rrugë mban emrin e tij. Me këtë rast u nderua edhe me titullin e lartë “Hero i Kosovës”. Mbi të gjitha, emri i tij rron në kujtesën dhe në zemrat e njerëzve.    

   Pasi hëngrëm drekë në restorantin “Krojet”, dolëm jashtë e po shikoja përreth natyrën e bukur piktoreske të Prevallës, asaj zone turistike aq të preferuar, ku pyjet e lisave vazhdohen më tej me pyjet e pishës së zezë, aq të dobishme jo vetëm për ambientin, por edhe për shëndetin e njerëzve. Kjo zonë e Maleve të Sharrit, në lartësi gati 1800 metra, është shumë tërheqëse, ndaj këtu, si në dimër, ashtu edhe në verë vijnë turistë të shumtë. Po shikoja që, krahas hoteleve, shumë vila të mëdha e luksoze ishin ngritur në atë vend pas viteve të luftës. Nuk ishin vila që mund të ngriheshin me mundin, djersën e sakrificat e njerëzve të zakonshëm, që për vite e vite me radhë mezi arrijnë të ndërtojnë një shtëpi të thjeshtë, për të jetuar brenda me djersën e ballit. Thuajse pjesa më e madhe e tyre ishin vila politikanësh, ish-luftëtarësh të UÇK e njerëzve të afërt të tyre, që kanë siguruar fitime të majme në rrugë të padrejtë, në emër të atyre që lirisë i dhuruan gjakun, duke ëndërruar Kosovën e lirë e jo lukset e pamerituara. 

   Tek i shikoja më erdhën në mend fjalët aq të pastra e të sinqerta të Mentorit, heroit 21-vjeçar, kur në betimin e tij thoshte që, nëse biem dëshmorë, lule do të na sjellin brezat. Kurse ata që u pasuruan pas luftës, nuk mbillnin lule për të rënët, por vila për vete e për farefisin e tyre. Në mendje më erdhi një thënie e një francezi të shquar: “Revolucionet i organizojnë idealistët, i bëjnë heronjtë, ndërsa frutet e tyre i gëzojnë mashtruesit”.  

   Por emri i heronjve ngrihet madhështor mbi gjithçka. Sepse ata janë si yjet, që edhe pasi shuhen, vazhdojnë të na e dërgojnë dritën e tyre të dlirë nga qielli. 

Prend Ndoja, Shkrimtar, New York 

Shkruan: Nafi  Çegrani

Skicë

“Majeri”  shpesh ndjente një dëshirë të thellë për të rikthyer ndjesinë e të qenit i lirë. Por si mund të ishte ai më i lirë, kur i duhej të merrte vendime që e lidhin thellë me një sistem që ai dikur e kishte urrejtur? E tërë jeta e tij dukej si një ëndërr që zgjatej, por që me kalimin e kohës, po shndrrohej në makth. A mund të kthehej ai tek ajo shpresë që e kishte mbajtur gjallë dikur, Në çastet e tij të vetmisë, kur kalonte kufirin mes maleve të Sharrit, “Majeri” mund të ndiente një shpërbërje të brendshme. Kuptimi i tij për luftën, që dikur ishte ndërtuar mbi shpresa për liri dhe drejtësi, tani dukej si një iluzion. A ishte ai një hero, apo një thjesht një vegël e atyre që e kishin përdorur për të përmbushur synimet e tyre? Çfarë e kishte bërë që të luftonte? Ishte besuar te një kauzë, por tani po ndiente thyerjen e shpirtit të tij – një njeri që kishte luftuar për idealet dhe tani ishte i ndaluar të bëntë veprime të errëta, që dikur do të kishin qenë të padëshiruara për të…!

Dëshira e Majerit për t’u rikthyer në lirinë që ka pasur më parë është e natyrshme dhe e kuptueshme, por ajo është e ndërlikuar nga realiteti i ri që ai është i detyruar të përballojë. Liria e tij është tashmë një ide e paqartë, e zhytur në dilemat e tij të brendshme dhe të jashtme. Kjo është një  meditim shumë i fuqishëm filozofik, ku njeriu, duke u përpjekur të shpëtojë nga sistemet dhe autoritetet që e kufizojnë, ndodhet në një rreth vicioz që e bën lirinë gjithnjë më të paarritshme. Majeri përjeton një tension mes dëshirës për të shpëtuar dhe mundësisë së realizimit të saj.

Konflikti i brendshëm i Majerit bëhet më i thellë kur ai fillon të dyshojë për kauzën që dikur e kishte quajtur të shenjtë. Lufta, që për të kishte qenë një mjet për të arritur lirinë dhe drejtësinë, tani shfaqet si një iluzion. Ky moment është shumë i rëndësishëm për të kuptuar natyrën e ndjenjës së Majerit. Përballja me realitetin e një lufte që nuk sjell premtimet që ai kishte shpresuar, e kthen atë në një reflektim mbi natyrën e shpërfillur të idealizimeve të tij. Lufta dhe idealet e saj mund të kenë qenë vetëm një mekanizëm manipulues i të tjerëve, që e përdorën atë për interesa të tjera, duke e lënë atë të humbasë gjithçka për të cilën kishte luftuar.

1. Një qasje filozofike mund të nënkuptojë reflektimin mbi natyrën e fatit dhe të lirisë… Ky proces mund të lidhet me ide të filozofëve ekzistencialistë si Jean-Paul Sartre ose Albert Camus, të cilët e shohin njeriun si një qenie që është e detyruar të krijojë kuptim në një botë që është në thelb absurde. “Hija” që shoqëron personazhin mund të jetë një metaforë për këto tërheqje fatale dhe për mundësinë që ai ka ose nuk ka për të ndikuar në rrjedhën e jetës së tij.

Dhe, duke e parë këtë si një histori tragjike, mund të imagjinojmë personazhin që e udhëheq jeta si një vështrim nga një pozicion i pamundur – ai është tërhequr pas, ngulitur në kaluaren e tij, pa mundësi shpëtimi. Hija që e ndjek mund të jetë një pasqyrë e veprimeve të tij të kaluara, gjithashtu një paralajmërim për të ardhmen, që do të jetë e pandryshueshme dhe e shënuar nga ato që ka bërë. Pjesa më e vështirë për personazhin është përballja me vetveten, me një ndërgjegje që është e ngarkuar me faj dhe me humbje të idealit të dikurshëm.
Në këtë kuadër, historia e personazhit mund të bëhet një analizë e filozofisë së jetës në një kontekst tragjik. Si filozofia e jetës që trajton të kaluarën dhe të ardhmen si një e vetme – një rrugëtim që, përkundër përpjekjeve për të ndryshuar rrjedhën, është e ngulitur në një fatum që e përcakton atë, duke e bërë çdo hap të ardhshëm një përsëritje të të kaluarës.

 Heroizmi dhe  ëndërrimet

Majeri pyet veten nëse ishte një hero, apo vetëm një vegël e përdorur për të arritur qëllime të huaja. Kjo pyetje e thellon ndjeshëm dilemat e tij të identitetit dhe moralit. A mund të quhet hero dikush që ka luftuar për një kauzë, por tani, pas përvojave të tij, shikon se mund të ketë qenë një mjet i shfrytëzuar pa e kuptuar? Ky është një moment dramatik për Majerin, pasi të tjerë mund të kenë përdorur idealet e tij për të arritur qëllime që ai vetë nuk i kishte parashikuar. Ky ndërlidhje e mundshme me manipulatorët dhe sistemet që ai dikur i kishte kundërshtuar sjell një thyerje të thellë morale dhe ekzistenciale.

Çasti i reflektimit të Majerit, ndërsa kalon kufirin mes maleve të Sharrit, është momenti kur ai përjeton shpërbërjen e brendshme. Ky është një simbol i ndarjes mes të kaluarës dhe të tashmes, një ndarje që është e thellë dhe shumë shpesh e dhimbshme. Kalimi fizik nëpër male mund të jetë një metaforë për kalimin shpirtëror dhe emocional që Majeri po bën, i cili është gjithashtu një kalim nga një ideal që tashmë është shkatërruar drejt një realiteti të ri që është më i errët dhe më i pasigurt. E gjithë kjo ndodhi ndërkohë që ai ndiente thyerjen e shpirtit të tij – një shpërbërje e të gjitha asaj që kishte besuar më parë, dhe një përballje me një “vetvetje” që ai tashmë po e refuzon.

Kjo është gjithashtu një kërkesë për të kuptuar fajin dhe moralitetin në nivelin individual. Majeri është i kapur midis dy pasioneve – atij për drejtësi dhe idealet që ka ndjekur, dhe atij që e detyron të veprojë në mënyrë që më parë do ta kishte refuzuar. Ky është një moment ku Majeri duhet të përballet me të kaluarën e tij dhe të kuptojë se si ajo ka ndikuar në veprimet e tij të tanishme. Majeri nuk është më njeriu i pastër dhe i patëmetë që ai dikur besonte se ishte, por tani është një njeri i ndikuar dhe i ndaluar nga kufizimet e botës që e rrethojnë.

Majeri është njeriu që përpiqet të arrijë një liri të vërtetë, por të gjithë përpjekjet e tij janë të ngarkuara me pyetje për fatin. Liria, në këtë kuptim, nuk është thjesht një çlirim nga pengesat e jashtme, por një shkrirje e brendshme që ai duhet ta arrijë përmes një reflektimi të thellë. Fati si një koncept sociologjik është diçka që dikton jetën e individit përmes forcave të jashtme – sllavizmi shoqëror, presionet historike, padrejtësitë politike dhe natyra e sistemit ku ai jeton. Një pyetje madhore që del këtu është: A mund të jetë njeriu i lirë në një botë ku liria shpesh është vetëm një iluzion? Po, Majeri është një shenjë e këtij konflikti, pasi përpjekjet për të shpëtuar nga e kaluara shpesh bëhen një lëvizje që e çon më thellë në fatin që ai po tenton ta shpëtojë. Pothuajse si një kalim përmes dhimbjeve të një natyre që është nënshtruar ndaj ndarjeve shoqërore dhe historike.
Në pyllin e harresës dhe kujtimit, liria mund të jetë më shumë se një ëndërr që lihet për t’u shuar nga shpresat e shuar, për shkak të rëndesës së gjithçkaje që na mbërthen, që e kemi trashëguar si një pasuri të mallkuar e që na lidh me shtrëngimin e fatit.

Ai  ka pasur një ëndërr të fuqishme për drejtësi dhe liri, por ky ideal përballet me realitetin që është pothuajse i pamundur për tu arritur. Ky proces i shkatërrimit të një ëndrre është një reflektim i shoqërisë që ndodhet në një cikël të pafund të zhgënjimit. Në këtë kuptim, Majeri është një njeri që përballohet me një shoqëri që e ka përdorur, një shoqëri që është e brishtë dhe e mbushur me mashtrime. Lufta për idealet bëhet një histori që u përket të tjerëve, dhe për të, ky ideal mund të jetë thjesht një mjet për të arritur pushtet ose për të mbajtur nën kontroll individë si ai. Konflikti mes idealizmit të kaluar dhe realizmit të sotëm është një nënshtruar i shoqërisë, që e detyron njeriun të ndërmarrë veprime që e dëmtojnë identitetin dhe shpirtin e tij.
Drejtësia që dikur ndiente në shpirt tani është një kujtim, një hije që i vjen nga një e kaluar që shndërrohet në tragjedi, ndërsa ai lufton të mbajë gjithçka të qëndrueshme në një botë që ua mohon të tjerëve qëllimin për të cilin luftuan.

…Të jetosh në një realitet të tillë, ku ëndrrat janë të përziera me makthet, është një ndjesi që shpesh e ndajnë shumë individë që kanë kaluar përmes periudhave të dhimbshme historike. Majeri përballet me një realitet shoqëror që ka pësuar ndryshime të dhunshme dhe të papritura, që ka zhgënjyer dhe shkatërruar shumë ide dhe parime. Kjo pasqyron një shoqëri që është ndarë dhe që mbart trauma të përhershme, duke e bërë individin të ndihet i shkatërruar. Majeri është një reflektim i shoqërisë dhe realitetit të saj, ku njeriu është i përfshirë në një rreth vicioz që e ndalojnë të arrihet kuptimi i tij i vërtetë i lirisë. Dëshira për liri, ndërkohë që mbart brenga të thella dhe të papërmbushura, shndërrohet në një vetëvrasje shpirtërore.
Mund të jetosh nën një qiell që të duket i qetë, por rrebeshi i trishtimit shpërthen në çdo hap, në çdo zgjedhje, siç përshkon një shoqëri e çarë që gjithmonë do të mbajë pas vetes atë hije tragjike të përpjekjes për ta ndërtuar një realitet që të bën të jetosh si të vdekur përbrenda.

Dhe, nga e gjithë kjo, që në rend të parë dhe fillimisht duket se  është një person që vuan nga pasiguria e ekzistencës dhe nga humbja e besimit në idealet e tij. Ky është një trajtim që i jepet shumë shpesh individëve që kanë kaluar përmes periudhave të dhimbshme dhe të pasigurt, ku e kaluara shfaqet si një shenjë që është e pamundur të shlyhet. Jetët e individëve të tillë shpesh janë të mbushura me pyetje pa përgjigje dhe, në rastin e Majerit, ndjenja e pasigurisë dhe e fajeve është një pjesë e pandashme e tij. Për të, çdo hap që hedh mund të jetë një hap që e largon më shumë nga vetvetja e tij.
Në çdo hap që ai merr, i mbushur me pyetje dhe jo përgjigje, ai vëren që edhe pas çdo mundimi, zgjidhja është e ngjashme me hijet e tij, gjithnjë e më të errëta dhe të paracaktuara nga një botë që është e mbyllur në një pafundësi zhgënjimi.

( Vijon )