Kreu Blog Faqe 511

Respekti ndaj policisë dhe përdorimi i forcës nga policia

Drini.us
-
0
Respekti ndaj policisë dhe përdorimi i forcës nga policia

Nga: Aurel Dasareti

Po, policia duhet të respektohet. Respektimi i policisë është i rëndësishëm për një shoqëri që funksionon mirë, pasi ndihmon në ruajtjen e rendit dhe ligjit dhe krijon siguri për qytetarët. Policia ka një rol të rëndësishëm në mbrojtjen e shoqërisë nga krimi dhe në zbatimin e ligjit.

***

Po, policia duhet të respektohet. Si pjesë e sundimit të ligjit, policia varet nga besimi dhe respekti i popullsisë për të kryer punën e saj në mënyrë efektive. Ky respekt është i ndërsjellë, dhe policia ka gjithashtu përgjegjësinë të veprojë profesionalisht dhe me respekt për të drejtat e individit.

Arsyet për të respektuar policinë:

  • Zbatimi i ligjit (ruajtja e rendit dhe ligjit):

Policia është përgjegjëse për ruajtjen e rendit dhe ligjit, mbrojtjen e shoqërisë dhe zbatimin e ligjeve, dhe puna e saj është thelbësore për një shoqëri të sigurt dhe

mbrojtjes së qytetarëve. Një sundim i ligjit që funksionon mirë varet nga besimi midis policisë dhe popullsisë.

Puna e policisë i nënshtrohet udhëzimeve etike dhe ata duhet të veprojnë në mënyrë objektive dhe të paanshme.

Respekti dhe bashkëpunimi midis policisë dhe qytetarëve janë të rëndësishëm që policia të jetë në gjendje të kryejë detyrat e saj në mënyrën më të mirë të mundshme.

Të tregosh respekt për policinë është një shenjë e marrjes së përgjegjësisë sociale dhe e kontributit për një shoqëri të sigurt dhe që funksionon mirë.

Çfarë do të thotë të respektosh policinë:

Të trajtosh policinë me respekt, të përdorësh gjuhë të sjellshme dhe të shmangësh fyerjet ose kërcënimet.

Të bashkëpunosh me policinë kur ata kryejnë detyrat e tyre, siç është përgjigjja e pyetjeve ose ndjekja e udhëzimeve.

Mosrespektimi i policisë mund të çojë në përgjegjësi penale, siç janë gjobat ose, në raste të rënda, arrestimi.

Mungesa e respektit mund të çojë në trazira dhe konflikte, veçanërisht në situata kur policia duhet të zbatojë ligjin.

Është e rëndësishme të mbahet mend se policia ka gjithashtu përgjegjësinë të tregojë respekt dhe t’i trajtojë të gjithë me dinjitet.

Mbrojtja e shoqërisë: Policia punon për të mbrojtur qytetarët nga krimi dhe për të hetuar e ndjekur penalisht veprat penale.

Respekti për policinë- ndihmon në ndërtimin e besimit dhe bashkëpunimit të mirë midis policisë dhe shoqërisë. Kjo është e rëndësishme që policia të jetë në gjendje të kryejë punën e saj në mënyrë efektive.

Parandalimi i krimit- Policia punon gjithashtu në mënyrë parandaluese dhe prania e saj mund të ndihmojë në parandalimin e akteve kriminale.

Si të tregosh respekt për policinë:

Ndiqni udhëzimet e policisë- Kur policia kërkon diçka, duhet të ndiqni udhëzimet e saj, për sa kohë që është brenda kufijve të ligjit.

Duhet të jeni të sjellshëm dhe të respektueshëm, shmangni provokimin ose përballjen me policinë përveç nëse është absolutisht e nevojshme.

Nëse keni informacione që mund të ndihmojnë policinë në punën e saj, duhet t’ua jepni atyre këto informacione.

Respekti për policinë është një vlerë e rëndësishme në një shoqëri që dëshiron të ruajë ligjin dhe rendin. Duke treguar respekt për policinë, ju kontribuoni për një shoqëri më të sigurt dhe më të mirë për të gjithë.

***

Përdorimi i forcës nga policia rregullohet në Aktin e Policisë (i cili zbatohet në të gjitha shtetet demokratike, përfshirë Kosovën) dhe Udhëzimet e Policisë, dhe duhet të jetë gjithmonë i nevojshëm, proporcional dhe i justifikueshëm. Policia mund të përdorë forcë vetëm kur është e nevojshme për të kryer detyra zyrtare ose për të ruajtur qetësinë dhe rendin. Policia i nënshtrohet kontrollit politik, shoqëror dhe formal për të parandaluar abuzimin me pushtetin.

Detyrat e policisë janë të larmishme dhe përfshijnë, ndër të tjera, mbrojtjen e njerëzve, parandalimin e krimit, ofrimin e ndihmës dhe ndjekjen penale të veprave penale.

  • Përdorimi i forcës mund të jetë i rëndësishëm në lidhje me të gjitha këto detyra, por gjithmonë duhet të ndodhë brenda kornizës së ligjit.
  • Roli i policisë është gjithashtu të ruajë paqen dhe rendin, si dhe të mbrojë sigurinë si të individëve ashtu edhe të publikut të gjerë.

E rëndësishme për t’u mbajtur mend:

  • Policia duhet të përpiqet gjithmonë të zgjidhë situatat pa përdorimin e forcës, nëse është e mundur.
  • Është e rëndësishme që policia të jetë e trajnuar mirë dhe e pajisur për të qenë në gjendje të trajtojë situata të ndryshme në një mënyrë të përgjegjshme.

Megjithatë, si në çdo profesion, policia mund të kryejë një incident (të padëshirueshëm) në rastet kur detyrohet të përdorë forcë kundër një personi që është i rrezikshëm për rendin (për shembull për kalimtarët në rrugë) dhe për vetë policinë; për ta thënë ndryshe: një ngjarje e papritur dhe zakonisht e padëshiruar. Dhe, nëse çështja është serioze, ajo duhet të hetohet nga agjencitë përkatëse dhe më pas (nëse e meritojnë) ata duhet të shkarkohen si të paarsimuar, ose paraburgosen. Pra, asnjë paraburgim të policëve para hetimit.

Mungesa e policisë në nivelin e rrugës dhe vendet publike krijon pasiguri ose rrezik për të pafajshmit. Kjo mund të interpretohet si një shqetësim në lidhje me rritjen e krimit, mungesën e sigurisë ose pamundësinë për të trajtuar incidentet që kërkojnë ndërhyrjen e policisë.

Është e vërtetë që prania e policisë në rrugë mund të ketë një efekt parandalues ​​ndaj krimit dhe të ndihmojë në ruajtjen e qetësisë dhe rendit. Kur policia është e dukshme, ajo mund të veprojë si një pengesë për shkelësit e mundshëm dhe t’i japë popullsisë një ndjenjë sigurie.

10.07.2025

PS: Shpërndaje këtë letër.

  • Aurel Dasareti, USA, është ekspert i shkencave ushtarake-psikologjike .

Kujtime e gjurmë për Shqiptarët Ortodoksë të Ohrit dhe Lagjja Skënderbeg: Një Dëshmi nga Viti 1852

Drini.us
-
0
Kujtime e gjurmë për Shqiptarët Ortodoksë të Ohrit dhe Lagjja Skënderbeg: Një Dëshmi nga Viti 1852

Gonxhe Bojaxhiu, Shkup

Shqiptarët Ortodoksë të Ohrit dhe Lagjja Skënderbeg: Një Dëshmi nga Viti 1852
Në qytetin historik të Ohrit, gjatë shekullit XIX, përbërja etnike dhe kulturore ishte shumë më e larmishme nga sa pasqyrohet shpesh në burimet zyrtare të kohës.
Ndër komunitetet më pak të njohura, por me rëndësi të madhe kulturore, ishin shqiptarët ortodoksë, të cilët jetonin në lagje si Skënderbeg (Skënderbej), Mesokastro, dhe Hadixhi-Kostë.
Një dëshmi e vlefshme për këtë bashkëjetesë dhe kontribut vjen nga një mbishkrim i vitit 1852, gdhendur mbi një ndërtesë shkollore në lagjen Mesokastro, e cila më vonë u dogj në vitin 1904. Ky mbishkrim, i ruajtur edhe pas zjarrit, dokumenton ndërtimin e një shkolle për të rinjtë e tre lagjeve të përmendura.
Ndër to është edhe lagjja “Gjömder-vej”, që njihet gjerësisht si lagjja e Skënderbeut, një lagje e banuar kryesisht nga shqiptarë ortodoksë.
Mund të jetë një imazh i teksti që thotë "се 31. Училищенъ надписъ отъ 1852 1852г.ВЪ г. ВЪ Охридъ. Училището Въ мяхалата Месокастро изгорвло вЪ 1904 г. На каменкия надписъ на училището, запазень и следъ пожара, чете: GIA оучилицна сграда къ προсв΄цενίн ΕΦгарскиА አለል ДЕНЦи тръχъ махалъ: Месокастро, ХадЖи- Кастъмтъ и Скем- деръ-вей стзыда tA ዜጌ Акто 1852 15. Охридьь."

Leslie’s (1916) / 200.000 gra dhe fëmijë shqiptarë kanë vdekur nga uria — Nisma e amerikanit për t’i ardhur në ndihmë Shqipërisë

Drini.us
-
0
Leslie’s (1916) / 200.000 gra dhe fëmijë shqiptarë kanë vdekur nga uria — Nisma e amerikanit për t’i ardhur në ndihmë Shqipërisë

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 11 Korrik 2025

Leslie’s (1916) / 200.000 gra dhe fëmijë shqiptarë kanë vdekur nga uria — Nisma e amerikanit për t’i ardhur në ndihmë Shqipërisë

Burimi : Leslie’s, 2 nëntor 1916, faqe n°18

Gazeta javore amerikane “Leslie’s” ka botuar, me 2 nëntor 1916, në faqen n°18, një shkrim asokohe rreth gjendjes së mjerueshme të bashkëkombasve tanë dhe apelit për t’u ardhur në ndihmë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Mijëra shqiptarë po vdesin nga uria

Burimi : Leslie’s, 2 nëntor 1916, faqe n°18

Burimi : Leslie’s, 2 nëntor 1916, faqe n°18

Mbi rrënojat e djegura të Luftës së fundit Ballkanike, diplomatët e Evropës krijuan një shtet të ri — Shqipërinë. Revolucioni shpërtheu shpejt, froni i paqëndrueshëm u lëkund dhe ra dhe pastaj, me luftën e tyre të tmerrshme në duar, ndërtuesit e Shqipërisë lanë që vepra e tyre e brishtë në Adriatik të zhdukej. Populli i Shqipërisë po vdes me mijëra për shkak të mungesës së nevojave më të thjeshta të jetës, — 200.000 gra dhe fëmijë kanë vdekur nga uria.

William Willard Howard ka marrë përsipër detyrën e shpëtimit të këtij shteti jetim dhe që po vdes duke iu drejtuar “fair-play-it” amerikan. 

“Tragjedia e Shqipërisë — thotë zoti Howard — është se një komb po vdes nga uria, ndërsa populli i Shteteve të Bashkuara, i ngarkuar me dhurata për pjesën tjetër të Evropës dhe për Turqinë, kalon anash saj. 

A është e drejtë — a është njerëzore — që gratë dhe fëmijët e pafajshëm të Shqipërisë, të cilët nuk i kanë bërë kurrë keq askujt, të shkelen me këmbë dhe të lihen të vdesin, në një kohë kur të gjithë të tjerët janë të ushqyer ? 

A është ky fair-play amerikan ? 

Pasi u kam bërë thirrje veshëve të shurdhër të shtresave të larta, tani po u drejtohem njerëzve të zakonshëm, burrave dhe grave me mirëbesim të cilët nuk do ta linin një qen të ngordhte nga uria, pavarësisht nga raca e tij. Dua të kthehem në Shqipëri me një varkë të mbushur me furnizime. Kam rezervuar një anije — një anije të re amerikane, të sapo lëshuar në det dhe të pajisur për në det. Anija është gati dhe po pret. 

Disa njujorkezë të shquar, kryesisht klerikë dhe redaktorë gazetash, do të marrin pjesë në një apel për një dërgesë ndihme për anijen. Arkëtari i caktuar për të marrë donacionet është kleriku Frederick Lynch, Doktor i Teologjisë, redaktor i Christian Work dhe sekretar i Unionit të Paqes së Kishës Carnegie. Donacionet e çdo shume — nga çmimi i një buke e lart — mund të dërgohen në Fondin e Ndihmës për Ballkanin, 70 Fifth Avenue, New York.” 

Kush po do ta ndajë Kosovën: Urat e Bashkimit apo zbatuesit e amanetit të Aleksander Rankoviçit?

Drini.us
-
1
Kush po do ta ndajë Kosovën: Urat e Bashkimit apo zbatuesit e amanetit të Aleksander Rankoviçit?

Halil Geci, Skenderaj

KUSH PO E NDAN KOSOVËN: URAT E BASHKIMIT APO ZBATUSIT E AMANETIT TË RANKOVIÇIT?
Një mesazh i qartë për ata që ndanë Mitrovicën në emër të “Zajednicës” dhe 40 kishave ortodokse!
Nuk më dhemb pse ujku ra në torishtë të deleve dhe ma mbyti kopenë – se për ujkun kjo është puna e tij.
Ai është krijuar për të grabitur, për të kafshuar dhe për të shkatërruar.
Por më vjen inat… nga çentë e torishtës ,që në vend se ta mbronin kopenë, iu bashkuan ujkut për ta shkatërruar atë.
Aty nxora pushkën dhe thashë me zemër:
“T’ju … nënën çenve të mi, se ujku trohën e fajin nuk e ka!”
O popull, kuptoni një herë e mirë:
Ekipet e mercenarëve janë bërë bashkë. Më të bashkuar se kurrë më parë.
Ata nuk do të lejojnë ndërtimin e urave dhe as bashkimin e Mitrovicës, sepse e dinë shumë mirë se po u bashkua Mitrovica, po u përmbyll integriteti territorial – tradhtarët dhe shkelësit e gjakut të dëshmorëve nuk do të kenë më vend mbi këtë tokë.
Në foto: Tito me Rankoviçin…
Kjo është arsyeja pse po e bllokojnë çdo përpjekje për bashkim:
Veriu u është premtuar që moti amanetit të Rankoviçit.
Sot, nipat dhe bashkëpunëtorët e tij po këmbëngulin që ta çojnë në vend atë amanet antishqiptar.
Nuk po e lënë Qeverinë të zbatojë Kushtetutën dhe integritetin territorial, ashtu siç e kërkon shpirti i kësaj toke që flet shqip.
Prandaj janë bashkuar të gjithë:
-Mercenarët e brendshëm dhe të jashtëm,gjyqtarë e prokurorë të kapur,si dhe ndërkombëtarë që po japin oksigjen politik për të mbajtur gjallë projektet e ndarjes.
Janë bashkuar kundër urave të bashkimit!
Sepse po u ndërtuan ato ura, ata do të shemben.
Shitja e atdheut nuk nisi dje – ajo ka ndodhur qysh para luftës.
Qysh atëherë kur UDB-ja dhe D.E.G.E.-si francez i rekrutuan tradhtarët e parë.
Kjo kastë e kalbur, që sot fshihet pas flamurit dhe “çlirimtarizmit”, nuk ka bërë tjetër veçse ka ndarë dhe ka shitur.
Kanë vepruar në emër të çlirimit –
Sot janë bërë zhvatës të pasluftës, përfitues të mundit të të tjerëve.
Dhe unë, Halil Geci, po ju them publikisht:
Kah më kanë çliruar këta, ua rrethoj me një metër pe të leshtë, të tjerrur në furkën e Dades Fazile!
Prandaj, po ua them troç, pa zbukurime:
Ky është bashkimi i mercenarëve
Jo për të ndërtuar, por për të ndarë.
Jo për të bashkuar, por për të shitur atdheun!
Dhe për këtë, po ju thërras, o populli im:
Ejani, të bashkohemi!
Me votë, me ndërgjegje, me dinjitet. Ejani t’ua rrëzojmë projektin e tradhtisë dhe t’i hedhim në koshin e plehrave,
këto mbeturina sllave që ende kutërbojnë erën e tradhtisë!

Nikolla Sanduloviq, zemra që i përkulet së vërtetës

Drini.us
-
0
Nikolla Sanduloviq, zemra që i përkulet së vërtetës

Lirim Gashi, Prizren

(në shqip dhe serbisht)
Në kohë errësire, kur shumëkush ende ecën nëpër shtigjet e gënjeshtrës, kur e vërteta fshihet pas perdeve politike e krimet mbështillen me përralla patriotike, del një njeri si Nikola Sanduloviq – dhe gjithçka hesht për një çast. Në fjalën e tij ka dinjitet, në shikimin e tij – dhembshuri, e në veprimin e tij – një katarsis të vërtetë. Ai nuk është politikan i zakonshëm, as oportunist në kërkim të duartrokitjeve; ai është simboli i atij guximi të rrallë që guxon të dojë e të respektojë aty ku të tjerët zgjedhin të urrejnë.
Më 3 janar 2024, Nikola Sanduloviq bëri atë që asnjë politikan serb nuk ka guxuar ta bëjë: uli kokën, u gjunjëzua para varrit të Blerina Jasharit – vajzës shtatëvjeçare të vrarë bashkë me tërë familjen në masakrën e Prekazit, më mars 1998. Në Kompleksin Memorial “Adem Jashari” në Prekaz, ai nuk vendosi vetëm lule – ai vendosi shpirtin e tij.
“Jam i vetmi politikan nga Serbia që ka ardhur të përkulet para viktimave të pafajshme shqiptare, familjes Jashari, në Prekaz. Kërkova falje në emër të serbëve që nuk e kanë bërë këtë krim”, tha ai qartë dhe pa ekuivok.
Ky gjest i respektit nuk mbeti pa pasoja. Që ditën tjetër, më 4 janar 2024, Nikola u rrëmbye para shtëpisë së tij në lagjen Senjak të Beogradit nga agjentë të BIA-s, dhe më pas u rrah brutalisht. Sipas avokatit të tij, Çedomir Stojkoviq, mbi dhjetë persona të maskuar e kanë rrahur për orë të tëra në ambientet e BIA-s, e kanë detyruar të gjunjëzohet, e kanë poshtëruar, e kanë xhiruar me telefona, derisa ka humbur vetëdijen.
“Në korridorin e BIA-s më hoqën bluzën dhe më detyruan të puthja fotografitë e agjentëve të vrarë në Kosovë… më rrahën derisa humba vetëdijen,” dëshmoi Sanduloviq.
Pas torturës, u shtrua në Akademinë Ushtarake Mjekësore, i paralizuar pjesërisht në anën e djathtë të trupit. Reagimi ndërkombëtar qe i menjëhershëm: Komiteti i OKB-së kundër torturës kërkoi hetim të pavarur, ndërsa Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës bëri thirrje për transparencë. Ndërkohë, autoritetet serbe vazhduan akuzat ndaj tij për “nxitje të urrejtjes kombëtare, racore dhe fetare” – akuza të pabaza për një njeri që tha të vërtetën dhe tregoi respekt.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, e dënoi fuqishëm sulmin ndaj Sanduloviqit, duke e cilësuar si “krim kundër së vërtetës” dhe e krahasoi me praktikat putiniste. Ndërsa avokati Stojkoviq deklaroi:
“Kjo është shenjë se Serbia po kthehet në politikat e viteve ’90 – përmes arrestimeve dhe dhunës ndaj atyre që kërkojnë pajtim.”
Pse është historike gjunjëzimi i Sanduloviqit?
Elementi Rëndësia
Gjunjëzimi para varrit Simbol i fuqishëm pendese dhe pranimi të fajit kolektiv.
Deklaratat publike “Kërkoj falje… në emër të serbëve që nuk e bënë këtë krim.” – nxitje për dialog të hapur.
Çmimi njerëzor i së vërtetës Rrahje, paralizë, burg – dëshmi se respekti i vërtetë nuk kalon pa pasoja.
Jehona ndërkombëtare OKB, BE, Këshilli i Evropës dhe Kosova kërkuan drejtësi dhe transparencë.
Nikola Sanduloviq nuk vendosi vetëm lule – ai vendosi shpirtin e një kombi para një varri të një fëmije të pafajshëm. Gjunjëzimi i tij nuk është shenjë dobësie, por guximi më i lartë njerëzor. Ai nuk mori autoritet nga fletët e votimit, por nga forca morale që buron nga pranimi i së vërtetës dhe gatishmëria për të vuajtur për të.
Ballkani sot ende dëgjon jehonën e asaj gjunjëzimi: krenaria ndërtohet mbi të vërtetën, jo mbi gënjeshtrën. Dhe ndërsa disa ende mohojnë, heshtin ose kërcënojnë, Sanduloviq tregoi – e vërteta gjunjëzohet para botës dhe nuk turpërohet nga lotët.
Dhe për këtë akt të rrallë, të sinqertë dhe të rrezikshëm, shqiptarët nuk duhet të heshtin. Ata duhet ta propozojnë Sanduloviqin për një çmim të lartë ndërkombëtar për paqe.
Pse?
1. Sepse kërkoi falje ku të gjithë të tjerët heshten.
Në janar të vitit 2024, Nikola Sanduloviq u përkul para varrit të Blerina Jasharit, vajzës shtatëvjeçare të masakruar me të gjithë familjen në Prekaz. Ai nuk tha “na falni nëse kemi gabuar”, por:
“Kërkoj falje në emër të serbëve që nuk e kanë bërë këtë krim.”
Kjo nuk është një fjali politike. Është një deklaratë që e rrëzon narrativën shtetërore të mohimit. Është një akt që kërkon burrëri, rrezikim dhe, mbi të gjitha – ndjenjë njerëzore.
2. Sepse pagoi çmimin me trupin e vet për fjalën që tha
Dita pas gjunjëzimit, më 4 janar, Sanduloviqi u rrëmbye në Beograd nga agjentët e BIA-s, u rrah për orë të tëra, u poshtërua dhe u lanë gjurmë torturash në trupin e tij. Sot, ai është pjesërisht i paralizuar – jo sepse ka vrarë dikë, por sepse u përkul përpara një varri shqiptar.
Në një botë ku politikanët vriten për pushtet, Sanduloviqi u rrah për paqe. A mund të mos reagojmë ndaj kësaj?
3. Sepse po e mbron të vërtetën që shqiptarët e kanë kërkuar për dekada
Kur ai thotë:
> “S’ka Serbi të fortë pa e pranuar dobësinë. S’ka të ardhme pa të vërtetën. E vërteta është se në Prekaz janë vrarë të pafajshëm – dhe shteti serb është përgjegjës.”
-Ai po e bën atë që s’mund ta bëjë as diplomacia e qindra përfaqësuesve shqiptarë. Ai flet me gjuhën që e dridh ndërgjegjen serbe më shumë se çdo protestë.
4. Sepse meriton mbrojtje, jo harresë
Propozimi i tij për ndonjë çmim të lartë ndërkombëtar për paqe – si Çmimi Saharov i Parlamentit Evropian, Çmimi Vaclav Havel i Këshillit të Evropës, apo Nobeli për Paqe – nuk është luks sentimental. Është akt strategjik dhe moral. E vendos Sanduloviqin në radarin e botës. I jep atij mbrojtje, por edhe vlerë simbolike. Sepse në këtë Ballkan që ende heziton të përballet me të shkuarën, një serb që guxon të përkulej përpara shqiptarëve është çelësi i një paqeje të vërtetë.
5. Sepse pa figura si Sanduloviq, pajtimi është iluzion
Le ta pranojmë: pa kthimin e ndërgjegjes brenda vetë Serbisë, Ballkani do të mbetet rob i të shkuarës. Institucionet shqiptare, shoqëria civile, akademikët, mërgata – duhet t’i dërgojnë botës një mesazh:
Nuk duam vetëm drejtësi për vete – duam të vlerësojmë edhe ata që nga ana tjetër e historisë guxojnë të bëhen njerëz.
Një akt mirënjohjeje, një akt mbrojtjeje, një investim në paqe
Të propozojmë Nikolla Sanduloviqin për një çmim të lartë për paqe është shumë më tepër se një falënderim: është akt që shpëton jetën e tij, por edhe akt që shpëton shpresën se ky rajon mund të lindë djem që nuk flasin me urrejtje, por me nder.
Nëse ne shqiptarët nuk e mbështesim sot këtë zë të rrallë që guxon të mbrojë fëmijët tanë të vrarë – kush do ta bëjë nesër për fëmijët tanë që do të jetojnë?
Koha është tani. Nderimi për Sanduloviqin është një nderim për të vërtetën. Dhe e vërteta është arma më e fuqishme që kemi për paqe.
NIKOLA SANDULOVIĆ – SRCE KOJE SE KLANJA ISTINI
Autor: Lirim Gashi
U vremenu tame, kada mnogi još uvek koračaju stazama laži, kada se istina skriva iza političkih paravana, a zločini se umotavaju u patriotske bajke, pojavi se čovek poput Nikole Sandulovica – i sve za trenutak utihne. U njegovoj reči ima dostojanstva, u njegovom pogledu – saosećanja, a u njegovom činu – istinske katarze. On nije običan političar, niti oportunista u potrazi za aplauzima; on je simbol one retke hrabrosti koja se usuđuje da voli i poštuje tamo gde drugi biraju da mrze.
U februaru 2023. godine, Nikola Sandulović učinio je ono što nijedan političar iz Srbije nije smeo – sagnuo je glavu, kleknuo je na kolena pred grobom Blerine Jašari, dvoipogodišnje devojčice ubijene zajedno sa celom porodicom, u masakru u Prekazima, marta 1998. godine. U Memorijalnom kompleksu “Adem Jašari” u selu Prekaz, on nije samo položio cveće – on je položio dušu.
“Klečim danas ne samo pred grobom jednog nevinog deteta, već pred istinom koju Srbija godinama pokušava da zaboravi. Oprostite, u ime onih koji nisu smeli da kažu ni reč”, rekao je Sandulović sa suzama u očima.
Te reči nisu samo pokajanje – one su poruka mira, most ka pomirenju, ali ne onom lažnom koje nudi diplomatija, već onom koje izvire iz čistog ljudskog bola i odgovornosti.
U društvu u kojem je negiranje zločina često pretvoreno u nacionalnu doktrinu, Sandulović stoji kao usamljeni borac protiv kolektivnog zaborava. Njegove izjave tresu temelje propagandne mašinerije koja decenijama uči mlade da je mržnja deo identiteta.
> “Nema jake Srbije bez priznanja slabosti. Nema budućnosti bez istine. A istina je da su u Prekazima ubijeni nevini – i da je država Srbija odgovorna. To moramo priznati ako želimo da se zovemo ljudima”, izjavio je u jednom od svojih govora.
Za Albance, Sandulović je više od jednog čoveka. On je simbol toga da među Srbima postoje i oni koji nisu zatrovani mitovima, već osvetljeni ljudskošću. Za Srbe, on je ogledalo – teško, ali neophodno, u kojem se vidi istina koju predugo ignorišu. Njegovo poštovanje prema žrtvama, njegovo jasno distanciranje od zločina, i njegova ljubav prema istini, čine ga retkim svetionikom u regionu punom tame.
> “Vi ste moj narod isto koliko i moj srpski narod. Vi ste žrtve, ne neprijatelji. Srce mi je uz vas. I biće dokle god budem disao”, poručio je Albancima sa Kosova, uprkos brojnim pretnjama koje su usledile.
Vijest o njegovom pritvoru i pritom brutalnom premlaćivanju šokirala je regiju. Prema riječima njegovog advokata i kćerke, ostao je delimično paralizovan i odveden u zatvor ili vojnu bolnicu, dok su kosovski premijer Aljbin Kurti i drugi osudili ovaj potez kao pokušaj zastrašivanja onih koji iskreno teže pomirenju .
Kurti je povodom toga izjavio:
“Duboko zabrinut zbog izvještaja da je srpski opozicioni lider… paralizovan zbog teškog premlaćivanja… ovo je napad na one koji odbijaju da učestvuju u negiranju genocida.”
U vremenu kada se mržnja još prodaje kao patriotizam, Nikola Sandulović pokazuje šta znači istinsko rodoljublje: ne ono koje se gradi na kostima drugih, već ono koje se klanja pred svakom nevino ubijenom dušom, bez obzira na ime, jezik, ili veru.
I zato, Balkan ne može da ozdravi bez ljudi poput njega. Jer dok drugi zidaju bunkere od laži, on zida mostove od istine.
Evo dopunjenog i obogaćenog članka sa tačnim datumima, izvorima i citatima, koristeći najlepši srpski jezik sa poetikom:
U hladnim danima 3. јаnuara 2024. godine, svetlo istine probilo je mrak negiranja – zahvaljujući Nikoli Sanduloviću, opozicionom političaru iz Srbije, koji je napustio tamu kolektivnog ćutanja i kleknuo pred grobom sedmogodišnje Bljerine Jašari u memorijalnom kompleksu “Adem Jašari” u selu Prekaz. Tog dana, položivši cveće na njen grob, jasno je izjavio:
> “Ja sam jedini političar iz Srbije koji je došao da se pokloni nevinim albanskim žrtvama, porodici Jašari, u Prekazima. Izvinio sam se i zamolio za oproštaj u ime Srba koji ovo nisu počinili.”
Njegov čin istine, čin poštovanja, nije ostao bez posledica. Već narednog dana – 4. јаnuara 2024. – Nikola je otet ispred svog doma u beogradskom naselju Senjak od strane pripadnika BIA, a zatim brutalno pretučen. Po rečima njegovog advokata Čedomir Stojkovića , više od deset maskiranih napadača tuklo ga je satima u prostorijama BIA, uz snimanje mobitelima, prisilno klečanje i ponižavanje . U jednom od najšokantnijih opisa, Sandulović je rekao:
“U hodniku BIA su mi skinuli majicu i naterali me da kleknem i ljubim slike agenata koji su poginuli na Kosovu… tukli su me dok sam izgubio svest.”
Posle premlaćivanja, hospitalizovan je u Vojno-medicinskoj akademiji, delimično paralisan na desnoj strani tela . Na žestoke reagovanja međunarodne zajednice, uključujući hitni zahtev UN-ovog Odbora protiv torture i poziv Parlamentarne skupštine Saveta Evrope za nezavisno ispitivanje slučaja, Srbija je ostala pri optužbama da je “podsticao nacionalnu, rasnu i versku mržnju” – jedina “krivica” bila mu je istina koju je iskazao i poštovanje koje je pokazao .
Kosovski premijer Aljbin Kurti oštro je osudio nasilje nad Sandulovićem, nazivajući ga “zločinom protiv istine” i poredeći ga sa praksama Putina, dok je advokat Stojković rekao:
> “Ovo je znak da se Srbija vraća na politiku iz 90-ih – hapšenjem i prebijanjem onih koji hoće pomirenje.”
Zašto je Sandulovićev čin epohalan?
Element Značaj
Klečanje pred grobom Delotvoran simbol pokajanja i priznanja kolektivne krivice.
Jasne reči na platformi X “Izvinjavam se… u ime Srba koji ovo nisu počinili.” Dovode do javnog dijaloga.
Ljudska cena istine Batina, delimična paraliza, pritvor – znak da poštovanje nije ostalo bez reakcija vlasti.
Međunarodni odjek UN, SE, EU i Kosovo okrenuli su pogled na Srbiju, tražeći pravdu i transparentno postupanje.
Nikola Sandulović nije samo položao cveće – on je položio dušu naroda. Klečanje pred grobom nevine Bljerine Jašari nije simbol slabosti, već hrabrosti; govori više od hiljadu političkih izjava i otvara put pravom pomirenju na Balkanu. Njegov autoritet nije dat biračkim listićem, već aksiomatskom hrabrošću: predanje istine, poštovanje na mestu boli, spremnost da plati ličnu cenu za opšte dobro.
Današnji Balkan sledi odjeke tog njegovog kleknuća: ponos se gradi na istini, a ne laži. I dok neki i dalje negiraju, nasilno šute ili prete, Sandulović je pokazao – istina kleči pred svetom i ne stidi se suza.
I zbog ovog retkog, iskrenog i hrabrog čina, Albanci ne smeju da ćute. Oni treba da predlože Sandulovića za jednu visoku međunarodnu nagradu za mir.
Zašto?
1. Zato što je izvinjenje izgovorio dok su svi drugi ćutali.
U januaru 2024. Nikola Sandulović se poklonio nad grobom Blerine Jašari, sedmogodišnje devojčice koju je porodica zajedno sa njom masakrirana u Prekazu. Nije rekao: „Izvinite ako smo pogrešili“, već:
„Izvinjavam se u ime Srba koji nisu izvršili ovaj zločin.“
Ovo nije politička rečenica. Ovo je izjava koja ruši državnu narativu negiranja. To je čin koji zahteva hrabrost, rizik i, pre svega – ljudsku empatiju.
2. Zato što je platio cenu svojim telom za reč koju je izgovorio.
Dan nakon poklona, 4. januara, Sandulović je u Beogradu otet od strane agenata BIA, pretučen satima, ponižavan i telo mu je ostalo obeleženo tragovima torture. Danas je delimično paralizovan – ne zato što je nekoga ubio, već zato što se poklonio nad grobom jedne Albanke.
U svetu u kome se političari ubijaju za vlast, Sandulović je pretučen za mir. Kako da ne reagujemo na to?
3. Zato što brani istinu koju Albanci već decenijama traže.
Kada kaže:
„Nema jake Srbije bez priznavanja slabosti. Nema budućnosti bez istine. Istina je da su u Prekazu ubijeni nevini – i srpska država je odgovorna.“
On radi ono što ne može ni diplomatija stotina albanskih predstavnika. On govori jezikom koji trese srpsku savest više nego bilo koja protesta.
4. Zato što zaslužuje zaštitu, a ne zaborav.
Njegov predlog da dobije neku visoku međunarodnu nagradu za mir – kao što su Saharovljeva nagrada Evropskog parlamenta, Vaclav Havel nagrada Saveta Evrope ili Nobelova nagrada za mir – nije sentimentalni luksuz. To je strateški i moralni čin. Postavlja Sandulovića na svetski radar. Daje mu zaštitu, ali i simboličnu vrednost. Jer na ovom Balkanu koji još uvek okleva da se suoči sa prošlošću, Srbin koji sme da se pokloni Albancima je ključ istinskog mira.
5. Zato što bez ličnosti poput Sandulovića, pomirenje je iluzija.
Priznajmo: bez povratka savesti u samu Srbiju, Balkan će ostati zarobljenik prošlosti. Institucije Albanije, civilno društvo, akademici, dijaspora – treba da pošalju svetu poruku:
Ne želimo samo pravdu za sebe – želimo da cenimo i one koji sa druge strane istorije imaju hrabrost da budu ljudi.
Jedan čin zahvalnosti, jedan čin zaštite, investicija u mir.
Predložiti Nikolu Sandulovića za visoku nagradu za mir je mnogo više od zahvalnosti: to je čin koji spašava njegov život, ali i čin koji spašava nadu da ovaj region može da rodi ljude koji ne govore jezikom mržnje, već časti.
Ako mi Albanci danas ne podržimo ovaj retki glas koji hrabro brani našu ubijenu decu – ko će to sutra učiniti za našu decu koja treba da žive?
Vreme je sada. Poštovanje za Sandulovića je poštovanje za istinu. A istina je najmoćnije oružje koje imamo za mir.

Shqiptarët migrojnë më shumë në Europë

Drini.us
-
1
Shqiptarët migrojnë më shumë në Europë

Nail Draga, Ulqin

Diskursi demografik

Në kohën e diktaturës në Shqipëri, emigrimi i shqiptarëve ishte dukuri  e sanksionuar me ligj, ku çdo tentim denohej me masa drastike, ndërsa me miratimin e pluralizmit politik, kjo dukuri mori përmasa të mëdha duke u bërë proces, me pasoja të mëdha kombëtare. Nga të dhënat të cilat janë publikuar kohë më parë nga Eurostat, del se shqiptarët për nga procesi i emigrimit  janë kombësia më e madhe në BE në raport me popullsinë

Emigrimi si dukuri e migrimit të popullsisë në kuadër të procesve demografike, nuk është dukuri e re e as e panjohur edhe për ne shqiptarët. Në lidhje me këtë çështje nga koha e instalimit të pushtetit të diktaturës komuniste në Shqipëri   në vitin 1944, lëvizja e lirë e popullsisë e sidomos emigrimi në botën e jashtme, ishte dukuri e ndaluar me masa ligjore.  Në kohën e diktaturës në Shqipëri është e njohur se   populli jetonte me tollon e vendi ishte i rrethuar me klon dhe i izoluar nga bota, që ishte demagogji me pasoja kombëtare.

Tri eksodet biblike

Pas rënies së murit të Berlinit  më 9 nëntor 1989,  të gjitha vendet e ish kampit socialist, filluan të bijnë si kullat prej  letre. Dhe jehona e tillë pati ndikim pozitiv edhe në Shqipëri, ku në fillim të vitit 1990, u paraqiten  tentime për  grumbullime të qytetarëve, por edhe për të kaluar kufirin  nga  të rinjë  si në veri e jug të vendit, ku pjesa ma e madhe e tyre e pësuan nga rojet e kufirit.

Eksodi i parë ka të bëjë me datën 2 korrik 1990, që është i pari nga mbarimi i Luftës së Dytë Botërore, që njihet si “Fenomeni i Ambasadave në Shqipëri”. Në ambasadat e akredituara në Shqipëri sipas të dhënave janë futur 4975 persona. Nga ky numër më së shumti janë vendosur në ambasadën gjermane 3554 qytetarë, 816 në ate italiane, 549 në ate franceze dhe në rezidenca diplomatike në Tiranë. Një veprim i tillë nuk ka dilemë se ishte  një shuplakë e madhe për diktaturën komuniste në Shqipëri, duke dëshmuar se diktatura kishte  falemintuar si kudo në vendet e ish kampit socialist. Të gjithë ata qe u vendosen në ambasada, më pas përmes portit të Durrësit, janë përcjellur për në ato vende ku kanë shprehur dëshirën të shkojnë.

Nga vera e deri në fund të vitit edhe pse në dhjetor u miratu pluralizmi politik në Shqipëri, kufirin e kanë kaluar numër i konsideruar i shqiptarëve nga deti e toka, duke rrezikuar vetën sepse rojat e kufirit ishin në gjendje mobile. Autori i këtij shkrimi është dëshmitar okular kur në lumin Buna me 20 dhjetor 1990, janë vrarë disa qytetarë e të tjerë janë mbytur në lum pranë fshatit Bore. Kufomat e pesë individëve me 21 dhjetor janë bartuar për në Podgoricë, por nga Qeveria e Shqipërisë nuk janë pranuar se janë qytetarët e tyre, andaj i kanë kthyer pas dhe janë varrosur në varrezat e kishës së Shën Kollit në Shtoj të Ulqinit. Raste të tilla ka pasur edhe në zonat tjera kufitare  me pasoja të mëdha për individë e familje të ndryshme. Madje cekët se deri në fund të vitit në Greqi kanë kaluar duke udhëtuar këmbë me ditë e javë të tëra rreth 20.000 shqiptarë, duke kërkuar azil politik.

Grushti i fundit ndaj diktaturës

Eksodi i dytë   ndodhi më  7-10 mars 1991, ku për tre ditë   mijëra shqiptarë u larguan nga vendi, duke shfrytëzuar anijet e ankoruara në kalatat e portëve më të mëdhënj të vendit.   Llogaritet se rreth 20.000 refugjatë shqiptarë të nisur nga porti i Vlorës dhe i Durrësit zbarkuan në portet e jugut të Italisë:  Brindizi, Bari, Otranto dhe Monopoli.

Ndërsa  eksodi I tretë  ndodhi   me  8 gusht 1991 ku me anijen Vlora, që u nis nga Durrësi me rreth 10.000–15.000 persona në bordin e saj dhe mbërriti në portin e Barit. Në të njëjtën kohë, disa anije të tjera me rreth 1.000 persona arritën në portin e Otrantos. Ndërsa dy anijeve të tjera me rreth 675 persona janë përpjekur  të zbrisnin në portet e Siçilisë dhe në Maltë, por nuk mundën dhe u detyruan të ktheheshin në Shqipëri.

Durrës, Egzodi  8 gusht 1991

Nga koha e hyrjës së shqiptarëve në ambasada me 2 korrik 1990 dhe deri në fund të vitit 1991  vazhduan largimet masive me çfarëdo lloj mjeti lundrues. Gjatë këtij eksodi të paparë deri në atë kohë, llogaritet  se vendin e kanë lënë rreth 200.000 shqiptarë.

Ndonëse emigracioni u bë dukuri shoqërore, gjatë viteve 1992-1996, pësoi një ulje relative, sepse kishte një përmirësim të stabilitetit politik dhe situatës social-ekonomike, por të dhënat dëshmojnë se në fund të vitit 1996  arriti në 350 mijë vetë. Ndërsa kjo dukuri u bë masive  në vitin 1997, si pasojë e rënies së skemave piramidale dhe kaosit politik që shoqëroi këtë ngjarje.

Për të pasur më të qartë numrin e popullsisë së emigruar  na shërbejnë të dhënat nga regjistrimi i popullsisë të kryer nga INSTAT-i, në vitin 2001, ku popullsia shqiptare ishte 3,07 milion banorë dhe, nëse nuk do të kishte migracion, kjo shifër do të ishte 3,78 milion. Diferenca ndërmjet këtyre dy shifrave është numri i përafërt i emigrantëve, pra 710.000 persona.

Dhe nga ato vite  e me pas emigrimi  nga Shqipëria u bë  proces që dëshmohet nga të dhënat e ndryshme sipas viteve përkatëse në vendet europiane e jashtë tyre. Në këtë aspekt nga EUROSTAT-i, nga viti 2008 kemi të dhëna të sakta të cilat  nga media e individë të ndryshëm përpunohen dhe i janë prezantuar opinionit.

Shqiptarët – kombësia më e madhe në BE në raport me popullsinë

Kështu sipas të dhënave nga Eurostat-i në vitin 2023, në kuadër të BE-së janë regjistruar  25 shtetësi që nuk janë shtetas të BE,  apo  27.4 milion persona,  që  përbënin 6.1% të popullsisë së BE-së. Në këtë kategori  kanë dominuar  shtetasit ukrainas (11,9 %), turq (7,7 %), marokenë (7,1 %) dhe sirianë (5,3 %). Ndërkohë, shtetasit kinezë (përfshirë Hong-Kongun) dhe rusët zinin përkatësisht 3,9 % dhe 3,3 % të numrit të përgjithshëm.

Nga ana tjetër  shqiptarët renditen në vendin e nëntë me rreth 2.3% të totalit të të huajve që jetojnë në BE,  pas Indisë (3.2%) dhe Mbretërisë së Bashkuar (2.6%).

Shqipëria e Kosova, të parat  në raport me popullsinë

Në vendet e BE-së jetojnë rreth 3.2 milionë ukrainas, dhe 2.1 milionë turq, sipas të dhënave të Eurostat-it, duke u renditur të parët në numër.

Por emigrantët nga të dy këto shtete vijnë nga vende me popullsi të mëdha, ku Turqia ka 87 mln banorë dhe Ukraina 39 milionë banorë, duke bërë që emigrantët në raport me popullsitë e tyre përkatëse te jenë vetëm 2.4% dhe 8.4%..

Në BE, sipas Eurostat-it jetojnë rreth 630 mijë shqiptare (të dhënat nuk përfshijnë Greqinë). Kjo është e barabartë me 26% të popullsisë që jeton në Shqipëri, duke na renditur të parët në BE, në raport me popullsinë. Nëse shtohen dhe ata që jetojnë në Greqi, që janë të paktën 400 mijë persona, shifra e kalon 40%.

Në nivele të larta është dhe Kosova, që renditet e dyta për shtetasit që jetojnë në BE, në raport me popullsinë përkatëse, me 25.7%. Ballkani Perëndimor vijon kryesimin, me Maqedoninë e Veriut me 19.6% dhe Bosnjë e Hercegovinën me 17.3%. etj.

Nga viti 2008 leje qendrimi fituan 920 mijë shqiptarë

Të dhëna të tjera nga Eurostat-i bënë të ditur se në vitin 2023 u dhanë rreth 75 mijë leje qëndrimi për shtetasit shqiptarë nga vendet e BE-së.

Në 2022-2023 janë dhënë gjithsej 154 mijë leje qëndrimi për herë të parë. Që nga viti 2008, kur Eurostat-i raporton të dhënat kanë marrë leje qëndrimi për herë të parë rreth 920 mijë shtetas shqiptarë. Ndërsa për ata të cilët nuk kanë fituar një leje të tillë, mbetet çështje e hapur sepse nuk ekziton asnjë evidencë nga Qeveria e Shqipërisë, andaj çdo e dhënë  është aproksimative dhe mund të spekulohet.

Një emigrim i tillë ka ndikuar që popullsia e Shqipërisë të pësoi rënie të dukshme,ku sipas regjistrimit të popullsisë  të mbajtur në vitin 2023, sipas INSTAT-it, në vend jetojnë 2.4 milion banorë, me rënie prej 420 mijë persona, krahasuar me vitin 2011.

Popullsia në vend zbret në 2.36 milion banorë!

Ndërsa të dhënat e fundit që kanë të bëjnë me  popullsinë e Shqipërisë mbajnë datën 1 janar 2025, ku sipas INSTAT-it rezulton se në Shqipëri jetojnë 2.363.314 banorë, duke pësuar rënie me 1.2% krahasuar me 1 janar 2024. Rënia e popullsisë është rezultat i dy komponentëve kryesorë demografikë: emigracioni dhe rënia e lindjeve, dukuri e cila është bërë shqetësuese dhe më pasoja kombëtare.

Mungon evidenca në nivel kombëtar

Në mungesë të një evidentimi të shqiptarëve në nivel të përgjithshëm, nga ndonjë subjekt qeveritar, çdo e dhënë është subjektive, andaj mbetet të ndryshohet qasja ndaj diasporës shqiptare. Për të eliminuar dilemat në lidhje me këtë çështje duhet një angazhim serioz, kryesisht nga përfaqësitë diplomatike të Shqipërisë dhe të Kosovës, veç e veç apo së bashku  në koordinim me subjekte tjera qeveritare. Vetëm në këtë formë do të kishim evidentim të saktë të të dhënave për shqiptarët në emigrim, si veprohet kudo në botën demokratike, duke eliminuar spekulimet dhe paragjykimet në lidhje me numrin e shqiptarëve në emigrim në vendet e ndryshme të botës.

(Korrik  2025

Historiani Belisar Jezerci rrëfen se si Myftiu Naim Tërnava është në “Rrugë të Allahut” turkomadh-neoosmanist e rusomadh!

Drini.us
-
0
Historiani Belisar Jezerci rrëfen se si Myftiu Naim Tërnava është në “Rrugë të Allahut” turkomadh-neoosmanist e rusomadh!

Msc Belisar Jezerci

MYFTI NË RRUGË TË “ALLAHUT”
Për me qenë më afër “ALLAHUT” MYSLIMAN, z.Naim Tërnava për çdo vit po i siguron KURBANËT HALALL nga Polonia, falë ndërmarrjes që e udhëheq krimineli, ministri i Serbisë Demo dhe vajza e tij, gjeneralja në ushtrinë serbe Shpresa Berisha!
Përfitimet nuk janë aq të mdha. Vetëm disa miliona euro…!
P.S.
Veprat “bamirëse” të myftiut Tërnava nuk përfunduan me kaq.
Haxhilerëve nga Dardania, me sukses iu siguroi hotelin në Çabe, aty ku ishin vendosur KRIMINELËT nga ÇEÇENIA, pjesëmarrës të luftës në Ukrainë…
Ligjeratat e KRIMINELEVE ÇEÇENË, për haxhilerët shqiptarë, për shkëmbim përvoje ndoshta paguhen nga QENDRA E NEOOTOMANIZMIT BALLKANIK DHE EUROPIAN BIK-u!

Për shqiptarët katolikë dhe ortodoksë të Iliridës – histori të heshtura, zëra të harruar dhe të vërteta që nuk janë thënë më parë

Drini.us
-
0
Për shqiptarët katolikë dhe ortodoksë të Iliridës – histori të heshtura, zëra të harruar dhe të vërteta që nuk janë thënë më parë

Gonxhe Bojaxhiu, Shkup

Pas një pauze të shkurtër, po rikthehemi!
Në ditët në vijim do të ndajmë me ju të pathëna për shqiptarët katolikë dhe ortodoksë të Iliridës – histori të heshtura, zëra të harruar dhe të vërteta që nuk janë thënë kurrë më parë.
Qëndroni me ne!
Mund të jetë një imazh i 2 persona

Dëshmi që nuk mund të fshihet – Shkup, 1878, shqiptarët katolikë janë Shkup – dhe Shkupi është edhe i tyre

Drini.us
-
0
Dëshmi që nuk mund të fshihet – Shkup, 1878, shqiptarët katolikë janë Shkup – dhe Shkupi është edhe i tyre

Gonxhe Bojaxhiu, Shkup

Dëshmi që nuk mund të fshihet – Shkup, 1878
Në zemër të Shkupit, aty ku muret përpiqen të heshtin historinë, qëndron një varr i thjeshtë, por i fuqishëm.
Filokena Ukajdari, e lindur në vitin 1878, varrosur në tokën e Shkupit – një shqiptarë katolike në një qytet që sot shumë përpiqen ta paraqesin ndryshe.
Ky varr flet më shumë se çdo propagandë, më shumë se çdo përpjekje për të zhdukur rrënjët tona.
Shqiptarë katolikë në Shkup – jo të ardhur, jo rastësorë, por autoktonë dhe me gjurmë të thella.
Nëse arkivat heshtin, varret flasin. Dhe ky flet shqip.
📍1878 – e gdhendur në gur. E palëkundur nga harresa.
Gjeka (1839–1921) dhe Kata (1863–1938) i përkasin brezit që dëshmon për rrënjët shumë të hershme të shqiptarëve katolik në Shkup.
Varri, me emra si Pal, Anusha, Gjeka, Kata, Veronika, Gjergji, Katarina, Karolina, Antoneta, dhe Cicilia Xhoni, është një tjetër gur që flet në gjuhën shqipe, për një histori të gjallë dhe të dhimbshme. Kjo familje shqiptare katolike jetonte në Shkup kur më 24 janar 1944, qyteti u bombardua rëndë. Emrat e gdhendur dëshmojnë për fëmijët e vrarë gjatë bombardimeve – foshnje dhe fëmijë të pafajshëm si Veronika (1935), Gjergji (1938), Katarina (1941), Karolina dhe Antoneta (1943), Cicilia Xhoni (1933).
Ata që përpiqen të fshijnë identitetin e shqiptarëve katolikë nga historia e Shkupit, harrojnë se guri flet.
Dëshmitë si ky varr e mbajnë të gjallë të vërtetën që u përpoqën ta heshtin:
shqiptarët katolikë janë Shkup – dhe Shkupi është edhe i tyre.
Në varezat katolike të Shkupit qëndron një varr (varri që shihet mësipër, vërejtja e redaktorit të Drinit) , që flet më shumë se gjithë librat e shkruar: varri i një familjeje shqiptare katolike, që dëshmon praninë e pandërprerë të shqiptarëve në këtë qytet – jo vetëm si banorë, por si themelues të historisë së tij.
Simon Haxhi Pali Shahta, i lindur më 25 maj 1865, prehet këtu bashkë me të shoqen dhe familjarët e tjerë. Mbi varr janë gdhendur emrat, mbiemrat, dhe gjuha shqipe – dëshmi e gjallë e një komuniteti të rrënjosur thellë në Shkup, që për dekada me radhë u përpoqën ta fshijnë, ta shlyejnë, ta harrojnë.
Por ky gur i bardhë nuk hesht. Flet për një histori që nuk mund të zhbëhet. Flet për shqiptarët katolikë që jetuan, punuan, dhe u varrosën në këtë tokë – në zemër të Shkupit.
U përpoqën t’i zhdukin. U përpoqën t’i përjashtojnë nga kujtesa e qytetit. Por ky varr, me datat e lindjes që shkojnë deri në vitin 1865, sfidon çdo përpjekje për mohim.
Sepse historia nuk vdes – thjesht pret dikë që ta kujtojë.

Dokumenti i Dom Zef Ramajt, në vitin 1909 e përshkruan ardhjen e Argjipeshkvit të ri Emzot Lazër Mjeda në Shkup

Drini.us
-
0
Dokumenti i Dom Zef Ramajt, në vitin 1909 e përshkruan ardhjen e Argjipeshkvit të ri Emzot Lazër Mjeda në Shkup

Gonxhe Bojaxhiu, Shkup

Një dokument i shkruar në gjuhën shqipe (gegë) nga Dom Zef Ramaj, meshtar në famullinë e Shkupit, përshkruan ardhjen e Argjipeshkvit të ri Emzot Lazër Mjeda në Shkup, në vitin 1909.
EMZOT LAZËR MJEDA N’SHKUP
Ishte nji vjet e gjysë qi kishim mbetë paa Barii, pa Priis, e sakt qi fort t’vshtirshme kiene për ne këto ditë vorfnimit. Por i Lumi Zot në mramë na ngushlloi, tui na zgjedhë për Argjipeshkëv nji njeri qi e kishte për zemër, e i cili prandej s’mujte mos me kenë edhe për zemër t’onë.
Po, i Lumi Zot na ngushlloi tui na çue për Argjipeshkëv Emzot Lazër Mjedën. Veç na diim se sa kemi dishru me pasë nji Barii, e sa na u knaq zemra kuer ndiem se ky do t’ishte Emzot Lazër Mjeda, e me sa dishir e kemi pritë!
Të tanë Meshtarija me popull mbarë a gzue kuer ka ndie se njimend do t’na vite.
Famullija e Shkupit e pat nafakë me kenë e para me e pritë ket Zotní të çuem prej Zotit për me na rregullue, e kjo famulli tui ja ditë Zotit për nderë u mundue me e pritë sa ma mirë qi t’mujte.
Prej Sarajevet i Shndritshmi Zotní me tel na bajke me ditë ditën qi do t’mriite, e at herë, nji ditë përpara t’ardhunit, me pushtlla të posaçme u dha fjala të tanve shpi për shpi, si shqyptarve si t’hujve (të tanë bashkë janë 140 shpi) se me 4 nandorit kishte për t’ja mrrí Argjipeshkvi i rí Emzot Lazër Mjeda, e qi t’urdhnoheshin me dalë me e pritë n’Stacion t’udhës hekrit.
Njimend burrní mbar duel; gratë e fëmija ishin mbledhë n’oborr të Kishës.
I Nderueshmi Zotní Dom Nikoll Mazreku, Prifti i famullís së Pezrendit, bashkë me Dom Pashko Krasniqin, kishin dalë me e pritë në Kumnov, për me i thanë në emën të tanve:
“Mirë se po t’bie Zoti.”
I Nderueshmi Zotní Dom Nikoll Glaznoviç, Dom Mikel Glaznoviç, Vice-Konsulli i Nemcës (Zotní Korçella nuk ishte ktu), Gjergj Adamkievitz, Vice-Konsulli i Italisë Zotní Galanti, Vice-Konsulli i Francës, bashkë me popullin mbarë, sikur thashë, ishin mbledhë n’Stacion t’udhës hekrit.
Qe ja mrrini ai ças i bardhë, në të cilin i Shndritshmi Argjipeshkvi i rí do t’shkelte n’Arkidioqezë të vet. Mbasi të tanë ja murrën dorën, gjithmbarë u nisen kah Kisha, ku kumonët i bajshin me ditë qytetit mbarë se katolikt kishin nji gzim të posaçëm.
Prej derës t’oborrit deri n’derë të Kishës ishte stolisë me bush, me lule e me bairaqe, e para derës së Kishës nji qemer i bukur, e në të stemma (shenjë) e përndritshmit Zotní Emzot Lazër Mjeda.
Kuer e pamë tue hy n’oborr të Kishës, zemra na gufoi të tanve prej gëzimit.
Dom Nikoll Mazreku prej shkallës së derës së Kishës u kthye prej të Shndritshmit Zotní e prej popullit; prej Atii për me i thanë në emën të tanve:
“Mirë se t’pruni Zoti ndër ne”; prej popullit për me i thanë se t’ja falshim nderës Zotit qi e pruni shndosh e mirë Babën t’onë, tui vu oroe se Kisha e Zemrës së Krishtit po asht ma e para me e pritë Bariiin e vet — e prandej shpresë n’Zemër të Krishtit se ka me i shprazë hiret e veta përmbí Të e përmbí Arkidioqezën mbarë.
U kthye masandej n’taliançe e në emën të Shndritshmit Zot u falte nderës të tanve, qi kishin begenisë me i dalë përpara.
Të tanë masandej hymë n’Kishë, tui këndue:
“Benedictus Dominus Deus Israel…”
N’at Kishë kurr nuk kishte këndue ma me eshtat e zemrës kjo kangë e Zakaris, e me arsye, se njimend Zoti i bekuem na kishte pa, tui na çue njat qi do t’na ngrente kah udha e paqës:
“ad dirigendos pedes nostros in viam pacis.”
Për t’paren herë prej Lterit Shejt u kthye kah populli i Shkupit Argjipeshkvi i rí, tui thanë se sa i kandshëm ishte tue pa se me ç’zemer e shyhret e kishin pritë, e tui ju falë nderës, të tanve u dha bekimin shejt.
Ah! Po me t’saktë, o i Shndritshmi Zotní, qi i Lumi Zot, kuer e çove Ti dorën t’ande me e bekue popullin e Shkupit, edhe Ai i Lumi na ka bekue të tanve mbarë prej qiellit; po, qiella na ka bekue tui zgjedhë Ty për Babë t’onë — e lavd e nder i qoftë Zotit të qiellës qi aq fort në ket mënyrë na ka gzue.
E Zoti i qiellës t’dhashtë jetë t’gjatë e hirë plot, për me kenë gjithmonë yrneku i jonë, për me na sundue si asht vullnesa e Zotit e për me na çue te kroi i gjith të mirave — te Zoti i qiellës e i dheut.
___
Meshtari Dom Zef Ramaj
Ndimtar i Famullís së Shkupit
1...510511512...1,774Faqja 511 nga 1,774