Taksat kryesore në Perendorinë Osmane

(Lista më e plotë e mundshme, e ndarë sipas kategorive)

—

1. TAKSAT E TOKËS DHE BUJQËSISË

Këto ishin më të rëndat dhe më të shpeshtat:

Tîmar / Miri (taksë tokës)

Öşür (1/10 e prodhimit bujqësor)

Harâç-i zemin (haraç i tokës)

İspençe (taksë për të krishterët – për zotërimin e tokës)

Çift resmi (taksë për njësi toke – çifti)

Bennâk (taksë për familjet pa tokë)

Mücerred (taksë për beqarët)

Resm-i yava (taksë për lopë, qe)

Adet-i ağnam (taksë për delet – bagëti)

Resm-i kovan (taksë për kosheret e bletëve)

Resm-i arı (shihet si variant i mësipërm)

Resm-i bağ (taksë për vreshtat)

Resm-i bağçe (taksë për kopshtet)

Çayır resmi (taksë për livadhet)

Otlak resmi (taksë për kullotat)

Taksë mulliri (Resm-i asiyab)

Taksë ujitjesh (su resmi)

Taksë të korrjes (hasa)

Taksë për mbjelljet e reja (resm-i tanab)

—

2. TAKSAT PERSONALË & JOPRODUKTIVE

Cizye – taksë për të krishterët (kapitacion)

Harâç-i baş – tjetër formë kapitacioni

Bajrak paraja (resm-i bayrak) – në disa krahina shqiptare

Taksë martese (resm-i arus)

Taksë për vejusha (resm-i bive)

Taksë per kopilë (mücerred – për beqarët)

Taksë për divorcin (resm-i talak)

—

3. TAKSAT E TREGTISË DHE QARKULLIMIT

Gümrük – dogana e përgjithshme

Bac (taksë tregtare për mallrat që hyjnë në pazar)

Derbent resmi (taksë për kalimin nëpër grykat)

Taksë për urat (köprü resmi)

Taksë për portet (iskele resmi)

Taksë pazari (pazar resmi)

Damga resmi – taksë vulosjeje / licencimi

İhtisab – taksë mbi dyqanet dhe tregtarët

Taksë karvani (kervan resmi)

Taksë për peshë – kantar para (kantar resmi)

Taksë matjeje – kile para (kile resmi)

—

4. TAKSAT ARTIZANALE & PROFESIONALE

Çdo zejtar paguante diçka:

Taksë zejtarësh (gedik resmi)

Taksë furre (fırın resmi)

Taksë mullixhiu (asiyab)

Taksë kasapi (kasap resmi)

Taksë kovaçësh (demirci resmi)

Taksë dyqanesh (dükkân resmi)

Taksë tregtarësh jomyslimanë (resm-i hirfet)

—

5. TAKSA PE IZOLUARA TË ÇUDITSHME (POR TË VËRTETA)

Taksë për dhitë që futeshin në vreshta (resm-i girban)

Taksë për furrën e bukës (duhan fırını resmi)

Taksë për rrushin e tharë (üzüm resmi)

Taksë për peshqit (balık resmi)

Taksë për kriporen (tuz resmi)

Taksë për drutë e pyllit (odun resmi)

Taksë për kashtën (saman resmi)

Taksë për mjeljen e mjaltit të egër (avcı resmi)

—

6. DETYRIME JO TË KLASIFIKUARA (POR PRAKTIKISHT TAKSA)

Angaria – punë e detyruar (për rrugë, ura, mbledhje drush)

Xhelepi – detyrimi për të dhënë bagëti për ushtrinë

Nizam para – taksë ushtarake

Avârız – tatim i jashtëzakonshëm për luftë

Bedel-i askerî – para në vend të shërbimit ushtarak

—

Sa mund të ishin gjithsej?

Në defterët e krahinave shqiptare (Peshkopi, Prizren, Shkodër, Përmet) zakonisht gjenden 30–50 taksa bazë, por kur numërohen:

taksat sezonalë,

taksat profesionale,

taksat lokale,

taksat e jashtëzakonshme,

dhe dënimet financiare (që praktikisht ishin taksa),

numri real shpesh i kalonte 80.