Nga: Arif Ejupi

Parlamenti i Republikës së Kosovës po kalon një periudhë të përçudnuar e të rëndë politike.

Në vend të pjekurisë dhe përfaqësimit dinjitoz, çdo ditë nga sallat e tij shohim sjellje primitive dhe sabotuese.

Foltorja e Kuvendit është shndërruar në arenë hakmarrjesh dhe blofesh, jo në institucion përfaqësues të vullnetit të qytetarëve të Kosovës.

Prej javësh jemi dëshmitarë të një krize të sajuar, me qëllim të pastër obstruktiv.

Përçarja politike nuk ndodh për çështje madhore strategjike, por për inate, ego dhe përpjekje për të refuzuar çdo emër që vjen nga partia fituese.

Rasti më i freskët është ai i kandidaturës së zonjës Albulena Haxhiu, për Kryetare të Kuvendit, një grua me përvojë, ministre e Drejtësisë për tri vite me radhë.

Mund të mos pajtohemi me bindjet e saj politike, por nuk mund të mohojmë përpjekjet për ta vendosur gjyqësorin e dështuar të Kosovës në binarët e duhur.

Opozita refuzon emrin e saj vetëm pse ajo vjen nga rivalja e saj Lëvizja Vetëvendosje.

Pa asnjë analizë, pa asnjë kundërpropozim, pa asnjë arsyetim, thjesht për të krijuar anarki institucionale.

Ky është kulmi i hipokrizisë. Deputetët që deri dje thërrisnin për përfaqësimin e grave dhe  flisnin për barazi gjinore dhe profesionalizëm, sot sillen si bllokues ordinerë, vetëm pse emri nuk është në “listën e tyre të preferuar”.

Por, edhe vetë fituesi i këtyre zgjedhjeve, z. Albin Kurti, duhet ta kuptojë se fitorja numerike nuk mjafton në pluralizëm.

Ai edhe pse ka marrë shumicën e votave, nuk po arrin të formojë qeverinë e re dhe as të konstituojë Kuvendin.

Në demokraci, institucionet nuk ndërtohen me zemërim e inat, por me dialog e bashkëpunim të mirëfilltë edhe me kundërshtarët politikë.

Dihet se koalicionet me të korruptuar e abuzues nuk janë të dëshirueshme, por ndonjëherë shihen si të pashmangshme për ta mbajtur shtetin funksional.

Të gjithë jemi të vetëdijshëm se kompromiset e pamenduara dëmtojnë moralin politik dhe thellojnë zhgënjimin qytetar.

Edhe më keq: e bëjnë qytetarin të ndiejë se s’ka më dallim mes partive, por vetëm rotacion interesash.

Fatkeqësisht, nga kjo krizë e thellë institucionale nuk pësojnë deputetët, por qytetarët.

Deputetët kanë rroga të garantuara, mëditje dhe privilegje që u mundësojnë jetë luksoze edhe kur vendi është pa institucione.

Ata gëzojnë automjete zyrtare, trajtime shëndetësore jashtë vendit dhe mbështetjen e një sistemi të fshehtë, të ndërtuar me makinacione dhe prapaskena.

Qytetarët, ndërkohë, e paguajnë krizën me mungesë reformash, ngecje në shëndetësi, inflacion, emigrim dhe humbje shprese.

Gjatë fushatës zgjedhore të shkurtit të këtij viti, u krijua zhurmë e paparë me premtime boshe për një votë më shumë.

Sot, luftohet me të gjitha mjetet për një emër më pak dhe një hakmarrje më shumë.

Kuvendi i Kosovës mund të reformohet vetëm atëherë kur qytetari ndëshkon pabesinë dhe shpërblen përgjegjshmërinë.

Deri atëherë, foltorja do të mbetet vetëm jehonë e turpit, e jo zë i popullit.

Gjenevë, 27 qershor 2025

Nga Isuf Bajraktari

Më 28 qershor, liderët politikë të Kosovës u mblodhën në një takim konsultativ në Kuvendin e Kosovës, nën simbolikën e tryezës së rrumbullakët formë që në diplomaci nënkupton barazi dhe dialog të hapur. Por në realitet, ky takim u shndërrua në një arenë mosdakordësie të thellë, ku dominuan deklaratat e ashpra, akuzat reciproke dhe interpretimet e ndara të Kushtetutës.

Në vend që të sjellë zgjidhje, kjo tryezë i vuri në pah tensionet ekzistuese dhe mungesën e vullnetit politik për t’i kapërcyer ato.

LDK: Takimi ishte farsë publike
Kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, nuk e kurseu aspak tonin: takimin e quajti “farsë publike”, duke akuzuar Kurtin se nuk e respekton vendimin e Gjykatës Kushtetuese dhe se mbetet i ngurtë në pozicionet e tij të vjetra. Në thelb, LDK nuk sheh më asnjë sinjal nga Kurti për të ndërtuar një shumicë parlamentare të bazuar në rregulla dhe konsensus.

PDK: Qëndrimet e Kurtit s’ndryshojnë, bllokada vazhdon
Edhe PDK, përmes kryetarit Memli Krasniqi, e pa takimin si një formalitet pa përmbajtje. Sipas tij, Albin Kurti po mban peng procesin me një mentalitet imponues, duke mos reflektuar as pas aktgjykimit të Gjykatës Kushtetuese. Në thelb, PDK e sheh kryeministrin në detyrë si burimin kryesor të bllokadës institucionale.

GUXO dhe NISMA: Të ndalet keqpërdorimi i Kushtetutës
Faton Peci (GUXO) dhe Fatmir Limaj (NISMA) ofruan një ton më realist. Të dy theksuan se leximi selektiv i aktgjykimit nuk e ndihmon procesin dhe se zgjidhja kërkon marrëveshje politike. Peci foli për nevojën e një pakete të përbashkët për konstituimin e Kuvendit, ndërsa Limaj e bëri të qartë: “Kushtetuta nuk e zgjidh vetë krizën. Vetëm marrëveshja politike e zgjidh.”

Kurti: Unë jam ai që e kam lexuar drejt Kushtetutën
Në anën tjetër, Albin Kurti vazhdon të mbrojë pozicionin e tij duke akuzuar PDK-në dhe LDK-në për keqinterpretim të qëllimshëm të aktgjykimit. Në vend të reflektimit, kemi një përpjekje për të justifikuar mosndryshimin me argumente juridike – çka për opozitën është vetëm një mënyrë për të zgjatur qëndrimin në pushtet pa shumicë reale.

Një krizë që kërkon më shumë se letra ligjore
Problemi real është ky: Kosova nuk ka krizë të aktgjykimeve,  ka krizë politike të mungesës së përgjegjësisë. Aktgjykimi i Gjykatës Kushtetuese nuk e zgjidh dot një bllokadë që është produkt i polarizimit politik dhe mungesës së kulturës kompromisuese.

Kushtetuta nuk është zëvendësues për dialogun. Ajo është kornizë, jo zgjidhje në vetvete.

Çfarë duhet të ndodhë tani?
Tryeza e rrumbullakët, me gjithë simbolikën e saj të bukur, nuk do të funksionojë nëse pjesëmarrësit nuk hyjnë me vullnet për zgjidhje reale. Për ta thënë troç:
– Duhet një pakt politik i përkohshëm për konstituimin e Kuvendit, pa shantazhe e kushte njëanshme.
– Duhet një facilitim i jashtëm, nëse liderët nuk arrijnë të lëvizin vetë.
– Duhet një kulturë e re politike, ku interpretimi i Kushtetutës nuk shërben si armë taktike, por si bazë për bashkëpunim.

A do ta shfrytëzojnë liderët këtë moment?
Nëse jo, atëherë çdo tryezë tjetër do të jetë një ritual bosh, dhe qytetarët do të shohin vetëm një kastë politike që i përdor institucionet si dekor për pazaret e saj.

Por nëse liderët kanë vizionin e duhur, atëherë 28 qershori mund të shënojë fillimin e kthesës, jo për retorikë, por për shtetndërtim të vërtetë.

Edhe pse Faton Peci dhe Fatmir Limaj u paraqitën si zëra të arsyes, që bënin thirrje për marrëveshje politike dhe qasje gjithëpërfshirëse, nuk mund të anashkalohet fakti se të dy kanë pasur afërsi politike i pari pozita bashkëpunuese me Lëvizjen Vetëvendosje.
Peci është përfaqësues i subjektit GUXO, i dalë nga krahu i Vjosa Osmanit, e cila për shumë kohë ka bashkëqeverisur me VV-në.
Limaj, nga ana tjetër, ka mbajtur pozicione të kujdesshme, por në momente kyçe ka qenë i moderuar ndaj qëndrimeve të Kurtit.

Kjo tregon se edhe thirrjet për kompromis nuk janë krejt të paanshme, dhe se në thelb, kriza po zgjatet sepse partia fituese, LVV dhe kryetari i saj Albin Kurti, po refuzojnë çdo lëvizje që nuk përputhet me vizionin dhe interesin e tyre të drejtpërdrejtë për mbajtjen e pushtetit.