Shënime për Xhavit Bicajn
____
Mjeku, profesori dhe pionieri i Onkologjisë me Radioterapi në Kosovë Prof. Dr. Xhavit Bicaj lindi më 23 dhjetor 1949, në Tedël të Vrellës, në një familje të njohur për përkushtimin ndaj arsimit, punës dhe çështjes kombëtare.
Ishte i biri i Smajl Bicajt. Arsimin fillor e kreu në vendlindje, në shkollën fillore të Tedlës, ndërsa arsimin e mesëm e vazhdoi në Gjimnazin e Istogut, ku ishte pjesëtar i gjeneratës së parë të këtij institucioni arsimor.
Pas përfundimit të gjimnazit, vazhdoi studimet në Fakultetin e Mjekësisë në Beograd, ku u diplomua në qershor të vitit 1975. Në vitet 1977–1980, kreu specializimin në Radiologji, drejtimi i terapisë, në Institutin e Onkologjisë në Beograd.
Ky specializim do të përcaktonte në masë të madhe rrugën e tij të mëvonshme profesionale, e cila do të lidhej ngushtë me Onkologjinë, Radioterapinë dhe zhvillimin e këtyre shërbimeve në Kosovë. Vitet 1980–1985: mjek specialist i Radiologjisë imazherike Pas përfundimit të specializimit, në periudhën 1980–1985, Prof. Dr. Xhavit Bicaj punoi si mjek specialist i Radiologjisë imazherike. Kjo periudhë përbënte një fazë të rëndësishme të formimit dhe konsolidimit të tij profesional.
Përvoja e fituar gjatë specializimit në Beograd tashmë po zbatohej në praktikën mjekësore në Kosovë. Por viti 1985 do të shënonte një kthesë vendimtare jo vetëm në karrierën e tij, por edhe në historinë e shërbimeve onkologjike në Kosovë. 8 mars 1985 – themelimi i shërbimit të parë të Onkologjisë me Radioterapi Më 8 mars 1985, Prof. Dr. Xhavit Bicaj themeloi shërbimin e parë të Onkologjisë me Radioterapi në Kosovë. Kjo ishte një arritje e jashtëzakonshme për kohën.
Me themelimin e këtij shërbimi filloi një etapë e re në trajtimin e pacientëve me sëmundje malinje në Kosovë, duke krijuar mundësi që trajtimi onkologjik dhe radioterapeutik të zhvillohej brenda vendit. Në të njëjtën periudhë, ai kreu edhe diagnostikimin e parë në Kosovë me mamografi, duke shënuar një tjetër hap të rëndësishëm në zhvillimin e diagnostikimit të hershëm të sëmundjeve të gjirit.
Pas themelimit të shërbimit, Prof. Dr. Xhavit Bicaj u zgjodh shef i këtij shërbimi. Kështu, viti 1985 mbetet një nga pikat më të rëndësishme të veprimtarisë së tij profesionale: nga njëra anë themelimi i shërbimit të parë të Onkologjisë me Radioterapi, dhe nga ana tjetër futja e mamografisë në diagnostikimin mjekësor në Kosovë. 1989 – një intelektual në mbrojtje të të drejtave Në vitin 1989, në një periudhë të rëndë politike për Kosovën, Prof. Dr. Xhavit Bicaj u bë nënshkrues i Apelit 215 të intelektualëve të Kosovës.
Ky angazhim dëshmon se veprimtaria e tij nuk ishte e kufizuar vetëm në profesionin e mjekut. Si intelektual dhe profesor, ai u përfshi në zhvillimet shoqërore e politike të kohës, duke e konsideruar përgjegjësi edhe mbrojtjen e të drejtave dhe dinjitetit të qytetarëve të Kosovës. 1990 – në shërbim të pacientëve të helmuar Viti 1990 ishte një nga periudhat më dramatike të historisë së Kosovës.
Në kuadër të Qendrës Klinike Universitare të Kosovës (QKUK), Prof. Dr. Xhavit Bicaj u angazhua në menaxhimin e pacientëve të helmuar në Kosovë. Ai u përfshi drejtpërdrejt në trajtimin dhe menaxhimin profesional të pacientëve në një situatë të jashtëzakonshme shëndetësore dhe shoqërore. Po atë vit, në muajin maj, ishte ndër organizatorët e Konferencës Ndërkombëtare për Helmimet në Kosovë, ku u trajtuan dhe u verifikuan shkencërisht të dhënat lidhur me helmimet.
Sipas të dhënave të kësaj veprimtarie, në konferencë u verifikua edhe helmimi me Sarin. Kjo pjesë e veprimtarisë së tij përbën një kapitull të veçantë, sepse Prof. Bicaj u gjend në krye të një përgjegjësie profesionale në një situatë ku mjekësia, humanizmi dhe rrethanat e jashtëzakonshme të kohës u ndërthurën. 1990 – ndër themeluesit e Sindikatës së Pavarur të Shëndetësisë Po në vitin 1990, Prof. Dr. Xhavit Bicaj ishte ndër themeluesit e Sindikatës së Pavarur të Shëndetësisë.
Kjo ishte një tjetër dëshmi e angazhimit të tij për të drejtat profesionale dhe njerëzore të punëtorëve të shëndetësisë dhe për organizimin e tyre të pavarur në një periudhë kur sistemi shëndetësor dhe shoqëria kosovare po përballeshin me trysni të mëdha institucionale e politike. 27 nëntor 1991 – largimi i dhunshëm nga puna Përkushtimi i tij profesional dhe angazhimi qytetar do të përballeshin me një nga momentet më të vështira të karrierës. Më 27 nëntor 1991, Prof. Dr. Xhavit Bicaj u largua nga puna nga organi i dhunshëm, me arsyetimin e paraqitur në atë kohë për “mosrespektimin e gjuhës zyrtare serbe te pacientët shqiptarë”. Ky largim nuk ishte fundi i veprimtarisë së tij profesionale. Përkundrazi, ai do të vazhdonte rrugën akademike dhe shkencore, duke e kthyer dijen dhe përvojën e tij në një formë tjetër të rezistencës profesionale. 1992 – fillimi i angazhimit si ligjërues Në vitin 1992, Prof. Dr. Xhavit Bicaj u zgjodh ligjërues i lëndës Onkologji me Radioterapi. Ky ishte një moment i rëndësishëm në kalimin e tij nga puna kryesisht klinike drejt një angazhimi gjithnjë e më të fuqishëm akademik.
Në vitin 1995, kjo lëndë filloi të mësohej nga gjenerata e parë e studentëve, duke shënuar një etapë të re në edukimin universitar të mjekëve në Kosovë. Përmes këtij angazhimi, njohuritë e fituara gjatë viteve të specializimit dhe përvojës klinike filluan të institucionalizohen dhe t’u përcillen studentëve të Mjekësisë. 1998 – doktoratura Pas një periudhe të gjatë pune klinike, akademike dhe shkencore, Prof. Dr. Xhavit Bicaj arriti një tjetër pikë kulmore të karrierës së tij. Në vitin 1998, mbrojti disertacionin e doktoratës me temë: “Trajtimi i kancerit të lëkurës në Kosovë në vitet 1985–1990.” Tema e doktoratës lidhej drejtpërdrejt me përvojën e tij profesionale dhe me punën e zhvilluar në Kosovë gjatë viteve të para të organizimit të shërbimeve moderne onkologjike. Studimi i kësaj periudhe dhe i trajtimit të kancerit të lëkurës përbënte një kontribut në dokumentimin dhe zhvillimin shkencor të Onkologjisë në Kosovë. 1999 – Docent Në vitin 1999, Prof. Dr. Xhavit Bicaj u zgjodh docent. Kjo zgjedhje shënoi konsolidimin e tij si kuadër akademik universitar dhe si pjesë e strukturës së arsimit të lartë mjekësor në Kosovë. 2005 – Profesor i asociuar Në vitin 2005, ai u zgjodh profesor i asociuar. Në këtë fazë të karrierës, veprimtaria e tij tashmë përfshinte një përvojë të gjatë si mjek specialist, drejtues i shërbimit të Onkologjisë me Radioterapi, ligjërues universitar dhe studiues. 2013 – Profesor ordinar Në vitin 2013, Prof. Dr. Xhavit Bicaj arriti gradën më të lartë akademike: u zgjodh profesor ordinar. Kjo arritje ishte rezultat i një karriere shumëvjeçare në mjekësi, mësimdhënie, kërkim shkencor dhe zhvillim institucional.
Nga një student i Fakultetit të Mjekësisë në Beograd, te specialisti i Radioterapisë, themeluesi i shërbimit të parë të Onkologjisë me Radioterapi në Kosovë, ligjëruesi, doktor i shkencave dhe më pas profesor ordinar – rruga e Prof. Dr. Xhavit Bicajt është një dëshmi e një jete të ndërtuar mbi dijen, punën, përkushtimin dhe shërbimin ndaj njerëzve. Një jetë që u kthye në trashëgimi Historia profesionale e Prof. Dr. Xhavit Bicajt nuk mund të përmblidhet vetëm me titujt dhe funksionet që ka mbajtur. Ajo duhet parë edhe përmes gjurmëve që ka lënë në zhvillimin e mjekësisë në Kosovë.
Më 8 mars 1985, ai themeloi shërbimin e parë të Onkologjisë me Radioterapi. Po atë periudhë kreu diagnostikimin e parë me mamografi në Kosovë. Në vitet e mëvonshme u angazhua në trajtimin e pacientëve të helmuar, në organizimin e veprimtarive profesionale ndërkombëtare, në themelimin e Sindikatës së Pavarur të Shëndetësisë dhe në zhvillimin e arsimit universitar në Onkologji me Radioterapi. Edhe pas largimit të dhunshëm nga puna në vitin 1991, ai nuk e ndërpreu misionin e tij.
Përkundrazi, vazhdoi në rrugën akademike dhe shkencore, duke u bërë docent, profesor i asociuar dhe, në vitin 2013, profesor ordinar. Kjo e bën jetën e tij profesionale jo vetëm një histori suksesi individual, por edhe pjesë të historisë së mjekësisë kosovare dhe të zhvillimit të Onkologjisë në Kosovë.
Prof. Dr. Xhavit Bicaj i përket atij brezi mjekësh dhe intelektualësh që e kuptuan profesionin jo vetëm si një mundësi për të ndërtuar karrierë, por si një mision për t’i shërbyer shoqërisë dhe vendit.
Nga Tedla e Vrellës, ku nisi shkollimin, deri te universiteti, klinika, auditorët dhe institucionet shkencore, rrugëtimi i tij është historia e një njeriu që e shndërroi dijen në shërbim dhe përvojën në trashëgimi.
